I SA/GO 1270/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie WielkopolskimGorzów Wielkopolski2007-04-17
NSApodatkoweWysokawsa
VATbiegły sądowywynagrodzenieinterpretacja podatkowasamodzielna działalność gospodarczaodpowiedzialność zleceniodawcyprawo podatkowesąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę biegłego sądowego R.O. w sprawie opodatkowania jego wynagrodzenia podatkiem VAT, uznając go za podatnika VAT.

Skarżący R.O., biegły sądowy, kwestionował opodatkowanie swojego wynagrodzenia podatkiem VAT, argumentując, że nie jest to samodzielna działalność gospodarcza, a sąd ponosi odpowiedzialność za jego czynności. Organy podatkowe i sąd administracyjny uznały jednak, że biegły jest podatnikiem VAT, ponieważ nie jest spełniony warunek odpowiedzialności zlecającego (sądu) wobec osób trzecich, co jest kluczowe w nowym brzmieniu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.

Sprawa dotyczyła skargi biegłego sądowego R.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o uznaniu za nieprawidłowe stanowiska skarżącego w przedmiocie opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynagrodzenia biegłych sądowych. Skarżący argumentował, że jego wynagrodzenie nie powinno podlegać VAT, ponieważ czynności wykonuje na zlecenie sądu, który ponosi za nie odpowiedzialność, a przepisy stanowiące podstawę jego wynagrodzenia pochodzą z czasów przed wprowadzeniem VAT. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznały jednak, że biegły jest podatnikiem VAT. Sąd podkreślił, że kluczowa jest zmiana brzmienia art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT od 1 czerwca 2005 r., która wymaga odpowiedzialności zlecającego (sądu) wobec osób trzecich, a nie tylko wobec wykonawcy czynności. Sąd stwierdził, że sąd nie ponosi odpowiedzialności za skutki błędnej opinii biegłego wobec osób trzecich, a jedynie za ocenę dowodu z opinii w procesie. W związku z tym, biegły jest uznawany za podatnika VAT, a skarga została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, wynagrodzenie biegłego sądowego podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ biegły jest uznawany za podatnika VAT.

Uzasadnienie

Biegły sądowy jest podatnikiem VAT, ponieważ nie jest spełniony warunek odpowiedzialności zlecającego (sądu) wobec osób trzecich, wynikający z art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2005 r. Sąd nie ponosi odpowiedzialności za skutki opinii biegłego wobec osób trzecich.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

ustawa o VAT art. 15 § ust. 3 pkt 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

W brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2005 r. warunek odpowiedzialności zlecającego dotyczy odpowiedzialności wobec osób trzecich.

Pomocnicze

Ordynacja podatkowa art. 146 § par. 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 13 § pkt 6

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych

P.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ordynacja podatkowa art. 14b § § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 15 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 429

Kodeks cywilny

k.c. art. 474

Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Argumentacja organów podatkowych i sądu oparta na nowym brzmieniu art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, zgodnie z którym kluczowa jest odpowiedzialność zlecającego wobec osób trzecich.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego oparta na stanowisku prof. T. Widły z grudnia 2005 r. (dotyczącym poprzedniego stanu prawnego) oraz na wystąpieniu RPO do TK (również dotyczącym stanu prawnego sprzed nowelizacji art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT). Argument, że wynagrodzenie biegłych nie jest ceną usługi, lecz wynagrodzeniem, a stosunek prawny między sądem a biegłym charakteryzuje się warunkami wykonywania czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zleceniodawcy.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie ponosi odpowiedzialności za swoje rozstrzygnięcie, wydane w oparciu o ocenę wszystkich okoliczności w sprawie, w tym także tych, które wymagają wiadomości specjalnych, a nie za czynności biegłego. Istota zmiany polega zatem na tym, że w nowym brzmieniu prawne więzy tworzące stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności dotyczyć mają nie jego odpowiedzialności w ogóle, a odpowiedzialności tego podmiotu wobec osób trzecich.

Skład orzekający

Joanna Wierchowicz

przewodniczący

Krystyna Skowrońska-Pastuszko

sprawozdawca

Barbara Rennert

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT wynagrodzeń biegłych sądowych, ze szczególnym uwzględnieniem zmiany brzmienia art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT i znaczenia odpowiedzialności wobec osób trzecich."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT od 1 czerwca 2005 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opodatkowania VAT usług świadczonych przez biegłych sądowych, co jest istotne dla wielu profesjonalistów i może budzić wątpliwości interpretacyjne.

Czy biegły sądowy płaci VAT od swojej pracy? Sąd wyjaśnia kluczową zmianę w przepisach.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 1270/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2007-04-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Barbara Rennert
Joanna Wierchowicz /przewodniczący/
Krystyna Skowrońska-Pastuszko /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 1351/07 - Wyrok NSA z 2009-03-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 146 par. 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 15 ust. 3 pkt 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U. 2000 nr 14 poz 176
art. 13 pkt 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Skowrońska-Pastuszko (spr.) Asesor WSA Barbara Rennert Protokolant Sekr. sąd. Agnieszka Baczuń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi R.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów prawa podatkowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Skarżący R.O. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2006 r. , nr [...], w której organ odwoławczy odmówił zmiany postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2006 r. , nr [...] o uznaniu za nieprawidłowe stanowiska skarżącego w przedmiocie opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynagrodzenia biegłych sądowych.
Powyższe orzeczenia wydane zostały w następujących okolicznościach:
Wnioskiem z dnia 4 stycznia 2006 r. skarżący wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego celem uzyskania pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczących podatku od towarów i usług. Problem interpretacyjny zgłoszony przez skarżącego konkretyzował się w pytaniu: czy przychody osób (biegłych) , którym sąd lub prokuratura zleciły wykonanie określonych czynności , w tym sporządzenie opinii wykorzystywanych w postępowaniu , podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług ? W swoim stanowisku R.O. podał , iż jest biegłym z dziedziny ruchu drogowego , wpisanym na listę biegłych sądów okręgowych. Wszystkie czynności biegłego , zlecone mu przez sąd skarżący wykonuje osobiście , nie może przy tym odmówić ich wykonania , jego opinie mają charakter dowodu, a mogą być wydane zarówno ustnie , jak i na piśmie. Skarżący otrzymuje stosowne wynagrodzenie , zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 20 lipca 2000 r. , przyznawane w trakcie postępowania . W kolejnym wniosku, złożonym dnia 6 lutego 2006 r. skarżący dodał , iż jego zdaniem , z uwagi na to , że wynagrodzenie przyznawane jest prawomocnym wyrokiem sądowym , przychody biegłych , którym sąd lub prokuratura zleciły wykonanie określonych czynności , powinny być zwolnione z podatku od towarów i usług. R.O. uzupełnił jeszcze raz swój wniosek pismem złożonym w Urzędzie Skarbowym w dniu 7 marca 2006 r. Podniósł dodatkowo , iż stosowne przepisy kodeksu postępowania cywilnego , dekretu o należnościach świadków , biegłych i stron w postępowaniu sądowym oraz rozporządzenia w sprawie kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych w postępowaniu sądowym określają , że biegłemu sądowemu za wykonaną pracę przysługuje wynagrodzenie i trudno uznać za zasadne , aby z tego wynagrodzenia był potrącany zarówno podatek od towarów i usług , jak i podatek dochodowy . Wnioskodawca wskazał też , że przywołane przepisy pochodzą z 1950 i 1975 roku , kiedy w Polsce nie obowiązywał podatek od towarów i usług , " a więc stawki wynagrodzeń ustalane na ich podstawie nie mogą zawierać w sobie podatku VAT". Wskazał przy tym , że w dniu 3 listopada 2005 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niejasności dotyczących opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynagrodzenia adwokatów świadczących pomoc prawną z urzędu oraz wynagrodzenia biegłych sądowych . RPO wnosił w szczególności o stwierdzenie , że art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług w zakresie , w jakim określa czynności , których wykonywanie nie jest w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy uznane za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą - narusza art. 2 Konstytucji RP.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 14a § 1-5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 , poz. 60 ze zm.) - cyt. dalej jako Ordynacja podatkowa - oraz art. 5, 7, 8 , 15 , 29 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 54 , poz. 535 ze zm.) - cyt. dalej jako ustawa o VAT - i art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 14 , poz. 176 ze zm.) uznał za nieprawidłowe stanowisko wnioskodawcy , iż przychody biegłych , którym sąd lub prokuratura zlecili wykonanie określonych czynności , w tym sporządzenie opinii wykorzystywanych w postępowaniu sądowym , dochodzeniowym bądź administracyjnym , nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Organ podatkowy , wychodząc od zasadniczych uregulowań ustawy o VAT , zgodnie z którymi opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów oraz odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (art. 5 ust. 1 pkt 1 ) oraz przytaczając definicję świadczenia usług , w której zawiera się również świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub z nakazem wynikającym z mocy prawa (art. 8 ust. 1 pkt 3) przyjął przede wszystkim , iż sam fakt wykonania pewnych czynności z nakazu władzy , np. sądu czy organu skarbowego , nie jest kryterium uznania , że świadczenie nie jest wykonywane w sposób samodzielny. Oceny zakresu stosowania przepisów ustawy o VAT w odniesieniu do czynności wykonywanych przez biegłych na zlecenie sądu , prokuratury lub policji należy dokonywać w świetle uregulowań zawartych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, w szczególności pod kątem kryterium decydującym o uznaniu wymienionych osób za podatników podatku od towarów i usług. Organ przytoczył wskazany przepis , wskazując następnie , iż prawo do wykonywania funkcji biegłego sądowego nabywane jest w określonym trybie i po spełnieniu ściśle określonych warunków , wynikających z przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. Nr 15 , poz. 133) , a biegłym sądowym jest osoba , która posiada teoretyczne i praktyczne wiadomości specjalne w danej dziedzinie , potwierdzone stosownymi dokumentami. Na tym tle Naczelnik Urzędu Skarbowego doszedł do wniosku , iż w przypadku biegłych sądowych nie można uznać , że sąd bierze na siebie odpowiedzialność za wykonywane przez nich czynności , polegające na wykonywaniu badań i sporządzaniu opinii w trakcie postępowania procesowego . Opinia wydana przez biegłego jest dowodem w postępowaniu sądowym , a nie usługą , której bezpośrednim odbiorcą jest uczestnik postępowania . Zatem nie ma tożsamości czynności sądu i biegłego , których odbiorcą jest ten uczestnik. W konkluzji organ podatkowy uznał , że nie jest spełniony jeden z warunków określonych w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT , to jest dotyczący odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności za ich wykonanie przez zleceniobiorcę oraz stwierdził , że czynności wykonywane przez biegłych na zlecenie sądu , prokuratury , policji i komorników oraz organów skarbowych nie korzystają z wyłączenia z zakresu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. i tym samym czynności te podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na zasadach ogólnych.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący R.O. wnosił o jego zmianę . Uzasadnienie zażalenia stanowiły przytoczone fragmenty referatu prof. dr hab. T.W. , zaprezentowanego , jak podał skarżący, na konferencji "Biegły w sądzie" , zorganizowanej w grudniu 2005 r. przez Instytut Ekspertyz Sądowych w Krakowie. Na bazie określonej w art. 430 k.c. odpowiedzialności dającego zlecenie oraz odpowiadając pozytywnie na takie pytania , jak : czy powołanie biegłego do sprawy jest powierzeniem mu czynności do wykonania i jakie to są czynności , czy czynności biegłego są działaniem na rachunek organu procesowego oraz czy w toku wykonywania tych czynności biegły podlega kierownictwu organu procesowego i musi stosować się do jego wskazówek autor referatu wywodził , iż biegły nie może być pociągany do odpowiedzialności cywilnej za czynności opiniodawcze ani też za ich skutki. Na tej podstawie skarżący natomiast twierdził w zażaleniu , iż powyższe dowodzi , że sąd bierze pełną odpowiedzialność za wykonywane czynności biegłych , a tym samym jest spełniony warunek określony w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT.
Po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego Dyrektor Izby Skarbowej , wydaną na podstawie art. 14 § 5 pkt 1 Ordynacji podatkowej decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. , nr [...], odmówił zmiany zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w niniejszej sprawie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, w szczególności co do rozumienia określonego w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT warunku odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności wobec osób trzecich
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał w pierwszej kolejności , iż mimo tego , że czynności wykonywane przez biegłych sądowych są wymienione w art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych , nie może to stanowić samoistnej przesłanki , aby uznać je za niepodlegające podatkowi od towarów i usług. Istotne bowiem znaczenie ma kwestia wymienionej powyżej odpowiedzialności wobec osób trzecich. Jak argumentował organ II instancji , biegły odpowiada osobiście za wykonywane przez siebie czynności , niezależnie od tego czy do określonego działania zobowiązał go sąd , czy też inny organ . Sam fakt , iż wydanie opinii zleca sąd bądź inny organ nie oznacza, że zlecający przejmuje odpowiedzialność wobec osób trzecich. Opinia wydana przez biegłego jest dowodem w postępowaniu sądowym , podlegającym ocenie na równi z innymi dowodami , a nie usługą , której bezpośrednim odbiorcą jest uczestnik postępowania . Sąd ponosi odpowiedzialność jedynie za swoje rozstrzygnięcie , wydane w oparciu o ocenę wszystkich okoliczności w sprawie , w tym także tych , które wymagają wiadomości specjalnych , a nie za czynności biegłego. Sąd powołując biegłego celem wydania przez niego ekspertyzy , odwołuje się do jego specjalistycznej wiedzy , stąd wydana w oparciu o tę wiedzę opinia musi być w pełni samodzielna ; przy czym na samodzielność w wydawaniu opinii nie wpływa fakt , że biegły ma obowiązek stosować się do wskazówek organu zlecającego. Także fakt , że biegły sporządza opinię w oparciu o materiał znajdujący się w aktach sprawy , przekazany przez zlecającego , nie może przesądzać o tym , iż nie jest on samodzielny. Organ odwoławczy wykazywał zatem , że nie dochodzi do przeniesienia na sąd odpowiedzialności za wyniki działań biegłego sądowego. Jak twierdził też organ " to , że zarówno sąd i powołani biegli sądowi są uczestnikami tego samego procesu wymiaru sprawiedliwości , nie wprowadza jakichkolwiek zależności (co do treści opinii, ekspertyzy ) między tymi podmiotami , chociaż występują tu niewątpliwie zdarzenia mogące być określone wzajemnymi relacjami".
W skardze do sądu administracyjnego R.O., nie przedstawiając konkretnych zarzutów naruszenia prawa , wnosił o rozpatrzenie skargi , której treścią było powtórzenie cytowanego już na etapie zażalenia stanowiska prof. T.W.. Nadto skarżący odwołał się do stanowiska Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 kwietnia 2006 r. ( DL-P-IV-023-45/06), według którego biegli nie mogą być podatnikami VAT , ponieważ:
1.Imiennie wskazano ich w art. 13 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Ich należności nie są ceną usługi lub dostawy lecz wynagrodzeniem . W efekcie wezwania do pełnienia funkcji biegłego dochodzi do swego rodzaju zatrudnienia.
3. Stosunek , jaki łączy biegłych sądowych ze zleceniodawcami (organami procesowymi) przez przepisy prawa jest jednoznacznie scharakteryzowany w kwestii warunków wykonywania czynności , wynagrodzenia i odpowiedzialności zleceniodawcy.
4. Odpowiedzialność zleceniodawcy istnieje nie tylko wobec zleceniobiorcy , ale i wobec osób trzecich. W świetle uregulowań kodeksowych biegły, wykonując swe czynności , podlega kierownictwu organu procesowego i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, a w takich sytuacjach - jak stanowi Kodeks cywilny- odpowiedzialność obciąża zleceniodawcę. Ewentualną odpowiedzialność za skutki błędnej opinii biegłego w sprawie sądowej ponosi Skarb Państwa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie pozostając przy dotychczasowym stanowisku w sprawie, z argumentacją, jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje :
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. , stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c, P.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika ponadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Ma to znaczenie w niniejszej sprawie , bowiem skarżący nie podnosił w swojej skardze konkretnych zarzutów co do naruszenia prawa.
Zwrócić też należy uwagę , że zaskarżona decyzja to akt wydany na podstawie cechujących się , nie tylko w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie , licznymi niedostatkami unormowań Ordynacji podatkowej dotyczących instytucji pisemnych interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w sprawach indywidualnych ( tzw. interpretacji podatkowych) . W przypadku decyzji administracyjnych , wydawanych na podstawie art. 14b § 5 Ordynacji podatkowej , przy przyjęciu , że są one zaskarżalne do sądu administracyjnego, problemem zasadniczym stało się określenie granic ich sądowoadministracyjnej kontroli . W orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych wystąpiły wyraźne rozbieżności w tym przedmiocie , bowiem były przykłady opowiedzenia się za kontrolą sądową interpretacji podatkowych jedynie w zakresie formalnym (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 28 czerwca 2005 r. , sygn. akt I SA/Bd 276/05 - P.Pod. 12/2005/55 ) , jak też dokonywania sądowej kontroli interpretacji podatkowych również pod względem merytorycznym (np. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 czerwca 2005 r. , sygn. akt I SA/Ol 181/05 - niepubl.) .
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują proceduralne mechanizmy zapewnienia jednolitości orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Funkcję tę przypisano Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu , który podejmuje uchwały mające na celu wyjaśnienie przepisów prawnych , których stosowanie wywołało rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) albo też podejmuje uchwały zawierające rozstrzygnięcie zagadnień prawnych budzących poważne wątpliwości w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej ( art. 15 § 1 pkt 3 P.p.s.a.).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę odnośnie zakresu kontroli decyzji w przedmiocie pisemnej interpretacji co do sposobu zastosowania prawa podatkowego przyjął stanowisko takie, jak Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 8 stycznia 2007 r. (sygn. akt I FPS 1/06), który orzekł:
"Sąd administracyjny - sprawując na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm.) kontrolę działalności administracji publicznej , w sprawach skarg na decyzje administracyjne , wydane na podstawie art. 14b § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8 , poz. 60 ze zm.) - jest obowiązany do kontroli takich decyzji również z punktu widzenia poprawności merytorycznej dokonanych w nich interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego."
Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził , iż poprawna merytorycznie jest interpretacja przepisów ustawy o podatku od towarów i usług zawarta w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w zakresie , w jakim przyjmuje , że w świetle art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT biegli sądowi , jako osoby wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą , o której mowa w art. 15 ust. 1 tej ustawy , są podatnikami VAT z tytułu wynagrodzenia za czynności wykonane na zlecenie organu procesowego , w tym za wydanie opinii , wobec niespełnienia określonego w wyżej powołanym przepisie art. 15 ust. 3 pkt 3 warunku dotyczącego odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
Sąd nie uznał racji przedstawianych przez skarżącego z tego powodu , iż powoływał się on wyłącznie na stanowisko prof. T.Widły z grudnia 2005 r. , z treści którego wynika , że odnosi się ono do poprzedniego stanu prawnego , gdy inne było brzmienie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT , w szczególności co do odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności.
Podobnie ocenił Sąd powoływanie się na wystąpienie RPO do Trybunału Konstytucyjnego , bowiem ono także dotyczyło stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisu art. 15 ust. 3 pkt 3.
Skarżący natomiast swój wniosek o interpretację podatkową wniósł 6 stycznia 2006 r. , zatem zgodnie z nowelizacją ogłoszoną w Dz.U. Nr 90 z 2005 r. , poz. 756 , obowiązującą od dnia 1 czerwca 2005 r. , należało tej interpretacji dokonać z uwzględnieniem nowego brzmienia art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT . W poprzednim brzmieniu art. 15 ust. 3 pkt 3 określał , iż za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą , o której mowa w ust. 1 , nie uznaje się czynności , z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnym więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności , wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności. Natomiast w brzmieniu obowiązującym od 1 czerwca 2005 r. ten sam przepis określał , że za wykonywaną samodzielnie działalność gospodarczą , o której mowa w ust. 1, nie uznaje się czynności , z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych , jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonania tych czynności , wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności wobec osób trzecich.
Istota zmiany polega zatem na tym , że w nowym brzmieniu prawne więzy tworzące stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności dotyczyć mają nie jego odpowiedzialności w ogóle , a odpowiedzialności tego podmiotu wobec osób trzecich.
Nie jest więc obecnie wystarczająca odpowiedzialność zlecającego wobec przyjmującego zlecenie , jak przyjmowano to na gruncie poprzedniego brzmienia art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT. W nowym brzmieniu omawiany przepis w zakresie wskazanego warunku dotyczy odpowiedzialności dającego zlecenie jako strony stosunku istniejącego pomiędzy nim a wykonującym czynność , a odpowiedzialność to powinna dotyczyć czynności , czy też skutków czynności wykonanych przez przyjmującego zlecenie wobec osób trzecich. Nie powinno przy tym budzić wątpliwości , iż pewne grupy podmiotów osiągające przychody , o których mowa w art. 13 pkt 2-9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ( przychody biegłych ujęto w pkt 6) , są wyłączone spod możliwości względnie swobodnego ułożenia swoich stosunków prawnych ze zlecającym . Dotyczyć to będzie właśnie osób , którym organy władzy publicznej zlecają wykonanie określonych czynności, w tym także biegłych sądowych. Z uwagi też na pozycję procesową takich osób jak biegły sądowy , do stosunku prawnego pomiędzy np. sądem a biegłym nawiązanego na skutek powołania tego biegłego nie mogą odnosić się ogólne zasady odpowiedzialności zlecającego wykonanie czynności wynikające z przepisów prawa cywilnego dotyczących zobowiązań . Np. z art. 429 k.c. wynika , że ten kto powierza wykonanie czynności drugiemu , ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną przez sprawcę przy wykonywaniu powierzonej mu czynności , chyba że nie ponosi winy w wyborze albo że wykonanie czynności powierzył osobie , przedsiębiorstwu lub zakładowi , które w zakresie swej działalności zawodowej trudnią się wykonywaniem tych czynności . Z kolei art. 474 k.c. określa , że dłużnik odpowiedzialny jest jak za własne działanie lub zaniechanie za działania i zaniechania osób , z których pomocą zobowiązanie wykonuje , jak również osób , którym wykonanie zobowiązania powierza. Charakter zależności (bo taka obiektywnie występuje) sąd - biegły , nie pozwala przyjąć w jakimkolwiek zakresie , że sąd jako podmiot zlecający biegłemu wykonanie określonych czynności, w jakimkolwiek aspekcie ponosi odpowiedzialność za wyniki pracy biegłego wobec osób trzecich , to jest stron danego postępowania . Skład rozpoznający sprawę stoi na stanowisku , że nawet w przypadku wystąpienia odpowiedzialności Skarbu Państwa (za działania sądu) w związku z procesem , w którym powołany był biegły - nie będzie to odpowiedzialność za działania tego biegłego (za skutki błędnej opinii) tylko odpowiedzialność związana z faktem , że to sąd wykorzystał (ocenił) w taki, a nie inny sposób dowód z opinii biegłego .
Uznając zatem za prawidłową interpretację podatkową przyjętą w zaskarżonej decyzji , zgodnie z którą uznaje się skarżącego podatnikiem VAT wobec niespełnienia w odniesieniu do niego jako biegłego , określonego w art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT warunku dotyczącego odpowiedzialności zlecającego wobec osób trzecich , Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
( - ) Barbara Rennert ( - ) Joanna Wierchowicz ( - ) Krystyna Skowrońska-Pastuszko

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI