I SA/Gl 986/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-01-09
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościwynajemdziałalność gospodarczalokale mieszkalnestawka podatkowainterpretacja przepisówNSAWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczącą podatku od nieruchomości, uznając, że organy nie wyjaśniły wystarczająco, czy wynajmowane przez spółkę lokale mieszkalne służą trwałemu zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od nieruchomości lokali mieszkalnych wynajmowanych przez spółkę A. Sp. z o.o. Organy podatkowe uznały, że lokale te są związane z działalnością gospodarczą i zastosowały wyższą stawkę podatku. Spółka zarzuciła błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury. Sąd uchylił decyzję, wskazując na potrzebę dokładniejszego wyjaśnienia przez organy, czy wynajem lokali mieszkalnych przez przedsiębiorcę spełnia kryteria trwałego zaspokajania potrzeb mieszkaniowych, zgodnie z najnowszym orzecznictwem NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę A. Sp. z o.o. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2019 r. Spór dotyczył stawki podatkowej zastosowanej do lokali mieszkalnych posiadanych przez spółkę. Organy podatkowe uznały, że skoro spółka prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na wynajmie nieruchomości, to wynajmowane przez nią lokale mieszkalne są związane z tą działalnością i powinny być opodatkowane wyższą stawką. Spółka argumentowała, że lokale są wynajmowane długoterminowo na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych i powinny być opodatkowane niższą stawką właściwą dla lokali mieszkalnych. Sąd, powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 października 2024 r. (sygn. akt III FPS 2/24), uznał, że budynki mieszkalne przeznaczone do najmu w ramach działalności gospodarczej, w części służącej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować jako budynki mieszkalne. Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez organy podatkowe, które nie wyjaśniły wystarczająco stanu faktycznego w zakresie charakteru wynajmu i przeznaczenia lokali. W związku z tym, uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Lokale mieszkalne wynajmowane przez przedsiębiorcę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, w części służącej trwałemu zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować jako budynki mieszkalne lub ich części, podlegające niższej stawce podatku od nieruchomości.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale NSA z 21 października 2024 r. (III FPS 2/24), która przesądziła, że kluczowe jest trwałe zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych najemców, nawet jeśli wynajem odbywa się w ramach działalności gospodarczej podatnika. Organy podatkowe nie zbadały tej kwestii wystarczająco.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 3

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Definicja związania nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej wymaga nie tylko posiadania przez przedsiębiorcę, ale faktycznego lub potencjalnego wykorzystania nieruchomości w tej działalności. Po wyroku TK SK 39/19, sam fakt posiadania nie wystarcza.

u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. a

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Dotyczy stawki podatku od nieruchomości dla budynków mieszkalnych lub ich części.

Pomocnicze

u.p.o.l. art. 5 § ust. 1 pkt 2 lit. b

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Dotyczy stawki podatku od nieruchomości dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

O.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 124

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie zebranego materiału dowodowego.

Ustawa o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 21 § ust. 1

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne art. 21 § ust. 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie wykazały, że wynajmowane przez spółkę lokale mieszkalne nie służą trwałemu zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców. Naruszenie przez organy przepisów postępowania dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Niewłaściwe zastosowanie stawki podatku od nieruchomości dla lokali mieszkalnych.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów podatkowych oparta na ogólnym stwierdzeniu, że posiadanie lokali przez przedsiębiorcę automatycznie wiąże je z działalnością gospodarczą, bez analizy faktycznego przeznaczenia.

Godne uwagi sformułowania

"budynki, sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków [...] jako mieszkalne, przeznaczone do najmu, w ramach prowadzonej przez podatnika [...] działalności gospodarczej, w takiej części, w jakiej służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować jako budynki mieszkalne lub ich części" "sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę, bez względu na jego status [...] nie jest wystarczający do uznania związku tej nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą." "lokale mieszkalne zostały zatem zakupione w ramach przedmiotu działalności podatnika, tym samym spełniona została przesłanka, aby zakwalifikować te lokale jako zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej."

Skład orzekający

Piotr Pyszny

przewodniczący

Agata Ćwik-Bury

członek

Dorota Kozłowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości lokali mieszkalnych wynajmowanych przez przedsiębiorców, zwłaszcza w kontekście uchwały NSA III FPS 2/24."

Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej uchwale NSA, która precyzuje zasady stosowania przepisów o podatku od nieruchomości do wynajmowanych lokali mieszkalnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i jego interpretacji w kontekście wynajmu lokali mieszkalnych przez firmy, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i właścicieli nieruchomości.

Wynajem mieszkań przez firmę – wyższa stawka podatku od nieruchomości? WSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 12 756 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 986/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-01-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Dorota Kozłowska /sprawozdawca/
Piotr Pyszny /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 70
art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Dorota Kozłowska (spr.), Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 czerwca 2024 r. nr SKO/FP/41.4/252/2024/7784 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 4.017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) decyzją z 27 czerwca 2024 r. nr SKO/FP/41.4/252/2024/7784, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2838 z późn. zm.), dalej: O.p. po rozpoznaniu odwołania A sp. z o.o. w I. (dalej: podatnik, Spółka, skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. (dalej: organ pierwszej instancji) z 26 marca 2024 r. nr [...], określającą wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 12.756 zł.
Powyższa decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ pierwszej instancji decyzją z 26 marca 2024 r. określił podatnikowi wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 12.756 zł.
Podatnik od powyższej decyzji złożył odwołanie.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 70 z późn. zm.), dalej u.p.o.l. poprzez bezprawne zastosowanie do lokali mieszkalnych niewłaściwej (wyższej) stawki podatku od nieruchomości.
Organ odwoławczy decyzją z 27 czerwca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z 26 marca 2024 r.
Organ odwoławczy wskazał, że podatnik w 2019 r. był właścicielem lokali mieszkalnych położonych w K.: przy ul. [...] o powierzchni 20,63 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, przy ul. [...] o powierzchni 34,48 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, przy ul. [...] o powierzchni 41,87 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] położonego w K. przy ul. [...] o powierzchni 25,36 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, przy ul. Słowackiego 12 o powierzchni 32,96 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 22,50 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 22,54 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 22,43 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 22,72 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] położonego przy ul. [...] o powierzchni 22,77 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, oraz właścicielem udziału 5/242 części w lokalu o przeznaczeniu innym niż mieszkalne - garażu zwane miejscami postojowymi nr [...] o powierzchni 12,33 m2, nr [...] o powierzchni 13,25 m2, nr [...] o powierzchni 14,96 m2, nr [...] o powierzchni 12,96 m2 oraz nr [...] o powierzchni 12,96 m2, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 48,46 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 24,30 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 30,07 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 35,87 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, [...] przy [...] o powierzchni 51,30 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, nr [...] przy ul. [...] o powierzchni 61,82 m2 wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej.
W oparciu o dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym ustalono, iż przedmiotem przeważającej działalności Spółki jest m.in. wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi. Lokale mieszkalne zostały zatem zakupione w ramach przedmiotu działalności podatnika, tym samym spełniona została przesłanka, aby zakwalifikować te lokale jako zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Spółka stwierdziła, iż lokale mieszkalne zostały przeznaczone na najem długoterminowy. Powyższe potwierdzają również przedłożone umowy najmu lokali mieszkalnych. Z treści zawartych umów wynika fakt zawierania ich na dłuższy, określony okres ich obowiązywania, jednakże kwota wynagrodzenia miesięcznego (np. w roku 2016, 2019 czy 2020) wskazuje na fakt zarobkowego ich wynajmu.
Dalej organ odwoławczy wskazał, na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2023 r., sygn. akt III FSK 358/23, który co prawda dotyczy opodatkowania podatkiem od nieruchomości budynku pełniącego rolę domu studenta, to również potwierdza, że pomimo iż budynek jest sklasyfikowany w ewidencji gruntów i budynków jako mieszkalny, nie zajęty na realizację trwałych potrzeb mieszkaniowych najemcy, lecz czasowe zakwaterowanie (w przypadku Spółki np. umowa zawarta 6 czerwca 2017 r. z datą obowiązywania do 30 czerwca 2017 r. - nawet nie cały miesiąc, umowa zawarta 25 lipca 2020 r. obowiązująca do 31 lipca 2021 r.). Zatem okoliczność wynajęcia pomieszczenia mieszkalnego na zasadach komercyjnych przez przedsiębiorcę potwierdza, że spełniona została przesłanka zajęcia budynku mieszkalnego (jego części) na prowadzenie działalności gospodarczej, uzasadniając zastosowanie stawki podatkowej w podatku od nieruchomości przewidzianej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l. Prowadzenie przez Spółkę działalności gospodarczej powoduje, że wskazane lokale mieszkalne będą zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej co potwierdza zapis w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Zdaniem organu odwoławczego opisane lokale wykorzystywane są przez przedsiębiorcę zgodnie z podstawowym i przeważającym charakterem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Okoliczność wynajmowania nieruchomości, które miały szanse zaspokoić potrzeby mieszkaniowe najemców, nie powoduje opodatkowania budynku stawką preferencyjną. Osiągany przez podatnika przychód był konsekwencją odpłatnego udostępniania przedmiotowych nieruchomości, więc została ona zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Z uwagi na zakres prowadzonej przez podatnika działalności, nie ma istotnego znaczenia, czy najem ten jest przeznaczony osobom fizycznym, celem zapewnienia im odpowiednich warunków mieszkaniowych, czy też nastawiony jest na krótsze okresy czasu. Nieruchomości, będące własnością przedsiębiorcy zawodowo i profesjonalnie zajmującego się wynajmem i zarządzaniem nieruchomościami, powinny być opodatkowane według stawek najwyższych, zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza jest działalnością nastawioną na zysk, pobieranie czynszu z tytułu najmu stanowi realizację tego celu, w związku z czym świadczy o prowadzeniu we wskazanych nieruchomościach działalności gospodarczej.
W skardze na decyzję organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 1a ust. 2a pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) i lit. b) u.p.o.l. i przyjęcie, że części budynków mieszkalnych wynajmowane przez przedsiębiorcę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych winny zostać opodatkowane wg stawki z art. 5 ust.1 pkt 2 lit. b) u.p.o.l.;
2. art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 125 § 1 O.p. oraz art. 21 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych poprzez wydanie decyzji nieobiektywnej, pomijającej istotną część materiałów zgromadzonych w sprawie, pomijającej argumenty i orzecznictwo sądowe przywołane przez skarżącą, uzasadnionej w sposób niepełny i niezrozumiały.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że skarżąca zajmuje się wynajmem lokali mieszkalnych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Jest to tzw. wynajem długoterminowy. Deklaruje i opłaca podatek od nieruchomości wg stawki dla lokali mieszkalnych. Natomiast organ pierwszej zastosował do podatku od lokali mieszkalnych stawkę podatku właściwą dla podatników prowadzących działalność gospodarczą, która jest około 30 razy większa, aniżeli stawka dla lokali mieszkalnych.
Co istotne, obydwa organy podatkowe pomimo zarzutów skarżącej zawartych w odwołaniu oraz w piśmie złożonym do organu odwoławczego w ślad za odwołaniem, nie sformułowały jasno swoich ustaleń co do stanu faktycznego w zakresie charakteru wynajmu, jaki oferuje w ramach swojej działalności skarżąca, konsekwentnie wtrącając w treść swoich decyzji zastrzeżenia sugerujące, że skarżąca nie wynajmuje lokali mieszkalnych na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, ale w ramach krótkoterminowego zakwaterowania.
Dalej autor skargi wywodził, że organ odwoławczy powołuje się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, niekorzystne dla skarżącej lub orzecznictwo nie mające bezpośredniego związku z rozpoznawanym stanem faktycznym, ignorując całkowicie najbardziej aktualne i relewantne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności wyrok z 12 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 250/23,
Na poparcie swojej argumentacji skarżąca odwołała się do najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych: wyroków Naczelnego Sadu Administracyjnego zapadłych w sprawach: III FSK 4897/21, III FSK 3831/21, III FSK 358/23, III FSK 4264/21, III FSK 1473/22; wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/GI 1432/23.
Skarżąca podkreśliła, że do chwili obecnej nie wie, czy organy podatkowe obu instancji zarzucają skarżącej świadczenie usług krótkoterminowego zakwaterowania zamiast długoterminowego wynajmu na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Obydwa organy z jednej strony zdają się akceptować deklarowany przez skarżącą charakter działalności. Jednocześnie wtrącają do swoich rozstrzygnięć stwierdzenia sugerujące, że skarżąca może zajmować się wynajmem krótkoterminowym. Co jednak najistotniejsze, obydwa organy używają jako argumentu jednej umowy najmu, która w swej treści zawiera oczywistą literówkę - umowa została zawarta w trakcie miesiąca czerwca 2017 r. i miała obowiązywać do końca czerwca 2018 r. (z opcją przedłużenia). Omyłkowo jako rok zakończenia umowy wpisano jednak: 2017. Ta omyłka została wyjaśniona przez skarżącą pismem skierowanym do organu odwoławczego z 24 kwietnia 2024 r. Do pisma załączono dowody wskazujące, że przedmiotowa umowa obowiązuje do dnia dzisiejszego, a zatem siódmy rok.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, jaką stawką podatkową powinny zostać opodatkowane nieruchomości skarżącej.
Na wstępie rozważań Sąd wskazuje, że dokonuje kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o przepisy prawa materialnego, obowiązujące w roku podatkowym 2019.
W art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. wyrażona została zasada, w świetle której za grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej uznane zostały grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z zastrzeżeniem ust. 2a. Zaliczenie ww. przedmiotów opodatkowania do kategorii "związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej" wiąże się z odniesieniem do nich najwyższych stawek opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Definicja zawarta w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. była przedmiotem licznych wypowiedzi w literaturze i w orzecznictwie. Przedstawiciele doktryny wskazywali, że zgodnie z brzmieniem art. 1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. wszystkie budynki, budowle i grunty będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkami przewidzianymi w art. 1a ust. 2a u.p.o.l., są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę (inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą) skutkuje tym, że budynek, budowla, grunt są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zwracano przy tym uwagę, że definicja ta wymaga doprecyzowania, przede wszystkim poprzez wskazanie, że nieruchomości te służą lub mogą służyć choćby pośrednio prowadzonej działalności gospodarczej (zob. L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek Leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 48 i nast.). Również w orzecznictwie wielokrotnie wyrażano pogląd, że sam fakt posiadania przez przedsiębiorcę budynku, budowli lub gruntu skutkować musi uznaniem tych kategorii za związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 1 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1349/14; z 23 czerwca 2015 r., sygn. akt II FSK 1398/13 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Nowe spojrzenie na interpretację art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. przyniósł wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 lutego 2021 r., sygn. akt SK 39/19.
W wyroku tym Trybunał stwierdził bowiem, że: "Art. 1a ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1170) rozumiany w ten sposób, że o związaniu gruntu, budynku lub budowli z prowadzeniem działalności gospodarczej decyduje wyłącznie posiadanie gruntu, budynku lub budowli przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej."
Po wydaniu tego wyroku jasne stało się, że sam fakt posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę, bez względu na jego status i formę organizacyjnoprawną (osoba fizyczna czy prawna), nie jest wystarczający do uznania związku tej nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pojawił się natomiast problem doprecyzowania "związku" nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej. Tej kwestii Trybunał nie rozwinął, pozostawiając ją do rozstrzygnięcia sądom administracyjnym. W pierwszych orzeczeniach po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że związek ten, oprócz samego posiadania nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, powinien być oparty na faktycznym lub nawet potencjalnym wykorzystywaniu tej nieruchomości w działalności gospodarczej tego podmiotu. Grunty, budynki i budowle, które choćby pośrednio lub w ograniczonym zakresie służą prowadzeniu działalności gospodarczej, powinny być uznane ze związane z tą działalnością. W ustaleniu istnienia związku nieruchomości z prowadzoną działalnością gospodarczą przydatne mogą być na przykład takie okoliczności jak: wprowadzenie nieruchomości do ewidencji środków trwałych, ujęcie wydatków na nabycie lub wytworzenie oraz utrzymanie w kosztach działalności gospodarczej. O istnieniu takiego związku może też świadczyć charakter rzeczy (np. budowli) wskazujący na jej gospodarcze przeznaczenie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 895-898/21).
Jednakże w rozpoznawanej sprawie pojawiła się, po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z 21 października 2024 r., sygn. akt III FPS 2/24, zasadnicza do rozstrzygnięcia kwestia, a mianowicie, czy prawidłowo organ podatkowy ustalił skarżącemu podatek od nieruchomości w oparciu o stawkę przewidzianą dla budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy też należało zastosować stawkę właściwą dla budynków mieszkalnych lub ich części oraz dla gruntów pozostałych.
Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale przesądził, że "budynki, sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków w rozumieniu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1151 ze zm.) jako mieszkalne, przeznaczone do najmu, w ramach prowadzonej przez podatnika podatku od nieruchomości (wynajmującego) działalności gospodarczej, w takiej części, w jakiej służą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych najemców, należy traktować jako budynki mieszkalne lub ich części, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 70 ze zm.)".
Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu uchwały za zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej nie będą mogły być uznane natomiast te części budynku mieszkalnego, które są wykorzystywane (zajęte) na cele mieszkalne, przez co należy rozumieć trwałe zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych posiadacza lokalu, nawet wówczas, gdy ich oddanie przez podatnika (np. dewelopera, spółdzielnię mieszkaniową, spółkę komunalną, podmiot działający w formule społecznej agencji najmu albo społecznej inicjatywy mieszkaniowej lub innego właściciela będącego przedsiębiorcą) do korzystania osobom trzecim dla realizacji tej funkcji (zajęcie na cele mieszkalne), nastąpiło w ramach gospodarczej działalności podatnika (np. komercyjnego najmu). Biorąc pod uwagę preferencyjne opodatkowanie lokali mieszkalnych, istotne jest to, by w budynku (lokalu) takim realizowany był cel polegający na zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w przedstawionym wyżej rozumieniu. Bez znaczenia pozostaje natomiast okoliczność, czy funkcja ta (tzn. mieszkaniowa) realizowana jest przez podatnika, czy jego najemcę. Ważne znaczenie ma natomiast wyjaśnienie, w jakich przypadkach sposób wykorzystywania lokali usytuowanych w budynkach, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako mieszkalne, determinuje możliwość przyjęcia, że służą one "trwałemu zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych". Oczywiście chodzi tu o lokale wynajmowane przez podatnika będącego przedsiębiorcą.
Zatem, po wydaniu uchwały organy podatkowe powinny wyjaśnić, czy wszystkie lokale mieszkalne skarżącej, były przez nią wynajmowane i czy w związku z tym były wykorzystywane (zajęte) na cele mieszkalne, przez co należy rozumieć trwałe zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych posiadacza lokalu. Jak wskazano bowiem w skardze lokale objęte decyzją organu odwoławczego mają charakter stricte mieszkalny, zlokalizowane są budynkach mieszkalnych oraz były wykorzystywane na potrzeby mieszkaniowe osób trzecich. Tej kwestii organ odwoławczy nie wyjaśnił, co powoduje, że stan faktyczny nie został dokładnie wyjaśniony.
Natomiast w myśl art. 122 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Art. 187 § 1 O.p. obliguje organ podatkowy do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei art. 191 O.p. zobowiązuje organ do oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy podatkowej jest dominującym celem postępowania dowodowego. Warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, jak i ich prawidłowa ocena.
Sąd dopatrzył się naruszenia prawa procesowego (art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p.) i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Natomiast z uwagi na dostrzeżone mankamenty w zakresie ustalonego stanu faktycznego za przedwczesne należy uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy, będąc związany wyrażoną w niniejszym wyroku oceną prawną, przeprowadzi uzupełniające postępowanie dowodowe mające na celu ustalenie, czy wszystkie lokale mieszkalne skarżącej, były przez nią wynajmowane i czy w związku z tym były wykorzystywane (zajęte) na cele mieszkalne, przez co należy rozumieć trwałe zaspokajanie podstawowych potrzeb mieszkaniowych posiadacza lokalu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej: P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.
O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 4.017 zł, na które składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 400 zł, opłata od pełnomocnictwa - 17 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika, będącego radcą prawnym - 3.600 zł.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI