I SA/GO 1161/06

I SA/Go 1161/06 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2006-10-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-01
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Ireneusz Fornalik /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Brzezińska
Michał Ruszyński
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 95 par 1 pkt 9
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.), Sędziowie Asesor WSA Joanna Brzezińska, Asesor WSA Michał Ruszyński, Protokolant Anna Paprocka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi RP sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz RP spółki z o.o. kwotę 295,00 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2003r. nr [...] Urząd Celny , na podstawie art. 207, art. 13 § 1, art. 21 § 1 pkt 2, art. 51 § 1 w związku z art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 6 ust. 7, art. 11 ust. 2, art. 11c ust. 1, art. 11e, art. 15 ust. 4 i 4c, art. 18 oraz art. 54 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz .U. Nr 11, poz. 50, ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2, poz. 3) w związku z decyzją Dyrektora Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...] lipca 2001r. uznającą zgłoszenie celne zawarte w Jednolitym Dokumencie Administracyjnym SAD Nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej procedury celnej, opisu towaru, klasyfikacji taryfowej importowanego towaru, jego wartości oraz wymiaru długu celnego zmienił RP spółka z o.o. z siedzibą w Warszawie (zwanej dalej skarżącą lub spółką) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług określając niedobór od spółki podatku VAT w kwocie 885,50 złotych.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że ww. decyzją z dnia [...] lipca 2001r. Dyrektora Urzędu Celnego zmienił klasyfikację taryfową importowanego pojazdu i uznał go za pojazd osobowo – towarowy zaklasyfikowany do kodu towarowego PCN 8703. Organ stwierdził, na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów
z dnia 5 stycznia 1998 r. w sprawie podatku akcyzowego, iż pojazdy zakwalifikowane do kodu towarowego 8703 w przypadku, gdy ich wartość celna jest wyższa od równowartości 7 500 ECU, objęte są stawką podatku akcyzowego w wysokości 15 %.
Ponadto organ podał, że zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o podatku od towarów
i usług oraz o podatku akcyzowym, zwanej dalej "ustawą o VAT", podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło oraz podatek akcyzowy, zatem powstanie zobowiązania w podatku akcyzowym powoduje podwyższenie zobowiązania w podatku VAT.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła spółka, działająca poprzez pełnomocnika doradcę podatkowego K.F., zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:
• art. 11 i 11c ustawy z dnia 8 stycznia 1993 roku o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz. U. Nr 11 poz. 50/
• art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
• art. 120, art. 121 § 1 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz. 926, ze zm.)
i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania
w sprawie w trybie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu skarżąca spółka podała, że dokonana przez Naczelnika Urzędu Celnego ocena zgłoszeń celnych złożonych w 1998 roku według przepisów prawa obowiązujących po 1 września 2003 roku nie zaś stanu prawnego obowiązującego w chwili dokonywania tychże zgłoszeń celnych stanowi naruszenie zasad wyrażonych w art. 2 Konstytucji i art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej.
Zastosowanie w stosunku do spółki bardziej restrykcyjnej interpretacji przepisów niż interpretacja stosowana w stanie prawnym obowiązującym w chwili dokonywania zgłoszenia celnego stanowi naruszenie jednej z podstawowych zasad jakie winny być realizowane przez demokratyczne państwo prawa to jest zasady lex retro non agit.
Stanowisko takie zdaniem odwołującej się spółki wynika także z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrok NSA z dnia 9.12.1999 r., sygn. akt I SA/Po 2858/98 i Trybunału Konstytucyjnego – wyrok z dnia 14.06.2000 r., sygn. akt P. 3/00.
W przedmiocie naliczonych odsetek spółka podała, że zgodnie z art. 11 ustawy
o VAT jeżeli w wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego organ celny stwierdzi, iż kwoty podatków zostały wykazane nieprawidłowo, naczelnik urzędu celnego wydaje decyzję określającą podatki w prawidłowej wysokości. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu podatnik ma obowiązek zapłaty podatków obliczonych przez naczelnika urzędu celnego w terminie 10 dni od dnia jego powiadomienia przez organ celny o wysokości należności podatkowych.
Zatem po zweryfikowaniu zgłoszenia celnego stwierdzającego, że należności podatkowe zostały przez spółkę wykazane nieprawidłowo poprzez wydanie nowej decyzji określającej podatek WAT w prawidłowej wysokości zapłata winna nastąpić w ciągu 10 dni od chwili doręczenia zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego.
Dopiero po tej dacie zatem mogą być naliczane odsetki za zwłokę a nie od daty zgłoszenia podatkowego w niniejszej sprawie.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej , po rozpatrzeniu decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] listopada 2003 r., uznającą zgłoszenie celne w zakresie klasyfikacji taryfowej importowanych samochodów R model [...] przez RP spółka z o.o. za nieprawidłowe, uchylił przedmiotową decyzję w części dotyczącej odsetek od podatku, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 233 § 1 pkt 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz.926 ze zm.), art. 6 ust. 7, art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 1, art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11 poz. 50 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 5 stycznia 1998r. w sprawie podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 2 poz. 3, ze zm.) w związku z art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. Nr 137, poz. 1302).
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że Dyrektor Izby Celnej utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję w części określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług od dokonanego w dniu [...] listopada 1998r. importu samochodów osobowych marki "R" w kwocie 13.236,30 złotych i określającą niedobór podatku na kwotę 885,50 złotych podał, że organ I instancji prawidłowo zmienił klasyfikację taryfową samochodów marki R z kodu towarowego PCN 8704.31.91.1 na PCN 8703.22.19.0 i PCN 8703.23.19.0,co jednocześnie wiązało się ze zmianą rodzaju samochodu z pojazdu do transportu towarowego o ładowności do 1000 kg na pojazd osobowo – towarowy i w konsekwencji doprowadziło do podwyższenia wartości celnej tych samochodów.
Prawidłowo zatem przyjął jako podstawę prawną decyzji art. 11 c ust.1 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji a zobowiązującym organ celny do wydania decyzji ustalającej podatek w prawidłowej wysokości, jeżeli pobrał podatek w kwocie niższej od należnej oraz art. 15 ust. 4 ustawy o VAT, zgodnie z którym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło. Jeżeli zaś przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy.
W dalszej części organ wskazał, iż z treści art.34 ust. 1 ustawy o VAT wynika, iż opodatkowaniu podatkiem akcyzowym podlegają czynności określone w art. 2 dotyczące towarów wymienionych w załączniku nr 6 do ustawy, zwanych dalej wyrobami akcyzowymi.
Obowiązek podatkowy ciąży na producencie oraz importerze wyrobów akcyzowych i powstaje – w odniesieniu do wyrobów wymienionych w poz. 1, 13, 14, 15, 17 i 19 załącznika nr 6 – nie później niż w dniu opuszczenia przez wyrób pomieszczenia producenta.
Załącznik nr 6 pod. poz. 5 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 roku jako towary akcyzowe wymienia samochody osobowe klasyfikowane według SWW pod symbolem 1021 i 1022. Organ odwoławczy przyjął też, że charakter importowanych samochodów został bezsprzecznie stwierdzony w prawomocnych decyzjach Prezesa Głównego Urzędu Ceł oraz, iż decyzje w analogicznych sprawach – dotyczące importu samochodów marki R importowanych przez stronę zostały poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie zakwestionował prawdziwości kwalifikacji importowanych samochodów, bowiem kryterium decydującym o zaliczeniu pojazdu samochodowego jako pojazdu do transportu towarowego jest jego przeznaczenie. Dla transportu towarowego są przeznaczone pojazdy samochodowe przystosowane do tego właśnie celu. Podstawową ich funkcją jest transport towarowy. Jeżeli taki pojazd wykorzystywany jest do innych celów, niż przewóz towarów, wówczas takie wykorzystywanie nie zmienia przeznaczenia samochodu. Jak podniósł Naczelny Sąd Administracyjny, opisany w badaniach homologacyjnych pojazd samochodowy będący przedmiotem odprawy był przeznaczony do przewozu 5 osób, posiadał 5 pasów bezpieczeństwa. Jego zatem przeznaczeniem było zasadniczo przewóz osób. Jeżeli przy okazji można zwiększyć przedział ładunkowy, to ta okoliczność nie może zmieniać zasadniczego przeznaczenia samochodu. Tego przeznaczenia nie zmienia również zamontowanie kratki oddzielającej przedział pasażerski od osobowego.
Różnica między przeznaczeniem samochodów kwalifikowanych do pozycji taryfy celnej 8704 (samochody ciężarowe i 8703) samochody osobowe lub osobowo-towarowe "kombi" polega na tym, iż pojazdy samochodowe ciężarowe służą do transportu towarowego, przy czym nie ma mowy o tym, że pojazdy te służą również do przewozu osób.
Natomiast pojazdy samochodowe z pozycji 8703 służą zasadniczo do przewozu osób. Ich najważniejszym przeznaczeniem jest przewóz osób, ale można też nimi przewozić towary.
Z tych powodów Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż ponad wszelką wątpliwość zostało wykazane, że przedmiotem importu był samochód osobowy, wobec czego zasadnym było wydanie decyzji o wymiarze zobowiązania podatkowego w podatku od towarów
i usług.
Ponadto organ odwoławczy nie zgodził się z zarzutem naruszenia art. 2 Konstytucji – bowiem organ celny dokonał wnikliwej analizy materiału dowodowego zebranego
w sprawie i wydał decyzję zgodną w przepisami prawa i zasadami sprawiedliwości .
Natomiast organ podzielił stanowisko odwołującej się spółki w części dotyczącej odsetek od podatku i w tej części uchylił przedmiotową decyzję.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła, za pośrednictwem pełnomocnika, spółka z o.o. RP, która zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
• art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku ordynacja podatkowa
(Dz. U. Nr 137 poz. 926 ze zm.), - poprzez wydanie decyzji ustalającej po upływie określonego w tym przepisie przedawnienia,
• art.120 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania
z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zasadę działania w sposób wzbudzający zaufanie podatników.
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji jako wydanych z rażącym naruszeniem przepisów prawa
oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarga podnosi zarzut przedawnienia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe.
Zgodnie z treścią art. 11 c ustawy o VAT obowiązującego w chwili dokonania przez spółkę zgłoszenia celnego (1998r.) "jeżeli organ celny nie pobrał podatku lub pobrał podatek w kwocie niższej od należnej, właściwy dla podatnika organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek w prawidłowej wysokości".
Powołując się na przedmiotowy przepis, w związku z powstaniem obowiązku podatkowego w 1998 roku Urząd ustalił zobowiązanie podatkowe w podatku VAT.
Decyzja ta została doręczona spółce w 2003 roku. Tym samym w ocenie spółki ustalone przedmiotową decyzją zobowiązania nie powstały. W ocenie skarżącej objęte zostały przedawnieniem, o którym mowa w art. 68 § 1 ordynacji podatkowej.
Przepis ten stanowi, że " zobowiązanie podatkowe o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy".
A zatem w niniejszej sprawie okres przedawnienia licząc od końca 1998r. upłynął z końcem 2001r.
W tej mierze spółka powołała się na treść uzasadnienia wyroku NSA z 19 lipca 2002 roku, sygn. akt III SA 3510/00 – "w przypadkach określonych w art. 11a ust 1 ustawy o VAT (...) zobowiązanie powstało z chwilą doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania. Świadczy o tym – zdaniem składu orzekającego – zarówno użycie w powołanych przepisach wyrazów "decyzja ustalająca" jak i sposób powstania tych zobowiązań. Decyzje te kształtują bowiem nowy stan prawny."
Kolejnym argumentem potwierdzającym, że decyzja organu i instancji była decyzją ustalającą jest fakt umorzenia odsetek od podatku w decyzji Dyrektora Izby Celnej
jako nienależnie naliczonych od dnia przyjęcia zgłoszenia celnego.
W ocenie skarżącej nawet przy przyjęciu, iż decyzja była decyzją deklaratoryjną – dług celny wygasł przez przedawnienie przed wydaniem skarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej. Tenże organ winien wydać decyzję uchylającą decyzję I instancji i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe. Stąd zdaniem spółki wyrok Sądu winien uchylać zaskarżoną decyzję jako sprzeczną z treścią art. 65 § 5 i art. 244 pkt 3 kodeksu celnego.
Takie też stanowisko zajął NSA w uchwale składu 7 Sędziów podjętej w dniu 6 października 2003 roku, sygn. akt FPS 8/03 stwierdzając, że "zobowiązanie podatkowe przedawnia się, jeżeli pięcioletni termin przedawnienia upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego. Ma to miejsce nawet wówczas, gdy decyzja pierwszej instancji została skutecznie doręczona jeszcze przed jego upływem".
Skarga powołując się na wydanie decyzji pomimo przedawnienia podnosi, że zostały także naruszone zasady prowadzenia postępowania podatkowego określone
w przepisach art. 120 i 121 § 1 ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyjaśniając, iż przedawnienie w prawie podatkowym jest instytucja prawa materialnego, która funkcjonuje automatycznie, a więc bez związku
z zachowaniem się organu podatkowego, czy też uczestnika takiego postępowania.
W tym zakresie nie ma potrzeby wydawania decyzji o notyfikacji istniejącego przedawnienia, co powoduje, iż upływ terminu przedawnienia jest brany pod uwagę z urzędu.
Określony w art. 68 § 1 ordynacji podatkowej 3 letni termin do wydania decyzji odnosi się wyłącznie do tych zobowiązań podatkowych, które powstają z chwilą doręczenia decyzji /konstytutywnej/ podatnikowi. Termin taki nie ma natomiast zastosowania do tych decyzji /deklaratoryjnych/ wymierzającej należny podatek, którego obliczenie i zapłata jest ustawowym obowiązkiem podatnika. W takiej sytuacji wydanie decyzji możliwe jest dotąd, dokąd zobowiązanie podatkowe nie ulegnie przedawnieniu.
Ordynacja podatkowa przewiduje przedawnienie prawa do wymiaru zobowiązania podatkowego (art.68) oraz przedawnienie zobowiązania podatkowego (art.70).
Instytucja przedawnienia z art. 68 odnosi się do przypadków, gdy wymiar podatku stanowi formę przekształcenia obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe.
Chodzi zatem o decyzję konstytutywną, określającą podmiot, przedmiot oraz treść stosunku prawnopodatkowego.
Instytucja ta nie ma natomiast zastosowania do zobowiązań podatkowych powstających z zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania, w przypadku którego organ podatkowy wydaje decyzję o charakterze deklaratoryjnym, wymierzającą należny podatek, którego obliczenie i zapłata jest ustawowym obowiązkiem podatnika.
W przypadku takich zobowiązań decyzja weryfikująca może być wydana
do momentu przedawnienia zobowiązania. Instytucja przedawnienia zobowiązań podatkowych (art.70) ma zastosowanie zarówno w przypadku zobowiązań powstałych wskutek doręczenia decyzji podatkowej jak i zobowiązań powstających na skutek zdarzenia, w którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania.
Obowiązek obliczania i zapłaty podatków nakładały na skarżącą przepisy art. 11 ust 1 ustawy VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 roku. Wydanie zatem na podstawie art. 11 c ust. 1 tej ustawy decyzji ustalającej podatek w prawidłowej wysokości nie oznacza, że wydana decyzja nabiera charakteru konstytutywnego, a poza sporem pozostaje okoliczność, iż decyzję doręczono spółce, gdy nie upłynął jeszcze pięcioletni okres przedawnienia dla decyzji deklaratoryjnej.
W ocenie organu nie nastąpiło także naruszenie przez organ przepisów postępowania podatkowego, o których mowa w art. 120 i 121 ordynacji podatkowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisem § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie ( Dz. U. Nr 187, poz. 1926 ) w zw. § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. nr 187, poz. 1927) sprawy, w których skargi na działalność organów administracji publicznej mających siedzibę na terenie województwa lubuskiego zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu i postępowanie nie zostało zakończone do dnia 01 lipca 2005r. – zostały przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Mając powyższe na uwadze, na mocy cytowanych przepisów, Sąd ten z dniem 1 lipca 2005r. stał się właściwym do rozpoznania przedmiotowej skargi.
Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności
z prawem w zakresie przedmiotowym określonym w art. 3 § 2 ww. ustawy w tym
i skargi na decyzje administracyjne w przypadku naruszenia prawa materialnego
i formalnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Kontrola sądu administracyjnego obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretowały i czy nie naruszyły zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione.
Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 – 150 cytowanej ustawy).
Istotą niniejszej sprawy było ustalenie w jaki sposób powstały w 1998 roku zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług. Czy powstały one z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym odpowiednia regulacja prawnomaterialna wiązała powstanie takiego zobowiązania, czy też ich źródłem było dopiero doręczenie decyzji ustalającej wysokość takiego zobowiązania.
Od rozstrzygnięcia tego zagadnienia zależy ustalenie charakteru zaskarżonej decyzji oraz kluczowa dla oceny kwestia czy w rozpoznawanych sprawach nastąpiło przedawnienie zobowiązań podatkowych jak twierdzi skarżąca spółka czy też zobowiązania te nie wygasły i była podstawą do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji a więc merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy jak podnosi organ celny a nie formalnoprawnego – umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość wobec zaistnienia przedawnienia.
Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie można uznać, aby w rozpoznawanej sprawie zasadnym było zastosowanie regulacji art. 68 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137 poz.926 ze zm.), która odnosi się do przypadków gdy wymiar podatku stanowi formę przekształcenia obowiązku podatkowego w zobowiązanie podatkowe i wydawana jest decyzja konstytutywna, która określa podmiot, przedmiot i treść stosunku podatkowego.
W ocenie Sądu w sprawie mamy do czynienia z decyzją deklaratoryjną a więc taką gdy organ wydaje decyzję wymierzając należny podatek, którego obliczenie i zapłata jest ustawowym obowiązkiem podatnika.
Taki pogląd znajduje potwierdzenie w regulacji art. 11 c ust. 2 ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 roku – "organ podatkowy właściwy dla podatnika zobowiązany jest do wydania decyzji ustalającej podatek w prawidłowej wysokości jeżeli organ celny takiego podatku nie pobrał od importera towaru".
Użyte bowiem w treści sformułowanie "nie pobrał podatku" oraz wydaje decyzję ustalająca podatek w prawidłowej wysokości wskazują jednoznacznie, iż dotyczą one jednego zobowiązania, które powstaje z mocy prawa.
Gdyby przyjąć, iż podatek ustalony przez organ podatkowy jest zobowiązaniem podatkowym odrębnym od podatku pobranego przez urząd celny to w przytoczonym przepisie ustawodawca użył by sformułowania o istnieniu obowiązku wpłaty podatku ustalonego przez organ podatkowy a nie obowiązku wpłaty różnicy między podatkiem wynikającym z decyzji organu podatkowego a podatkiem pobranym przez organ celny w terminie 14 dni od daty otrzymania tej decyzji.
Upływ tego 14 dniowego terminu dopiero skutkował przyjęciem, iż niezapłacony podatek stawał się zaległością podatkową, od której należało liczyć odsetki za zwłokę.
Za takim stanowiskiem przemawia także niemożliwość przyjęcia, iż w omawianym przypadku występują dwa odrębne zobowiązania podatkowe: gdy urząd pobrał podatek w kwocie niższej od należnej należałoby przyjąć, iż co do kwoty obliczonej i pobranej przez płatnika zobowiązanie podatkowe powstało z mocy prawa, z chwilą dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym w rozumieniu przepisów o prawie celnym zaś co do różnicy pomiędzy kwotą pobraną a kwota należną powstało dopiero na skutek wydanej decyzji.
Prowadziłoby to do paradoksalnej sytuacji, w której jedno i to samo zobowiązanie podatkowe mogłoby powstać w różnych datach a tym samym byłby różny okres przedawnienia w stosunku do tego samego zobowiązania podatkowego.
Powyższe wywody prowadzą do wniosku, że mamy do czynienia z jednym zobowiązaniem które powstało z mocy prawa i które ulega przedawnieniu z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku – art. 70 § 1 ordynacji podatkowej.
W niniejszej sprawie decyzja organu II instancji została wydana po upływie tego terminu – 23 czerwca 2004 roku.
Taki pogląd został wyrażony przez NSA w wyroku z dnia 4 lipca 2003 roku, sygn. akt FSA 2/02 – ONSA 2003/3/84 oraz w uchwale NSA z dnia 25 kwietnia 2005 roku, sygn. akt FPS 3/04.
Te zatem okoliczności zadecydowały, iż merytoryczna decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem prawa wobec wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z mocy art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej i z mocy art. 145 § 1 pkt1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) Sąd zaskarżoną decyzję uchylił i z mocy art. 152 ppsa orzekł o jej niewykonywaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy oraz § 6 w związku z § 18 ust. 1 pkt. 1 lit a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku,
w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zmianami).
Joanna Brzezińska Ireneusz Fornalik Michał Ruszyński