I SA/Go 116/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.Gorzów Wielkopolski2023-06-29
NSApodatkoweWysokawsa
koszty postępowaniaegzekucja administracyjnawynagrodzenie za pracęzajęciezwolnienie z egzekucjiopłata egzekucyjnawierzycieldłużnikbezskuteczność egzekucji

WSA uchylił postanowienie DIAS o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, uznając, że zajęcie wynagrodzenia za pracę było nieskuteczne z uwagi na jego zwolnienie z egzekucji.

Zarząd Województwa zaskarżył postanowienie DIAS utrzymujące w mocy decyzję NUS o obciążeniu go kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 40.100 zł. Sprawa dotyczyła egzekucji z wynagrodzenia za pracę, które okazało się zwolnione z egzekucji z uwagi na minimalny wymiar etatu i płacy. WSA uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że opłata egzekucyjna od zajęcia wynagrodzenia nie mogła być naliczona, gdyż nie doszło do faktycznego zajęcia jakiejkolwiek części wynagrodzenia.

Sprawa dotyczyła skargi Zarządu Województwa (ZW) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS), które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) o obciążeniu ZW kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie 40.100 zł. Postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte w 2018 r. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez ZW na zaległości J.B. z tytułu zwrotu środków europejskich. W toku postępowania organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę J.B. Pracodawca poinformował jednak, że J.B. jest zatrudniony w wymiarze 1/8 etatu z minimalną płacą, co uniemożliwia potrącenie. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone jako bezskuteczne. Następnie NUS obciążył ZW kosztami egzekucyjnymi. DIAS utrzymał to postanowienie, argumentując, że zastosowanie mają przepisy obowiązujące do 19 lutego 2021 r. i że obowiązek zapłaty opłaty za zajęcie wynagrodzenia powstaje z chwilą doręczenia zawiadomienia pracodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. uznał skargę za zasadną. Sąd stwierdził, że opłata egzekucyjna od zajęcia wynagrodzenia za pracę może być pobrana tylko wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie jakiejkolwiek części wynagrodzenia. Ponieważ wynagrodzenie J.B. było w całości zwolnione z egzekucji, nie doszło do skutecznego zajęcia, a tym samym do powstania obowiązku zapłaty opłaty egzekucyjnej. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie jakiejkolwiek części wynagrodzenia.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zajęcie wynagrodzenia za pracę jest skuteczne tylko w tej części, która nie jest zwolniona z egzekucji. Skoro wynagrodzenie dłużnika było w całości zwolnione z egzekucji, nie doszło do faktycznego zajęcia, a tym samym do powstania obowiązku zapłaty opłaty egzekucyjnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

P.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 64 § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 64c § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

ustawa zmieniająca art. 8 § 1

Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

u.p.e.a. art. 72 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

ustawa zmieniająca art. 6 § 1

Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

ustawa zmieniająca art. 7 § 1

Ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 144

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 72 § 2

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p. art. 871 § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

P.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.s.a. art. 134 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 119 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zajęcie wynagrodzenia za pracę było nieskuteczne, ponieważ całe wynagrodzenie było zwolnione z egzekucji z uwagi na minimalny wymiar etatu i płacy. Opłata egzekucyjna od zajęcia wynagrodzenia za pracę nie może być naliczona, jeśli nie doszło do faktycznego wyegzekwowania jakiejkolwiek kwoty.

Odrzucone argumenty

Organ egzekucyjny argumentował, że obowiązek zapłaty opłaty za zajęcie wynagrodzenia powstaje z chwilą doręczenia zawiadomienia pracodawcy, niezależnie od faktycznego wyegzekwowania środków. Organ egzekucyjny argumentował, że zastosowanie mają przepisy obowiązujące do 19 lutego 2021 r., a nie przepisy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą.

Godne uwagi sformułowania

opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych Zajęcie wynagrodzenia nie obejmuje bowiem tej jego części, która jest wolna od zajęcia. Przepis ten ma charakter "techniczny", bowiem wskazuje jedynie moment, w którym następuje zajęcie wynagrodzenia i od którego obowiązuje zasada ciągłości zajęcia wynagrodzenia.

Skład orzekający

Alina Rzepecka

sędzia

Damian Bronowicki

sprawozdawca

Jacek Niedzielski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Naliczanie opłat egzekucyjnych od zajęcia wynagrodzenia za pracę, gdy wynagrodzenie to jest w całości zwolnione z egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy wynagrodzenie za pracę jest na tyle niskie, że podlega całkowitemu zwolnieniu z egzekucji na podstawie przepisów Kodeksu pracy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne stosowanie przepisów dotyczących egzekucji i kosztów, zwłaszcza w kontekście ochrony najniższych dochodów. Pokazuje też, że nawet rutynowe czynności egzekucyjne mogą prowadzić do sporów prawnych.

Czy można naliczyć opłatę za zajęcie pensji, której pracownik nigdy nie zobaczy?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Go 116/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka
Damian Bronowicki /sprawozdawca/
Jacek Niedzielski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 259
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Damian Bronowicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi Zarządu Województwa na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego 1. Uchyla zaskarżone postanowienie w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz Zarządu Województwa kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zarząd Województwa (skarżący, ZW) wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) z dnia [...] marca 2023 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (NUS) z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami postępowania egzekucyjnego w wysokości 40.100 zł.
Z akt wynika następujący stan faktyczny.
Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] lipca 2018 r. wystawionego przez Zarząd Województwa na zaległości J.B. z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych z realizacją projektów finansowych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków t od tych należności.
W toku postępowania organ egzekucyjny skierował do [...] zawiadomienie z dnia [...] listopada 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Dłużnik zajętej wierzytelności, pismem z [...] grudnia 2018 r., poinformował organ egzekucyjny, że na rachunku brak jest środków na realizację zajęcia oraz że do rachunku wystąpił zbieg z Dyrektorem Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Następnie organ zawiadomieniem z [...] lutego 2019 r. dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę w L K.R.. W odpowiedzi, pracodawca pismem z [...] lutego 2019 r. poinformował, że J.B. jest zatrudniony w wymiarze 1/8 etatu z minimalną płacą zasadniczą, wobec czego nie jest możliwe dokonanie potrącenia.
W dniu [...] listopada 2022 r. organ egzekucyjny postanowieniem umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, wobec stwierdzenia jego bezskuteczności. Zawiadomieniem z [...] grudnia 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował Wierzyciela o wysokości obciążających go kosztów egzekucyjnych w kwocie 40.100,00 zł a następnie postanowieniem z [...] stycznia 2023 r. orzekł o obciążeniu Urzędu Marszałkowskiego Województwa kosztami egzekucyjnymi w kwocie 40.100,00 zł.
Zarząd Województwa 30 stycznia 2023 r. złożył zażalenie. Zarzucił błędne przyjęcie przez organ egzekucyjny, że zajęcie wynagrodzenia ze stosunku pracy zobowiązanego połączone z niewystąpieniem wierzytelności z tego wynagrodzenia, skutkuje powstaniem po stronie wierzyciela obowiązku zapłaty kosztów egzekucyjnych i w konsekwencji bezpodstawne obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi za dokonanie przez organ czynności, do której w rzeczywistości nie doszło. Zarzucił również brak pełnego uzasadnienia przez niewskazanie okoliczności faktycznych, świadczących o poziomie skomplikowania dokonanych czynności egzekucyjnych oraz poniesionym nakładzie pracy organu egzekucyjnego, jak również podstaw do zastosowania stawek maksymalnych przewidzianych przez ustawodawcę. Ponadto wskazał, iż obciążenie opłatami zostało oparte o przepisy, które zostały przez Trybunał Konstytucyjny uznane za sprzeczne z Ustawą zasadniczą.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu, wskazał, że Ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 1553, dalej jako: ustawa zmieniająca), która weszła wżycie w dniu 20 lutego 2021 r. ustawodawca zmienił zasady i tryb naliczania opłat egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Potrzeba zmiany ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314, z zm., dalej jako: u.p.e.a.), w części dotyczącej kosztów egzekucyjnych wynikła z wydanego w dniu 28 czerwca 2016 r. wyroku sygn. akt SK 31/14, którym Trybunał Konstytucyjny uznał niektóre z dotychczasowych zasad naliczania opłat egzekucyjnych za niezgodne z Konstytucją.
Ustawa weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r., jednak jak wynika z jej art. 6, nie znajduje ona zastosowania w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed ww. datą, co oznacza, że podstawą naliczania kosztów egzekucyjnych w tych postępowaniach, zgodnie z wolą ustawodawcy pozostają przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem m. in. art. 7 i art. 8 ustawy zmieniającej.
Opłata za czynność dokonana na podstawie zawiadomienia z [...] lutego 2019 r., tj. zajęcie wynagrodzenia za pracę, naliczona w wysokości 4% egzekwowanej należności wyniosła 50.689,09 zł. Stosownie do art. 8 ustawy zmieniającej z 4 lipca 2019 r., organ ograniczył ww. opłatę do kwoty 40.000,00 zł. W myśl powołanego przepisu niewyegzekwowaną lub niezapłaconą przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłatę za czynności egzekucyjne naliczoną w egzekucji należności pieniężnej w wysokości wyższej niż 40.000,00 zł, pobiera się w wysokości 40.000,00 zł. Ponadto organ egzekucyjny nie wyegzekwował żadnej kwoty, wobec czego opłata manipulacyjna prawidłowo została ograniczona do kwoty 100,00 złotych.
W ocenie organuzasadne było również odstąpienie od naliczenia opłaty za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w sytuacji, gdy na rachunku brak było środków. W tym zakresie stanowisko organu egzekucyjnego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym w przypadku braku wierzytelności podlegającej przekazaniu z rachunku bankowego objętego zajęciem nie nalicza się opłaty za zajęcie.
Dalej organ odwoławczy wskazał, że skuteczność zastosowanego środka egzekucyjnego nie jest tym samym co jego efektywność, a zgodnie z art. 64 § 9 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, obowiązek uiszczenia opłaty za dokonanie zajęcia wynagrodzenia za pracę powstaje z chwilą samego doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu.
Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podał, że argumentacja Żalącego wskazująca na niezastosowanie się przez organ egzekucyjny do wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r. odnośnie szacowania kosztów egzekucyjnych, nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na zmiany wprowadzone ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. W ocenie organu okoliczność, iż w przepisach ww. nowelizacji określono ograniczenia poboru kosztów egzekucyjnych naliczonych na podstawie przepisów obowiązujących do 19 lutego 2021 r. eliminuje konieczność analizy adekwatności ustalonych kosztów egzekucyjnych pod kątem wskazań Trybunału Konstytucyjnego zawartych w ww. wyroku. Określając wysokość kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela organ egzekucyjny prawidłowo zatem posłużył się przepisami na podstawie których koszty egzekucyjne powstały, z uwzględnieniem pułapu maksymalnego wynikającego z art. 7 ustawy zmieniającej w odniesieniu do opłaty manipulacyjnej oraz z art. 8 ustawy zmieniającej w odniesieniu do opłat za czynności egzekucyjne.
Zarząd Województwa nie zgodził się z postanowieniem DIAS i pismem z [...] marca 2023 r. wywiódł skargę do tutejszego Sądu. Zarzucił organowi odwoławczemu:
1. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 poz. 2000, dalej "k.p.a.") w związku art. 64 § 1 pkt 3 w związku z art. 64c § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427, dalej "u.p.e.a.") i w związku z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1553, dalej "ustawa zmieniająca") poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego nr [...] z [...] stycznia 2023 r. w sytuacji, gdy na podstawie tego postanowienia niesłusznie naliczono od skarżącego opłatę od czynności egzekucyjnej (zajęcia wynagrodzenia dłużnika) na podstawie stanu prawnego obowiązującego do 19 lutego 2021 r., podczas gdy powinno się zastosować przepisy u.p.e.a. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż w aktualnym stanie prawnym możliwość naliczenia opłaty (obecnie nazywanej egzekucyjną) jest uzależniona od faktycznego uzyskania od dłużnika jakichś środków.
Z ostrożności procesowej, w razie uznania, że organy odwołały się do właściwego stanu prawnego:
2. Naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 3, art. 64c § 4 i art. 72 § 1 u.p.e.a. i w związku z art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej poprzez utrzymanie w mocy postanowienia naliczającego opłatę za dokonane czynności egzekucyjnej w postaci "zajęcia wynagrodzenia za pracę", które faktycznie nie nastąpiło z uwagi za zwolnienie tego wynagrodzenia spod egzekucji. Naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż wykładając w sposób prawidłowy pojęcie zajęcia wynagrodzenia za pracę organ doszedłby do przekonania, że nie ma możliwości wymierzenia od tej czynności opłaty, którą obciążono skarżącego jako wierzyciela,
3. Naruszenie art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 8 ust. 1 ustawy zmieniającej poprzez nieuwzględnienie przy wyliczeniu opłaty za czynności egzekucyjne kryteriów wynikających z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. SK 31/14, co miało wpływ na wynik sprawy. Uznając bowiem, że materia jest w całości uregulowana przez u.p.e.a. i ustawę zmieniającą organ doszedł do przekonania, że może wymierzyć opłatę za czynność egzekucyjną w maksymalnej wysokości 40.000 zł (wyższą nawet niż opłata maksymalna pobierana przy egzekucji z nieruchomości), pomijając kryteria takie jak rutynowość, czasochłonność czy kosztowność dokonywanych czynności egzekucyjnych,
4. Naruszenie art. 64c § 4 u.p.e.a. mające wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, tj. art. 126 w związku z art. 107 § 3 oraz art. 77 § 1 k.p.a. i w związku z art. 18 u.p.e.a. mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie dopuszczalności obciążenia kosztami postępowania skarżącego jako wierzyciela mimo że w zaskarżonym postanowieniu nie wskazano żadnych kryteriów pozwalających na dopuszczalność takiego obciążenia (takich jak wykazanie niemożności wyegzekwowania kosztów od dłużnika w żaden inny sposób niż dwie dokonane w toku postępowania czynności egzekucyjne) przy uwzględnieniu faktu, że obciążenie kosztami wierzyciela w miejsce dłużnika jest wyjątkiem od zasady a więc powinno być interpretowane w sposób ścisły.
Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowieniaoraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 3.600 zł
DIAS w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z zm., dalej: P.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.Należy również wskazać, iż sprawa podlegała rozpoznaniu w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 P.p.s.a.
Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy rozstrzygnąć zarzut dotyczący błędnego zastosowania przez organy przepisów u.p.e.a. obowiązujących do 19 lutego 2021 r.
Zdaniem Sądu,organ egzekucyjny ustalając stan prawny sprawyprawidłowo przyjął zastosowanie art. 6 ust. 1 oraz art. 8ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw. Postępowanie egzekucyjne zostało zainicjowane na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2018 r. a umorzone w dniu [...] listopada 2022 r., po wejściu w życie ustawy zmieniającej tj. 20 lutego 2021 r.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ww. ustawy wpostępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym wszczętym iniezakończonym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, z uwzględnieniem ust. 2 - 4 oraz art. 7 - 11. Brzmienie tych przepisów uniemożliwiają przyjęcie poglądu, że w niniejszej sprawie do postępowanie dot. ustalenia kosztów egzekucyjnych zastosowanie mają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Treśćart. 6ustawy zmieniającej wyraźnie odnosi się do postępowań egzekucyjnych i zabezpieczającychwszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, natomiast art. 7 do 10 dokosztów egzekucyjnych tych postępowań (opłata manipulacyjna, opłata za czynności egzekucyjne), wskazując jednocześnie, że dotyczą kosztów niewyegzekwowanych lub niezapłaconych.Dopiero odrębnie art. 11 ustawy zmieniającej wskazuje na postępowania w sprawie zwrotu kosztów egzekucyjnych. Zatem należy przyjąć, że art. 8 ustawy zmieniającej ma zastosowanie do postępowań w sprawie określenia kosztów zarówno w sytuacji gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i niezakończone przed dniem 20 lutego 2021 r. jak i wszczęte przed tym dniem i zakończone po wejściu ustawy zmieniającej.
Odmienna interpretacja prowadziłaby do stosowania przepisówokreślających koszty egzekucyjne dla czynności egzekucyjnych powstałych przed dniem 20 lutego 2021 r. na różne sposoby, tj. z zastosowaniem przepisów przed wejściem w życie ustawy zmieniającej lub z zastosowaniem przepisów wprowadzonych po nowelizacji, a o wyborze sposobu obliczania kosztów decydowałby organ egzekucyjny wydający postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Sąd nie podziela tym samym poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Gliwicach z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 58/22 oraz wyroku NSA z 18 maja 2022 r. sygn. akt I GSK 1481/21, zgodnie z którym, z tego względu, że decydujące znaczenie dla przeniesienia obowiązku pokrycia kosztów egzekucyjnych na wierzyciela ma umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego, to miarodajny dla oceny tego zdarzenia jest stan prawny obowiązujący w tej właśnie dacie.
Wadą powyższego poglądu jest oderwanie kosztów egzekucyjnych od czynności, za które koszty są pobierane. Należy bowiem zauważyć, że np. opłata egzekucyjna jest pobierana od konkretnych czynności egzekucyjnych, które zostały dokonane na podstawie danego stanu prawnego. Zatem zmiana przepisów dotyczących czynności egzekucyjnych uzasadnia zmianę sposobu obliczania kosztów egzekucyjnych. Jeżeli zmiana taka została dokonana to nowe zasady obliczania kosztów powinny odnosić się wyłącznie do czynności dokonanych po wprowadzeniu zmian. Zasada pewności prawa wymaga bowiem, aby wierzyciel czy dłużnik w chwili wszczęcia postępowania egzekucyjnego znali zasady ustalania jego kosztów. Zatem za niedopuszczalne należy uznać obliczanie opłat na nowych zasadach w stosunku do czynności dokonanych na podstawie poprzedniego stanu prawnego. Wprowadzając w ustawie zmieniającej art. 7-10 ustawodawca połączyłpowyższą zasadę z realizacją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.
Sąd podzielił natomiast zarzut skargi dotyczący nieprawidłowego naliczenia przez organ kosztów od czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wynagrodzenia za pracę dłużnika, w sytuacji, gdy wynagrodzenie za pracę nie nadawało się do egzekucji.Sporna kwestia była już rozpatrywana przez sądy wojewódzkie, np. wyroki WSA w Gliwicach z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt I SA/Gl 58/22, z dnia 25 marca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1633/19, wyrok WSA we Wrocławiu z 6 lutego 2020 r., III SA/Wr 517/19 (powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).Stanowisko to podzielił także NSA w wyroku z dnia 3 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 579/15, wskazując, że wyłącznie faktyczne zajęcie wynagrodzenia za pracę uzasadnia naliczanie wspomnianej wcześniej opłaty, a zajęcie takie nie jest skuteczne, jeśli nie wyegzekwowano z tego tytułu żadnej kwoty, gdyż zobowiązany otrzymywał wynagrodzenie niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę, które jest zwolnione od zajęcia na podstawie art. 9 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 871 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r., 917 ze zm.). Argumentację zawartą w ww. orzeczeniach sąd w składzie orzekającym całkowicie podziela.
W postanowieniu z dnia [...] stycznia 2023 r., utrzymanym w mocy zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjnyna podstawie art. 64 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnymw brzmieniu przed 20 lutego 2021 w zw. z art. 8 ustawy zmieniającej obciążył wierzyciela opłatą zajęcia wynagrodzenia za pracę dłużnika w wysokości 40.000 zł.W kosztach egzekucyjnychujęto również opłatę manipulacyjną w kwocie 100 złwynikającej z przeliczenia na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Pomimo, że pracodawca pismem z [...] lutego 2019 r. poinformował organ egzekucyjny, że J.B. jest zatrudniony w wymiarze 1/8 etatu z minimalną płacą zasadniczą, wobec czego nie jest możliwe dokonywanie potrąceń,organ stwierdził, że doszło do faktycznego zajęciawynagrodzeniaza pracę dłużnika. W ocenie organu obowiązek uiszczenia ww. opłaty powstaje z chwilą samego doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę.
Zgodnie z art. 72 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych. Zdaniem Sądu, jeżeli całość wynagrodzenia dłużnika jest zwolniona z egzekucji, a tak było w niniejszej sprawie, to w myśl wspomnianego przepisu nie dochodzi dozajęciawynagrodzenia za pracę. Zajęcie wynagrodzenia nie obejmuje bowiem tej jego części, która jest wolna od zajęcia.
Powyższej konstatacji nie zmienia treść art. 72 § 2 u.p.e.a., które stanowi, że zajęcie wynagrodzenia za pracę jest dokonane z chwilą doręczenia pracodawcy zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany stosunku pracy lub zlecenia, nawiązania nowego stosunku pracy lub zlecenia z tym samym pracodawcą, a także w przypadku przejęcia pracodawcy przez innego pracodawcę. Przepis ten ma charakter "techniczny", bowiem wskazuje jedynie moment, w którym następuje zajęcie wynagrodzenia i od którego obowiązuje zasada ciągłości zajęcia wynagrodzenia. Nie stanowi natomiast odrębnego opisu tego środka egzekucyjnego i nie zmienia ograniczeń egzekucji z wynagrodzenia wskazanych w art. 9 u.p.e.a. Tymczasem jak już wspomniano, zgodnie z treścią art. 72 § 1 u.p.e.a. zajęcie dotyczy tej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji.
W tym miejscu należy przywołać jednolite obecnie orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym "opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych" (wyroki NSA: z 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15; z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16; z 9 listopada 2018 r. I GSK 2307/18; z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2064/18; z 6 lutego 2019 r. I GSK 2905/18; z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II FSK 3379/18; z 20 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 3408/18; z 27 listopada 2019 r. , sygn. akt 1678/19; z 9 grudnia 2019 r., sygn. akt 630/19 i 930/19). Orzeczenia te dotyczą co prawda zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego jednak zawarte w nich wywody jasno wskazują, że dla skuteczność zajęcia bez znaczenia jest doręczenie bankowi zawiadomienia o zajęciu oraz zasada ciągłości zajęcia.Tym samym nie uwzględniają treści "technicznego" art. 80 § 2 u.p.e.a., który stanowi, analogicznie jak w art. 72 § 2 u.p.e.a., że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia.
W art. 72 § 2 u.p.e.a. mowa jest o "zajęciu wynagrodzenia za pracę", więc warunkiem zajęcia wynagrodzenia jest istnienie takiej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji. Opłata egzekucyjna w wysokości określonej w art. 64 § 1 pkt 3u.p.e.a. może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie jakiejś części wynagrodzenia.
W związku z powyższymi wywodami, Sąd nie widzi potrzeby odniesienia się do zarzutu dotyczącego miarkowania kosztów egzekucji, tak by respektowany mógł być wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ będzie zobowiązany do uwzględnieniapowyższych wywodów Sądu.
Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)P.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265) –tj. 480 zł oraz uiszczony wpis od skargi 100 zł. Sąd podzielił bowiem pogląd wyrażony w orzecznictwie NSA, zgodnie z którym w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia i jest pobierany wpis stały, to konsekwentnie wynagrodzenie pełnomocnika powinno być ustalone w korelacji do "stałej stawki" wpisu sądowego, nawet gdy postanowienie to dotyczy należności pieniężnej tak jak w sprawie określenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Nie bez powodu prawodawca w § 1 rozporządzenia wprowadził zasadę, że wpis stosunkowy pobierany jest w przypadku zaskarżenia aktu, który kreuje należność pieniężną, po czym w § 2 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia wskazał rodzaje aktów, w przypadku których pobiera się wpis stały, dodając zwrot doprecyzowujący ‘bez względu na przedmiot zaskarżenia". Wskazuje to, że w przypadku każdego postanowienia wymienionego w tym przepisie, nawet gdy dotyczy ono należności pieniężnej, należy pobierać wpis stały. Konsekwencją tego powinno być również obliczenie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika według reguły określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Tym bardziej, że strona nie kwestionowała wysokości wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł (wpis stały) (orzeczenia NSA: z 15 grudnia 2021 r., sygn. akt I GZ 370/21, z 15 kwietnia 2021 r., sygn. akt I GZ 89/21, z 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1329/20, z 24 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 723/20, z 24 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OZ 591/11, z 22 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 849/09, z 5 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 288/10).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI