I SA/Go 138/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2025-08-28
NSApodatkoweWysokawsa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkoweVATTSUEprawo do obronywznowienie postępowaniasąd administracyjnyczłonek zarząduspółka

WSA w Gorzowie Wlkp. wznowił postępowanie i uchylił własny wyrok oraz decyzję organu podatkowego w sprawie odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości spółki, uwzględniając wyrok TSUE dotyczący prawa do obrony.

Skarżący, były członek zarządu spółki, wniósł o wznowienie postępowania sądowego po wyroku TSUE C-277/24, argumentując, że nie miał możliwości skutecznego zakwestionowania ustaleń organów podatkowych dotyczących zaległości VAT spółki, co naruszyło jego prawo do obrony. Sąd uznał skargę za zasadną, wznowił postępowanie, uchylił swój poprzedni wyrok oraz decyzję organu podatkowego, wskazując na konieczność zapewnienia osobie trzeciej możliwości kwestionowania ustaleń faktycznych i prawnych w postępowaniu dotyczącym jej odpowiedzialności.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim rozpoznał skargę o wznowienie postępowania, wniesioną przez G. C. M.-J., byłego członka zarządu spółki T. sp. z o.o., po wydaniu przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku w sprawie C-277/24. Skarżący domagał się wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA z dnia 18 kwietnia 2024 r. (sygn. akt I SA/Go 35/24), w którym orzeczono o jego odpowiedzialności osobistej za zaległości podatkowe spółki. Podstawą skargi był wyrok TSUE, który stwierdził, że osoba trzecia, potencjalnie odpowiedzialna za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, musi mieć możliwość skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu wymiarowym, nawet jeśli sama nie była stroną tego postępowania. Skarżący argumentował, że w jego przypadku taka możliwość została mu odebrana, a organy podatkowe nie odniosły się do przedstawionych przez niego dowodów wskazujących na rozliczenie podatku VAT we Francji. Sąd uznał skargę za dopuszczalną i zasadną, stwierdzając, że wyrok TSUE ma wpływ na treść zaskarżonej decyzji i poprzedniego wyroku WSA. W konsekwencji, Sąd wznowił postępowanie, uchylił swój wyrok z dnia 18 kwietnia 2024 r. oraz decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2023 r. Sąd podkreślił, że dotychczasowa praktyka wykluczająca weryfikację decyzji wymiarowych w postępowaniu o odpowiedzialność osoby trzeciej jest sprzeczna z prawem UE i Konstytucją RP. Kwestia przedawnienia głównych zaległości podatkowych spółki została uznana za bezprzedmiotową dla biegu postępowania o wznowienie, gdyż koszty postępowania egzekucyjnego nadal podlegały egzekucji. Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba trzecia musi mieć zagwarantowaną możliwość skutecznego podważenia zarówno ustaleń faktycznych, jak i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania wymiarowego, zgodnie z wyrokiem TSUE C-277/24.

Uzasadnienie

Wyrok TSUE C-277/24 wskazuje, że naruszenie prawa do obrony osoby trzeciej w postępowaniu o odpowiedzialność solidarną, poprzez brak możliwości kwestionowania ustaleń z postępowania wymiarowego, jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny powinien zapewnić taką możliwość, nawet jeśli oznacza to odejście od dotychczasowej praktyki.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (6)

Główne

P.p.s.a. art. 272 § § 2a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 282 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia.

P.p.s.a. art. 282 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania, sąd uchyla zaskarżone orzeczenie i rozpoznaje sprawę na nowo.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Ord. Pod. art. 116

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa

Przepis określający odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółki.

Dyrektywa VAT art. 273

Dyrektywa 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Dotyczy środków, które państwa członkowskie mogą przyjąć w celu zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobiegania oszustwom, z poszanowaniem zasady proporcjonalności i prawa do obrony.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wyrok TSUE C-277/24 ma wpływ na sprawę i wymaga zapewnienia osobie trzeciej możliwości kwestionowania ustaleń z postępowania wymiarowego. Skarżący nie miał możliwości skutecznego podważenia ustaleń organów podatkowych dotyczących zaległości VAT spółki. Dowody wskazujące na rozliczenie podatku VAT we Francji nie zostały należycie ocenione przez organy.

Godne uwagi sformułowania

nie można przyjąć, że z powodu ostatecznego charakteru decyzji wydanych w powiązanych postępowaniach administracyjnych organ podatkowy zostaje zwolniony z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z tych postępowań, w oparciu o które organ ten zamierza podjąć wobec niego decyzję, przez co podatnik ten zostaje pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych Dotychczasowa praktyka organów podatkowych oraz orzecznictwo sądowe zasadniczo wykluczały możliwość weryfikacji decyzji wymiarowych w ramach postępowań w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej osoby trzeciej. W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-277/24, dotychczasowa linia interpretacyjna powinna zostać zweryfikowana.

Skład orzekający

Anna Juszczyk - Wiśniewska

przewodniczący sprawozdawca

Dariusz Skupień

sędzia

Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wznowienie postępowania w sprawach odpowiedzialności podatkowej osób trzecich po wyrokach TSUE dotyczących prawa do obrony."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wyrok TSUE ma bezpośredni wpływ na możliwość obrony osoby trzeciej w postępowaniu o odpowiedzialność solidarną.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony praw podatnika w kontekście odpowiedzialności osób trzecich, z silnym odniesieniem do orzecznictwa TSUE i jego wpływu na polskie prawo.

TSUE chroni byłego członka zarządu: Kluczowy wyrok otwiera drzwi do wznowienia postępowań podatkowych!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 138/25 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-05-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Anna Juszczyk - Wiśniewska /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Skupień
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 272 § 2a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant starszy asystent sędziego Anna Pakuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi G. C. M.-J. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Go 35/24 1. Wznawia postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Go 35/24. 2. Uchyla w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Go 35/24. 3. Uchyla w całości decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...]. 4. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] na rzecz skarżącego kwotę 1727 (tysiąc siedemset dwadzieścia siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Pismem z dnia [...] maja 2025 r. G. C. M. J. (skarżący, strona), wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 18 kwietnia 2024 r., sygn. I SA/Go 35/24, w związku z wydaniem przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w dniu 27 lutego 2025 r. wyroku w sprawie C-277/24, Adjak (Dz. U. UE C/2025/2175).
W uzasadnieniu skarżący poinformował, że o orzeczeniu TSUE dowiedział się w dniu jego wydania, tj. 27 lutego 2025 r. Podał, że skarga o wznowienie postępowania dotyczy postępowań w sprawie odpowiedzialności osobistej byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki toczących się przed organami skarbowymi w [...] oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp., które zakończyło się prawomocnym wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2024 r. o sygnaturze I SA/Go 35/24. Sąd orzekł, że G. C. M. J. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe T. sp. z o.o. na zasadzie określonej w art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa. Strona od samego początku toczących się w tej sprawie postępowań podatkowych i sądowych utrzymuje, że gdyby umożliwiono jej zakwestionowanie ustaleń poczynionych przez organy podatkowe w [...] w zakresie prawidłowości stwierdzenia istnienia zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za rok 2018 w spółce T. sp. z o.o. postępowania w sprawie odpowiedzialności osobistej mogłyby zakończyć się innym rezultatem. Wskazał również, że postępowania wymiarowe były przeprowadzone bez faktycznego uczestnictwa Skarżacego. Brak uczestnictwa wynikał z obowiązujących w trakcie Covid-19 w 2020 ograniczeń w przemieszczaniu się pomiędzy państwami Unii Europejskiej, co przełożyło się na brak możliwości odbioru pism wysyłanych przez organy podatkowe, adresowanych na polski adres siedziby spółki, podczas gdy jej członkowie zarządu pozostawali w tym czasie w Hiszpanii.
Dalej podał, że w trakcie postępowania w sprawie odpowiedzialności osobistej skarżący wielokrotnie kwestionował ustalenia organów podatkowych w decyzjach wymiarowych wobec spółki. Każdorazowo przedstawione okoliczności faktyczne i argumenty były odrzucane przez organy podatkowe jako nie będące przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności skarżącego. Organ I i II instancji wprost wskazywał, że Skarżacy nie miał możliwości zakwestionowania ustaleń postępowań wymiarowych wobec T. sp. z o.o. oraz, że jakiekolwiek argumenty wskazujące na nieprawidłowość tych ustaleń podnoszone na etapie postępowania w sprawie odpowiedzialności osobistej za zaległości podatkowe T. sp. z o.o. nie były oceniane w toku niniejszego postępowania (cyt. ze str. 30 decyzji [...] z [...] lipca 2023 r.). Również to, że w decyzji DIAS w [...] z [...] listopada 2023 r. organ podatkowy wskazał, że wszelkie zarzuty zgłaszane przez G. C. M. J. w zakresie ustaleń postępowań wymiarowych powinny zostać rozpatrzone w trybie wznowienia postępowania wymiarowego (co nie było możliwe ze względu na upływ czasu od daty wydania decyzji wymiarowych, spowodowany brakiem uczestnictwa G. C. M. J. w tych postępowaniach). Organ podał, że pomimo braku merytorycznego odniesienia się do tych zarzutów przez DIAS stanowiły one, w ocenie organu, istotną okoliczność, która mogłaby mieć wpływ na treść decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie wymiarowe wobec Spółki.
W przypadku powyższych postępowań w ocenie Strony doszło do spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 272 § 2a P.p.s.a. Orzeczenie C-277/24 ma wpływ na treść decyzji o odpowiedzialności osobistej Skarżącego za zaległości podatkowe T. sp. z o.o. ze względu na fakt, że Strona nie mogła skutecznie zakwestionować ustaleń decyzji wymiarowych, na podstawie których zapadły następnie decyzje dotyczące odpowiedzialności Strony za te zaległości. Gdyby natomiast mogła skutecznie je zakwestionować mogłyby mieć wpływ na treść decyzji.
Dalej pełnomocnik skarżącego wskazał, że jak wynika z dokumentów i informacji będących w posiadaniu organów podatkowych w [...] jak i WSA w Gorzowie Wlkp., przekazanych przez hiszpańskie organy podatkowe na podstawie wymiany informacji podatkowych w czerwcu-lipcu 2019 r., transakcje polegające na zakupie przez T. sp. z o.o. samochodów osobowych w Unii Europejskiej a następnie ich eksporcie do krajów trzecich, z tytułu których w ocenie tychże organów powstała zaległość podatkowa w VAT na terytorium Polski, za którą odpowiedzialność powinien ponieśćSkarżacy, zostały opodatkowane podatkiem od towarów i usług i rozliczone na terytorium Francji. Wniosek ten wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy ("Postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia albo określenia zobowiązania, nadpłaty, zwrotu podatku, nadwyżki wpłaconych zaliczek, wysokości odsetek za zwłokę, nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia w zakresie podatku od towarów i usług; SPP nr [...]"), dalej akt, tj.:
- informacja na temat transakcji T. sp. z o.o. z S. SA, wskazująca na to, że samochody osobowe [...] zostały zarejestrowane na terytorium Francji co wskazuje na to, że wcześniej musiały one zostać opodatkowane podatkiem od towarów i usług a sam podatek został rozliczony (karta nr 52 akt) oraz,
- karty 10 - 17 dotyczące samochodu o nr nadwozia [...], obrazujące postępowanie dotyczące wszystkich pozostałych samochodów osobowych.
Oprócz dokumentów wymienionych powyżej, w aktach sprawy znajdują się również certyfikaty wystawione przez administrację francuską:
- certyfikat nr [...] dot. samochodu [...] o nr VIN [...], będący przedmiotem decyzji SPP. [...] z [...] marca 2020 r., potwierdzający rozliczenie podatku VAT - część nr 6 certyfikatu, zaznaczona opcja B wskazuje, że nabywca deklaruje, iż zapłacił już podatek VAT (L'acquereur declare avoir deja acquitte la TVA) co jest potwierdzone pieczęcią i podpisem urzędnika skarbowego w części 7 certyfikatu, wraz ze wskazaniem daty [...] grudnia 2018 r.;
- certyfikat nr [...] dot. samochodu [...] o nr VIN [...] będącego przedmiotem SPP. [...] z [...] czerwca 2020 r., potwierdzający rozliczenie podatku VAT w kwocie 6765 Euro - część nr 5 certyfikatu, zaznaczona opcja nr 2 wskazuje że, nabywca deklaruje, iż zapłacił już podatek VAT (L'acquereur declare avoir deja acquitte la TVA) co jest potwierdzone pieczęcią i podpisem urzędnika skarbowego na drugiej stronie certyfikatu, wraz ze wskazaniem daty [...] września 2018 r.;
- certyfikat nr [...] dot. samochodu [...] o nr VIN [...], będącego przedmiotem decyzji [...] z [...] czerwca 2020 r, potwierdzający rozliczenie podatku VAT w kwocie 7548 Euro - część nr 5 certyfikatu, zaznaczona opcja nr 2 wskazuje, że nabywca deklaruje, iż zapłacił już podatek VAT (L'acquereur declare avoir deja acquitte la TVA) co jest potwierdzone pieczęcią i podpisem urzędnika skarbowego na drugiej stronie certyfikatu, wraz ze wskazaniem daty [...] września 2018 r.
