I SA/Go 135/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2023-07-27
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnekoszty egzekucyjnerachunek bankowyzajęciedobrowolna wpłatarealizacja zajęciaopłata egzekucyjnaustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracjiprawo bankowe

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące kosztów egzekucyjnych, uznając, że wpłata dokonana przez bank z zajętego rachunku była realizacją zajęcia, a nie dobrowolną spłatą.

Podatnik zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymujące w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie kosztów egzekucyjnych. Spór dotyczył charakteru wpłaty dokonanej z rachunku bankowego podatnika – czy była to dobrowolna spłata, czy realizacja zajęcia. Sąd uznał, że wpłata dokonana przez bank z zajętego rachunku, mimo wcześniejszej dyspozycji podatnika, stanowiła realizację zajęcia, a nie dobrowolną spłatę. W związku z tym organ egzekucyjny prawidłowo naliczył opłatę egzekucyjną w wysokości 10%.

Sprawa dotyczyła skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. NUS prowadził postępowanie egzekucyjne w celu wyegzekwowania zaległości podatkowych z tytułu VAT. Dokonano zajęcia rachunku bankowego podatnika, a bank przekazał środki na rachunek organu egzekucyjnego. Podatnik twierdził, że wpłata była dobrowolna, ponieważ nastąpiła na jego zlecenie i przed upływem terminu 7 dni od zajęcia. Bank jednak wyjaśnił, że podatnik jedynie złożył dyspozycję wcześniejszej realizacji zajęcia, a przelew stanowił realizację zajęcia. Organ egzekucyjny i DIAS uznały, że wpłata nie była dobrowolna, ponieważ środki na rachunku były już zajęte, a podatnik nie mógł nimi swobodnie dysponować. Sąd administracyjny zgodził się z organami, stwierdzając, że skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oznacza, iż organ egzekucyjny wchodzi w prawa zobowiązanego do dysponowania środkami. Nawet wcześniejsza realizacja zajęcia na dyspozycję podatnika nie zmienia charakteru wpłaty z przymusowego na dobrowolny. W związku z tym organ egzekucyjny prawidłowo naliczył opłatę egzekucyjną w wysokości 10% zgodnie z art. 64 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Wpłata dokonana przez bank z zajętego rachunku, mimo wcześniejszej dyspozycji zobowiązanego, stanowi realizację zajęcia, a nie dobrowolną spłatę.

Uzasadnienie

Skuteczne zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego oznacza, że organ egzekucyjny wchodzi w prawa zobowiązanego do dysponowania środkami. Zobowiązany traci możliwość swobodnego dysponowania środkami na zajętym rachunku. Nawet wcześniejsza realizacja zajęcia na dyspozycję zobowiązanego nie zmienia przymusowego charakteru wpłaty, gdyż pierwotną przyczyną jej przekazania jest czynność egzekucyjna organu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

u.p.e.a. art. 64 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, gdy wpłata następuje w wyniku realizacji zajęcia.

u.p.e.a. art. 80 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa termin (7 dni) na przekazanie zajętej kwoty przez bank organowi egzekucyjnemu oraz obowiązki banku w przypadku przeszkód lub zbiegu egzekucji.

u.p.e.a. art. 80 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia i obejmuje również kwoty wpłacone po dokonaniu zajęcia.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd oddala skargę, jeśli brak podstaw do jej uwzględnienia.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 64 § § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku dobrowolnej zapłaty należności przez zobowiązanego po wszczęciu egzekucji, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych środków.

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wpłata dokonana przez bank z zajętego rachunku, mimo wcześniejszej dyspozycji zobowiązanego, stanowi realizację zajęcia, a nie dobrowolną spłatę. Organ egzekucyjny prawidłowo naliczył opłatę egzekucyjną w wysokości 10% zgodnie z art. 64 § 4 u.p.e.a.

Odrzucone argumenty

Przelew zobowiązanego z [...] grudnia 2022 r. nie był dobrowolną wpłatą zobowiązanego. Przelew zobowiązanego z [...] grudnia 2022 r. stanowił realizację zajęcia. Naruszenie art. 64 § 4 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie i przyjęcie, że organ egzekucyjny mógł pobrać opłatę egzekucyjną w wysokości 10%. Naruszenie art. 64 § 5 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i obciążenie Skarżącego opłatą egzekucyjną w wysokości 10% zamiast 5%.

Godne uwagi sformułowania

Z chwilą zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym, Zobowiązany będący właścicielem rachunku, nie może rozporządzać środkami objętymi zajęciem. Pierwotną przyczyną, z powodu której należność znalazła się na koncie organu egzekucyjnego była dokonana przez ten organ czynność egzekucyjna, a nie wola zobowiązanego. Prawnie irrelewantna pozostaje okoliczność, że Zobowiązany złożył dyspozycję wcześniejszej realizacji zajęcia.

Skład orzekający

Damian Bronowicki

sprawozdawca

Dariusz Skupień

przewodniczący

Zbigniew Kruszewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia dobrowolnej spłaty w kontekście zajęcia rachunku bankowego i naliczania opłat egzekucyjnych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której bank umożliwia wcześniejszą realizację zajęcia, ale nadal jest to czynność egzekucyjna.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa wyjaśnia istotną kwestię rozróżnienia między dobrowolną wpłatą a realizacją zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym, co ma praktyczne znaczenie dla podatników i organów.

Czy wpłata z Twojego konta bankowego to dobrowolna spłata czy przymusowe zajęcie? Sąd wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 133 601,9 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 135/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-07-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Damian Bronowicki /sprawozdawca/
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 64 § 4, art. 80 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
M.P. (Skarżący, Strona, Zobowiązany) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS, organ odwoławczy) z [...] marca 2023 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) z [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego [...] z [...] listopada 2022 r., w celu wyegzekwowania zaległości Strony z tytułu podatku od towarów i usług za III kwartał 2022 r. Należności objęte tym tytułem wykonawczym na dzień jego wystawienia wynosiły łącznie 133.601,90 zł, na co składały się należność główna w wysokości 131.521,00 zł oraz odsetki w wysokości 2.080,90 zł. Zawiadomieniem nr [...] z [...] grudnia 2022 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego w [...] S.A. Organ wskazał w zawiadomieniu m.in., że na koszty egzekucyjne składają się: opłata manipulacyjna w wysokości 100 zł, wydatki egzekucyjne w wysokości 9,82 zł oraz opłata egzekucyjna w wysokości 13.360,19 zł. Łączna kwota dochodzonych należności wskazana w zawiadomieniu wynosiła 147.250,27 zł. Odpis tytułu wykonawczego i ww. zawiadomienia Skarżący odebrał 12 grudnia 2022 r.
W dniu [...] grudnia 2022 r. [...] S.A. dokonał realizacji zajęcia, przekazując na rachunek bankowy organu egzekucyjnego kwotę 147.428,67 zł, która została rozliczona w następujący sposób: – należność główna 131.521,00 zł, – odsetki 2.437,66 zł, – koszty egzekucyjne 13.470,01 zł.
W dniu 23 grudnia 2022 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło podanie zawierające zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej złożone przez Skarżącego.
W uzasadnieniu pisma pełnomocnik Skarżącego wskazał, że jego zdaniem wpłata z dnia [...] grudnia 2022 r. była dobrowolną wpłatą Strony, ponieważ nastąpiła na zlecenie Zobowiązanego i została przekazana do organu egzekucyjnego przed upływem terminu 7 dni od daty dokonania zajęcia. Do wniosku dołączył wydruk operacji bankowych z dnia [...] grudnia 2022 r., z którego wynika, że na rachunku Strony w [...] S.A. znajdowała się kwota 148.033,19 zł. W tym dniu został dokonany przelew ELIXIR na rachunek organu egzekucyjnego w kwocie 147.428,67 zł oraz pobrane przez bank prowizje za przyjęcie zajęcia do realizacji oraz za realizację zajęcia. Przelew na rachunek bankowy organu egzekucyjnego posiadał oznaczenie: "[...]".
W dniu 3 stycznia 2023 r. Skarżący złożył wniosek o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych. Wobec powyższego pismo z [...] grudnia 2022 r. w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny zakwalifikował jako wniosek o wydanie postanowienia w tym przedmiocie.
Pismem z [...] stycznia 2023 r., a następnie z [...] stycznia 2023 r. organ egzekucyjny zwrócił się do [...] S.A. o udzielenie informacji, czy kwota 147.428,67 zł przekazana w dniu z [...] grudnia 2022 r. została przekazana w wyniku realizacji zajęcia, czy stanowi dobrowolną wpłatę posiadacza rachunku. W odpowiedzi, pismem z [...] stycznia 2022 r., bank poinformował, iż nie była to spłata dobrowolna, a Zobowiązany jedynie złożył dyspozycję wcześniejszej realizacji zajęcia. Bank wyjaśnił, iż z uwagi na liczne reklamacje klientów, umożliwiono składanie dyspozycji dotyczących wcześniejszej realizacji zajęć, przed upływem terminu 7 dni wskazanego w art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.". Zdaniem banku przelew stanowił realizację zajęcia nr [...].
W wyniku rozpoznania wniosku o wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, organ egzekucyjny postanowieniem z [...] stycznia 2023 r., stwierdził, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] powstały i zostały pobrane koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 13.470,01 zł, na które składały się: opłata manipulacyjna w wysokości 100,00 zł, opłata egzekucyjna w wysokości 13.360,19 zł, poniesione wydatki na korespondencję w wysokości 9,82 zł.
W uzasadnieniu organ egzekucyjny wskazał, że bank zrealizował zajęcie w dniu przed terminem wskazanym w art. 80 § 1 u.p.e.a. Organ I instancji podkreślił, że zobowiązany nie może dokonywać wypłat z zajętego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego. Z przedstawionego wydruku operacji bankowych z [...] S.A. wynika, że w dniu [...] grudnia 2022 r., po prowizji banku za przyjęcia zajęcia do realizacji, a przed jego realizacją na rachunku znajdowała się kwota 148.033,19 zł. Z kolei kwota zajęcia na ten dzień wynosiła 147.428,67 zł, co oznacza, że do dyspozycji Strony pozostawała wyłącznie kwota 604,52 zł. W związku z powyższym Skarżący nie miał możliwości dobrowolnie wpłacić kwoty 147.428,67 zł, ponieważ taka kwota nie pozostawała do jego dyspozycji. Organ egzekucyjny dalej wskazał, że [...] S.A. dokonał jednego przelewu. W przypadku, gdyby część wpłaty została dokonana dobrowolnie przez Stronę z kwoty pozostającej do dyspozycji, do organu egzekucyjnego zostałyby przekazane dwa przelewy. Ponadto w opisie przelewu bank dodał skrót "RZ", co jest zgodne z § 3 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie informacji przekazywanych organowi egzekucyjnemu przez dłużnika zajętej wierzytelności (Dz.U. z 2020 r., poz. 1313), gdyż przekazując środki pieniężne organowi egzekucyjnemu, dłużnik zajętej wierzytelności będący bankiem albo spółdzielczą kasą oszczędnościowo-kredytową dodatkowo podaje w poleceniu przelewu informację o realizacji zajęcia wierzytelności poprzez podanie skrótu "RZ". Z informacji przekazanych przez bank wynika, że przelew nie był dobrowolną wpłatą, a bank przyjął praktykę umożliwiającą jedynie złożenie dyspozycji wcześniejszej realizacji zajęcia.
Mając powyższe na uwadze organ podkreślił, że co prawda [...] S.A. naruszył przepisy art. 80 § 1 u.p.e.a. dotyczące terminu realizacji zajęcia, lecz przelew z [...] grudnia 2022 r. nie był dobrowolną wpłatą Strony. Po zajęciu Skarżący nie mógł swobodnie dysponować całą przekazaną przez bank kwotą. Strona również nie dokonała wpłaty częściowej z wolnych środków, pozostających do jego dyspozycji. Bank jedynie umożliwił Stronie wyrażenie zgody na wcześniejszą realizację zajęcia, ponieważ dzięki temu Zobowiązany zapłacił mniejsze odsetki za zwłokę. Przelew stanowił realizację zajęcia i w związku z powyższym organ egzekucyjny uznał, że od wyegzekwowanych w ten sposób środków należało naliczyć opłatę egzekucyjną zgodnie z art. 64 § 4 u.p.e.a.
W wyniku rozpoznania zażalenia Strony DIAS postanowieniem z [...] marca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zdaniem organu odwoławczego organ egzekucyjny prawidłowo naliczył opłatę egzekucyjną. Zobowiązany nie mógł dokonywać wypłat z zajętego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego. W ocenie organu II instancji dyspozycja złożona przez Zobowiązanego, aby bank przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu, nie stanowi o tym, że takie przekazanie środków przez bank do organu egzekucyjnego można zakwalifikować jako dobrowolną spłatę zobowiązania. DIAS wyjaśnił, że z chwilą zajęcia wierzytelności na rachunku bankowym, Zobowiązany będący właścicielem rachunku, nie może rozporządzać środkami objętymi zajęciem.
W przedmiotowej sprawie, dzięki umożliwieniu przez [...] S.A. złożenia dyspozycji wcześniejszej realizacji zajęcia, z czego Zobowiązany skorzystał, naliczone zostały mniejsze odsetki, a rachunek bankowy szybciej został odblokowany.
Zdaniem organu II instancji dla oceny, czy przelew dokonany przez [...] S.A. [...] grudnia 2022 r. z rachunku Strony na rachunek urzędu skarbowego stanowił realizację zajęcia dokonanego zawiadomieniem z [...] grudnia 2022 r. czy dobrowolną spłatę dokonaną przez Zobowiązanego, bez znaczenia pozostaje okoliczność, że Zobowiązany złożył dyspozycję wcześniejszej realizacji zajęcia. O charakterze powyższej spłaty przesądzał fakt, że wierzytelności te były już zajęte przez organ egzekucyjny – sam moment ich przekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności, którym w rozpatrywanej sprawie jest bank, nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie.
W skardze na niniejsze postanowienie Strona zarzuciła:
1. naruszenie art. 64 § 4 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ egzekucyjny mógł pobrać opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych,
2. naruszenie art. 64 § 5 ww. ustawy poprzez jego niezastosowanie i obciążenie Skarżącego opłatę egzekucyjną w wysokości 10% podczas gdy organ egzekucyjny mógł pobrać opłatę egzekucyjną w wysokości 5%,
3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skarżonego postanowienia polegający na bezzasadnym przyjęciu, że:
a) przelew zobowiązanego z [...] grudnia 2022 r. nie był dobrowolną wpłatą zobowiązanego,
b) przelew zobowiązanego z [...] grudnia 2022 r. stanowił realizację zajęcia a w konsekwencji wydanie wadliwego postanowienia.
W związku z powyższymi zarzutami Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie wniosła o zmianę postanowienia poprzez stwierdzenie, że w toku postępowania egzekucyjnego powstały i zostały pobrane koszty egzekucyjne w łącznej wysokości 6.789,91 zł, na które składały się: opłata manipulacyjna 100 zł, opłata egzekucyjna 6.680,09 zł, poniesione wydatki na korespondencję 9,82 zł oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na wstępie przypomnieć należy, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej jako: "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Należy wskazać, iż niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 P.p.s.a.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy uregulowanie zobowiązania objętego tytułem wykonawczym nr [...] z [...] listopada 2022 r. nastąpiło w wyniku dobrowolnej zapłaty dokonanej przez Zobowiązanego (jak wskazuje Skarżący), czy też, jak podkreśla organ, w wyniku realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonanego zawiadomieniem nr [...] z [...] grudnia 2022 r. W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać organom.
W ocenie Sądu organ egzekucyjny prawidłowo naliczył opłatę egzekucyjną oraz prawidłowo przeprowadził czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w przedmiotowej sprawie.
Sposób jej dokonania i prawidłowość przeprowadzenia należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w art. 80 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.
Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
W myśl art. 80 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
Z kolei materię dotyczącą opłaty egzekucyjnej reguluje art. 64 § 4 i § 5 u.p.e.a. Zgodnie z art. 64 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny pobiera w egzekucji należności pieniężnej opłatę egzekucyjną w wysokości 10% wyegzekwowanych środków pieniężnych pomniejszonych o koszty egzekucyjne, a maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 10% wyegzekwowanych: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 40.000 zł. Zgodnie zaś z § 5 tego przepisu w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia, organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego lub przez inny, uprawniony podmiot, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych, pomniejszonych o koszty egzekucyjne, a maksymalna wysokość opłaty egzekucyjnej wynosi 5% uzyskanej w ten sposób: należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie naliczonych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego i kosztów upomnienia, nie więcej jednak niż 20.000 zł.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że organ egzekucyjny zawiadomieniem nr [...] z [...] grudnia 2022 r. prawidłowo dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Zobowiązanego w [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu bank odebrał 2 grudnia 2022 r., a następnie [...] grudnia 2022 r. przekazał do organu egzekucyjnego kwotę 147.428,67 zł tytułem "[...]". Organ odwoławczy słusznie wskazał, że Zobowiązany nie mógł dokonywać wypłat z zajętego rachunku do wysokości zajętej wierzytelności bez zgody organu egzekucyjnego. Należy podkreślić, że skutkiem zajęcia wierzytelności jest wejście organu egzekucyjnego w prawa zobowiązanego co do swobodnego dysponowania środkami pieniężnymi na rachunku bankowym (art. 1a pkt 18 u.p.e.a.). Od chwili zajęcia wierzytelności pieniężnych zobowiązanego, co następuje z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, już nie zobowiązany, lecz organ egzekucyjny mógł rozporządzać wierzytelnościami. Efektem zajęcia wierzytelności jest wejście przez organ egzekucyjny w prawo rozporządzania składnikiem majątkowym zobowiązanego (tj. wierzytelnością zobowiązanego do banku) zakresie niezbędnym do wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a co się z tym wiąże, utrata prawa do rozporządzania ww. wierzytelnością przez zobowiązanego. Zajęcie rachunku wywiera taki skutek, iż bank nie może wypłacić środków zobowiązanemu, zaś zobowiązany nie może żądać od banku ich wypłaty, zatem zobowiązany traci możliwość swobodnego korzystania z rachunku.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd podzielił argumentację organu, iż dyspozycja złożona przez Zobowiązanego, aby bank przed upływem 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu, nie skutkowała tym, że takie przekazanie środków przez bank do organu egzekucyjnego było dobrowolną zapłatą zobowiązania.
Prawnie irrelewantna pozostaje okoliczność, że Zobowiązany złożył dyspozycję wcześniejszej realizacji zajęcia. O przymusowym charakterze powyższej zapłaty przesądza fakt, że wierzytelności będące na rachunku bankowym były już zajęte przez organ egzekucyjny – sam moment ich przekazania przez dłużnika zajętej wierzytelności, którym w rozpatrywanej sprawie jest bank, nie ma znaczenia w przedmiotowej sprawie. Utrwalona praktyka banku, która w niniejszej sprawie została opisana w piśmie z dnia [...] stycznia 2023 r., polegająca na wcześniejszym przekazaniu środków do organu egzekucyjnego niż wymaga to przepis art. 80 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie stanowi dobrowolnego, niczym nieskrępowanego dysponowania środkami pieniężnymi przez Zobowiązanego. Jak wskazał bank w niniejszym piśmie, początkowo klienci byli kierowani do organu egzekucyjnego o uzyskanie zgody na egzekucję, lecz organ egzekucyjny stał na stanowisku, że taka zgoda nie jest wymagana i jeśli klient chce aby bank przekazał środki wcześniej to bank powinien taką dyspozycję wykonać. W ocenie banku taka operacja nie narusza interesów żadnej ze stron postępowania, wobec czego bank umożliwiał składanie dyspozycji przelewu środków do organu egzekucyjnego przed upływem 7-dniowego terminu. Działanie banku było powodowane również tym, że pojawiały się liczne reklamacje ze strony klientów, którzy chcieli aby środki były przelane wcześniej a rachunek został odblokowany.
Podkreślić należy, że Skarżący nie mógł swobodnie dysponować środkami zgromadzonymi na zajętym rachunku. Nie mógł ich wypłacić czy przelać na jakiekolwiek inne konto. Zajęta wierzytelność pieniężna mogła zostać jedynie przekazana organowi egzekucyjnemu. W takiej sytuacji nie sposób mówić o "zapłacie". W sytuacji, w której doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, złożenie przez zobowiązanego dyspozycji przelewu zajętej kwoty, pobranie przez bank prowizji oraz wcześniejsza niż wynikająca z art. 80 § 1 pkt 1 u.p.e.a data przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu nie powoduje, że należność została zapłacona a nie wyegzekwowana. Pierwotną przyczyną, z powodu której należność znalazła się na koncie organu egzekucyjnego była dokonana przez ten organ czynność egzekucyjna, a nie wola zobowiązanego.
Z powyższych przyczyn, podany w skardze przykład dobrowolnej zapłaty należności nie przystaje do okoliczności sprawy. Dokonanie wpłaty gotówkowej przed przekazaniem zajętej kwoty z rachunku bankowego, byłoby zapłatą, o której mowa w art. 64 § 5 u.p.e.a. Jednak zasadniczą różnicą pomiędzy wskazanym w skardze przykładem, a stanem faktycznym sprawy, jest wspomniana wcześniej swoboda w dysponowaniu środkami pieniężnymi, które ostatecznie trafiły do organu egzekucyjnego.
Mając powyższe na względzie za nietrafny należało uznać zarzut Strony skarżącego, iż przelew zobowiązanego z dnia [...] grudnia 2022 r. stanowił dobrowolną zapłatę.
W konsekwencji Sąd uznał, iż organ egzekucyjny prawidłowo naliczył opłatę egzekucyjną zgodnie z art. 64 § 4 u.p.e.a., zatem zarzut Skarżącego w przedmiocie jego błędnego zastosowania i braku uwzględnienia treści art. 64 § 5 u.p.e.a. był niezasadny.
Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI