I SA/Go 105/24

I SA/Go 105/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp.
Data orzeczenia
2024-06-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.
Sędziowie
Alina Rzepecka /przewodniczący sprawozdawca/
Dariusz Skupień
Jacek Niedzielski
Symbol z opisem
6559
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2023 poz 762
par. 3 ust. 1, par. 6 ust. a1a i ust. 4
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań  związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Dariusz Skupień Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Andrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi R. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
R. sp. z o. o. (dalej: skarżąca, strona, Spółka) wniosła skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Dyrektor OR, organ) z [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika
Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik BP, organ I instancji) z [...] listopada 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy dla rolników.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] lipca 2023 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynął wniosek Spółki o przyznanie pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy. W załączeniu skarżąca przedłożyła kopię faktury VAT nr [...] z [...] grudnia 2022 r. potwierdzającą sprzedaż 144 ton żyta ekologicznego na łączną kwotę 216 000,00 zł.
Organ I instancji wskazał, że ze względu na stwierdzone dokonanie podziału gospodarstwa P. S.A. M.J., w którym skarżąca występowała jako jedna ze spółek, należało uznać wszystkie złożone wnioski spółek jako jedno gospodarstwo - jeden podmiot oraz zsumować powierzchnie zadeklarowane przez 12 podmiotów, w celu ustalenia pułapu 300 ha wg kolejności złożenia wniosków. Z uwagi na przekroczenie powierzchni 300 ha uprawy dwunastu spółek, Kierownik BP uznał, że pomoc dla skarżącej nie mogła zostać przyznana ze względu na niespełnienie § 3 ust. 1 pkt 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U. z 2023 r. poz. 762; dalej: rozporządzenie RM), który stanowi, że pomoc przyznaje się rolnikowi prowadzącemu gospodarstwo rolne o powierzchni do 300 ha użytków rolnych. Organ I instancji wyjaśnił, że w związku z faktem, że skarżąca wraz z dwunastoma innymi spółkami tworzy jedno gospodarstwo, to Spółka składając wniosek jako dziesiąta spółka, przekroczyła limit wskazany w ww. przepisie, tj. powierzchnię 300 ha uprawy.
Powyższe ustalenia legły u podstaw wydania przez Kierownika BP decyzji z [...] listopada 2023 r. o odmowie przyznania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy.
W odwołaniu skarżąca zarzucając ww. decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wniosła o stwierdzenie jej nieważności z uwagi na wydanie tej decyzji bez podstawy prawnej, w związku z powołaniem się na § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM, który został uchylony przez § 1 pkt 1 lit. a tiret drugi rozporządzenia z dnia 16 maja 2023 r. zmieniającego rozporządzenie RM (Dz. U. 2023 poz. 928; dalej: rozporządzenie zmieniające).
Decyzją z [...] Dyrektor OR utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie organu I instancji. Powołując się na regulacje rozporządzenia RM, uznał że wniosek skarżącej spełnia warunki formalne określone w rozporządzeniu RM, Spółka złożyła go wraz z wymaganym załącznikiem, tj. fakturą VAT potwierdzającą sprzedaż żyta zgodnie z § 4 rozporządzenia RM. Dodał, że wniosek skarżącej został złożony wraz z dwunastoma innymi podmiotami wyszczególnionymi w tabeli na s.13 zaskarżonej decyzji.
Następnie podkreślił, że w sprawach o przyznanie płatności do obszarów
z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za 2021 r. zostało ustalone, że skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem i razem z szeregiem powiązanych spółek stanowią jedno gospodarstwo rolne. Spółki te nie prowadziły samodzielnie i na własny rachunek gospodarstwa rolnego oraz nie uprawiały zadeklarowanych działek. Były podmiotami wykreowanymi na potrzeby uzyskania wyższych płatności. Zaznaczył, że słuszność ustaleń organów potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w kilkudziesięciu wyrokach, m.in.
z 21 września 2023 r. sygn. akt I SA/Go 202/23 wskazując, że "Sąd podziela ustalenie faktyczne o braku gospodarczej samodzielności grupy niemal 30 podmiotów występującej z wnioskami i ich zależność jedynego wspólnika skarżącej spółki, czyli P. S.A., a pośrednio od jedynego akcjonariusza tej spółki – M.J. Zdaniem Sądu, prawidłowo ustalono okoliczności obiektywnie wskazujące na podporządkowanie funkcjonowania skarżącej interesom całej - stanowiącej de facto jedno gospodarstwo rolne - grupy podmiotów powiązanych".
Dyrektor OR wskazał, że do niniejszej pomocy nie mają zastosowania przepisy
o sztucznych warunkach i konsekwencjach wynikających z art. 60 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., s. 549 ze zm.; dalej: Rozporządzenie 1306/2013). Jednakże w świetle ustaleń poczynionych do płatności bezpośrednich za 2021 r. w stosunku m.in. do Spółki należało przyjąć interpretację, że 13 podmiotów ubiegających się o pomoc do zbóż i nasion oleistych stanowi jedno gospodarstwo rolne. Ustalenia te potwierdza dokumentacja będąca w posiadaniu ARiMR, z której wynika, że w roku 2022 w Biurach Powiatowych ARiMR wnioski
o płatności bezpośrednie złożyło 25 podmiotów (w tym 1 wycofano), w stosunku do takiej samej ilości w roku 2021, a wszystkie postępowania zostały zgodnie zawieszone na wniosek wspólników tych spółek, w trybie art. 97 Kpa.
Z powyższych przyczyn organ uznał, że wniosek o pomoc złożony przez skarżącą należy rozpatrywać łącznie z wnioskami o pomoc złożonymi przez pozostałe spółki. Dodał, że o pomoc do zbóż i nasion oleistych złożonych zostało 13 wniosków
o powierzchni do pomocy wynoszącej 517,72 ha. Zdaniem Dyrektora OR pozytywne rozpatrzenie wniosków o pomoc mogło zostać zrealizowane dla pierwszych 9 złożonych wniosków o pomoc, gdyż powierzchnie kwalifikowane do płatności dla tych spółek wykorzystały limit 300 ha. Natomiast wniosek Spółki został złożony jako dziesiąty wśród powiązanych spółek, w związku z czym płatność nie może zostać przyznana ze względu na przekroczenie łącznej deklarowanej powierzchni 300 ha upraw żyta, do której Spółka ubiega się o pomoc (§ 6 ust. 1a rozporządzenia RM).
Organ stwierdził również, że Kierownik BP pominął fakt, że wszystkie wnioski o pomoc, oprócz weryfikacji warunków kwalifikowalności do przyznania pomocy zgodnie
z § 4 rozporządzenia RM, podlegają także sprawdzeniu pod kątem dostępności kwoty środków, o których mowa w § 6 ust. 4 rozporządzenia RM, który określa, że pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków do wysokości sumy kwoty środków, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739 oraz art. 2 ust. 1 lit. c) rozporządzenia 2023/1343. Podkreślił, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach wspólnej polityki rolnej pochodzą z budżetu Unii Europejskiej, w związku z czym środki te podlegają ochronie zgodnie z ogólnymi zasadami ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich ustanowionymi
w rozporządzeniu (UE) nr 2988/95. Zgodnie z przepisami przedmiotowego rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności i proporcjonalności. Na podstawie
art. 2 ust. 1 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2023/739 z dnia 4 kwietnia 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, Polsce i Rumunii (Dz. Urz. L 96 z 05.04.2023 r.) oraz art. 2 ust. 1 lit. c Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2023/1343 z dnia
30 czerwca 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych
dla sektorów zbóż i nasion oleistych w Bułgarii, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii
i Słowacji (Dz. Urz. L168 z 03.07.2023 r.) ustanowiono środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych.
W przypadku Polski, łączny limit środków unijnych oraz krajowych pomocy w ramach działania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy wynosił 799 mln zł. Organ dodał, że środki zaplanowane na pomoc określoną w § 6 rozporządzenia RM okazały się niewystarczające i zaspakajały potrzeby finansowe dla wniosków o pomoc złożonych do dnia 30 czerwca 2023 r. w ilości 75 741 wniosków. W konsekwencji wszystkie wnioski o pomoc w ilości 54 942 złożone po 30 czerwca 2023 r. nie zmieściły się w kwocie limitu, a tym samym nie można było dokonać wypłaty środków.
Organ podkreślił, że środki na pomoc dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy zostały ściśle określone w ww. przepisach. Do ustalonej wysokości limitu środków,
tj. 799 mln zł, pomoc była przyznawana zgodnie z kolejnością złożenia wniosków. Jednocześnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjął czynności zmierzające do zwiększenia środków finansowych na pomoc w tym zakresie. Jednakże z uwagi na fakt, że dodatkowy budżet na pomoc określoną w rozporządzeniu RM nie został zwiększony, tym samym dla wszystkich wniosków złożonych od 1 lipca 2023 r. do 31 lipca 2023 r. należało odmówić pomocy ze względu na wyczerpanie limitu budżetu na to działanie.
W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącej został złożony 20 lipca 2023 r.
W konsekwencji pomoc dla rolników nie mogła zostać Spółce przyznana ze względu na brak środków, o których mowa w § 6 ust. 4 rozporządzenia RM. W ocenie organu pominięcie tego faktu nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji Kierownika BP
z [...] listopada 2023 r., bowiem skutkiem ponownego rozpatrzenia będzie identyczna decyzja odmawiająca pomocy, która zostanie przez niego wydana.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor OR zaznaczył, że w sprawie nie badano sztuczności, a rozstrzygnięcie sprawy nie zawiera stwierdzenia stworzenia sztucznych warunków do uzyskania płatności. Do niniejszej pomocy nie mają zastosowania przepisy o sztucznych warunkach i konsekwencjach wynikających z art. 60 Rozporządzenia 1306/2013.
Dodał również, że choć Kierownik BP w uzasadnieniu decyzji wskazał na § 3 ust. 1
pkt 5 rozporządzenia RM, który został uchylony rozporządzeniem zmieniającym to jednak tym samym rozporządzeniem zmieniającym został dodany § 6 ust. 1a, zgodnie
z którym zasadna była odmowa przyznania pomocy Spółce z powodu przekroczenia limitu 300 ha uprawy zboża. Zatem w niniejszej decyzji podstawa prawna realnie była, natomiast została ona błędnie wskazana przez organ I instancji. Zdaniem Dyrektora OR rozstrzygniecie Kierownika BP w sprawie było co do istoty było właściwe,
a wskazanie zmienionego przepisu należało potraktować jako nieistotne uchybienie.
W skardze do Sądu Spółka zarzuciła naruszenie:
I. przepisów materialnych, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1) § 3 ust. 1 w zw. z § 6 ust. 1a rozporządzenia RM, przez błędne uznanie przez organ, że w sprawie dokonano sztucznego podziału gospodarstwa rolnego, a zatem złożone przez skarżącą oraz przez inne spółki wymienione na stronach 4-5 zaskarżonej decyzji wnioski o pomoc do uprawy zboża należy traktować (rozpatrywać) jako jeden wniosek
i decydująca jest kolejność wpływu poszczególnych wniosków do organu, a tym samym skarżąca nie mogła otrzymać pomocy z uwagi na przekroczenie limitu powierzchni
300 ha upraw, podczas gdy skarżąca jest samodzielną oraz odrębną spółką i nie stworzyła wraz z innymi podmiotami sztucznych warunków funkcjonowania celem uzyskania cyt. pomocy, a organ nie mógł przyjąć, że wraz z innymi wymienionymi spółkami stanowi jedno gospodarstwo rolne (jeden podmiot);
2) § 6 ust. 1a rozporządzenia RM, przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące w rezultacie przyjęciem przez organ, że wniosek Spółki został złożony jako 10-ty wśród innych powiązanych spółek, a pomoc nie może być przyznana z uwagi na przekroczenie łącznej deklarowanej powierzchni 300 ha upraw, podczas gdy Skarżąca nie jest częścią składową większego gospodarstwa rolnego, a samodzielnym podmiotem i spełniła wszystkie przewidziane prawem wymogi niezbędne do otrzymania pomocy;
II. przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 107 § 1 ust. 6 i § 3 ustawy z 14 czerwca 190 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.) polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji, które to nie zawiera wyjaśnienia podstaw prawnych warunkujących stwierdzenie, Spółkę należy traktować jako część składową większego gospodarstwa rolnego;
2) art. 80 k.p.a. przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i arbitralne ustalenie przez organ, że skarżąca oraz inne spółki wymienione w zaskarżonej decyzji powinny być traktowane jako jedno gospodarstwo rolne (jeden podmiot), oraz że złożenie wniosku o pomoc przez Spółkę było na tyle spóźnione (mimo, iż zostało złożone w ustawowym terminie) przez co nastąpiło wyczerpanie środków pieniężnych na wypłatę Spółce pomocy;
3) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 10a ust. 1a ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa
(Dz. U. z 2023 r. poz. 1199) polegające na rozstrzygnięciu sprawy bez jej dostatecznego wyjaśnienia i bez wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego
i nieprawidłowe uznanie, że Spółka wraz z pozostałymi 12-toma powiązanymi spółkami wskazanymi w zaskarżonej decyzji powinna być traktowana jako jedno gospodarstwo rolne (jeden podmiot), a tym samym skarżąca nie mogła otrzymać pomocy z uwagi na przekroczenie limitu powierzchni 300 ha upraw;
4) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich
czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, niezebranie
i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym
w szczególności dokumentów w postaci skarg kasacyjnych do NSA w sprawach o sygn. akt: I SA/Go 213/23, I SA/Go 214/23 i I SA/Go 215/23 które to dokumenty są niezmiernie istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy, bowiem z treści skarg kasacyjnych, jak również z analizy załączonych do ww. skarg dokumentów jednoznacznie wynika, że Spółka jest samodzielnym i odrębnym podmiotem. Organy, wydając decyzje w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pominęły i nie poddały analizie powyższych okoliczności, które indywidualnie odnoszą się do skarżącej i które potwierdzają, że Spółka jest samodzielnym, wyodrębnionym producentem rolnym,
a złożone przez skarżącą oraz przez inne spółki wymienione na stronach
4-5 zaskarżonej decyzji wnioski o pomoc do uprawy zboża nie należy traktować jako jeden wniosek, w związku z czym skarżąca mogła otrzymać cyt. pomoc z uwagi na nie przekroczenie powierzchni 300 ha upraw. Organy administracji publicznej pominęły znajdujące się w aktach spraw WSA w Gorzowie Wielkopolskim o sygn. akt:
I SA/Go 213/23, I SA/Go 214/23 i I SA/Go 215/23 dokumenty świadczące o tym, że Spółka jest samodzielnym podmiotem prowadzącym działalność rolniczą, natomiast twierdzenie przez organ, że Spółka należy traktować jako część składową większego, zorganizowanego gospodarstwa rolnego jest całkowicie chybione i bezzasadne;
5) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na tym, że organ nie rozpatrzył
w sposób wszechstronny materiału dowodowego przeprowadził dowodu z dokumentów w postaci skarg do NSA w sprawach o sygn. akt: I SA/Go 213/23, I SA/Go 214/23
i I SA/Go 215/23 które to dokumenty są niezmiernie istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, bowiem z treści skarg kasacyjnych, jak również z analizy załączonych do nich dokumentów (znanych organowi II instancji z urzędu) jednoznacznie wynika, że Spółka jest samodzielnym i odrębnym podmiotem. Organy administracji publicznej, wydając decyzje w przedmiocie odmowy przyznania pomocy pominęły i nie poddały analizie powyższych okoliczności, które indywidualnie odnoszą się do skarżącej i które potwierdzają, że Spółka jest samodzielnym, wyodrębnionym producentem rolnym, a zatem skarżącą wraz z innymi podmiotami wskazanymi
w zaskarżonej decyzji nie należy traktować jako jedno gospodarstwo rolne wykreowanymi w celu uzyskania przedmiotowej pomocy;
6) art. 7, 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. przez nieprawidłowe uznanie i przyjęcie za okoliczność bezsporną, że Spółkę należy traktować jako część składową większego gospodarstwa rolnego w oparciu o ustalenia w innej sprawie, tj. w sprawie płatności bezpośrednich za 2021 r. pomimo tego, że sprawa w przedmiocie odmowy wypłaty płatności za 2021 r. jest obecnie w toku – jest rozpatrywana przez NSA, a zatem nie została prawomocnie zakończona, natomiast w przedmiotowej skardze kasacyjnej złożonej przez Spółkę do sądu administracyjnego, o której mowa powyżej wymieniono szereg naruszeń, których dopuściły się organy, takich jak:
• nieprawidłowe ustalenie, że M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Spółki oraz innych podmiotów wskazanych w decyzji, podczas gdy nie przywołano żadnej okoliczności popartej dowodem na to, że faktycznie to M.J. decydował w danej kwestii, co czyni ten wniosek nieuzasadnionym, ponieważ nie został poparty żadną konkretną okolicznością,
• odstąpienie przez organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym
i prawnym, ponieważ we wszystkich latach od dnia rozpoczęcia działalności przez Spółkę, gdy sposób prowadzenia działalności jak również przepisy stanowiące podstawę przyznania płatności były takie same, organy administracyjne przyznawały Spółce różnego rodzaju płatności i nie kwestionowały prowadzenia działalności rolniczej przez skarżącą,
• przez dokonanie ustalenia sprzecznego z materiałem dowodowym i przyjęcie, że M.J. dokonał rozdrobnienia potencjału produkcyjnego co jest sprzeczne
z pozostałymi ustaleniami organów oraz materiałem dowodowym znajdującym się
w szeregu sprawach dotyczących aplikowania o dopłaty z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz z tytułu płatności w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, tj. płatności ONW, płatności PRSK
i płatności RE,
• nieprawidłowe i sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie w przedmiocie odmowy przyznania płatności oraz przepisami Kodeksu spółek handlowych ustalenie, że M.J. wywiera dominujący lub realny wpływ na działalność Spółki oraz innych podmiotów, podczas gdy organy administracji publicznej nie ustaliły, czy wykształcenie posiadane przez M.J. i doświadczenie zawodowe pozwala na ekonomicznie opłacalne prowadzenie spółki prawa handlowego zajmującej się produkcją rolną, a pomimo braku ustaleń w tym zakresie organy wyciągnęły bezpodstawny wniosek, żęta osoba ma realny wpływ na prowadzenie działalności przez skarżącą w sytuacji, gdy tak nie jest,
• brak rozróżnienia przez organy administracji publicznej praw i obowiązków akcjonariusza i wspólnika spółki od spółki, brak dostrzeżenia, że Spółka posiada osobowość prawną i jest podmiotem swoich praw i obowiązków, brak dostrzeżenia, że akcjonariusz nie odpowiada za zobowiązania spółki akcyjnej, a z pewnością nie odpowiada za zobowiązania spółek, w których wspólnikiem jest spółka, w której akcje posiada, co doprowadziło do nieuzasadnionego wniosku, że akcjonariusz wspólnika Spółki posiada dominujący na nią wpływ, co świadczy o stworzeniu poprzez taką konstrukcję sztucznych warunków funkcjonowania.
Powyższe okoliczności i wymienione naruszenia organów w innej sprawie mają odzwierciedlenie w tej sprawie i tym samym potwierdzają, że decyzja w przedmiocie odmowy przyznania pomocy w zakresie zbóż i nasion oleistych, jako wadliwa powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, bowiem Spółka wraz z innymi podmiotami nie stanowi jednego gospodarstwa rolnego (jednego podmiotu);
7) art. 16 § 1 k.p.a., art. 110 § 1 k.p.a. polegające na tym, że organ w sposób nieuprawniony rozstrzygnął, że Spółka nie jest odrębnym podmiotem razem
z szeregiem powiązanych spółek stanowi jedno gospodarstwo rolne, podczas gdy powyższa kwestia (spełnianie wymogów do przyznania pomocy) została już wcześniej przesądzona m.in. na mocy decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich za poprzednie lata jak również decyzji o wpisie do rejestru producentów rolnych, które nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego i w dalszym ciągu obowiązują, wobec czego powyższa kwestia nie powinna podlegać ponownej ocenie;
8) art. 8 k.p.a. polegające na prowadzeniu postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej przez jednoznaczne stwierdzenie, że
w sprawach o przyznanie płatności bezpośrednich za 2021 r. zostało bez wątpienia ustalone, że skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem i razem z szeregiem powiązanych spółek stanowi jedno gospodarstwo rolne, podczas gdy Spółka w latach minionych otrzymywała płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, stan faktyczny dotyczący Spółki nie ulegał zmianie, w takich samych warunkach organy administracji publicznej wypłacały finansowanie nie mając zastrzeżeń wobec działalności skarżącej.
W związku z powyższym Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji organu
II instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Ponadto wniosła
o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego: 1) z dokumentów znajdujących się w aktach spraw prowadzonych przez WSA pod sygn. akt I SA/Go 213/23, I SA/Go 214/23 i I SA/Go 215/23; 2) skarg kasacyjnych do NSA w sprawach
o sygn. akt: l SA/Go 213/23, I SA/Go 214/23 i I SA/Go 215/23 – na okoliczność braku podstaw odmowy przyznania pomocy, prowadzenia przez Spółkę samodzielnego gospodarstwa rolnego, a w rezultacie spełnienia wymagań w zakresie uzyskania przedmiotowej pomocy z uwagi na nieprzekroczenie limitu powierzchni 300 ha upraw.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor OR podtrzymał argumentacje wyrażoną
w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie przeprowadzonej 27 czerwca 2024 r. Sąd postanowił na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.) oddalić wniosek dowody
z dokumentów wskazanych na s. 6 skargi. Na podstawie art. 105 P.p.s.a. pełnomocnik Spółki wniósł zastrzeżenia do powyższego postanowienia Sądu stwierdzając, że przeprowadzenie tego dowodu jest istotne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności
z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei na podstawie 134 § 1 P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 kwietnia 2023 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia RM, pomoc przyznaje się rolnikowi:
1) któremu został nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2022 r. poz. 2001
i 2727 oraz z 2023 r. poz. 412), i który wyraził zgodę, o której mowa w art. 10c ust. 3 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa;
2) który dokonał sprzedaży:
a) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub
b) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą;
3) który poniósł stratę gospodarczą, o której mowa w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/739 oraz w art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2023/1343;
4) który w 2022 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich w rozumieniu przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i zadeklarował w tym wniosku powierzchnię upraw kukurydzy, żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych, rzepaku lub rzepiku.
Na mocy § 4 § 1 rozporządzenia RM, pomoc przyznaje się: 1) na wniosek rolnika złożony za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji; 2) w wysokości ustalonej zgodnie z § 6; 3) danemu rolnikowi tylko raz.
Wniosek, o którym mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, rolnik składa w terminie od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 lipca 2023 r. (§ 5 ust. 1 rozporządzenie RM).
Z kolei § 4 ust. 3 rozporządzenia RM stanowi, że do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, rolnik dołącza faktury VAT potwierdzające sprzedaż przez rolnika:
1) żyta, jęczmienia, owsa, pszenżyta, mieszanek zbożowych lub nasion rzepaku lub rzepiku w okresie od dnia 1 grudnia 2022 r. do dnia 15 lipca 2023 r. lub
2) kukurydzy w okresie od dnia 15 kwietna 2023 r. do dnia 15 lipca 2023 r.
- podmiotom prowadzącym działalność w zakresie obrotu, skupu lub przetwórstwa zbóż lub nasion oleistych, jak również podmiotom skupującym zboża lub nasiona oleiste w związku z prowadzoną przez te podmioty produkcją zwierzęcą.
Ponadto stosownie do treści § 6 ust. 4 ww. regulacji, pomoc jest przyznawana według kolejności złożenia wniosków, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, do wysokości sumy kwoty środków, o których mowa w: 1) art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739, wyrażonej w złotych, oraz równowartości tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa oraz
2) art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2023/1343, wyrażonej w złotych, oraz dwukrotności tej kwoty pochodzącej z budżetu państwa.
Na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b rozporządzenia 2023/739 z dnia 4 kwietnia 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż
i nasion oleistych w Bułgarii, Polsce i Rumunii (Dz. U. UE L. 96 z 5 kwietnia
2023 r.) oraz art. 2 ust. 1 lit. c rozporządzenia 2023/1343 z dnia 30 czerwca 2023 r. ustanawiającego środek wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż
i nasion oleistych w Bułgarii, na Węgrzech, w Polsce, Rumunii i Słowacji (Dz. U. UE L. 2023.168.22 z 2023.07.03) udostępnia się pomoc unijną w celu zapewnienia nadzwyczajnego wsparcia na rzecz rolników produkujących zboża i nasiona oleiste.
W przypadku Polski, łączny limit środków unijnych oraz krajowych pomocy w ramach działania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy wynosił
799 mln zł.
Z kolei § 6 ust. 1a rozporządzenia RM stanowi, że suma powierzchni upraw, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit a, nie może być większa niż 300 ha pomniejszone
o powierzchnię upraw, do której rolnikowi lub małżonkowi rolnika przyznano pomoc,
o której mowa w § 13zt ust. 1 lub § 13zw ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR, z wyjątkiem powierzchni upraw kukurydzy, do której rolnikowi lub małżonkowi rolnika przyznano pomoc, o której mowa w § 13zt ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań ARiMR.
Z niekwestionowanych okoliczności stanu sprawy wynika, że przedmiotowy wniosek wraz z odpowiednim załącznikiem (ww. kopią faktury z [...] grudnia
2022 r. potwierdzającą sprzedaż 144 ton żyta ekologicznego) Spółka złożyła
[...] lipca 2023 r. Pod względem formalnym czynił zadość przepisom określonym
w rozporządzeniu RM.
Zdaniem Dyrektora OR podstawę odmowy przyznania Spółce wnioskowanej pomocy uzasadniały dwie okoliczności.
Mianowicie - wskazana głównie przez organ I instancji i przede wszystkim kwestionowana w skardze - dotycząca przekroczenia limitu 300 ha, do którego można ubiegać się o przyznanie pomocy. Organy uznały bowiem, że należało uwzględnić ustalenia poczynione w sprawach o przyznanie płatności do obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za rok 2021, że Skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem i razem z szeregiem powiązanych spółek stanowią jedno gospodarstwo rolne. Tymczasem wnioski o ww. pomoc zostały złożone zarówno przez stronę (jako 10 z kolei) jak i 12 innych podmiotów. Wszystkie te spółki nie prowadziły samodzielnie i na własny rachunek gospodarstwa rolnego oraz nie uprawiały zadeklarowanych działek. Organy podkreślały, że trafność powyższych ustaleń co do istnienia powiązań potwierdzały wskazane w uzasadnieniu decyzji sygnatury wyroków WSA w Gorzowie. Taki stan rzeczy natomiast, według nich - implikował rozpoznanie przedmiotowego wniosku strony łącznie z wnioskami o pomoc wniesionymi przez pozostałe spółki. Złożenie zaś przez skarżącą wniosku jako dziesiątego w kolejności spowodowało przekroczenie powyższego limitu (300 ha).
Drugą okolicznością stanowiącą o słuszności odmowy ww. pomocy było wyczerpania do 30 czerwca 2023 r. środków przewidzianych na wypłatę przedmiotowej pomocy. Stosowny wniosek Spółka złożył [...] lipca 2023 r., a więc w momencie, kiedy środków już zabrakło.
W ocenie Sądu - powołane w zaskarżonej decyzji przyczyny miały umocowanie
w obowiązującym prawie, stąd wydane orzeczenie jest zgodne z prawem.
To co bez wątpienia i wprost determinuje prawidłowość rozstrzygnięcia będącego przedmiotem kontroli sądowej to kwestia dostępności kwoty środków pomocowych,
o których w § 6 ust. 4 rozporządzenia RM, albowiem organy - co do zasady - weryfikując przedmiotowe wnioski były zobowiązane do badania sprawy pod tym kątem. Stąd słusznie Dyrektor OR skonfrontował moment złożenia wniosku, limit przyznanych na ten cel środków, jak też moment ich wyczerpania. Wykazał, że środki zaplanowane na pomoc określoną w § 6 rozporządzenia RM okazały się niewystarczające, albowiem zaspakajały potrzeby finansowe dla wniosków o pomoc złożonych jedynie do 30 czerwca 2023 r. w ilości 75 741 wniosków. Do ustalonej bowiem kwoty limitu środków unijnych oraz krajowych pomocy w ramach działania pomocy dla rolników działających w sektorze zbóż i nasion oleistych, którzy ponieśli straty gospodarcze spowodowane przywozem zbóż z Ukrainy (799 mln zł.) pomoc, stosownie do § 6 ust. 4 rozporządzenia RM była przyznawana zgodnie z kolejnością złożenia wniosków. W konsekwencji powyższego, wszystkie wnioski o pomoc, w ilości 54 942, złożone od 1 do 31 lipca
2023 r nie zmieściły się w kwocie limitu, a tym samym nie można było dokonać wypłaty środków.
W takiej też sytuacji znalazła się skarżąca. Wniosek Spółki złożony [...] lipca 2023 r., nie mógł być pozytywnie rozpatrzony z uwagi na wyczerpanie puli środków na udzielenie pomocy.
Sąd nie dopatrzył się również błędu w stanowisku organu dotyczącym okoliczności wykorzystania limitu 300 ha do którego można było ubiegać się
o przyznanie pomocy.
Organy w tej mierze uwzględniły ustalenia poczynione w sprawach o przyznanie płatności do obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za rok 2021, to jest, że skarżąca nie jest samodzielnym podmiotem
i razem z szeregiem powiązanych spółek stanowią de facto jedno gospodarstwo rolne. Spółki te nie prowadziły samodzielnie i na własny rachunek gospodarstwa rolnego oraz nie uprawiały zadeklarowanych działek. Były podmiotami wykreowanymi na potrzeby uzyskania wyższych płatności. Dyrektor OR podniósł, że wraz z wnioskiem skarżącej
o pomoc do zbóż i nasion oleistych złożonych zostało 13 wniosków przez inne powiązane spółki dla łącznej powierzchni 517,72 ha. Wniosek Spółki był dziesiątym
z kolei. Natomiast z danych deklarowanych i ustalanych przez ARiMR wynikało, że pozytywne rozpatrzenie wniosków o pomoc mogło zostać zrealizowane dla pierwszych 9 złożonych wniosków o pomoc (tabela - k:13 decyzji Dyrektora OR), albowiem powierzchnie kwalifikowane do płatności dla tych spółek wykorzystały limit 300 ha.
W realiach tej sprawy, powołane ustalenia, a więc to, że skarżąca jest częścią grupy podmiotów powiązanych osobowo i kapitałowo, czyniły uprawnionym odwołanie się przez Dyrektora OR do treści § 6 ust. 1a rozporządzenia RM, dotyczącego przekroczenia limitu 300 ha, dla której przewidywana jest przedmiotowa pomoc.
Jednocześnie Sąd nie podziela argumentów skarżącej, że w tej sprawie organy oceniały sztuczne warunki. Przepis art. 60 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013 r., str. 549, ze zm.), traktujący o nieprzyznaniu korzyści, jeżeli stwierdzono, że warunki wymagane do uzyskania takich korzyści zostały sztucznie stworzone, nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, nie stanowił podstawy odmowy przyznania pomocy. Organy nie badały okoliczności mających wpływ na stworzenie przez Spółkę sztucznych warunków. Fakt, że skarżąca wraz z innymi spółkami tworzy de facto jedno gospodarstwo rolne wynikał z ustaleń poczynionych
w innych postępowaniach, m.in. w sprawie płatności bezpośrednich za lata 2021 i 2022. I w świetle tych ustaleń w stosunku m.in. do Skarżącej, należało przyjąć taką wykładnię § 6 ust. 1a rozporządzenia RM, że 13 podmiotów ubiegających się o pomoc do zbóż
i nasion oleistych stanowi faktycznie jedno gospodarstwo rolne, zarządzane przez tą samą osobę.
Zdaniem Sądu, za bezzasadny należało więc uznać zarzut naruszenia § 3 ust. 1 i § 6 ust. 1a rozporządzenia RM.
Skład orzekający uznał również za prawidłowe stanowisko Dyrektora OR wyrażone na tle błędnie wskazanej w decyzji przez organ I instancji podstawy prawnej. Jak akcentowała skarżąca, § 3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia RM, na który powołał się Kierownik BP został uchylony przez § 1 pkt 1 lit. a tiret drugie rozporządzenia z dnia 16 maja 2023 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem środka wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dla sektorów zbóż i nasion oleistych (Dz. U.
z 2023 r. poz. 928; dalej: rozporządzenie zmieniające). Zdaniem Sądu, taki stan rzeczy choć słusznie przez stronę podniesiony nie czynił jednakże skutecznym zarzutu skarżącej o nieważności decyzji. Istotnym jest, że rozporządzenie zmieniające,
w którym uchyliło powyższy przepis, równocześnie wprowadziło do rozporządzenia RM przepis § 6 ust. 1a. W każdej z tych regulacji ustawodawca odwołał się do limitu 300 ha. Zatem, właściwie argumentował organ w zaskarżonej decyzji, że podstawa prawna istniała, lecz nie została prawidłowo wskazana.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zamieszczenie w decyzji wadliwej podstawy prawnej jej wydania nie stanowi przesłanki do stwierdzenia jej nieważności. Wadliwość w tym zakresie należy rozpatrywać w kategorii uchybienia przepisom postępowania, a jak powszechnie wiadomo, naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną jedynie wtedy, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Poprzez "istotny wpływ na wynik sprawy" należy rozumieć związek przyczynowy, pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem. Fakt powołania się przez organy administracji w decyzji na przepisy niewłaściwe
w sprawie, bądź zaniechanie powołania niektórych z przepisów mających zastosowanie, jakkolwiek wskazuje na wadliwość działania tych organów, nie stanowi jednak przesłanki do uznania przez sąd, że nastąpiło naruszenie prawa w stopniu istotnym dla rozstrzygnięcia, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że organy administracji mogły wydać zaskarżone decyzje mając do tego podstawę (por. wyrok NSA z 21 listopada 2023 r., sygn. akt II OSK 2385/21).
W konsekwencji powołanie przez Dyrektora OR w zaskarżonej decyzji innej podstawy prawnej, która de facto odnosi się do limitu 300 ha powierzchni, do jakiego można ubiegać się o pomoc – czyli również do takiego, o jakim mowa w przepisie uchylonym, który stanowił materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji – nie stanowi uchybienia, mającego istotny na wynik sprawy. Tym bardziej, że kryterium to nie zostało przez Spółkę spełnione.
W kontekście powyższego podkreślić należy, że Dyrektor OR, jako organ odwoławczy nie tylko ma obowiązek weryfikacji decyzji wydanej przez organ I instancji w świetle argumentów odwołania, ale również rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie. Wyrażona w art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania rodzi bowiem obowiązek dwukrotnego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Jednocześnie zasada ta nie wyklucza dokonania odmiennej oceny materiału dowodowego zgromadzonego już
w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Organ II instancji nie jest bowiem tylko organem stricte kontrolującym prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji. W jego kompetencjach leży samodzielne, w oparciu o już zgromadzone (ewentualnie uzupełnione) dowody, ponowne rozstrzygnięcie sprawy, obligujące go do dokonania ponownych ustaleń faktycznych, a nie tylko przyjęcie tych, które wynikają
z rozstrzygnięcia organu I instancji.
Z powyższego płynie również wniosek, że rozszerzenie przez Dyrektora OR podstaw wydanego rozstrzygnięcia o okoliczność wyczerpania środków przeznaczonych na wnioskowaną pomoc rolnikom na podstawie § 6 ust. 4 rozporządzenie RM, jako przyczynę skutkującą odmową przyznania tej pomocy, należy ocenić za właściwe – zwłaszcza z uwagi na konieczność badania przez organy dostępności kwoty środków pomocowych i zasady przyznawania tej pomocy (według kolejności złożenia wniosków). Jak Sąd wyżej zaznaczył, organ II instancji obowiązany jest rozpoznać sprawę
w pełnym wymiarze, natomiast uzupełnienie zaskarżonej decyzji o argument wyczerpania środków potwierdza jedynie brak możliwości przyznania Spółce żądanej pomocy. W przeciwnym razie, uchylenie przez Sąd decyzji organu II instancji spowodowałoby konieczność wydania przez Kierownika BP decyzji o tożsamej treści już tylko z powodu samego braku środków, co w istocie przeczy zasadzie szybkości
i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.)
Zdaniem Sądu za chybione należy uznać również wyszczególnione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W tym miejscu wyjaśnić należy, że art. 10a ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 1199) stanowi, że jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 79a oraz art. 81. Z kolei art. 10a ust. 1a tej ustawy stanowi, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych
i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział
w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Przytoczony przepis wskazuje na istotną modyfikację zasad postępowania w sprawach o przyznanie pomocy. Zasadę prawdy materialnej, wynikającą z art. 7 k.p.a. i rozwiniętą w art. 77 § 1 k.p.a., ograniczono do wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, pomijając ciążący na organie administracji publicznej obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, a także obowiązek zebrania materiału dowodowego. Organy w sprawach przyznania pomocy nie mają obowiązku podejmowania wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jedynie winny rozpatrzyć przedłożony przez rolnika wniosek i wyjaśnić, czy podmiot wnioskujący o przyznanie płatności spełnia warunki do ich otrzymania. Organy są zatem zobowiązane jedynie do stania na straży praworządności i do rozpatrzenia całego materiału dowodowego
w sposób wyczerpujący, w tym do dokonania weryfikacji treści żądania zawartego we wniosku o płatność. Organ ocenia bowiem na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.). W dalszej kolejności organ obowiązany jest uwzględnić wytyczne art. 107 § k.p.a. Zgodnie z § 1 pkt 6 ww. przepisu decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Z kolei art. 107
§ 3 k.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności
i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji,
z przytoczeniem przepisów prawa.
W rozpoznawanej sprawie organy uczyniły zadość ww. przepisom postępowania
i oceniły złożony przez skarżącą wniosek o przyznanie pomocy stosownie do wymogów stawianych przez przepisy rozporządzenia.
Postępowanie dowodowe zmierzało jedynie do wykazania, czy skarżąca spełnia kryteria przyznania jej wnioskowanej pomocy. Co ważne, organy w analizowanej sprawie nie badały okoliczności stworzenia przez Spółkę sztucznych warunków. Dodać należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wszystkie elementy wymienione w art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. i pozwala na odtworzenie motywów, którymi kierował się organ podejmując decyzję.
Odnosząc się końcowo do złożonych na rozprawie 27 czerwca 2024 r. r. zastrzeżeń do protokołu, z uwagi na oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodów
z dokumentów wskazanych w skardze należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wynika z tego, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem Sądu. Należy bowiem zwrócić uwagę, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego
i powinno umożliwiać sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Jeżeli zachodzi potrzeba dokonania ustaleń, które mają służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu, sąd powinien uchylić zaskarżoną
decyzję i wskazać organowi zakres postępowania dowodowego, które organ ten powinien uzupełnić. Przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest niezbędne,
jeżeli bez tego dokumentu nie jest możliwe rozstrzygnięcie istniejących w sprawie wątpliwości. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że nie może prowadzić to do merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem rolą sądu jest ocena zgodności z prawem zaskarżonego aktu (wyrok WSA w Warszawie z 9 marca 2018 r., sygn. akt
VI SA/Wa 2033/17).
W niniejszej zaś sprawie powyższe uwarunkowania nie wystąpiły. Sąd uznał, że uwzględnienie wniosku dowodowego wskazanego na s. 6 skargi nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania pełnej oceny legalności zaskarżonej decyzji dotyczącej – odmowy przyznania ww. pomocy.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił w całości.