I SA/GL 988/21

I SA/Gl 988/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-07-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GZ 388/22 - Postanowienie NSA z 2022-11-09
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 27 § 1 pkt 9, art. 33 § 1 , art.61,
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Anna Rotter (spr.), Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 marca 2023 r. sprawy ze skargi I. V. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr 2401-IEE.711.259.2021.9.MP.092291 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2021r. nr 2401-IEE.711.259.2021.9.MP.092291 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: organ odwoławczy, DIAS) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. (wierzyciel, organ pierwszej instancji) z dnia 5 lutego 2021 r. nr [...] o odmowie uznania zarzutów wniesionych przez I. V. (dalej: Skarżąca, Zobowiązana) na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 grudnia 2019 r. nr:
TW1020019005912, TW1020019005913, TW1020019005915,TW1020019005916, TW1020019005917, TW1020019005918, TW1020019005919, TW1 020019005920, TW1020019005921, TW1020019005922, TW1020019005923, TW1020019005924, TW1020019005925, TW1020019005926, TW1020019005927, TW1020019005928, TW1020019005929, TW1020019005930, TW1020019005931, TW1020019005932, TW1020019005933, TW1020019005934, TW1020019005935, TW1020019005936, TW1020019005937, TW1020019005938, TW1020019005939, TW1020019005940, TW1020019005941, TW1020019005942, TW1020019005943, TW1020019005944, TW1020019005945, TW1020019005946, TW1020019005947, TW1020019005948, TW1020019005949, TW1020019005950, TW1020019005951.
Powyższe postanowienie wydane zostało na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2000 ze zm., dalej: K.p.a.) w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.), art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a.
Stan sprawy.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 20 grudnia 2019 r. od nr TW1020019005912 do nr TW1020019005913 oraz od nr TW1020019005915 do nr TW1020019005951 (dalej: tytuły wykonawcze) obejmujących zaległości w składkach na ubezpieczenie zdrowotne, ubezpieczenie społeczne. Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca 2010 r. do grudnia 2011 r. w kwocie należności głównej 17.510,00 zł plus należne odsetki za zwłokę.
Odpisy powyższych tytułów wykonawczych doręczono Zobowiązanej w dniu 10 stycznia 2020 r. wraz z wydrukami zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego w A. S.A. z dnia 23 grudnia 2019 r. nr [...], nr [...] oraz wydrukiem zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w m. S.A. z dnia 23 grudnia 2019 r. nr [...].
W dniu 17 stycznia 2020 r. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. wobec czynności wystawienia tytułów wykonawczych z dnia 20 grudnia 2019 r., ponadto zarzuty dotyczyły czynności zajęcia rachunku bankowego z 23 grudnia 2019 r. w A. S.A. i zajęcia rachunku bankowego z 23 grudnia 2019 r. w m. S.A. oraz dalszych czynności doręczonych przesyłką w dniu 10 stycznia 2020 r. Zobowiązana zaznaczyła, iż zajęta została suma pieniężna w kwocie wolnej od zajęcia, zarzuciła ponadto przedawnienie dochodzonych zobowiązań. Zobowiązana wyjaśniła, iż wysokość ustalonych zobowiązań różni się w stosunku do wynikającej z dokonanych spłat należności, a odsetki zostały policzone w sposób wadliwy. Według Skarżącej z informacji skierowanych do banków wynika, iż mają one naliczać dalsze odsetki w nieistniejącej stopie oprocentowania 28%, a za część okresów wskazanych w tytułach wykonawczych nie ciążył na niej żaden obowiązek składkowy, w związku z powyższym wniosła o uchylenie wskazanych tytułów wykonawczych oraz zajęć rachunków bankowych.
Pismem z 30 stycznia 2020 r. doręczonym 11 lutego 2020 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. wezwał Zobowiązaną do przedstawienia dokumentów świadczących, że w okresie od czerwca 2010 r. do grudnia 2011 r. objętym postępowaniem egzekucyjnym, nie prowadziła działalności gospodarczej, informując, że w przypadku braku odpowiedzi zarzut rozpatrywany będzie w oparciu o dokumentację posiadaną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Żądanych dokumentów nie dostarczono.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. postanowieniem z dnia 25 lutego 2020 r. odmówił uznania zarzutów wniesionych na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 grudnia 2019 r.
Na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. Skarżąca wniosła zażalenie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę przez orzeczenie zgodnie z treścią zarzutów.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach po rozpoznaniu zażalenia z dnia 15 marca 2020 r. uchylił zaskarżone postanowienie wierzyciela i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W ocenie DIAS wierzyciel powinien wezwać Zobowiązaną do przedłożenia dokumentów świadczących o wykonaniu obowiązku. Ponadto zarzucił, że z treści zaskarżonego postanowienia nie wynika czy należności objęte postępowaniem egzekucyjnym dotyczą tych samych należności, które były dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., umorzonego postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2019 r.
Po ponownym rozpatrzeniu zarzutów Skarżącej, organ pierwszej instancji odmówił uznania za zasadne wniesionych przez Skarżącą zarzutów. Organ wykazał, iż w odniesieniu do zadłużenia za okres od czerwca 2010 r. do grudnia 2011 r. było już prowadzone postępowanie egzekucyjne od 25 lipca 2011 r. do 30 kwietnia 2019 r. na podstawie wystawionych wówczas tytułów wykonawczych. Powyższe postępowanie egzekucyjne zostało zakończone postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z 30 kwietnia 2019 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Według Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. nie dokonywał on zajęć rachunków bankowych należących do Zobowiązanej. W związku z ujawnieniem faktu, iż Skarżąca posiada rachunki bankowe, które mogą stanowić skuteczne źródło prowadzenia egzekucji, organ wyraził przekonanie, iż zasadne było ponowne wystawienie tytułów wykonawczych na sporną zaległość Skarżącej i dokonanie na ich podstawie zajęć rachunków bankowych. W ocenie wierzyciela, egzekucja została wszczęta prawidłowo, a należności objęte tytułami wykonawczymi na dzień ich wystawienia były wymagalne. W uzasadnieniu zaznaczono, że przedawnienie należności zostało ocenione zgodnie z wytycznymi ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1009 ze zm., dalej: u.s.u.s.). W konsekwencji stwierdzono, że wszystkie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od czerwca 2010 r. do grudnia 2011 r. nie uległy przedawnieniu i pozostają nadal wymagalne. Zaznaczono, że Zobowiązana nie dołączyła do sprawy żadnych nowych dokumentów, zatem wydając rozstrzygnięcie organ oparł się na posiadanym materiale dowodowym.
Po dokonaniu analizy konta Skarżącej ustalono, że miała ona obowiązek opłacania składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres od lutego 2010 r. do grudnia 2011 r. Uwzględniając wpłaty dokonane na rachunek centralny oraz egzekucyjny ustalono, że Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres od czerwca 2010r. do grudnia 2011r. Ponadto wierzyciel ustalił, że odsetki naliczone w zawiadomieniach o zajęciu skierowanych do banków zostały naliczone prawidłowo, podano w nich sumę należności dla określonej stopy odsetek, rodzaj odsetek oraz stopę odsetek dla sumy należności wynoszącą 8%.
Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie wierzyciela. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 24 ust 4 u.s.u.s. zarówno w treści obowiązującej do 31 grudnia 2011 r. jak i po tej dacie. Zobowiązana podniosła, iż każde zdarzenie egzekucyjne powoduje przerwanie biegu terminu przedawnienia, a w jej ocenie organ nie sprecyzował w swojej decyzji na jakiej podstawie i w jakim zakresie przedawnienie miało zostać zawieszone, a w jakim przerwane. Skarżąca zarzuciła także naruszenie art. 61 u.p.e.a. i wskazała, iż żadna z wymienionych w tym przepisie przesłanek nie zaistniała, w szczególności organ nie ustalił czy wierzyciel wiedział o istnieniu rachunków bankowych i odstąpił od ich zajęcia oraz czy dochował należytej staranności w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z dnia 26.11.2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 12.08.2020 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazał, iż organ egzekucyjny nie wezwał Zobowiązanej w celu przedłożenia dokumentów świadczących o wykonaniu obowiązku. Ponadto wierzyciel nie ustalił czy kwoty na zajętych w dniu 23.12.2019r. rachunkach bankowych w A. S. A. i m. S. A. przewyższają kwotę wydatków egzekucyjnych. Organ egzekucyjny nie wyjaśnił również na podstawie jakich przepisów liczono okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia i dlaczego w odniesieniu do części tytułów wykonawczych okres ten liczony jest od daty doręczenia tytułu wykonawczego, a w pozostałej części od daty doręczenia upomnienia, skoro z zaskarżonego postanowienia wynika, że doręczenie każdego z tytułów wykonawczych poprzedzało doręczenie upomnienia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy wierzyciel postanowieniem z dnia 5 lutego 2021r. odmówił uznania zarzutów Skarżącej wniesionych na postępowanie egzekucyjne. Według organu pierwszej instancji, zajęcia rachunków bankowych w A. S.A. oraz M. S.A. nie były wcześniej dokonywane. W rezultacie organ przyjął, że jest to nowy składnik majątku Skarżącej w rozumieniu art. 61 u.p.e.a. W treści orzeczenia organ bardzo szczegółowo przeanalizował zawieszenie biegu terminu przedawnienia zaległości Zobowiązanej z uwzględnieniem każdej czynności zmierzającej do ściągnięcia należności, o której dłużnik został powiadomiony. Zaznaczono, że zaległości Skarżącej dotyczą czasookresu od 06/2010 do 12/2011 i stosuje się do nich 5 letni okres przedawnienia - stosownie do postanowień art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Wyjaśniono, iż doręczenie upomnienia można traktować jako pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony. Zdaniem wierzyciela bieg terminu przedawnienia w rozpoznanej sprawie został zawieszony przez doręczenie Skarżącej upomnienia. Organ pierwszej instancji za niezasadny uznał zarzut nieistnienia obowiązku, podkreślając przy tym, że Zobowiązana nie przedłożyła dokumentów świadczących o nieprowadzeniu działalności gospodarczej lub świadczących o wykonaniu zobowiązania.
Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła zażalenie, wskazując na niedopuszczalność ponownego wystawienia tytułów wykonawczych. Zobowiązana podniosła, że wierzyciel nie odniósł się w treści zaskarżonego postanowienia do tego zarzutu. Zdaniem Zobowiązanej wystawienie drugiego zestawu tytułów wykonawczych stwierdzających istnienie tej samej należności było niedopuszczalne bowiem jedna wierzytelność powinna być stwierdzona jedynie jednym tytułem wykonawczym. Zobowiązana przytoczyła wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25.11.2020 r. sygn. akt I SA/Po 476/20. W ocenie Skarżącej obecnie obciążają ją dwa równolegle istniejące obowiązki składkowe. Pierwszy, stwierdzony uprzednio wystawionymi tytułami wykonawczymi oraz drugi, stwierdzony tytułami wykonawczymi zaskarżonymi w przedmiotowej sprawie. Zobowiązana podniosła zarzut przedawnienia zwracając uwagę, iż w treści zaskarżonego postanowienia brak jest jakiejkolwiek wzmianki o dokumentach dowodzących doręczenia wymaganych prawem upomnień. Zaskarżone postanowienie nie zawiera, zdaniem Zobowiązanej, wskazania numerów potwierdzeń odbioru upomnienia lub informacji o jego doręczeniu, a wspomina jedynie o numerze upomnienia i jego dacie. Skarżąca podtrzymała także zarzut niedopuszczalności ponownego wszczęcia egzekucji, bowiem organ egzekucyjny nie poczynił żadnych nowych ustaleń faktycznych w przedmiotowej sprawie, a ograniczył się jedynie do wskazania, że zajął rachunku bankowe wcześniej niezajęte. Wskazała również, że na rachunkach tych nie dokonano zajęcia żadnych kwot, a od czasu ich zajęcia na powyższe rachunki nie wpłynęły żadne kwoty podlegające zajęciu.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2021r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela.
Podkreślono, iż Skarżąca pismem z dnia 17.01.2020 r. zgłosiła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wobec czynności wystawienia tytułów wykonawczych oraz zajęcia rachunku bankowego z dnia 23.12.2019 r. w A. S. A. oraz m. S. A oraz wskazała, że na skutek działań organu na rachunkach bankowych osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej, zajęta została suma pieniężna w kwocie wolnej od zajęcia.
DIAS zwrócił uwagę, iż wierzyciel zakwalifikował zarzuty Zobowiązanej jako zarzuty - wykonania obowiązku, przedawnienia oraz nieistnienia obowiązku. W postanowieniu wyjaśniono, że zarzut niedopuszczalności ponownego wystawienia nowych tytułów wykonawczych nie został podniesiony przez Zobowiązaną w piśmie z dnia 17.01.2020 r. Ponadto pismo Skarżącej nie zostało uzupełnione o powyższy zarzut w terminie do dnia 17.01.2020 r. Ponieważ tytuły wykonawcze zostały odebrane w dniu 10.01.2020 r. to zdaniem DIAS, Skarżąca nie zachowała 7 dniowego terminu z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r.) do wniesienia zarzutów. Według DIAS oznacza to, że jedynie okoliczności podniesione przez Zobowiązaną w zarzutach zgłoszonych w siedmiodniowym terminie mogą wyznaczać granice sprawy w zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Postępowanie w sprawie zarzutów może się zatem toczyć jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty w terminie, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W rezultacie DIAS uznał za niezasadne ustosunkowanie się do nowych zarzutów podniesionych przez Zobowiązaną po dniu 17.01.2020 r., a za taki nowy, niepodniesiony w tym piśmie, uznano zarzut niedopuszczalności ponownego wystawieni tytułów wykonawczych. Pomimo takiej konstatacji, DIAS odniósł się w zaskarżonym postanowieniu do zarzutu niedopuszczalności ponownego wystawienia nowych tytułów wykonawczych.
Jak zaznaczył DIAS, wezwano Zobowiązaną do przedłożenia dokumentów świadczących, że w okresie od 06/2010 r. do 12/2011 r. tj. objętym postępowaniem egzekucyjnym, nie prowadziła ona działalności gospodarczej. Ponadto zwrócono się do Skarżącej o przedłożenie dokumentów świadczących o wykonaniu ciążącego na niej obowiązku uregulowania należności z tytułu składek w spornym okresie. Zobowiązana nie odpowiedziała na wezwania organu.
W ocenie DIAS, wierzyciel dokonał szczegółowej analizy zagadnienia przedawnienia spornych zobowiązań Skarżącej i prawidłowo uznał, iż w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, z uwagi na wystosowanie do Skarżącej upomnienia.
W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku, organ odwoławczy uznał go za bezzasadny. Po analizie kont płatnika na podstawie posiadanych dokumentów, ustalono, że na Zobowiązanej ciążył obowiązek opłacania składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 02/2010 r. do 12/2011 r. Po uwzględnieniu dokonanych przez Zobowiązaną wpłat na rachunek centralny oraz egzekucyjny, ustalono, że Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres od 06/2010 do 12/2011. Zaznaczono, że Zobowiązana nie przedłożyła dokumentów świadczących o nieprowadzeniu działalności gospodarczej lub świadczących o wykonaniu ciążącego na niej obowiązku.
Według DIAS, wystawiając tytuły wykonawcze z dnia 20 grudnia 2019 r. wierzyciel działał w oparciu o art. 61 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r.), który stanowi, iż w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 tej ustawy, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. W przekonaniu DIAS wierzyciel miał prawo wystawić nowe tytuły wykonawcze, jednakże wszczęcie ponownej egzekucji zależne jest od spełnienia przesłanek określonych w przywołanym art. 61 u.p.e.a. a więc musi być ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B., postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2019 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność. DIAS podkreślił, że zajęcia rachunków bankowych w A. S. A. oraz w m. S. A. nie były uprzednio dokonane przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., zatem wierzyciel przyjął, że jest to nowy składnik majątku Zobowiązanej i może stanowić skuteczne źródło prowadzenia egzekucji. Ponadto DIAS stwierdził, iż organ egzekucyjny nie posiada wiedzy o wysokości kwot zgromadzonych na rachunkach bankowych, zanim nie zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne.
Na powyższe postanowienie organu odwoławczego Zobowiązana wniosła skargę do tut. Sądu.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła:
- wydanie postanowienia z naruszeniem art. 26-27 u.p.e.a. polegającym na przyjęciu dopuszczalności wydania przez wierzyciela podwójnych tytułów wykonawczych stwierdzających jedną i tą samą należność,
- wydanie postanowienia z naruszeniem art. 33 u.p.e.a. polegającym na nierozpoznanie ogółu zarzutów podniesionych przez Skarżącą,
- wydanie postanowienia na skutek przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób sprzeczny z ustawą, czego skutkiem było poczynienie szeregu kontrfaktycznych ustaleń, w szczególności takich jak: błędny okres prowadzenia egzekucyjnego wobec Skarżącej, wadliwe określenie wysokości należności, błędne określenie upływu terminu przedawnienia należności, dokonanie skutecznego upomnienia,
- wydanie postanowienia z naruszeniem artykułu 59 u.p.e.a. polegające na wszczęciu postępowania administracyjnego umorzonego ze względu na ubóstwo majątku dłużnika, w sytuacji gdy brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia, że istnieje majątek umożliwiający skuteczne dochodzenia należności.
Skarżąca zaznaczyła, że podstawowym zarzutem skargi jest wydanie przez organ podwójnych tytułów wykonawczych, które - według organów - mają mieć za przedmiot to samo zobowiązanie. W skardze podano, że w dacie wystawienia tytułów wykonawczych przepisy u.p.e.a. nie zezwalały na wydanie wielokrotnych tytułów egzekucyjnych, stwierdzających jedną należność dłużnika. Tymczasem organ pierwszej instancji ponownie wydał tytuły wykonawcze, które stwierdzają te same należności, co tytuły wykonawcze, które wydane zostały przez organ wcześniej. Według Zobowiązanej obecnie w obrocie prawnym pozostały dwa zestawy tytułów wykonawczych, które stwierdzają istnienie tej samej należności. Skarżąca zwróciła uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wydanie drugiego tytułu wykonawczego (niebędącego oznaczonym duplikatem) uznawane jest za niedopuszczalne (por. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wydanego w sprawie I SA/Po 476/20 dnia 25 listopada 2020 roku).
Skarżąca zarzuciła, iż organ pierwszej instancji w ogóle nie rozpoznał zarzutu wystawienia podwójnych tytułów wykonawczych.
Zdaniem Zobowiązanej organy wadliwie określiły okres prowadzenia pierwszej egzekucji - uznając, że toczyła się ona od chwili doręczenia upomnień. Ustalenia organu są wadliwe nie tylko z powodu przyjęcia, że samo doręczenie upomnienia wszczyna egzekucję w administracji. W przypadku niektórych należności organy ustaliły, że egzekucja toczyła się jeszcze przed powstaniem należności (od 25 lipca 2011 roku, podczas gdy ostatnie należności dotyczyć miały okresów składowych za grudzień 2011 roku).
W przekonaniu Zobowiązanej organy obu instancji wadliwie uznały, że ponowne wszczęcie egzekucji było dopuszczalne, chociaż nie został ujawniony żaden nowy majątek skarżącej umożliwiający prowadzenie egzekucji. Co istotne, w toku dotychczasowego postępowania w prowadzonej egzekucji nie zabezpieczono żadnych kwot, które nie podlegałyby zwolnieniu z egzekucji. W rezultacie ponowne wszczęcie egzekucji było nieuzasadniona.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 22 kwietnia 2021r. którym DIAS utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 5 lutego 2021r.
Skarga okazała się zasadna, choć nie wszystkie podniesione w niej zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd doszedł bowiem do przekonania, że zaskarżone postanowienie DIAS z dnia 22 kwietnia 2021r. narusza prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego.
Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Skarżąca w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgłosiła zarzuty - przedawnienia, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz wykonania obowiązku i nieistnienia obowiązku.
W ocenie Sądu skuteczny okazał się zarzut Skarżącej dotyczący niedopuszczalności egzekucji administracyjnej z uwagi na niezaistnienie okoliczności warunkujących ponowne wszczęcie egzekucji. Jak słusznie podniosła Skarżąca, organy nie wykazały, iż ujawniony majątek (rachunki bankowe) przewyższa kwotę wydatków egzekucyjnych, co narusza art. 61 u.p.e.a. Jak ustalono, w odniesieniu do zadłużenia za okres od czerwca 2010 r. do grudnia 2011 r. było już prowadzone postępowanie egzekucyjne od 25 lipca 2011 r. do 30 kwietnia 2019 r. na podstawie wystawionych wówczas tytułów wykonawczych. Powyższe postępowanie egzekucyjne zostało zakończone postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z 30 kwietnia 2019 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Według Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. nie dokonywał on zajęć rachunków bankowych należących do Zobowiązanej.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3581/18 umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., nie zamyka ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. Na podstawie art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a. wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Norma wyrażona w tym przepisie stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji. W ocenie tego Sądu, treść cytowanego przepisu nie budzi wątpliwości interpretacyjnych i w żadnym razie nie daje podstaw do wyprowadzenia z niego wniosków, że wszczęcie ponownej egzekucji w oparciu o art. 61 u.p.e.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu, wcześniej nieznany organowi egzekucyjnemu. Przepis ten wyraźnie stanowi bowiem, że wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Przepis ten nie uzależnia więc wszczęcia ponownej egzekucji od ujawnienia nowego majątku i źródeł dochodu, a jedynie od ujawnienia majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych, co dopiero uprawnia do wszczęcia ponownej egzekucji. Nawet w przypadku ujawnienia przeoczonego wcześniej mienia zobowiązanego po wcześniejszym umorzeniu postępowania egzekucyjnego na tej podstawie, skierowanie do niego egzekucji jest dopuszczalne na podstawie art. 61 u.p.e.a. poprzez wszczęcie nowej egzekucji (por także wyroki: WSA w Łodzi z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 1150/17 oraz WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2783/19, CBOSA).
W realiach rozpoznanej sprawy podkreślić należy, iż art. 61 u.p.e.a. nie uzależnia wszczęcia ponownej egzekucji od ujawnienia nowego majątku i źródeł dochodu. Jednak warunkiem ponownego wszczęcia egzekucji jest ujawnienie majątku lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższających kwotę wydatków egzekucyjnych. Tymczasem w rozpoznanej sprawy organy nie wykazały, iż ujawniono majątek lub źródło dochodu Zobowiązanej, które przewyższałyby kwotę wydatków egzekucyjnych. Sąd zauważa, iż DIAS postanowieniem z dnia 26 listopada 2020r. zobowiązał wierzyciela do ustalenia czy kwoty na zajętych w dniu 23 grudnia 2019r. rachunkach bankowych w A. S.A. i m. S.A. przewyższają kwotę wydatków egzekucyjnych, czego wierzyciel nie wykonał.
W konsekwencji za zasadny należy uznać zarzut Skarżącej, co do niedopuszczalności egzekucji z uwagi na naruszenie art. 61 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r.).
Z uwagi na powyższe naruszenia prawa skutkujące nieuprawnionym ponownym wszczęciem postępowania egzekucyjnego, Sąd uznał za niezasadne odnoszenie się do zarzutu przedawnienia zaległości objętych postępowaniem egzekucyjnym.
Sąd zwraca uwagę, iż w piśmie Zobowiązanej z dnia 17 stycznia 2021r. zawarte zostało jednoznaczne stwierdzenie, iż Skarżąca wnosi zarzut wobec czynności wystawienia tytułów egzekucyjnych. Użycie sformułowania "wobec czynności wystawienia" prowadzi zdaniem Sądu, do wniosku, iż Skarżąca już w piśmie z dnia 17 stycznia 2021r. zgłosiła zarzut nieprawidłowego wystawienia tytułów wykonawczych, który następnie na dalszych etapach postępowania został uzupełniony przez dodatkową argumentację. Sąd stwierdza, iż Zobowiązana zachowała 7 dniowy termin z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. do wniesienia zarzutu niedopuszczalności egzekucji z uwagi na ponowne wystawienie nowych tytułów wykonawczych.
Powyższe naruszenie art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r.) miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ nie rozpoznał zarzutu dotyczącego ponownego wystawienia tytułów wykonawczych.
W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku, organ odwoławczy prawidłowo uznał go za bezzasadny. Jak ustalono po analizie kont płatnika na podstawie posiadanych dokumentów, na Zobowiązanej ciążył obowiązek opłacania składek z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres od 02/2010 r. do 12/2011 r. Po uwzględnieniu dokonanych przez Zobowiązana wpłat na rachunek centralny oraz egzekucyjny, ustalono, że Skarżąca posiada zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za okres od 06/2010 do 12/2011. Zaznaczono, że Zobowiązana nie przedłożyła dokumentów świadczących o nieprowadzeniu działalności gospodarczej lub świadczących o wykonaniu ciążącego na niej obowiązku.
Rozpoznając ponownie sprawę organ powinien uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację prawną.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.