I SA/GO 150/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2023-09-05
NSApodatkoweWysokawsa
VATaportgminaspółka z o.o.zadania własnebudownictwo mieszkanioweorgan władzy publicznejczynność cywilnoprawnainterpretacja podatkowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę gminy, uznając, że wniesienie gruntu jako aportu do spółki z o.o. stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą VAT, nawet jeśli gmina realizuje w ten sposób zadania własne.

Gmina wniosła skargę na interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania VAT wniesienia gruntu jako aportu do spółki z o.o. (S), utworzonej w celu realizacji społecznego budownictwa mieszkaniowego. Gmina argumentowała, że działa jako organ władzy publicznej realizujący zadania własne, a zatem nie powinna być traktowana jako podatnik VAT. Organ podatkowy uznał, że czynność ta jest odpłatną dostawą towarów, podlegającą VAT. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wniesienie aportu do spółki z o.o. jest czynnością cywilnoprawną, która rodzi obowiązek podatkowy, a art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie wyłącza z opodatkowania działalności prowadzonej przez spółkę zależną od gminy, nawet jeśli służy realizacji zadań publicznych.

Sprawa dotyczyła skargi Gminy na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w przedmiocie opodatkowania podatkiem od towarów i usług wniesienia gruntu jako wkładu niepieniężnego (aportu) do utworzonej przez gminę spółki z o.o. "S", która posiada status społecznej inicjatywy mieszkaniowej (SIM). Gmina stała na stanowisku, że w tej sytuacji nie działa jako podatnik VAT, ponieważ realizuje swoje zadania własne w zakresie budownictwa mieszkaniowego, a spółka działa w jej imieniu i pod jej kontrolą. Argumentowała, że czynność ta nie jest transakcją cywilnoprawną, a wniesienie aportu ma na celu realizację zadania publicznego, a nie dokapitalizowanie spółki. Organ podatkowy uznał jednak, że wniesienie gruntu jako aportu do spółki z o.o. stanowi odpłatną dostawę towarów w rozumieniu ustawy o VAT, gdyż gmina w zamian za aport obejmuje udziały w spółce. Zdaniem organu, czynność ta ma charakter cywilnoprawny i podlega opodatkowaniu VAT, a art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, wyłączający z opodatkowania organy władzy publicznej, nie ma zastosowania do czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę gminy. Sąd podzielił stanowisko organu, że wniesienie aportu do spółki z o.o. jest czynnością odpłatną i stanowi dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT. Sąd podkreślił, że choć gmina jest organem władzy publicznej, to w przypadku czynności cywilnoprawnych, takich jak wniesienie aportu, działa jako podatnik VAT. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazując, że nawet jeśli spółka realizuje zadania publiczne, jej działalność gospodarcza, w tym dostawa towarów, co do zasady podlega opodatkowaniu VAT, chyba że istnieją szczególne podstawy do zwolnienia lub wyłączenia. Sąd uznał, że wniesienie aportu przez gminę do spółki z o.o. nie jest czynnością wyłączoną z VAT na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy, ponieważ ma charakter cywilnoprawny i jest dokonywane w zamian za udziały.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Wniesienie przez gminę gruntu jako aportu do spółki z o.o. stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT. Gmina w tym zakresie działa jako podatnik VAT.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że czynność wniesienia aportu do spółki z o.o. ma charakter cywilnoprawny i jest dokonywana w zamian za udziały, co spełnia definicję odpłatnej dostawy towarów. Art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, wyłączający z opodatkowania organy władzy publicznej, nie ma zastosowania do czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych, a spółka zależna od gminy, nawet realizując zadania publiczne, co do zasady podlega opodatkowaniu VAT.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.t.u. art. 15 § 6

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Nie uznaje się za podatników organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

u.p.t.u. art. 5 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług.

u.p.t.u. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.s.g. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

Do zadań własnych gminy należy m.in. gminne budownictwo mieszkaniowe.

u.o.p.l. art. 4 § 1

Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego

Tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy.

ustawa o SIM art. 33p § 1

Ustawa z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa

Środki Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa stanowią rekompensatę z tytułu świadczenia usługi publicznej.

p.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 16 § 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 163

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wniesienie aportu do spółki z o.o. jest odpłatną dostawą towarów podlegającą VAT. Gmina w tym zakresie działa jako podatnik VAT. Art. 15 ust. 6 ustawy o VAT nie wyłącza z opodatkowania czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych. Działalność spółki zależnej od gminy, nawet realizującej zadania publiczne, co do zasady podlega opodatkowaniu VAT.

Odrzucone argumenty

Gmina, wnosząc aport do spółki z o.o. w celu realizacji zadań własnych, nie działa jako podatnik VAT. Czynność wniesienia aportu ma charakter publicznoprawny, a nie cywilnoprawny. Art. 15 ust. 6 ustawy o VAT powinien być stosowany do tej transakcji.

Godne uwagi sformułowania

Sąd podziela stanowisko organu, że o ile wniesienie wkładu niepieniężnego jest neutralne na gruncie podatku od towarów i usług to już wniesienie wkładu niepieniężnego na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (aport rzeczowy) rodzi obowiązek podatkowy, ponieważ spełnia definicję dostawy towarów lub świadczenia usług, gdyż powoduje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami (tu: nieruchomością) jak właściciel z udziałowca na spółkę. W orzecznictwie TSUE wskazywano na cechy wyznaczające dystynkcję pomiędzy działalnością gmin stanowiącą działalność opodatkowaną od wykonywanych w ramach działań publicznych. Kategoryczne stwierdzenie, że wszystkie czynności gminy dokonywane na podstawie umów prawa prywatnego wyklucza ich wyłączenie z opodatkowania, jest nieuprawnione.

Skład orzekający

Damian Bronowicki

przewodniczący

Jacek Niedzielski

członek

Zbigniew Kruszewski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 15 ust. 6 ustawy o VAT w kontekście wnoszenia aportów przez jednostki samorządu terytorialnego do spółek z o.o., realizujących zadania publiczne."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wniesienia aportu gruntowego do spółki SIM w celu budownictwa mieszkaniowego. Interpretacja art. 15 ust. 6 ustawy o VAT może być różnie stosowana w zależności od konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia VAT dla samorządów i spółek komunalnych, pokazując, kiedy realizacja zadań publicznych może wiązać się z obowiązkiem podatkowym. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego i samorządowego.

Gmina wniesieła aport do spółki, ale czy zapłaci VAT? Sąd rozwiewa wątpliwości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 150/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-09-05
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki /przewodniczący/
Jacek Niedzielski
Zbigniew Kruszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art.151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Damian Bronowicki Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2023 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną interpretacją indywidualną z [...] kwietnia 2023 r. nr [...], Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (organ) uznał za nieprawidłowe stanowisko Gminy (dalej: gmina, skarżąca) w przedmiocie opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy gruntu.
Z uzasadnienia interpretacji wynikało, że gmina, przedstawiając stan faktyczny wskazała, że na potrzeby budownictwa mieszkaniowego, gmina, wspólnie z R Sp. z o.o., utworzyła S Spółka z o.o. (dalej: S), w której Gmina posiada 99,53% udziałów
S posiada status społecznej inicjatywy mieszkaniowej w rozumieniu ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 790; dalej: ustawa o SIM). Przedmiotem działalności Spółki jest budowanie domów mieszkalnych oraz ich eksploatacja zgodnie z przepisami ustawy o SIM. Już w chwili utworzenia S, gmina powierzyła na rzecz tej spółki swoje zadanie własne określone w art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.; dalej: u.s.g.) oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725 ze zm.; dalej: u.o.p.l.), w oparciu o powierzenie bezumowne.
Objęcie udziałów w S przez gminę nastąpiło w oparciu o środki Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa. Następnie gmina i S, zawarły umowę, o której mowa w art. 31 ust. 1 zd. 2 ustawy o SIM. Przedmiotem tej umowy jest ustalenie szczegółowych warunków powierzenia części zadania własnego gminy określonego w art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. u.o.p.l., w zakresie, w jakim zadanie to określone zostało w umowie spółki S, stanowiącego usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym. Umowa określiła w szczególności rodzaj, planowany termin rozpoczęcia i okres realizacji usługi publicznej, o której mowa w art. 33p ust. 1 ustaw o SIM oraz planowany termin rozpoczęcia realizacji przedsięwzięcia inwestycyjno-budowlanego.
S zamierza przeprowadzić pierwszą inwestycję, w ramach wykonywania powierzonego spółce zadania własnego gminy (realizacji usługi publicznej, o której mowa w art. 33p ust. 1 ustaw o SIM). Spółka posiada pozwolenie na budowę budynku wielorodzinnego. Gmina zamierza nieodpłatnie przekazać nieruchomość w celu budowy tego budynku. Nieruchomość ta obejmuje niezabudowaną działkę gruntu. Grunt ten znajduje się na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i w nim jest przeznaczony pod budownictwo wielorodzinne. Przekazanie nieruchomości spółce nastąpi poprzez wniesienie jej jako wkładu rzeczowego (aportu), w zamian za objęcie przez gminę udziałów w kapitale zakładowym.
Za pośrednictwem spółki gmina wykonuje swoje zadania własne w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 7 u.s.g., art. 9 ust. 1 i 3 u.s.g. i art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 679 ze zm.; dalej: u.g.k.) Przekazanie nieruchomości nastąpi.
S nie jest zarejestrowana jako czynny płatnik podatku od towarów i usług.
W tak opisanym stanie faktycznym spółka przedstawiła pytanie: "Czy w opisanym zdarzeniu przyszłym, polegającym na wniesieniu przez gminę aportu gruntów do S zastosowanie znajduje art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług skutkujący uznaniem, że Gmina w tym zakresie nie działa jako podatnik podatku od towarów i usług, a w konsekwencji przedmiotowa transakcja nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem?".
Zdaniem gminy, w opisanym zdarzeniu przyszłym, zastosowanie znajduje art. 15 ust. 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 931 z późn. zm.; obecnie: z 2023 r. poz. 1570 ze zm., dalej: u.p.t.u.) skutkujący uznaniem, że gmina w tym zakresie nie działa jako podatnik, a w konsekwencji przedmiotowa transakcja nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, gmina wskazała, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 u.s.g., do jej zadań własnych należą sprawy gminnego budownictwa mieszkaniowego, zaś zgodnie z art. 4 ust. 1 u.o.p.l., tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy. Zgodnie z art. 4 ust. 3 tej ustawy, gmina wykonuje ww. zadanie wykorzystując mieszkaniowy zasób gminy lub w inny sposób. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1 u.g.k., jednostki samorządu terytorialnego mogą tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także mogą przystępować do takich spółek.
Wskazała, że S posiada status społecznej inicjatywy mieszkaniowej w rozumieniu ustawy o SIM, a objęcie udziałów w spółce przez gminę nastąpiło w oparciu o środki Rządowego Funduszu Rozwoju Mieszkalnictwa, co - zgodnie z art. 33p ust. 1 ustawy o SIM - stanowi udzieloną Spółce rekompensatę z tytułu świadczenia usługi publicznej w rozumieniu przepisów prawa Unii Europejskiej, dotyczących pomocy publicznej z tytułu świadczenia usług w ogólnym interesie gospodarczym.
Na rzecz spółki dokonano powierzenia zadań własnych Gminy, w oparciu o powierzenie bezumowne (w rozumieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 sierpnia 2005 r., sygn. akt II GSK 105/05), tj. na mocy aktu założycielskiego - umowy spółki. Gminne budownictwo mieszkaniowe stanowi usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym. Zgodnie z art. 31 ust. 1 zd. 2 ustawy o SIM, zasady współdziałania S z Gminą określa umowa. Zawracie tej umowy jest obowiązkiem ustawowym. Jej przedmiotem jest ustalenie szczegółowych warunków powierzenia części zadania własnego powierzającego (gminy) określonego w art. 7 ust. 1 pkt 7 u.s.g. oraz art. 4 ust. 1 u.o.p.l., w zakresie, w jakim zadanie to określone zostało w umowie spółki, stanowiącego usługę świadczoną w ogólnym interesie gospodarczym. Celem tej umowy jest ustalenie zasad rozliczenia rekompensaty - usługi świadczonej przez S w ogólnym interesie gospodarczym, w zamian za pomoc publiczną udzielona S przez Gminę, w postaci wniesionych wkładów. W konsekwencji umowa, o której mowa w art. 31 ust. 1 zd. 2 ustawy o SIM ma charakter publicznoprawny, nie jest to umowa cywilnoprawna.
Spółka uznała zatem, że w tej sytuacji do dostawy gruntu na rzecz spółki zastosowanie znajdzie art. 15 ust. 6 u.p.t.u., ponieważ gmina za pośrednictwem spółki wykonuje zadania własne w postaci gminnego budownictwa mieszkaniowego, więc nie może być uznana za podatnika podatku od towarów. Spółka powołana została na podstawie przepisów ustawy o SIM w celu budowania domów mieszkalnych oraz ich eksploatacji na zasadach najmu zgodnie z przepisami tej ustawy. Wykonywanie działalności przez spółkę jest całkowicie podporządkowane gminie.
Wniesienie aportu do Spółki nie będzie miało na celu jej dokapitalizowania, lecz związane będzie z realizacją zadania własnego z art. 7 ust. 1 pkt 7 u.s.g. Zatem, wniesienie przez gminę aportu gruntów do spółki, nie jest czynnością charakterystyczną dla obrotu gospodarczego. Gmina nie jest zobowiązana do zapłaty podatku od towarów i usług od tej czynności.
Organ, uzasadniając zaskarżoną interpretację indywidualną wskazał, że wniesienie przez gminę gruntu jako wkładu niepieniężnego będzie stanowiło dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. W związku z wniesieniem wkładu do spółki realizują się dwa rodzaje świadczeń ekonomicznych: (i) wnoszący wkład (aport) przenosi na spółkę, do której dokonuje wkładu, prawo do rozporządzania określonymi składnikami majątku, (ii) w zamian za aport wnoszący otrzymuje pewne uprawnienia (udziały) mające określoną wartość.
W ocenie organu, transakcja ma charakter odpłatny, gdyż ekwiwalentem dostawy nieruchomości będą udziały w spółce. Tym samym, w rozumieniu art. 2 pkt 22 u.p.t.u., dostawa uznawana jest za sprzedaż. W sytuacji zatem, gdy przedmiotem aportu są towary w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy i gdy czynność ta prowadzi do przeniesienia prawa do rozporządzania tymi towarami jak właściciel, mamy do czynienia z odpłatną dostawą towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy. Organ nie zgodził się z gminą, że do transakcji znajdzie zastosowanie art. 15 ust. 6 u.p.t.u., ponieważ wyłączenie przewidziane w tym przepisie dotyczy wyłącznie organów władzy publicznej oraz odnosi się tylko do tych czynności, które związane są z realizacją zadań nałożonych na te podmioty przepisami prawa, do realizacji których zostały one powołane, a w jak podała gmina, dostawy usług ma dokonywać spółka S. Nadto, dostawa nieruchomości odbędzie się na podstawie umowy cywilnoprawnej.
W opisanej sytuacji, w przypadku transakcji wniesienia aportu do spółki, wyczerpane zostają przesłanki do uznania tej czynności za podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 7 ust. 1 ustawy - transakcja zbycia nieruchomości gruntowych w drodze aportu, będzie niewątpliwie czynnością cywilnoprawną (nie zaś publicznoprawną).
Organ wskazał, że gmina - w zakresie czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych tj. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy, itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych) - jako osoba prawna będzie podlegała obowiązkowi podatkowemu na zasadach ogólnych. W tym zakresie bowiem, wykonywane przez gminę czynności będą miały charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy.
Pismem z dnia [...] maja 2023 r. gmina, reprezentowana przez radcę prawnego P.K. – K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę od udzielonej jej interpretacji indywidualnej.
Wnosząc o jej uchylenie, zarzuciła organowi naruszenie art. 15 ust. 6 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na błędnym przyjęciu, że każda transakcja przeniesienia prawa do nieruchomości w formie aportu do spółki z o.o., której dokonuje gmina, jest opodatkowana, pomimo że prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, że gdy gmina dokonuje tego rodzaju transakcji celem wniesienia nieruchomości do społecznej inicjatyw mieszkaniowej (S), w związku z powierzonym S zadaniem z zakresu budownictwa społecznego, to gmina nie działa jako podatnik, gdyż realizuje zadania publiczne powierzone jej przepisami prawa, a więc występuje w zakresie danej czynności jako organ władzy publicznej wykonujący zadania w zakresie budownictwa społecznego.
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie była zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. nr 1634; dalej: p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, w myśl z kolei którego: "skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie, opinię zabezpieczającą i odmowę wydania opinii zabezpieczającej może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną".
Po rozpoznaniu sprawy w tak opisanych granicach kognicji, WSA w Gorzowie Wlkp. uznał, że zarzut skargi nie był uzasadniony.
Trafne było stanowisko organu, że o ile wniesienie wkładu niepieniężnego jest neutralne na gruncie podatku od towarów i usług to już wniesienie wkładu niepieniężnego na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (aport rzeczowy) rodzi obowiązek podatkowy, ponieważ spełnia definicję dostawy towarów lub świadczenia usług, gdyż powoduje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami (tu: nieruchomością) jak właściciel z udziałowca na spółkę (art. 2 ust. 1 u.p.t.u.)
Niewątpliwie - co również trafnie dostrzegł organ - wniesienie wkładu stanowi czynność o charakterze odpłatnym w rozumieniu przepisów ustawy (czynność dokonywana jest w zamian za objęcie udziałów), która, co do zasady, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych. Ani bowiem przepisy u.p.t.u. ani przepisy Dyrektywy 112/2006 nie zawierają bowiem szczególnych regulacji dotyczących treści obowiązku podatkowego z tytułu przeniesienia własności rzeczy na pokrycie udziałów w kapitale zakładowym spółki.
Zatem czynność prawna powodująca wniesienie do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością własności gruntu tytułem pokrycia udziału (udziałów) w kapitale zakładowym spółki stanowi odpłatną dostawę towaru. Aby odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług podlegały opodatkowaniu muszą być wykonane przez podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. działającego w takim charakterze.
Przywołany przez gminę jako podstawa odwoławcza art. 15 ust. 6 u.p.t.u., stanowi, że nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.
Gmina, będąca organem samorządu terytorialnego, niewątpliwie jest organem władzy publicznej z mocy art. 16 ust. 2 i art. 163 Konstytucji RP, z których wynika, że samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Z kolei z art. 2 ust. 1, art. 6 ust.1 i art. 9 ust. 2 u.s.g. wynika, że działalność gminy może polegać na wykonywaniu działań publicznych, jak i może mieć charakter działalności gospodarczej, wykraczającej poza działania publiczne.
Przez wykonywanie zadań publicznych należy rozumieć te działania, które mają na celu korzyść ogółu - zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty samorządowej, którą tworzą mieszkańcy gminy. Wykonując zadania administracji publicznej gmina może korzystać ze środków prawnych o charakterze władczym, właściwych władzy państwowej. O publicznym bądź prywatnym charakterze działania gminy przesądza to, że wykonywanie zadań publicznych odbywa się na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa, z wykorzystaniem władztwa państwowego i że przez te działania zaspokajane są zbiorowe potrzeby wspólnoty samorządowej (zob.: W. Skrzydło, Konstytucja RP. Komentarz, Zakamycze 2002).
Dla wyłączenia działań jednostki samorządu terytorialnego z systemu VAT konieczne jest spełnienie równocześnie dwóch przesłanek: po pierwsze, działalność musi być wykonywana przez podmiot prawa publicznego i po drugie, musi być wykonywana w celu sprawowania władzy publicznej, tj. dla realizacji nałożonych ustawami zadań, dla wykonania których organy te zostały powołane.
W orzecznictwie TSUE wskazywano na cechy wyznaczające dystynkcję pomiędzy działalnością gmin stanowiącą działalność opodatkowaną od wykonywanych w ramach działań publicznych. W rozpoznawanej sprawie nie było to jednak przedmiotem sporu. Nie była również sporna okoliczność, że działania podejmowane przez gminę poprzez S mają służyć realizacji zadań publicznych, ani fakt, że spółka prawa kapitałowego może być jedną z form prawnych poprzez którą gmina takie zadania może realizować.
Tym niemniej, jak trafnie przyjął organ powołując się na wykładnię sądową prezentowaną w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego, odsyłającego w tym zakresie do wykładni przyjmowanej przez TSUE, wykonywanie przez spółkę zależną od gminy (poprzez większościowy udział w jej kapitale zakładowym) nie wyłącza automatycznie takiej działalności z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 15 ust. 6 u.p.t.u. Sąd podziela takie stanowisko, w szczególności w zakresie odrębności prawnej spółki od gminy. Sąd odsyła tu szczególnie do tez wyroku TSUE z 29 października 2015 r. w sprawie C-174/14 (ECLI:EU:C:2015:733) oraz z 22 lutego 2018 r. w sprawie C-182/17 (ECLI:EU:C:2018:91.), gdzie Trybunał wskazał na dwie przesłanki możliwości uznania działalności prowadzonej przez spółkę powołaną przez gminę za wyłączoną z VAT, z uwagi na wykonywanie zadań publicznych. Po pierwsze, wykonywanie przez spółkę scedowanych na nią zadań publicznych, a po drugie, że zwolnione z podatku VAT są czynności wykonywane przez podmiot prawa publicznego działający w charakterze organu władzy publicznej. Trybunał wyjaśnił, że takimi czynnościami są czynności wykonywane przez pomioty prawa publicznego w ramach właściwego dla nich reżimu prawnego, z wyłączeniem tej działalności, która jest wykonywana przez nich na tych samych warunkach prawnych, co przez prywatne podmioty gospodarcze. Zdaniem Trybunału wolnienie przewidziane w art. 13 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2006/112 obejmuje zasadniczo czynności wykonywane przez podmioty publiczne działające jako organy władzy publicznej, które to czynności, pomimo że mają charakter gospodarczy, są ściśle związane z wykonywaniem prerogatyw władztwa publicznego. Dodatkowo zwrócono uwagę, że z art. 13 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2006/112 wynika, iż działalność nie może zostać zwolniona z podatku VAT, jeżeli należy uznać, że jej nieopodatkowanie prowadziłoby do znaczącego zakłócenia konkurencji (zob. pkt 67-73 wyroku C-174/14).
W rozpoznawanej sprawie działalność S ma polegać na najmie lokali na zasadach opisanych w ustawie o SIM. Dokonywać ma tego w ramach działalności gospodarczej. Dodatkowo wspomnieć tu należy, że podstawą zwolnienia dostawy tych usług z podatku od towarów będzie art. 43 ust. 1 pkt 36 u.p.t.u. Spółki natomiast nie będzie obejmowało wyłącznie podmiotowe wynikające z art. 15 ust. 6 u.p.t.u. Ubocznie już dostrzec należy, że gmina nie podała we wniosku o interpretację, że S nie będzie wykonywała, przy wykorzystaniu nieruchomości, działalności opodatkowanej, np. najmu innych powierzchni niż lokale mieszkalne.
Stąd przyjąć należy, że działalność gospodarcza spółki, a ściśle: dokonywane przez nią dostawy towarów i usług, co do zasady, nie będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Podlegać będą ewentualnie zwolnieniom przedmiotowym, jak wskazane zwolnienie z opodatkowania usług najmu lub wydzierżawiania nieruchomości o charakterze mieszkalnym.
Nie sposób nadto pominąć przy ocenie charakteru działalności spółki, opisanego już, a prawnie istotnego, aspektu, jakim jest ocena, czy działalność taka nie będzie istotnie zakłócała konkurencji. Wystąpienie takiego zakłócenia stanowi bowiem przesłankę ujemną do zastosowania art. 13 ust. 1 Dyrektywy nr 112/2006 (por. postanowienie TSUE z 20 marca 2014 r., sygn. akt C - 72/13). Dostrzec tu jednak należy, że gmina we wniosku o interpretację do kwestii tej w ogóle się nie odniosła. Tym niemniej uprawniony wydaje się wniosek, że działalność w zakresie najmu lokali mieszkalnych na preferencyjnych zasadach będzie wywierać wpływ na rynek usług najmu, mogąc prowadzić do zakłócenia konkurencji. Ocenę o wpływie na rynek, w tym przypadku obrotu nieruchomościami, można w sposób uprawniony odnosić do samej transakcji dostawy nieruchomości przez gminę na rzecz spółki.
Trafnie również stwierdził organ, że opisana we wniosku dostawa nieruchomości będzie miała charakter odpłatny i odbędzie się na podstawie umowy cywilnoprawnej. Wadliwie jednak argumentował, że takie jej cechy automatycznie wykluczają zastosowanie art. 15 ust. 6 u.p.t.u. w odniesieniu do stanu faktycznego opisanego przez gminę. Sąd podziela tu stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt I FSK 1242/19, który, dokonując wykładni art. 15 ust. 6 u.p.t.u., wskazał, że kategoryczne stwierdzenie, że wszystkie czynności gminy dokonywane na podstawie umów prawa prywatnego wyklucza ich wyłączenie z opodatkowania, jest nieuprawnione. Naczelny Sąd Administracyjny, zdaniem WSA w Gorzowie Wlkp. trafnie, argumentował, że "analiza orzecznictwa nie tylko TSUE, ale i polskich sądów administracyjnych pozwala zauważyć, iż podczas dokonywania oceny skutków podatkowoprawnych działań realizowanych przez gminę, powiat czy województwo, jako podmiot publiczny znaczenie ma charakter podejmowanych zadań, a nie forma ich realizacji. Tym samym, nawet wtedy, gdy prawna powinność jednostki samorządu terytorialnego do podejmowania działań w określonej sferze realizowana jest przy wykorzystaniu instrumentów charakterystycznych dla prawa cywilnego (umowy), samo w sobie nie oznacza to wyjścia poza sferę zadań publicznych i władztwa, nieobjętych zakresem podmiotowo – przedmiotowym podatku od towarów i usług, a – co za tym idzie – niemieszczących się w ramach obowiązku i zobowiązania podatkowego z tytułu tej daniny publicznej (tu wskazano na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1644/13, i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1041/14). Także w takim przypadku należy bowiem oceniać, czy określone działanie jednostki samorządu terytorialnego nie mieści się w sferze jej imperium, jako jej zadanie własne lub zlecone".
Tym niemniej, WSA w Gorzowie Wlkp. ocenił, że z uwagi na przytoczone wcześniej argumenty, przy czynności wniesienia aportem nieruchomości do spółki gmina wystąpi w charakterze podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u. Art. 15 ust. 6 u.p.t.u. nie będzie miał zastosowania.
Z powyższych względów Sąd oddalił skargę w całości (art. 151 p.p.s.a.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI