I SA/Gl 970/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatnika D.B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. określającą podatek od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i październik 2015 r. oraz umarzającą postępowanie za listopad i grudzień 2015 r. Podstawą decyzji organów podatkowych było ustalenie, że podatnik zawyżył podatek naliczony poprzez odliczenie VAT z faktur dokumentujących pozorne transakcje sprzedaży oleju rzepakowego oraz import usług logistycznych. Dodatkowo zakwestionowano wykazane przez podatnika wewnątrzwspólnotowe dostawy oleju rzepakowego. Organy podatkowe uznały, że transakcje te stanowiły element oszustwa karuzelowego, a podatnik miał pełną świadomość uczestnictwa w tym procederze jako tzw. 'broker'. Podatnik zarzucał m.in. instrumentalne zastosowanie przepisu o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej poprzez zaniechanie zebrania kompletnego materiału dowodowego. Sąd, analizując sprawę, uznał zarzut przedawnienia za bezzasadny, potwierdzając prawidłowość zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego. Sąd podzielił również stanowisko organów podatkowych co do pozorności transakcji i świadomości podatnika w uczestnictwie w oszustwie karuzelowym, wskazując na analizę podmiotów uczestniczących w łańcuchu dostaw, brak racjonalności ekonomicznej działań podatnika oraz jego aktywne działania mające na celu uwiarygodnienie pozornych transakcji. W konsekwencji, Sąd oddalił skargę, uznając, że podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego ani do zastosowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utraty prawa do odliczenia VAT i kwestionowanie WDT w przypadku udziału w oszustwie karuzelowym, nawet przy braku bezpośredniej korzyści finansowej i pozornej świadomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego argumentacja dotycząca świadomości podatnika i charakteru transakcji karuzelowych ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy transakcje udokumentowane fakturami VAT, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego lub zastosowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, transakcje, które same stanowią oszustwo w zakresie podatku od towarów i usług, nie stanowią dostawy towarów dokonywanej przez podatnika działającego w takim charakterze i nie stanowią działalności gospodarczej w rozumieniu dyrektywy VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że transakcje pozorne, stanowiące element oszustwa karuzelowego, nie rodzą prawa do odliczenia podatku naliczonego ani nie mogą być traktowane jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów, nawet jeśli formalnie spełnione są niektóre przesłanki. Kluczowa jest świadomość podatnika o udziale w oszustwie.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego na krótko przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego może być uznane za instrumentalne wykorzystanie instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wszczęcie postępowania karnego skarbowego jest uzasadnione ustaleniami poczynionymi w toku kontroli podatkowej i postępowania podatkowego, a nie służy wyłącznie celom proceduralnym.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że wszczęcie dochodzenia karnego skarbowego było uzasadnione ustaleniami organów podatkowych wskazującymi na realne podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego. Fakt, że postępowanie karne skarbowe zostało połączone ze śledztwem dotyczącym zorganizowanej grupy przestępczej, potwierdza jego realny wymiar i wyklucza instrumentalne wykorzystanie instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Czy podatnik, który uczestniczył w transakcjach stanowiących oszustwo karuzelowe, ale nie uzyskał z tego tytułu bezpośredniej korzyści finansowej, może być pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w oszustwie, nawet jeśli nie uzyskał bezpośredniej korzyści, traci prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadomość podatnika o udziale w oszustwie karuzelowym jest kluczowa. Nawet jeśli podatnik nie uzyskał bezpośredniej korzyści, a jedynie odzyskał podatek naliczony, jego udział w fikcyjnych transakcjach, mających na celu wyłudzenie VAT, skutkuje utratą prawa do odliczenia.
Przepisy (22)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje, jeśli faktura dokumentuje rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, a podatnik działał w dobrej wierze.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Nie można obniżyć kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli faktury stwierdzające nabycie towarów lub usług zostały wystawione przez podmiot nieuprawniony do ich wystawienia lub nieistniejący, lub gdy faktury te dokumentują czynności, które się nie odbyły.
O.p. art. 70 § § 1
Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania o przestępstwo skarbowe.
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 42 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy warunków zastosowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
u.p.t.u. art. 13 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.
u.p.t.u. art. 29a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawa opodatkowania.
u.p.t.u. art. 109 § ust. 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązek prowadzenia ewidencji.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Czynności podlegające opodatkowaniu.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
O.p. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zupełność postępowania dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Swobodna ocena dowodów.
O.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
O.p. art. 123
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony.
k.k.s. art. 76 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 56 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 61 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 62 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 6 § § 2
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
k.k.s. art. 7 § § 1
Kodeks karny skarbowy
Dotyczy przestępstw skarbowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje olejem rzepakowym i import usług logistycznych miały charakter pozorny i stanowiły oszustwo karuzelowe. • Podatnik miał pełną świadomość uczestnictwa w oszustwie karuzelowym. • Wszczęcie postępowania karnego skarbowego było uzasadnione i nie stanowiło instrumentalnego wykorzystania przepisów o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. • Zarzut instrumentalnego zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. • Zarzuty naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania dowodowego i oceny dowodów. • Brak świadomości podatnika co do charakteru transakcji.
Godne uwagi sformułowania
transakcje nosiły znamiona 'karuzeli podatkowej' • podatnik pełnił rolę tzw. 'brokera' • nie można uznać faktur wystawionych z tytułu usług transportowych za dokumentujące rzeczywiste transakcje gospodarcze • transakcje takie nie tylko nie rodzą obowiązku podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług (...), lecz nie są one również traktowane jakby były wykonywane przez podmioty działające w charakterze podatników podatku od towarów i usług.
Skład orzekający
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
przewodniczący
Agata Ćwik-Bury
sprawozdawca
Mikołaj Darmosz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utraty prawa do odliczenia VAT i kwestionowanie WDT w przypadku udziału w oszustwie karuzelowym, nawet przy braku bezpośredniej korzyści finansowej i pozornej świadomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego argumentacja dotycząca świadomości podatnika i charakteru transakcji karuzelowych ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw karuzelowych w VAT i szczegółowo analizuje kryteria świadomości podatnika oraz konsekwencje prawne udziału w takich transakcjach, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej i podatkowej.
“VAT: Jak świadomość udziału w karuzeli podatkowej decyduje o utracie prawa do odliczenia?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.