Strona wyjaśniła, iż przedkładała je już (wraz z pismem z dnia [...].10.2021 r. przesłanym do NUS w [...]) na etapie pierwszego postępowania w sprawie osobistej odpowiedzialności za długi podatkowe T. sp. z o.o. o sygn. [...] tłumaczenia francuskich dokumentów rejestracyjnych przekazanych przez hiszpańskie organy podatkowe w trakcie wymiany informacji ze stroną polską. Podobne dokumenty wraz z tłumaczeniami dotyczącymi 9 innych pojazdów przesłano również do NUS w [...] wraz z pismem z dnia [...].10.2021 r., gdzie wskazano, że transakcje dotyczące tych pozostałych pojazdów również zostały rozliczone we Francji.
Strona podtrzymała stanowisko, że w niniejszej sytuacji prawidłowo dokonała rozliczenia podatku należnego z tytułu transakcji sprzedaży samochodów osobowych na terytorium Francji, tj. w miejscu gdzie zakończyła się ich dostawa.
W związku z powyższym pełnomocnik strony skarżącej zażądał wznowienia postępowania w sprawie odpowiedzialności solidarnej Skarżacego za zaległości podatkowe spółki T. sp. z o.o. zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 18 kwietnia 2024 r., sygn. I SA/Go 35/24 w związku z orzeczeniem TSUE, które ma wpływ na treść wyroku WSA oraz uchylenia wyroku WSA w całości i przekazania jej do ponownego rozpoznania lub alternatywnie umorzenia postępowania w sprawie.
Pismem procesowym z dnia [...] sierpnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] poinformował, że zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. ciążące na ww. Spółce, zgodnie z pismem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...] z [...] czerwca 2025r. nr [...], uległy przedawnieniu z dniem 2 stycznia 2024 r. Wygaśnięciu uległ również obowiązek zapłaty przedmiotowej zaległości podatkowej przez osobę trzecią. Zobowiązania te w łącznej kwocie 330.106,82 zł zostały odpisane [...] stycznia 2024 roku. Przedawnieniu nie uległy natomiast koszty postępowania egzekucyjnego w wysokości 400,00 zł. Termin ich przedawnienia na Spółce T. nastąpi z upływem 31 grudnia 2025 r., tym samym ulegną przedawnieniu również na osobie trzeciej.
Na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2025 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z zm., dalej P.p.s.a.) przeprowadzić z urzędu dowód z akt administracyjnych zgromadzonych w postepowaniu podatkowym prowadzonym wobec T. sp. z o.o. w zakresie prawidłowości rozliczenia podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. na okoliczność zbadania, czy skarżący brał udział w tym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego okazała się zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 270 P.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale VII tej ustawy, można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Zgodnie zaś z art. 282 § 1 P.p.s.a. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. W postępowaniu tym ze względu na określone w przepisach wymogi skargi o wznowienie przeprowadza się badanie dopuszczalności takiej skargi. Odbywa się to dwuetapowo. Pierwszy etap badania dopuszczalności skargi odbywa się na posiedzeniu niejawnym. Stosownie bowiem do art. 280 § 1 P.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. W tym wstępnym etapie postępowania sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, a tylko fakt ich powołania. Dokonuje oceny tych podstaw pod kątem ich ustawowego charakteru.
Przystępując do drugiego etapu na rozprawie ze względu na treść 281 P.p.s.a. sąd jeszcze raz bada przede wszystkim dopuszczalność wznowienia. Dopuszczalność wznowienia stosownie do treści tego przepisu określają te same okoliczności, które były badane na posiedzeniu niejawnym tj. ustawowe podstawy wznowienia i zachowanie terminu przewidzianego do wniesienia skargi o wznowienie. Na tym etapie postępowania sąd bada istnienie przesłanek procesowych warunkujących możliwość rozpoznania sprawy o wznowienie oraz warunków dopuszczalności wznowienia tj. istnienia ustawowych przesłanek wznowienia.
W myśl art. 272 § 2a P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy zostało wydane orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które ma wpływ na treść wydanego orzeczenia. Skargę o wznowienie postępowania opartą na podstawie art. 272 § 2a P.p.s.a. wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
W niniejszej sprawie skład orzekający uznał, że rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna. Skarga oparta jest na ustawowej przesłance, tj. wyroku TSUE w sprawie C-277/24, który został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 22 kwietnia 2025 r., zaś wniesienie jej [...] maja 2025 r. oznacza, że została wniesiona w terminie. W sprawie nie wystąpiła także negatywna przesłanka wznowienia wyrażona w art. 278 P.p.s.a. tj. nie upłynęło 5 lat od uprawomocnienia się orzeczenia.
Wobec stwierdzenia dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowego, stwierdzenia wystąpienia wskazanej w skardze podstawy wznowienia i połączenia badania tych okoliczności z rozpoznaniem sprawy, należało powtórnie zbadać decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako byłego członka zarządu T. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który odpowiada solidarnie wraz ze spółką oraz drugim członkiem zarządu F. R. R. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. wraz z należnymi odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego.
W wyroku z dnia 27 lutego 2025 r. w sprawie C-277/24 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że "art. 273 dyrektywy 2006/112 w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu podatkowym prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowiązania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich.
W uzasadnieniu wyroku TSUE wskazał m. in., że:
- poszanowanie prawa do obrony stanowi zasadę ogólną prawa Unii – na podstawie tej zasady adresaci decyzji, która w sposób odczuwalny oddziałuje na ich interesy, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do dowodów, na których organ zamierza się oprzeć (pkt 51);
- prawo do obrony obejmuje prawo do bycia wysłuchanym i prawo dostępu do akt (pkt 52);
- przy kontroli poszanowania prawa do obrony w ramach powiązanych postępowań administracyjnych należy też uwzględnić pewność prawa, która jest również zasadą ogólną prawa Unii – ponieważ ostateczny charakter decyzji administracyjnej przyczynia się do pewności prawa, co do zasady prawo Unii nie wymaga, aby organ był zobowiązany do zmiany decyzji administracyjnej, która uzyskała taki ostateczny charakter (pkt 55);
- jednak ostateczny charakter decyzji administracyjnej nie może uzasadniać naruszenia samej istoty prawa do obrony – nie można przyjąć, że z powodu ostatecznego charakteru decyzji wydanych w powiązanych postępowaniach administracyjnych organ podatkowy zostaje zwolniony z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z tych postępowań, w oparciu o które organ ten zamierza podjąć wobec niego decyzję, przez co podatnik ten zostaje pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych (pkt 56);
- te zasady wymagają, aby polskie organy podatkowe przestrzegały prawa do obrony osoby, której dotyczy postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej wszczęte w wyniku postępowania podatkowego zakończonego ustaleniem zobowiązania podatkowego, które nie mogło zostać ściągnięte w całości lub w części od podatnika VAT (pkt 59);
- granica proporcjonalności zostałaby przekroczona, gdyby doszło do naruszenia samej istoty prawa do obrony tej osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej ewentualnie wszczętego wobec tej osoby trzeciej (pkt 64).
Z powyższego wynika zatem, że jedynie taki model postępowania, w którym (były) członek zarządu spółki kapitałowej ma możliwość kwestionowania istnienia zobowiązania podatkowego w toku postępowania dotyczącego jego odpowiedzialności podatkowej, pozostaje w zgodzie z zasadą demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP), art. 273 dyrektywy 2006/112/WE, zasadą poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Przy czym, jak jednoznacznie przesądzono w powołanym wyroku, osoba trzecia w takim postępowaniu musi mieć zagwarantowane prawo do skutecznego podważenia zarówno ustaleń faktycznych, jak i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania wymiarowego.
Dotychczasowa praktyka organów podatkowych oraz orzecznictwo sądowe zasadniczo wykluczały możliwość weryfikacji decyzji wymiarowych w ramach postępowań w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej osoby trzeciej.
Jak wynika z akt administracyjnych dotyczących postępowania podatkowego prowadzonego wobec T. sp. z o.o. w zakresie prawidłowości rozliczeń w podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec, październik 2018 r. Skarżący nie brał udziału w tym postępowaniu, albowiem w jego trakcie nie miał już uprawnień do reprezentowania spółki (decyzja organu I instancji określająca wysokość zobowiązania wydana wobec spółki stała się ostateczna, nie złożono od niej odwołania). Natomiast w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 kwietnia 2024 r., sygn. I SA/Go 35/24, organ I instancji w decyzji z dnia [...] lipca 2023 r. wskazał, że w toku postępowania dotyczącego odpowiedzialności osoby trzeciej nie uwzględnił dokumentów załączonych do pisma skarżącej z dnia [...] października 2021 r., dotyczących rozliczenia podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2018 r. Dalej organ stwierdził: "Kontrola decyzji określającej zobowiązania, a co jest z tym nierozerwalnie związane dowody świadczące o zobowiązaniach spółki, nie mogą być przedmiotem badania w postępowaniu prowadzonym w zakresie odpowiedzialności osoby trzeciej za te zaległości" (k. 496 verte akt administracyjnych, t. II). Skarga na tę decyzję została oddalona, co świadczy, że Sąd podzielił stanowisko organu (w sprawie nie złożono wniosku o uzasadnienie wyroku). W świetle powyższego należy uznać, że Skarżący jako osoba trzecia w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej podjął próbę podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych w tym postępowaniu.
W świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej sygn. C-277/24, dotychczasowa linia interpretacyjna powinna zostać zweryfikowana. Orzeczenie TSUE wskazuje bowiem na konieczność szerszego ujęcia ochrony praw osoby w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, co może prowadzić do odmiennej oceny dopuszczalności badania dowodów związanych z pierwotnym zobowiązaniem podatkowym.
Ponadto jak wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 lutego 2025 r. w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki, osoba trzecia musi mieć zagwarantowaną możliwość podważenia nie tylko ustaleń faktycznych, ale również kwalifikacji prawnej dokonanej przez organ. W niniejszej sprawie organ z uwagi na przyjętą tezę, że w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania spółki nie podważa się ustaleń (prawnych i faktycznych) poczynionych w postępowaniu tzw. "wymiarowym" zakończonym wobec spółki, w ogóle nie odniósł się do zarzutów dotyczących miejsca rozliczenia transakcji. Strona podnosiła, że prawidłowo dokonała rozliczenia podatku należnego z tytułu transakcji samochodów osobowych na terytorium Francji, tj. w miejscu gdzie zakończyła się ich dostawa.
Z tego też względu w zaskarżonej decyzji nie zostały uwzględnione uprawnienia na które wskazał Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-277/24 - w szczególności brak zapewnienia stronie skarżącej możliwość skutecznego zakwestionowania zarówno ustaleń faktycznych, jak i kwalifikacji prawnych przyjętych w postępowaniu wymiarowym. W konsekwencji w postępowaniu przeprowadzonym wobec Strony nie dokonano wszechstronnej oceny materiału dowodowego, w tym dokumentów przedstawionych przez stronę, oraz jednoznacznego wskazania w uzasadnieniu, jakie znaczenie dowodom tym nadał organ i z jakich względów ewentualnie odmówił im mocy dowodowej. Pominięcie tej oceny, czy też jej zastąpienie ogólnikowym stwierdzeniem o braku znaczenia dowodów jest sprzeczne z prawem do obrony oraz standardami wynikającymi z Konstytucji RP i prawa unijnego.
Wobec przedstawionych argumentów Sąd orzekający w sprawie wznowił postępowanie sądowe uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 18 kwietnia 2024 r. wydany w sprawie o sygn. I SA/Go 35/24, a także decyzję organu odwoławczego - na podstawie art. 282 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do pisma organu z dnia Sąd stwierdził, że bez znaczenia dla dalszego biegu niniejszej sprawy, jest informacja organu, iż zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. uległy przedawnieniu z dniem 2 stycznia 2024 r. i zostały odpisane. Okoliczność ta nie prowadzi do uznania, że badana skarga stała się bezprzedmiotowa i postępowanie sądowe wymaga umorzenia. Jak wynika bowiem z informacji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], przedawnieniu nie uległy koszty postępowania egzekucyjnego w kwocie 400,00 zł, których termin przedawnienia przypada dopiero na dzień 31 grudnia 2025 r. Tym samym odpowiedzialność osoby trzeciej nadal obejmuje te należności.
Mając na uwadze, że w niniejszej sprawie, jak wskazał organ zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za luty, kwiecień, czerwiec i październik 2018 r. uległy przedawnieniu, organ w tym zakresie zobowiązany będzie podjąć adekwatne rozstrzygnięcie.
Zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2023 r. sygn. II GPS 1/22, mając na względzie, że skarga o wznowienie postępowania okazała się skuteczna i doprowadziła do rozpoznania sprawy na nowo, w granicach zakreślonych podstawą wznowienia, oraz do uchylenia wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim oraz decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. Na koszty postępowania sądowego składają się wpisy sądowe od skargi o wznowienie postępowania 250 zł oraz skargi do WSA 500 zł, koszty zastępstwa procesowego za postępowania dotyczące wznowienia postępowania 480 zł oraz postępowanie, które toczyło w sprawie rozpoznającej wniesioną skargę 480 zł, jak również opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa 17 zł, łącznie 1727 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI