I SA/Go 135/21

I SA/Go 135/21 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2021-06-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-03-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Anna Juszczyk - Wiśniewska /sprawozdawca/
Dariusz Skupień /przewodniczący/
Zbigniew Kruszewski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 1216/21 - Wyrok NSA z 2022-02-11
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 187
par. 13 v pkt 13
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji  Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień Sędziowie Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2021 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej producentowi rolnemu 1. Uchyla zaskarżoną decyzję w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz J.K. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Skarżący – J.K. (dalej zwany Stroną, Skarżącym) - złożył skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej zwany organ II instancji, Dyrektor ARiMR) z dnia [...] stycznia 2021 r. Zaskarżona decyzja utrzymywała w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (dalej zwany organ I instancji, Kierownik) z dnia [...] października 2020 r. o przyznaniu pomocy w części.
Z akt administracyjnych wynika następujący stan faktyczny:
W dniu 29.10.2019 r., do Biura Powiatowego ARiMR Skarżący złożył wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy.
Do w/w wniosku strona przedłożyła protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody z dnia [...].07.2019r., w którym wskazano, że data wystąpienia szkód z tytułu suszy to dzień [...].04.2019 r.
Ponadto strona przedłożyła kopię polisy ubezpieczeniowej nr [...] wraz z opłaceniem w/w polisy. Z przedmiotowej polisy ubezpieczeniowej wynika, że uprawy ziemniaka (3,21 ha) i kukurydzy (9,17 ha) objęte zostały ubezpieczeniem od ryzyka gradobicia w okresie od [...].06.2019 r. do [...].06.2020 r.
Na wezwanie organu, w dniu [...].11.2019 r. strona złożyła oświadczenie w którym wskazała, że protokół nr [...] zawierał błędy powierzchniowe i został skierowany do korekty. Dodatkowo Strona przedłożyła aneks nr 1 do polisy nr [...] wskazujący na położenie działek objętych ubezpieczeniem.
W dniu 19.12.2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął protokół nr [...].
Z w/w wniosku i protokołu nr [...] - korekta wynika, że powierzchnia, na której wystąpiły szkody w uprawie oraz do jakiej strona ubiega się pomoc wynosi 22,12 ha.
W dniu 08.01.2020 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wysłał do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów potwierdzających posiadanie ubezpieczenia 50% upraw w gospodarstwie, albowiem w ocenie organu z przedłożonych dokumentów wynika, że warunek ten nie został spełniony.
W odpowiedzi na w/w wezwanie strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że warunek ubezpieczenia został spełniony, ponadto wyjaśniła, iż nie wie do czego odnosi się data [...].04.2019 r. wskazana jako data wystąpienia szkody w korekcie [...], ponieważ tego dnia nasiona kukurydzy były jeszcze w magazynie, a ziemniaki zostały dopiero posadzone.
W dniu [...] czerwca 2020 r. organ I instancji wydał Skarżącemu decyzję o przyznaniu pomocy w części. W w/w decyzji stronie przyznano pomoc w wysokości 8 845,00 zł wynikającą z pomniejszenia kwoty pomocy w związku brakiem ubezpieczonych 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie.
W związku ze złożonym przez Stronę odwołaniem, w dniu [...].08.2020 r. Dyrektor ARiMR wydał decyzję o uchyleniu decyzji organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ I instancji ustalił, że strona ubiega się o pomoc ze środków pochodzących z pomocy publicznej do powierzchni 22,12 ha zadeklarowanej na działkach, na których stwierdzono straty w przedziale 30% - 80% (vide zał. nr 1 szkody w produkcji roślinnej do protokołu nr [...]).
Wystąpienie szkód powstałych w wyniku suszy komisja Gmina w protokole nr [...] oraz w pismach wyjaśniających określiła na dzień [...].06.2019 r. Z przedłożonej przez stronę polisy ubezpieczeniowej nr [...] wynika, że uprawy ziemniaka (3,21 ha) i kukurydzy (9,17 ha) objęte zostały ubezpieczeniem od ryzyka gradobicia w okresie od [...].06.2019 r. do [...].06.2020 r. W związku z tym nie uwzględniono ubezpieczonych upraw albowiem okres ubezpieczenia od [...].06.2019 r. do [...].06.2020 r. przypadał w okresie późniejszym niż wystąpienie szkód.
Wobec ustalonego i opisanego powyżej stanu faktycznego z uwzględnieniem regulacji prawnych w przypadku Strony do ustalenia pomocy z uwzględnieniem, iż obsada zwierząt w gospodarstwie Strony wynosi poniżej 0,3 DJP na 1 ha Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał następujące powierzchnie i stawki pomocy:
- 14,16 ha x 1000 zł na 1 ha powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, obejmujące co najmniej 70% danej uprawy,
- 6,16 ha x 500 zł na 1 ha powierzchni uprawy, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, deszczu nawalnego przymrozków wiosennych lub powodzi, obejmujące co najmniej 30% i mniej niż 70% danej uprawy,
- 1,80 ha x 250 zł na 1 ha powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, deszczu nawalnego przymrozków wiosennych lub powodzi obejmujące, co najmniej. 30% i mniej niż 70% wieloletnich użytków zielonych.
Zgodnie z w/w ustaleniami pomoc przyznaną Stronie ustalono w następujący sposób:
14 160 zł + 3 080 zł + 450 zł = 17 690 zł
17 690 zł x 50% - 8 845,00 zł
Mając na uwadze ustalone powyżej powierzchnie, stawki pomocy oraz regulacje § 13v ust. 13 Rozporządzenia RM, organ I instancji wydał decyzję z dnia 18 czerwca 2020 r. którą przyznał pomoc w wysokości 8 845,00 zł wynikającą z pomniejszenia kwoty pomocy w związku brakiem ubezpieczonych 50% powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie. W uzasadnieniu w/w decyzji organ wskazał, że pomoc została przyznana w oparciu o deklaracje strony we wniosku oraz zgromadzony materiał dowodowy z uwzględnieniem regulacji płynących z § 13v ust. 13 rozporządzenia RM zgodnie, z którym pomoc pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych, co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych, co najmniej od jednego z ryzyk.
Od decyzji tej Strona złożyła odwołanie.
Dyrektor ARiMR w dniu [...] stycznia 2021 r. wydał decyzję którą utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że w niniejszej sprawie spełnione zostały warunki formalne określone w przepisach, Skarżący złożył w terminie określonym w § 13v ust. 9 Rozporządzenia RM wniosek o pomoc. Jednocześnie wraz z w/w wnioskiem przedłożył protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego sporządzony przez Komisję powołaną Zarządzeniem Wojewody z dnia [...].06.2019 r. który spełnia warunki określone w § 5 ust. 5, ust. 7, ust. 8 rozporządzenia RM. Ponadto strona przedłożyła kopię polisy ubezpieczeniowej [...] z dnia [...].06.2019 r..
W dniu 19.12.2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął protokół nr [...]. Z w/w wniosku i protokołu nr [...] wynikało, że powierzchnia, na której wystąpiły szkody w uprawie oraz do jakiej strona ubiegała się pomoc wyniosła 22,12 ha.
W toku przeprowadzonego postępowania ustalono ostatecznie, że datą wystąpienia szkód w gospodarstwie Strony jest dzień [...].06.2019 r. (vide: pismo Burmistrza Miasta wraz z wyjaśnieniami przewodniczącego Komisji z dnia [...].08.2020 r., pismo Dyrektora Wydziału Nieruchomościami Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...].08.2020 r.).
Dalej organ wskazał, że z przedłożonej przez Stronę polisy ubezpieczeniowej wynika, że ubezpieczeniem objęte zostały uprawy o powierzchni 12,38 ha w okresie od [...].06.2019 r. do [...].06.2020 tj.:
• kukurydza na ziarno - 9,17 ha (dz. ew. [...]),
• ziemniaki - 3,21 ha (dz. ew. [...]).
Organ odwoławczy dokonał analizy upraw zawartych w polisie ubezpieczeniowej z uprawami zawartymi we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 i zauważył, iż na działce o numerze [...] na której Strona ubezpieczyła uprawę kukurydzy zadeklarowana jest również uprawa ziemniaka oraz marchwi w areale 0,56 ha. Powierzchnia ziemniaka oraz marchwi na działce o numerze [...] nie może uznana za powierzchnie objętą polisą - ponieważ uprawa ta nie została wykazana w ubezpieczeniu, tym samym powierzchnia mogąca zostać zaliczona jako ubezpieczona na działce o numerze [...] wynosi 8,61 ha i tyczy się uprawy kukurydzy. Podobna sytuacja ma miejsce na działce o numerze [...], Strona przedstawiła polisę ubezpieczeniową z której wynika, że na działce nr [...] ubezpieczyła m.in. ziemniaki. We wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 na działce nr [...] nie została zadeklarowana uprawa ziemniaka. Wobec tego do powierzchni ubezpieczonej uprawy ziemniaka można zaliczyć tylko jego powierzchnie wskazaną przez Stronę we wniosku o przyznanie płatności na rok 2019 na działkach na których został zadeklarowany tj. nr [...] w areale 2,86 ha. W kontekście powyższego powierzchnia ubezpieczona wynikająca z polisy zgodna z wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2019 wynosi 11,47 ha, tj. ponad 50% powierzchni upraw w gospodarstwie.
Organ II instancji wskazał, że poza ustaleniem powierzchni upraw objętych ubezpieczeniem, konieczne jest ustalenie czy polisa ubezpieczeniowa nr [...] zawarta w dniu [...].06.2019 r, która obejmuje ubezpieczenie kukurydzy oraz ziemniaków w okresie od [...].06.2019 r. do [...].06.2020 r. obowiązywała w dniu wystąpienia szkody w gospodarstwie Strony i czy może zostać uwzględniona pod kątem spełnienia przez stronę warunku ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie.
Zdaniem organu na podstawie przeprowadzonego postępowania ustalono, że faktyczną datą wystąpienia szkód w gospodarstwie Strony jest dzień [...].06.2019 r. Natomiast z przedłożonej przez Stronę polisy ubezpieczeniowej wynika, że została zawarta w dniu [...].06.2019 r. a ubezpieczenie upraw obejmuje okres od [...].06.2019 r. do [...].06.2020 r. Zdaniem organu ubezpieczenie uprawy kukurydzy oraz ziemniaków zawarte w polisie nr [...] w okresie od [...].06.2019 r. do [...].07.2020 r. nie potwierdza, że w dacie wystąpienia szkód tj. [...].06.2019 r. uprawy były objęte ubezpieczeniem.
Strona złożyła od decyzji skargę, w której zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. naruszenie art. 7, art.77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego , mających wpływ na wynik sprawy poprzez dokonanie nieprawidłowej oceny stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art 25 ust 9 Rozporządzenia Komisji UE nr 702/2017 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznające niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, poprzez jego niezastosowanie;
3. naruszenie przepisu prawa materialnego w postaci § 13v pkt 13 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie została spełniona przesłanka braku ubezpieczenia;
4. błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, polegający na przyjęciu, iż szkody w gospodarstwie skarżącego w wyniku suszy wystąpiły w dacie [...] czerwca 2019 r. w sytuacji, gdy:
a) Komisja ds. szacowania szkód w gospodarstwach rolnych przeprowadziła oszacowanie szkód na miejscu w gospodarstwie skarżącego w dniach [...] lipca 2019r. podczas gdy:
aa) Wytyczne z dnia 20 maja 2019 r dla komisji powołanych przez Wojewodę
ds, oszacowania szkód wskazują, iż pozycja powierzchnia upraw w dniu wystąpienia szkód może obejmować wyłącznie te uprawy, które tego dnia były na polu (str. 12
i 13);
ab) pkt IV pkt 6 Procedury szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej wskazuje, że szacowanie szkód u rolników odbywa się wyłącznie o lustrację w terenie.
b) pierwotnie datą wpisaną w protokole z oszacowania szkód, zarówno w protokole nr [...] jak i protokole nr [...] został wpisana data [...] kwietnia 2019 r, przy czym w protokole [...] w rubryce Uwagi nie ma adnotacji, że protokół zawiera skreślenia/ poprawki w zakresie ręcznie zmienionej daty, nadto przy zmienionej ręcznie dacie nie ma podpisu / parafki skarżącego.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Istotę sporu między stronami stanowi kwestia posiadania przez Skarżącego ubezpieczenia o którym mowa w § 13v pkt 13 rozporządzenia Rady Ministrów
z 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187ze zm.) - dalej rozporządzenie RM - w dacie wystąpienia szkód
w gospodarstwie rolnym Skarżącego.
Zgodnie z § 13v pkt 13 rozporządzenia RM - pomoc, o której mowa w ust. 1, pomniejsza się o 50%, jeżeli w dniu wystąpienia szkód w uprawach rolnych co najmniej 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, nie było ubezpieczonych co najmniej od jednego z ryzyk, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.
Pomoc finansowa w niniejszej sprawie wnioskowana była z uwagi na szkody dokonane przez suszę. Susza zdefiniowana została w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 477). Zgodnie z tym przepisem pojęcie to oznacza szkody spowodowane wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 1 kwietnia do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. W myśl ust. 5 ww. artykułu, minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 1 czerwca do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa. Podkreślenia wymaga, że z akt wynika, że doszło do suszy określonej w cyt. art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw.
W niniejszej sprawie nie jest sporne, że w związku z wystąpieniem suszy w gospodarstwie Strony wystąpiła szkoda, sporne jest ustalenie daty wystąpienia szkód, a to z kolei ma decydujące znaczenie dla stwierdzenia czy została spełniona przesłanka określona w §13v pkt 13 rozporządzenia RM do pomniejszenia pomocy.
Z danych dotyczących analizy klimatycznego bilansu wodnego wynika, że susza w Gminie [...] w uprawie kukurydzy wystąpiła w 4 okresie sprawozdawczym tj. od [...].04.2019 r. i utrzymywała się do 13 okresu sprawozdawczego tj. do [...].09.2019 r., natomiast w uprawie ziemniaka susza wystąpiła w 6 okresie sprawozdawczym tj. od [...].05.2019 r. i utrzymywała się aż do 13 okresu sprawozdawczego tj. do [...].09.2019 r.
Zdaniem Skarżącego za dzień wystąpienia szkód należy uznać dzień przeprowadzenia lustracji tj. [...] lipca 2019 r. oraz [...] sierpnia 2019 r., a nie
[...] czerwca 2019 r. Strona wskazała, że pierwotnie wskazana data wystąpienia szkody na polu skarżącego została zmieniona z dnia [...] kwietnia 2019 r.
na [...] czerwca 2019 r. Z pisemnych wyjaśnień członków Komisji nie wynika jakie okoliczności stanowiły podstawę ustalenia "dnia powstania szkody", przyczyny
i podstawy dokonanej zmiany, nie została wyjaśniona kwestia uznania, że to właśnie dzień [...] czerwca 2019 r., a nie np. 27 czerwca 2019 r. został uznany za datę powstania szkody na polu skarżącego.
Zdaniem organu data wystąpienia niekorzystnego zjawiska atmosferycznego - suszy w gospodarstwie Strony – ustalono prawidłowo na dzień [...] czerwca 2019 r. Została ona ustalona na podstawie przeprowadzonej lustracji na miejscu, oceny wielkości szkód w danych uprawach oraz na podstawie analizy klimatycznego bilansu wodnego podawanego przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy – zwany IUNG i jest zgodna z wymaganiami agrotechnicznymi danej uprawy.
W ocenie Sądu, zarzuty Strony dotyczące ustalenia daty wystąpienia suszy poprzez wskazanie dnia [...] czerwca 2019 r. jako jej wystąpienia – są zasadne. Organ w logiczny, sprawdzalny sposób nie wskazał zasadności przyjęcia tej daty. Wręcz ustalenie to należy uznać za dokonane z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Wskazanej daty wystąpienia szkody przyjętej przez organ w żaden sposób nie można logicznie wytłumaczyć.
Organ wskazał, że "Analizując dane wystąpienia zagrożenia suszą w Gminie [...] w roku 2019 w kontekście występowania uprawy kukurydzy, pszenicy ozimej, gorczycy (rzepik, rzepak) należy wskazać, iż wg. danych IUNG susza w tych uprawach wystąpiła już w 4 okresie sprawozdawczym tj. od [...].04.2019 r. do [...].06.2019 r. i utrzymywała się do13 okresu sprawozdawczego w przypadku kukurydzy (tj. od [...].07.2019 r. do [...].09.2019 r.), http://www.susza.iung.pulawv.pl/wykazv/2019,0805013A natomiast w uprawie ziemniaka wg. danych IUNG susza wystąpiła w 6 okresie sprawozdawczym tj. od [...].05.2019 r. do [...].07.2019 r. i utrzymywała się aż do 13 okresu sprawozdawczego tj. od [...].07.2019 r. do [...].09.2019 r.
Biorąc pod uwagę, że siew kukurydzy przypada w terminie od 20 kwietnia do dnia 05 maja, optymalny siew zbóż jarych w zachodniej części Polski przypada na okres połowy marca, natomiast sadzenie ziemniaków na drugą i trzecią dekadę kwietnia tak więc określenie przez komisję szacującą dnia wystąpienia szkody w uprawie kukurydzy, zbóż jarych oraz ziemniaków w gminie [...] na dzień [...] czerwca 2019 r. jest jak najbardziej prawidłowe i zgodne z danymi opracowanymi przez IUNG. W gospodarstwie Strony szacowanie miało miejsce dnia [...].07.2019 r. więc uprawy w momencie daty wystąpienia szkody tj. [...].06.2019 r. były widoczne na polu, gdyż Komisja straty w uprawach szacuje tylko w momencie ich występowania"
Z poczynionych przez organ ustaleń, które nie są kwestionowane przez Strony wynika więc, że susza na terenie gminy [...] w uprawie kukurydzy wystąpiła już od [...] kwietnia 2019 r. i utrzymywała się do [...] wrześnie 2019 r., natomiast w uprawie ziemniaka susza wystąpiła w okresie od [...] maja 2019 r. do [...] września 2019 r. Ponadto z akt wynika, że Strona szkodę w uprawach w związku z wystąpieniem zjawiska suszy zgłosił do Urzędu Gminy 27 czerwca 2019 r. Powołana przez Wojewodę Komisja Gminna przeprowadziła lustrację szkód w uprawach w gospodarstwie Skarżącego w dniu [...] lipca 2019 r. oraz [...] sierpnia 2019 r. Umowa ubezpieczenia na uprawę kukurydzy i uprawę ziemniaków zawarta została [...] czerwca 2019 r.
Zasadnie Strona zwraca uwagę, że logika oraz doświadczenie życiowe wskazują, że susza jest zjawiskiem długotrwałym i ciągłym. Jej konsekwencje nie są możliwe do zobaczenia w dniu gdy susza się rozpoczyna, trudno wskazać konkretną datę, jako jeden dzień w roku.
Organ w uzasadnieniu wskazuje (str. 20,22), że data wystąpienia szkody w gospodarstwie Strony została ustalona na dzień [...].06.2019 r. na podstawie przeprowadzonej lustracji na miejscu, która odbyła się w dniach [...] lipca i [...] sierpnia 2019 r. Dalej Organ wskazał, że w protokole suszowym wg. obowiązujących wytycznych nie ma możliwości wybrania okresu "od - do" wystąpienia szkód, jak to było praktykowane w latach poprzednich. W ocenie skarżącego, właśnie z tego względu, Komisja szacująca szkody, za dzień wystąpienia szkody powinna uznać dzień przeprowadzenia lustracji.
W ocenie Sądu, Komisja w sposób dowolny ustaliła dzień wystąpienia szkody na działkach skarżącego. Zasadnie strona podaje, że Komisja szacująca szkody mogła równie dobrze za dzień wystąpienia suszy przyjąć inny dzień np. [...] czerwca 2019r. czy też każdy inny dzień do [...] lipca 2019 r. (czyli dnia w którym lustracja była dokonywana). Słusznie Strona wskazała, że Komisja nie miała możliwości i kompetencji, dokonując lustracji w połowie lipca, stwierdzić w którym konkretnym dniu miesiąc wcześniej wystąpiła szkoda. Należy również podkreślić, że samo wskazania tej daty w protokole jest wątpliwe. Organ ostatecznie przyjął, że "datą wystąpienia szkód" jest [...] czerwca 2019 r. Data ta wpisana została ręcznie, po przekreśleniu "[...] kwiecień 2019" na protokole znajdującym się w aktach administracyjnych, brak jej w protokole – korekcie. Ponadto skreślenie to nie zostało w żadnym miejscu omówione, nie wiadomo kto i kiedy je dokonał, a przede wszystkim na jakiej podstawie. W treści pisma z dnia [...] sierpnia 2020 r. podpisanego z up. Wojewody wskazano, że "W pierwotnej wersji przedmiotowego protokołu, tj. protokołu nr [...] jako data wystąpienia szkód został określony dzień [...].06.2019. Wojewoda potwierdził na tym protokole wystąpienie szkód spowodowanych suszą w dniu [...].10.2019 r." Dalej wskazano, że "Przez nieuwagę osoby sporządzającej protokół nr [...] – korekta podano inną datę wystąpienia szkód niż na protokole potwierdzonym przez Wojewodę w dniu [...].10.2019 r." Jednakże nie wyjaśniono dlaczego w odniesieniu do zjawiska jakim jest susza organ przyjął, że datą wystąpienia szkody nią spowodowanej jest konkretny dzień – [...] czerwca 2019 r.
Jak sam organ wskazał, praktyką lat ubiegłych wskazywało się okres wystąpienia suszy a nie konkretną datę. Praktyka ta była zrozumiała. Wskazanie konkretnego dnia powstania szkody w odniesieniu do zjawiska atmosferycznego jakim jest susza jest obarczone dowolnością. Organ przyjął datę [...].06.2019 r. jako datę wystąpienia szkody, w zasadzie z tego względu, że znajduje się ona na "linii czasu" pomiędzy początkiem okresu suszy tj. od [...].04.2019 r., dokonanym siewem kukurydzy i posadzeniem ziemniaków, a dokonywaną lustracją tj. [...] lipca 2019 r. Wskazana data nie jest ani datą początkową konkretnego okresu sprawozdawczego, ani jego datą końcową. Równie dobrze za datę wystąpienia szkody w uprawach na skutek suszy organ mógł wskazać dzień sporządzenia protokołu, dzień zatwierdzenia powstania szkody przez Wojewodę, czy też datę zakończenia zjawiska suszy tj. [...].09.2019 r. Niewątpliwie, szkoda istniała w dacie lustracji, czy też w dacie zgłoszenia szkody przez Stronę. Jednak zarówno zgłoszenie szkody przez Stronę (27.06.2019 r.), jak i lustracja w terenie ([...].07.2019 r., [...].08.2019 r.) wystąpiły po zawarciu polisy ubezpieczeniowej ([...].06.2019).
Organ w uzasadnieniu pisze, że data [...] czerwca 2019 r. jest prawidłowa ponieważ nie oznacza ona, że susza wystąpiła tylko i wyłącznie w tym dniu a data ta została określona na podstawie lustracji w terenie w uprawach na działkach skarżącego oraz na podstawie analizy klimatycznego bilansu wodnego podanego przez IUNG. Skarżący natomiast wskazuje, że ustalenie daty określonej konkretnym dniem wystąpienia na danym obszarze niekorzystnego zjawiska atmosferycznego nie może być jednoznaczne z uznaniem, iż tego dnia wystąpiły szkody w uprawach. Tym bardziej, że w spornym dniu tj. [...] czerwca 2019 r, w ocenie skarżącego, nie było możliwości ani faktycznych ani prawnych na ustalenie szkód w gospodarstwie rolnym Strony.
Z przytoczonej wcześniej definicji suszy wynika, że susza to szkody spowodowane wystąpieniem w dowolnym sześciodekadowym okresie od [...].04 - [...].09 spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin i gleb. Kierując się ustawową definicją suszy – stwierdzić należy, że szkoda w uprawie kukurydzy wystąpiła w całym okresie
tj. od [...].04.2019 r. do [...].09.2019 r., a w odniesieniu do uprawy ziemniaka od [...].05.2019 r. do [...].09.2019 r. (dane IUNG).
Twierdzenie organu, że dzień wystąpienia szkody wskazany w protokole Komisji jest wiążący dla ustalenia czy została spełniona przesłanka z § 13v pkt. 13 rozporządzenia RM jest prawidłowe pod warunkiem, że data ta nie jest kwestionowana przez Stronę. W sytuacji w której strona to ustalenie kwestionuje, należy przeprowadzić w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, czego w niniejszej sprawie organ nie uczynił, a co w konsekwencji spowodowało, że ustalenia przyjęte za podstawę przyznania w części, a nie w całości wnioskowanej pomocy, są obiektywnie niesprawdzalne, a przez to dowolne. W niniejszej sprawie w pierwotnej wersji protokołu Komisja wpisała datę wystąpienia szkody [...].04.2019 r. Data ta jest również w protokole – korekcie. Jak wskazała strona, w tej dacie nie mogła wystąpić szkoda, bo jak określił w piśmie z dnia [...] stycznia 2020 r. "uważam, że [...].04.2019r. ta data mnie nie obejmuje ponieważ ziemniaki były dopiero posadzone, a kukurydza była jeszcze w nasionach w workach w moim magazynie". Następnie pojawiła się wpisana ręcznie data [...] czerwca 2019 r., ale nie wiadomo przez kogo i kiedy wpisana. Brak jej jednak na protokole – korekcie. Ostatecznie organ przyjął, że prawidłowa data to [...].06.2019 r. Oznacza to, że organ dopuścił możliwość odstąpienia od wskazanej w protokole – korekcie daty powstania szkody.
Organ z jednej strony przyjmuje bezwarunkowe związanie treścią protokołu zatwierdzonego przez wojewodę jako jedynego prawnie dopuszczalnego dowodu służącego do ustalenia daty powstania szkód suszowych, a z drugiej przyjmuje datę wskazaną w pierwotnym protokole jako datę powstania szkód.
W ocenie Sądu treść protokołu nie jest niepodważalna w postępowaniu ARiMR., co w zasadzie również uznał organ. Z przepisów rozporządzenia RM wynika, iż protokół jest obligatoryjnym załącznikiem wniosku o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu (§ 13v ust. 6 pkt 1), a obowiązkiem komisji szacującej szkody jest określenie w protokole daty wystąpienia szkód (§ 5 ust. 8 pkt 11). Protokół nie jest aktem administracyjnym cechującym się trwałością. Rozporządzenie ani ustawa o ARiMR nie zawierają też przepisów regulujących tryb zmiany bądź jakąkolwiek procedurę służącą zwalczeniu ustaleń komisji.
Protokół dokumentujący ustalenia komisji stanowi zatem wyłącznie sformalizowany dowód, służący dokonywaniu ustaleń w postępowaniu organów ARiMR rozpoznających wniosek o udzielenie pomocy. Jest sporządzany przez uprawniony organ w zakresie swego działania, stąd jest dokumentem urzędowym, co powoduje, że wiąże go domniemanie zgodności z prawdą potwierdzanych nim informacji (art. 76 § 1 k.p.a.). Domniemanie to jest jednak wzruszalne, ponieważ ustawa dopuszcza przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 k.p.a.). Zasady te mają zastosowanie w postępowaniu organów Agencji (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR).
Organy nie miały wprawdzie obowiązku z urzędu weryfikować ustaleń komisji, ponieważ w postępowaniach przed organami ARiMR wyłączone jest stosowanie art. 77 § 1 k.p.a. (art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR), lecz obowiązane były ocenić i zweryfikować twierdzenia skarżącego, czego jednak w kontrolowanym tu postępowaniu zaniechały. Organ ograniczył się do lakonicznego stwierdzenia, że "komisja Gminna wskazuje konkretną datę wystąpienia suszy – jednakże musi ona być zgodna z wymaganiami agrotechnicznymi danej uprawy oraz danymi publikowanymi przez IUNG."
De facto nie oceniły m. in. argumentu podnoszonego przez skarżącego w kolejnych wystąpieniach w toku postępowania administracyjnego, o tym, że wysiewu kukurydzy dokonał już po ustalonej przez komisję dacie powstania szkód spowodowanych suszą, co w przypadku potwierdzenia takiego stanu rzeczy, podważałoby ustaloną datę powstania szkód. Trudno również przyjąć w jakiej dacie została naniesiona "poprawka" daty. Organ nie wyjaśnił dlaczego przyjął datę wystąpienia szkody - [...].06.2019 r., a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odwołał się wyłącznie do podręcznikowo przyjmowanych dat wysiewu (jako wymaganie agrotechniczne danej uprawy).
Z uwagi na powyższe w ocenie Sądu organ wydając zaskarżoną decyzję naruszyły art. 80 k.p.a., ponieważ nie zbadał twierdzeń skarżącego o wadliwości ustalenia komisji co do daty powstania szkód oraz nie przeprowadził wnioskowanych w odwołaniu dowodów przed wydaniem decyzji.
W ponownym postępowaniu organ poprzez wyczerpującą ocenę twierdzeń skarżącego, zweryfikuje okoliczności wynikające z protokołu, ustalając, kiedy dokonano zasiewów oraz oceni na podstawie wszystkich dostępnych danych kiedy uprawy skarżącego uległy zniszczeniu wskutek suszy, ewentualnie rozważy uzupełnienie postępowania dowodowego. Co do ustalenia daty powstania szkód, w przypadku podważenia przez skarżącego ustaleń komisji opisanych w protokole zatwierdzonym przez wojewodę, rozważy zastosowanie art. 81a § 1 k.p.a., ale tylko w razie stwierdzenia, że wątpliwości faktyczne są nieusuwalne. Organ przy ocenie weźmie pod uwagę, że prawnie istotnym z punktu widzenia § 13v ust. 13 rozporządzenia RM jest fakt wystąpienia szkód w uprawach, a nie samego zjawiska, które je spowodowało.
Ostatecznie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania (pkt 2 wyroku), Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a.