I SA/Go 1110/11

I SA/Go 1110/11 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2012-01-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2011-11-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /sprawozdawca/
Barbara Rennert /przewodniczący/
Jacek Niedzielski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6300 Weryfikacja zgłoszeń celnych co do wartości celnej towaru, pochodzenia, klasyfikacji taryfowej; wymiar należności celny
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I GSK 684/12 - Wyrok NSA z 2013-02-27
I GSK 684/13 - Wyrok NSA z 2014-01-15
III SA/Lu 645/12 - Wyrok WSA w Lublinie z 2013-01-31
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 108 par. 2, art. 113, art. 120, 121, 122, 180, 187 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2004 nr 68 poz 622
art. 66 ust. 1
Ustawa z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Rennert Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Specjalista Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru, kwoty cła oraz podatku od towarów i usług 1. Uchyla zaskarżoną decyzję. 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Uzasadnienie
P.P. (zw. dalej Skarżący, Strona) złożył skargę na Decyzję Dyrektora Izby Celnej (zw. dalej: Dyrektor IC, organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia [...] września 2011r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego (zw. dalej: Naczelnik UC, organ I instancji) z dnia [...] lutego 2011r. wydaną w przedmiocie wartości celnej towarów, kwoty cła oraz podatku od towarów i usług.
Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] sierpnia 2006r. działająca z upoważnienia skarżącej Agencja Celna złożyła zgłoszenie celne nr [...], wnosząc o objęcie procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu towar w postaci tkaniny z przędzy z włókna syntetycznego (100% poliester), deklarując wartość importowanego towaru w kwocie 2406,80USD na podstawie faktur: nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r, wystawionych przez indyjską firmę A.
Zgłoszenie celne odpowiadało wymogom formalnym określonym w art.62 Rozporządzenia Rady (EWG) ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, w związku z czym zostało ono przyjęte, wskutek czego zgłoszony towar został z mocy prawa objęty wnioskowaną procedurą.
Korzystając z postanowień art.78 ust.1 i 2 rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 z dnia 12.10.1992r., ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WEL nr 302
z 19.10.1992r., ze zmianami) organ celny po zwolnieniu towaru dokonał z urzędu kontroli zgłoszenia celnego.
W toku czynności kontrolnych załączone do zgłoszenia celnego świadectwo pochodzenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. i nr [...] z dnia [...] lipca 2006r. zostało przesłane władzom chińskim do weryfikacji.
W dniu [...] maja 2007r. Biuro Inspekcji do Spraw Wwozu, Wywozu i Kwarantanny, po przeprowadzonym dochodzeniu potwierdziło wystawienie świadectwa [...], zaś przy piśmie z dnia [...] czerwca 2007r. potwierdziło autentyczność i poprawność świadectwa [...].
Jednocześnie organ weryfikujący przesłał w załączeniu kopie faktur wymienionych
w polu 10 w/w świadectw, z których wynikało że dotyczą one towaru zgłoszonego do odprawy celnej, jednak wartość jego jest znacznie wyższa.
Faktura nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. przesłana wraz z weryfikacją świadectwa [...] wystawiona została przez firmę Z Co, LTD. na jeden rodzaj tkaniny i opiewała na kwotę 42360 USD natomiast faktura [...] z dnia [...] czerwca 2006r. wystawiona została przez firmę Z Co. LTD, i opiewała na kwotę 25268,78 USD.
Nadto Ministerstwo Finansów, pismem z [...] kwietnia 2007r. powołując się na treść pisma administracji Indii nr [...] z [...] marca 2007r. poinformowało organy celne, że indyjska firma A nie posiada kodu import eksport (IEC Code), tak więc nie mogła wywozić towaru z Indii (k. 28).
W oparciu o otrzymane wyniki weryfikacji, postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. Naczelnik UC wszczął postępowanie w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej importowanego towaru oraz określenia prawidłowej wysokości kwoty należnego podatku z tytułu importu.
W toku postępowania pismem z dnia [...] listopada 2010r. Strona złożyła wniosek
o przeprowadzenie dowodów na okoliczność, iż faktyczną działalność gospodarczą prowadził G.R. na jej konto.
Pismem z dnia [...] stycznia 2011r. złożyła kolejne wnioski o przeprowadzenie postępowania dowodowego.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011r. organ odmówił przeprowadzenia wskazanych przez Stronę dowodów z uwagi na fakt, iż przedmiotem dowodu są okoliczności, które zostały stwierdzone wystarczająco innymi dowodami.
Po zakończeniu postępowania Naczelnik UC w dniu [...] lutego 2011r wydał decyzję określającą wartość celną towaru i określił w stosunku do importowanego towaru prawidłową kwotę podatku od towarów i usług.
Wartość celną towaru ustalił na podstawie metody zastępczej, tj. metody wartości transakcyjnej towarów podobnych, o której mowa w art.30 ust.2 lit.b Wspólnotowego Kodeksu Celnego. W tym celu, dla uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy danych ALINA, zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonanych na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
Jako materiał porównawczy do tkaniny przyjęto ceny uwidocznione w zgłoszeniu celnym [...] z dnia [...] lipca 2006r. w którym cena dla tkaniny
z włókien syntetycznych 100% poliester wynosi 0,15 USD 1m2.
Pismem z dnia [...] marca 2011r. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej uchylenie. W zarzutach odwołania wskazał, że w toku postępowania wskazywał, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w ramach firmy PH "P" P.P., a jedynie firmował faktyczna działalność gospodarczą G.R.. Na tę okoliczność wskazał dowody, których przeprowadzenia domagał się przed organami celnymi.
Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor IC decyzją dnia [...] września 2011r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, iż Skarżący zgłosił w procedurze dopuszczenia do wolnego obrotu tkaninę w łącznej ilości 197.634,50mb (tj. 296452m2), deklarując kod CN 54076130 oraz wartość towaru w wysokości 2406,80 USD na podstawie faktur nr nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r, wystawionych przez firmę A z Indii. Jako kraj pochodzenia towaru wskazano Chiny, co zostało potwierdzone świadectwami pochodzenia nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. i nr [...] z dnia [...] lipca 2006r.
Powstałe wątpliwości, co do zadeklarowanej wartości celnej jak i ceny jednostkowej za jednostkę miary spowodowały, iż zadeklarowana w dokumentach zakupu nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r, wartość transakcyjna nie mogła być przyjęta za wartość celną zgodnie z art.29 WKC.
Biorąc powyższe pod uwagę, organ celny uznał, iż zachodzą uzasadnione wątpliwości, co do tego że zadeklarowana wartość celna stanowi cenę faktycznie należną lub zapłaconą za importowany towar. Zgodnie z art.181 a rozporządzenia Komisji (EWG)
nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/1992 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (zwanego dalej: RWKC) w/w wątpliwości pozwoliły na ustalenie wartości celnej inną metodą, niż metoda wartości transakcyjnej.
W celu uzyskania materiałów porównawczych dokonano przeglądu ogólnopolskiej bazy ALINA zawierającej informacje o wszystkich odprawach celnych dokonywanych na obszarze RP. W wyniku przeglądu zgłoszeń celnych nie stwierdzono danych pozwalających na zastosowanie metody wartości transakcyjnej towarów identycznych, jednakże uzyskane informacje pozwoliły na wykorzystanie ich jako materiał pozwalający na skorzystanie z metody "towarów podobnych".
Zgodnie z materiałem porównawczym zgromadzonym w niniejszej sprawie najniższa cena jednostkowa zgłoszonego towaru wynosi 0,15 USD/m2 ([...] z dnia [...] lipca 2006r.) i taką też cenę przyjęto do ustalenia wartości celnej towaru zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym w dniu [...] sierpnia 2006r.
Z wyjaśnień Strony zawartych w protokole przesłuchania wynika, że dostawy towarów nie były potwierdzane kontraktami, a polecenia przelewów zagranicznych wystawiane były "in blanco". Ponadto, przy wystawianiu faktur sprzedaży na terenie kraju jednostką miary był metr bieżący.
W tym stanie rzeczy organ uznał, że przedłożone do zgłoszenia celnego faktury nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r wystawione przez firmę A z Indii nie mogą być przyjęte do ustalenia wartości celnej towaru i tym samym dokonał określenia wartości celnej w oparciu o przepis art.30 ust 2 b) WKC.
W niniejszej sprawie uzyskane kopie faktur: nr [...] z dnia [...] czerwca 2006r. i nr [...], z dnia [...] czerwca 2006r. zostały wystawione przez firmy (odpowiednio) Z Co, LTD. i ZC Co. LTD, które wnioskowały o wystawienie świadectwa pochodzenia. Zgodnie z art.62 ust.1 Wspólnotowego Kodeksu Celnego w związku z art.199 Przepisów Wykonawczych złożenie zgłoszenia celnego podpisanego przez zgłaszającego lub jego przedstawiciela jest równoznaczne ze złożeniem przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym oraz autentyczności załączonych do niego dokumentów.
W świetle obowiązujących przepisów, za prawidłowe złożenie wniosku o objęcie towaru właściwą procedurą celną odpowiedzialny jest skarżący, toteż powinien dołączyć dokumenty, których przedstawienie jest wymagane. Podmiot dokonujący obrotu towarowego z zagranicą ma obowiązek złożenia do odprawy celnej dokumentów rzetelnie odpowiadających m.in. rodzajowi, ilości i wartości towaru z jego rzeczywistym stanem.
Mając to na uwadze organ odwoławczy uznał za prawidłowe postępowanie organu
I instancji, który przyjął, że w myśl art.29 WKC wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary wtedy, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalona, o ile jest to konieczne, na podstawie art.32 i 33, z zachowaniem warunków określonych w art. 29 lit a) do d). Firma P P.P. za towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym uiściła kwotę znacznie wyższą niż zadeklarowała w zgłoszeniu celnym.
W ocenie organu stroną postępowania jest P.P., który do [...] grudnia
2006r. prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "P". Zgodnie z art.5 WKC strona na podstawie upoważnienia z dnia [...] lipca 2006r. upoważniła Agencję Celną do działania w jej imieniu w formie przedstawicielstwa bezpośredniego do podejmowania na jej rzecz przed organami wszystkich czynności i formalności przewidzianych w ustawodawstwie celnym.
Nadto organ wskazał, iż w trakcie prowadzonej kontroli przez funkcjonariuszy celnych, Skarżący został przesłuchany w charakterze strony i tego faktu nie kwestionował,
a z protokołu kontroli wynika, iż strona świadomie prowadziła działalność gospodarczą oraz miała doskonałą wiedzę na temat dokonywanych transakcji handlowych.
Dyrektor IC podważając wyjaśnienia Skarżącego co do niemożliwości faktycznego prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, z uwagi na jego zatrudnienie
w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie Gospodarki Mieszkaniowej wskazał na fakt doręczenia Skarżącemu w dniu 14 marca 2007r. na terenie firmy P przez funkcjonariuszy UC upoważnienia do czynności kontrolnych.
Zwrócił również uwagę, na brzmienie art.201 ust.3 WKC i art.4 pkt18 WKC i na ich podstawie wywiódł, iż zgłaszającym i zarazem dłużnikiem nie jest agencja celna, lecz podmiot przez nią reprezentowany – skarżący.
Od powyższej decyzji Skarżący złożył skargę. Wniósł o uwzględnienie skargi
i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej jej decyzji organu
I instancji. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. -/ art.122 ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy polegające na braku przeprowadzenia przez organy oceny dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...] czerwca 2011r., sygn. akt [...], zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P., -/ pominięcie osoby, która faktycznie prowadziła przedmiotową działalność gospodarczą i która faktycznie wprowadziła do obrotu towar, o którym mowa w decyzji, -/ art.180 w związku z art.120, 121 i 122 ordynacji podatkowej poprzez zlekceważenie dowodów wnioskowanych przez skarżącą i ich całkowite pominięcie przy rozstrzyganiu uniemożliwiające wykazanie, iż decyzja jest sprzeczna ze stanem faktycznym, -/ art.122 ordynacji podatkowej poprzez nie rozpoznanie istoty sprawy bez uwzględnienia stanu postępowań karnych oraz ustaleń dokonanych w tych postępowaniach przez organy państwowe oraz Sąd, -/ art.122 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie przeprowadzenia jakichkolwiek czynności procesowych w celu ustalenia prawdy obiektywnej. -/ art.210 §4 w związku z art.191 ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie ustosunkowania się do dowodów zaoferowanych przez skarżącą w szczególności z zaoferowanych w piśmie z dnia [...] stycznia 2011r..
Zdaniem Skarżącego, kluczowym zarzutem stawianym decyzji jest brak rozpoznania istoty sprawy polegający na braku przeprowadzenia przez organy celne dowodu z akt postępowania karnego prowadzonego przed Sądem Rejonowym, Wydział Karny z dnia [...] czerwca 2011r., sygn. akt [...] zakończonego wyrokiem uniewinniającym P.P..
Skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z akt tej sprawy, a w szczególności świadków, którzy zeznawali w tej sprawie. Sąd ten bowiem uznał, iż P.P. nie prowadził w rzeczywistości działalności gospodarczej w zakresie objętym niniejszym postępowaniem celnym. W uzasadnieniu wyroku tenże Sąd wskazał, iż postanowienie Prokuratury Rejonowej z dnia [...] maja 2010r., sygn. akt [...] o odmowie wszczęcia postępowania przeciwko G.R. jest błędne. W kontekście zebranego przez Sąd materiału dowodowego w sprawie Sąd uznał, iż należy również domagać znalezienia osób odpowiedzialnych.
Ponadto w dniu [...] lipca 2011r. Sąd Rejonowy, Wydział Karny, sygn. akt [...] uchylił postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa Prokuratury Rejonowej dotyczące wprowadzenia w 2006 roku przez G.R. w błąd P.P. poprzez założenie przez w/w. działalności gospodarczej pod firmą "przedsiębiorstwo P w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek przez G.R.. Zdaniem skarżącego nie może on ponosić odpowiedzialności za zobowiązania celne innej osoby.
Skarżący wskazywał, że w toku postępowania argumentował, iż nigdy nie prowadził działalności gospodarczej w ramach firmy PH "P" P.P., a jedynie firmował faktyczną działalność gospodarczą G.R.. Na tę okoliczność wskazał szereg wniosków dowodowych, w tym w szczególności wymienionych w piśmie z dnia [...] stycznia 2011r. dotyczących: - dowodu akt postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową nr [...]; - akt postępowania prowadzonego przez Komendę Policji o sygn. [...]; - akt postępowania karnego prowadzonego przez Sąd Rejonowy sygn. akt [...]. W jego ocenie, jest to poważna wada postępowania, która dyskwalifikuje wydana decyzję. Podkreślił, że w tych postępowaniach podważa fakt prowadzenia przez siebie działalności gospodarczej, a w szczególności prawdziwość dokonywania przez siebie transakcji handlowych będących podstawą wydanych decyzji celnych.
Wskazał, że organ przedwcześnie, bez jakiekolwiek zainteresowania się tym zarzutem i złożonymi wnioskami dowodowymi wydał decyzje, której adresatem jest osoba, która
w rzeczywistości nie sprowadziła towaru objętego decyzją.
Odpowiadając na zarzuty sformułowane w skardze Dyrektor IC podtrzymał argumenty zawarte w podjętej decyzji oraz wyjaśnił, iż zarzut podniesione w skardze są niezasadne. Uznał iż nie naruszył norm prawnych wynikających z art.120, art.121, art.122,art.180, art.187 i art.210 §4 ordynacji podatkowej, bowiem przeprowadził postępowanie dowodowe prawidłowo stosując regulacje zawarte w art.29 WKC. Skarżona decyzja w tym zakresie nie narusza prawa.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kwestii strony postępowania wskazał, że zgodnie z brzmieniem art.133 Ordynacji podatkowej "Stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoby trzecie, o których mowa w art.110-117a, które z uwagi na swój interes prawny żądają czynności
organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy". Stroną postępowania administracyjnego, jak wynika z decyzji Burmistrza Miasta nr [...] oraz zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej jest P.P., który do dnia [...] grudnia 2006r., prowadził działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo "P". Na podstawie art.5 WKC Skarżący upoważnił Agencję celną do działania w jego imieniu w formie przedstawicielstwa bezpośredniego do podejmowania na rzecz PH" P" P.P. przed organami celnymi wszelkich czynności i formalności w ustawodawstwie celnym (upoważnienie z dnia [...].07.2006r.). W świetle art.76 Prawa celnego (Dz. U. Nr 68 poz. 622 z 2004r.) czynności dokonane przez przedstawiciela w granicach upoważnienia pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. Organ podkreślił, iż skarżący został przesłuchany w charakterze strony i nie kwestionował tego, że jest stroną postępowania ( protokół przesłuchania z dnia [...].06.2007r.), a jak wynika z protokołu skarżący świadomie prowadziła działalność gospodarczą oraz miał doskonałą wiedzę na temat dokonywanych transakcji handlowych. Zdaniem organu osoba, która nie prowadziłaby tej działalności nie posiadałaby tak szerokiej wiedzy i tak szczegółowych informacji na ww. temat. Ponadto wskazał, że zgodnie z art.88 Prawa celnego (Dz. U. Nr 68 poz. 622 z 2004r.) prowadzenie postępowania w sprawie
o przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe lub postępowania karnego nie stanowi przeszkody do prowadzenia postępowania w sprawie celnej.
Podkreślił, że wyrokiem Sądu Rejonowego o sygn. akt [...] P.P. został uniewinniony od zarzucanego mu czynu co do wykroczenia skarbowego. Z uzasadnienie tego wyroku nie wynika, aby Skarżący nie był uznany za stronę. Wręcz przeciwnie Sąd stwierdził, że "jeżeli podatnik, za zgoda innej osoby, w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej, posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firma tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe powstałe podczas prowadzenia tej działalności. W konsekwencji zaległości podatkowe obciążać winny oskarżonego i inne ustalone osoby, które faktycznie prowadziły działalność gospodarczą firmowana przez oskarżonego. W ocenie Sądu w takiej sytuacji winno oskarżonemu P.P. postawić się zarzut pomocnictwa".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje :
Stosownie do treści art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności).
Jego ocenie podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - powoływanej dalej: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego
Mając na względzie powyższy wzorzec kontroli sądowo administracyjnej,
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że ustawa z dnia 19 marca
2004r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.) reguluje w zakresie uzupełniającym przepisy prawa wspólnotowego (art.1), jeżeli przepisy prawa, w tym umowy międzynarodowe, nie stanowią inaczej (art.2).
W zakresie podstawowym zastosowanie mają przepisy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12.10.1992 roku ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny / Dz. U. UE L 1992.302.1 z dnia 19 października 1992r.)
Przepisy prawa celnego uzupełniają niektóre unormowania WKC, jak również regulują niektóre instytucje odmiennie niż w/w rozporządzenia, w sposób nie sprzeczny
z normami prawa wspólnotowego. Przepisy te dotyczą również dziedzin, które pozostawione zostały do unormowania w ramach prawa krajowego.
Wskazać w związku z tym należy, że zgodnie z art.201 ust.1 WKC dłużnikiem jest zgłaszający.
Wspólnotowy kodeks celny przez dłużnika nakazuje rozumieć każdą osobę zobowiązaną do zapłaty długu celnego– art.4 pkt 12 WKC.
Zgłaszającym natomiast jest osoba, która dokonuje zgłoszenia celnego we własnym imieniu, albo osobę, w której imieniu dokonywane jest zgłoszenie celne – art.4 pkt18 WKC.
Przepisy WKC wskazują w szeregu przepisów podmioty, które na mocy tego rozporządzenia są dłużnikami, jednakże nie uregulują kwestii odnoszących się do odpowiedzialności osób trzecich.
Norma art.2 ustawy z dnia 19 marca 2004r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622
z późn. zm.) stanowi, że wyprowadzanie i wyprowadzanie na obszar UE towaru powoduje powstanie obowiązków i uprawnień przewidzianych w tej ustawie chyba, że umowa międzynarodowa stanowi inaczej.
Wobec tego, iż WKC nie zawiera uregulowań co do odpowiedzialności powiązanej
z procederem firmanctwa, znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.).
Potwierdzeniem powyższego jest art.66 ust.1 w/w ustawy, zgodnie z którym,
do odpowiedzialności z tytułu długu celnego oraz odsetek, o których mowa w art.65 ust.3-5, stosuje się odpowiednio przepisy art.29 oraz rozdziałów 14 i 15 działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, a więc również i art.113 tej ustawy.
Z brzmienia art.113 rozdziału 15, działu III ordynacji podatkowej wynika, że jeżeli podatnik, za zgodą innej osoby, w celu zatajenia prowadzenia działalności gospodarczej lub rzeczywistych rozmiarów tej działalności, posługuje się lub posługiwał się imieniem i nazwiskiem, nazwą lub firmą tej osoby, osoba ta ponosi solidarną odpowiedzialność z podatnikiem całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe powstałe podczas prowadzenia tej działalności.
Określona w tym przepisie odpowiedzialność dotyczy procederu firmanctwa.
Analiza treści powołanej normy prawnej wskazuje, że przepis ten wymienia trzy przesłanki które muszą zostać spełnione dla zaistnienia odpowiedzialności na podstawie art.113 ordynacji podatkowej :
- podmiot, użyczający swojego imienia lub nazwiska, albo firmy, musi działać świadomie,
- działanie podatnika (firmowanego) musi mieć na celu zatajenie prowadzonej przez niego działalności, albo też jej rozmiarów, a w konsekwencji uchylenie się od opodatkowania,
- zaległości podatkowe muszą powstać w okresie, w którym firmujący użyczał swojego imienia lub nazwiska albo firmy.
Nadto należy zauważyć, że zgodnie z art.108 §2 ordynacji podatkowej przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej (art.113 ordynacji podatkowej), organ podatkowy powinien wykluczyć istnienie negatywnych przesłanek prowadzenia tego postępowania.
Tak więc postępowania powyższego nie można wszcząć: przed upływem terminu płatności ustalonego podatnikowi zobowiązania, przed dniem doręczenia decyzji określającej, o odpowiedzialności płatnika
Wypada też mieć na uwadze, że do dnia, w którym decyzja w zakresie należności podatkowych, za które osoba trzecia ma odpowiadać, nie stanie się ostateczna, postępowanie w zakresie jej odpowiedzialności nie może być prowadzone (art.201 §1 pkt 5 ordynacji podatkowej).
Nawiązując do stanu sprawy, zauważyć należy, że Skarżący w toku prowadzonego postępowania powoływał się na okoliczności wskazujące na wystąpienie tzw. procederu firmanctwa i w tym zakresie składał wnioski dowodowe, które jednakże w oparciu między innymi o art.188 ordynacji podatkowej nie zostały przez organ zaakceptowane.
Tymczasem, nie może z pola widzenia umykać fakt, że jeżeli strona zgłasza dowód, to
w świetle treści powołanej normy, organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; gdy jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym, co znamienne, jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony.
Zaniechanie przez organ podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania podatkowego, oznaczające wadliwość decyzji (por. A. Hanusz: Zasada swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym oraz jej granice, ,,Państwo i Prawo", 2001, nr 10, s. 64; również: wyrok NSA z 4 listopada 2011r. sygnatura akt II FSK 30/11 ). To też miało miejsce w niniejszej sprawie.
Organ, jak wynika z przeprowadzonego postępowania, bez przeprowadzenia dowodów zaoferowanych przez Skarżącego, opierając się o same jego zeznania złożone w toku czynności kontrolnych uznał, iż jest on podatnikiem odpowiedzialnym za dług celny.
Zadaniem organu, co nie powinno być poddawane pod wątpliwość, jest ustalenie podmiotu odpowiedzialnego za dług celny. Tym samym ustalenie, czy podmiotem odpowiedzialnym jest Skarżący, czy też również inny podmiot.
W tym miejscu należy podkreślić, że odpowiedzialność związana z procederem firmanctwa nie jest instytucją martwą w odniesieniu do orzekania o odpowiedzialności za dług celny. Mając na względzie odesłanie zawarte w art.66 ust.1 Prawa celnego podnieść wypada, że celem tych regulacji (art.29 oraz rozdziałów 14 i 15 działu
III Ordynacji podatkowej) jest ujednolicenie zasad dotyczących zarówno następstwa prawnego, a także odpowiedzialności osób trzecich w postępowaniu celnym
i podatkowym. Konieczne jest to z uwagi na powiązanie spraw celnych i podatkowych oraz zbliżony charakter cła i podatków, jako należności publicznoprawnych.
Zdaniem Sądu, zeznania Skarżącego są jednym z dowodów, których ocena jest nieodzowna dla ustalenia przesłanek sformułowanych w treści art.113 ordynacji podatkowej.
Wypada podkreślić, iż dla uznania zaistnienia przesłanek określonych w art.113 ordynacji podatkowej koniecznym jest, aby podmiot udzielający swojego nazwiska (firmujący) miał świadomość tego, iż użycza swojego nazwiska, czy też firmy.
Pod tym kątem należałoby jednak cenić całokształt kompleksowo zgromadzonego
w sprawie materiału dowodowego.
Konkludując, w celu ustalenia podmiotu odpowiedzialnego za dług celny konieczne jest przeprowadzenie dowodów wskazanych przez skarżącego. W istocie bowiem, ich przeprowadzenie umożliwi organowi zbadanie i wyjaśnienie, czy w sprawie mamy do czynienia ze spornym procederem firmanctwa, a także ustalenie podmiotów odpowiedzialnych za dług celny.
Podnieść należy, że pod pojęciem zgłaszającego określonego w art.4 pkt18 trzeba rozumieć podmiot w imieniu którego jest dokonywane zgłoszenie. Przyjęcie pojęcia dłużnika, jako zgłaszającego (firmującego) w sytuacji ewentualnego zaistnienia firmanctwa powodowałoby uniknięcie odpowiedzialności za dług celny przez firmowanego, a także potencjalne trudności w wyegzekwowaniu tego długu.
Ustalenie natomiast istnienia przesłanek warunkujących stwierdzenie firmanctwa nie pozwala na prowadzenie postępowania, bez ustalenia zobowiązania wobec podmiotu odpowiedzialnego (firmowanego) w postaci cła, podatku od towarów i usług - zgodnie
z art.108 §2 ordynacji podatkowej.
W tym stanie rzeczy uzasadnione okazały się też zarzuty naruszenia przez organ art.120, art.121, art.122, art.180, a także art.187 §1 ordynacji podatkowej.
Ze względu na uchybienia wskazane wyżej, przedwczesnym byłoby dokonywanie oceny odnoszącej się do kwestii materialnoprawnych przed przeprowadzeniem należytego postępowania podatkowego.
Wskazując na powyższe wywody organ podatkowy winien przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadzić postępowanie dowodowe w wskazanym zakresie, również co do wniosków dowodowych skarżącego, mające na celu ustalenie przesłanek określonych w art.113 ordynacji podatkowej.
W przypadku natomiast zaistnienia tychże przesłanek organ winien podjąć stosowne czynności i "decyzje procesowe".
W tym stanie rzeczy na podstawie art.145 §1 pkt.1 lit. c prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.
|Sędzia WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |
|Jacek Niedzielski |Barbara Rennert |Alina Rzepecka |