I SA/Gl 965/15

I SA/Gl 965/15 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2016-04-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-08-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Paweł Kornacki
Wojciech Organiściak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 990/18 - Wyrok NSA z 2019-03-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 1619
art. 64e par. 2 pkt 1 i 2 art. 64e par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Organiściak (spr.), Sędziowie WSA Paweł Kornacki,, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi Burmistrza Gminy W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej K.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1, a także na podstawie art. 64 e ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm., dalej u.p.e.a.) postanowieniem z dnia [...] r. (Nr [...] ), w związku z zażaleniem Burmistrza Gminy W. (dalej jako strona, wierzyciel lub Burmistrz Gminy) z dnia [...] r., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., (Nr [...] ), którym organ po rozpatrzeniu wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych postanowił odmówić umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł., określonych postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., (Nr [...] ).
Prezentując dotychczasowy przebieg postępowania organ odwoławczy na wstępie zauważył, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. prowadził przeciwko J.G. (zobowiązany) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego [...] obejmującego administracyjną karę pieniężną na kwotę [...] zł, wystawionego przez wierzyciela - Burmistrza Gminy W. . Wskazano, że postanowieniem z dnia [...] r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podkreślono, że środki egzekucyjne przewidziane w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. okazały się bezskuteczne, należność jest nieściągalna, co szczegółowo opisano, podkreślając, że zobowiązany posiada nieruchomość, jednakże wierzyciel nie wniósł o wszczęcie egzekucji z nieruchomości. Akcentowano również, iż organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia świadczenia rentowego zobowiązanego, gdyż spowodowałoby to wygenerowanie dodatkowych kosztów egzekucyjnych w wysokości przekraczającej [...] zł., których wyegzekwowanie trwałoby ok. 65 lat. Wskazano również, iż ww. postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu i wierzycielowi w trybie art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej w dniu 3 lipca 2013 r.
W dalszej części prezentacji stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy wyjaśniał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 64c § 1, § 4 i § 7 u.p.e.a., działając z urzędu, postanowił obciążyć wierzyciela - Gminę W. kosztami postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł., powstałymi w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] w dniu [...] r. - wobec zobowiązanego.
Następnie wierzyciel - Burmistrz Gminy W. w dniu 9 lipca 2013 r. złożył wniosek z prośbą o umorzenie Gminie ww. kosztów postępowania egzekucyjnego przeprowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wobec zobowiązanego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wydał w dniu [...] r. postanowienie (Nr [...] ), w którym odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku ww. prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Na ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Burmistrz Gminy pismem z dnia 3 grudnia 2013 r. złożył zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w K. , który w dniu [...] r., wydał postanowienie (Nr [...]), którym uchylił w całości ww. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
W dalszej części prezentacji stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy wskazał, że w uzasadnieniu złożonego wniosku o umorzenie z dnia 9 lipca 2013 r., Burmistrz Gminy wskazał, że znajduje się ona "w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Dochody Gminy pozwalają na pokrycie bieżących wydatków oraz spłatę zaciągniętych zobowiązań. Realizacja na terenie Gminy koniecznych inwestycji możliwa jest jedynie dzięki pozyskanym środkom unijnym oraz zaciągniętym pożyczkom i kredytom. Z każdym rokiem przybywa zadań do realizacji, niestety na ich wykonanie z budżetu państwa nie są przekazywane dodatkowe środki. Obciążenie Gminy kolejnymi kosztami, w tym przypadku kosztami postępowania egzekucyjnego, znacznie uszczupli budżet Gminy i narazi nas na zarzut niegospodarności, tym bardziej, że z przeprowadzonego przez Organ Egzekucyjny postępowania wynika, iż należność jest niemożliwa do ściągnięcia od zobowiązanego". W piśmie z dnia 29 stycznia 2014 r., Burmistrz Gminy podtrzymał swoje stanowisko ze względu na trudną sytuację finansową. Poinformował, że Gmina zamknęła rok budżetowy 2013 deficytem w wysokości [...] zł, a także, że budżet na rok 2014 zakłada deficyt w wysokości [...] zł., zadłużenie Gminy na koniec 2013 roku wyniosło [...] zł., a spłaty kredytów i pożyczek zaciągniętych w latach ubiegłych to kwota [...] zł. Nadto Burmistrz wskazał, że na trudną sytuację finansową Gminy ma wpływ to, iż promesą w 2013 r. Gmina otrzymała dofinansowanie ze środków unijnych - Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na realizację inwestycji w P. pn. "Budowa kanalizacji sanitarnej w P.". Budowa została rozpoczęta, a w chwili obecnej istnieje zagrożenie, że ww. dofinansowanie zostanie cofnięte ze względów proceduralnych. Według Burmistrza w związku z tym wystąpi konieczność dużych cięć budżetu w zakresie wydatków bieżących i inwestycyjnych oraz zaciągnięcie kolejnego kredytu komercyjnego. Wskazano ponadto, że w piśmie z dnia 5 lutego 2014 r., wierzyciel wnosił o umorzenie ww. kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 1, § 2 pkt. 1, 2 oraz § 3 u.p.e.a. Wierzyciel wywodził, że Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego jest jednostką sektora finansów publicznych. Jej główne źródła dochodów to podatki i opłaty lokalne, udział w podatku dochodowym oraz subwencja z budżetu państwa. (...) mając na względzie fakt. iż dochodzona należność jest nieściągalna obciążenie Gminy tymi kosztami jest gospodarczo nieuzasadnione.
Ponownie rozpatrując wniosek Burmistrza Gminy Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wydał w dniu [...] r. postanowienie mocą którego ponownie odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ I instancji m. in. wskazał jakie podjął czynności i jakie w związku z tym powstały koszty (podał ich wysokość i podstawę prawną ich naliczenia), którymi obciążył wierzyciela. Organ podkreślił, że w sprawie zasadniczo poza sporem pozostaje, iż skutkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego było to, że koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego oraz, że wobec umorzenia postępowania w stosunku do dłużnika, na podstawie art. 64 c § 4 ww. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, to wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeśli nie mogą być ściągnięte od zobowiązanego - obciążył nimi wierzyciela.
Odnosząc stan prawny do stanu faktycznego organ I instancji zestawił ze sobą interes indywidualny wnioskodawcy i interes publiczny. Następnie wskazał, że interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o jego wystąpieniu. Organ uznał, że zasadne jest wyważenie interesu publicznego nie tylko z perspektywy funkcji społecznych spełnianych przez Gminę, ale także z punktu widzenia ogólnego stanu finansów Państwa i pozyskiwania środków finansowych wydatkowanych następnie na różne cele publiczne. Zaznaczył, że jednostka samorządowa winna uwzględniać w swoich działaniach również interes Państwa, nawet jeżeli wydaje się on sprzeczny z jej doraźnymi potrzebami finansowymi. Organ I instancji dokonał również oceny aktualnej sytuacji finansowej Gminy, dokonanej na podstawie informacji otrzymanych od Burmistrza Gminy w piśmie z dnia 29.01.2014 r., podkreślając, że aktualna sytuacja finansowa Gminy nie odbiega od sytuacji większości gmin w kraju, na które nakładane jest wiele obowiązków publiczno - prawnych i które również realizują zadania dla społeczności lokalnych. Organ I instancji uznał, że nie zachodzi przesłanka umorzenia określona w § 3 art. 64e ustawy egzekucyjnej. Nadto stwierdzono, że Gmina nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu art. 87 ust. 1 TWE, wobec czego umorzenie kosztów nie podlega regulacji ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm).
W zażaleniu od postanowienia organu I instancji z dnia [...] r. Burmistrz Gminy (szczegółowo opisane na stronach od 4 do 6 zaskarżonego postanowienia) wnosząc o jego uchylenie zarzucał: błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż aktualna sytuacja majątkowa Gminy umożliwia poniesienie kosztów egzekucyjnych "bez znacznego uszczerbku" dla jej sytuacji finansowej, wobec faktu, że budżet Gminy jest budżetem deficytowym obciążonym zaległościami z lat ubiegłych; naruszenie prawa materialnego, t.j. przepisu art. 64 e § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie, nie zachodzi przesłanka "gospodarczego nieuzasadnienia" obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego oraz naruszenia przepisów prawa procesowego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, t.j.: art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. w zw. z art. 64 e § 2 pkt 2 u.p.e.a., art. 7 K.p.a., art. 107 § 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 8 i art. 11 K.p.a. oraz art. 77 § 1 K.p.a.
Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia [...] r. Po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania organ odwoławczy nawiązał do postanowień art. 64c § 4, art. 115 § 1 pkt 1, art. 64e § 1, § 2, § 3 u.p.e.a., podkreślając uznaniowy charakter podejmowanych przez organ postanowień i akcentując, iż sama odmowa umorzenia kosztów egzekucyjnych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy nawiązując do orzecznictwa Sądów Administracyjnych wywodził, że "Interes publiczny" o jakim mowa w art 64e § 2 pkt 2 u,p.e.a. nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Z drugiej zaś strony interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia tych kosztów. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia Państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej Państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (wyrok WSA w Warszawie z 04.08.2005 r., sygn. akt III SA/Wa 646/05; wyrok WSA we Wrocławiu z 27.03.2008 r., sygn. akt I SA/Wr 1429/07; wyrok WSA w Poznaniu z 03.04.2009 r., sygn. akt I SA/Po 203/09).
"Interes publiczny", na który wskazano w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji musi być przy tym tego rodzaju, aby można było określić go przymiotnikiem "ważny". Użycie tego słowa podkreśla bowiem wyjątkowość zastosowania instytucji umorzenia kosztów z uwagi na tenże interes. Uwzględnić należy również fakt, że przedmiotem ulgi udzielanej w oparciu o art. 64e ustawy egzekucyjnej są koszty egzekucyjne, a zatem należność związana z przymusowym dochodzeniem należności.
W ocenie organu odwoławczego powyższa przesłanka nie odnosi się do statusu przysługującego poszczególnym wierzycielom, którymi w przypadku egzekucji administracyjnej z zasady są przede wszystkim podmioty finansowane ze środków publicznych i wykonujące zadania publiczne. Organ zwracał także uwagę na fakt, że gdyby ustawodawca na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji w sposób szczególny traktował należności wynikające z nałożenia kar administracyjnych przez Gminy to niewątpliwie znalazłoby to wyraz w generalnym zwolnieniu ww. wierzyciela z ponoszenia kosztów związanych z ich egzekucją.
Tymczasem ustawodawca nie wprowadził ani przedmiotowych, ani podmiotowych zwolnień lub innych regulacji, które zdjęłyby z Burmistrza Gminy obowiązek ponoszenia kosztów egzekucji. W tym zakresie pozycja Burmistrza nie różni się od pozycji innych wierzycieli. Zatem Burmistrz jako wierzyciel przekazując tytuł wykonawczy do realizacji przez organ egzekucyjny, powinien był liczyć się z możliwością, że zostanie obciążony kosztami prowadzonej na jego rzecz egzekucji, w sytuacji gdy ściągnięcie zaległości od zobowiązanego nie będzie możliwe. Należy również pamiętać, że egzekucja administracyjna nie toczy się na koszt budżetu Państwa nawet w sytuacji, gdy wierzycielem jest jednostka samorządu terytorialnego. Przez "interes publiczny" należy bowiem rozumieć również zapewnienie wpływu należnych dochodów niezbędnych do prowadzenia działalności organom egzekucji administracyjnej. Organ odwoławczy zwracał również uwagę na to, że zgodnie z art. 64c § 9 i § 10 u.p.e.a., środki pieniężne pochodzące z wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych, w tym powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego albo zagranicznego tytułu wykonawczego, przypadają na rzecz tego organu, który je uzyskał, z zastrzeżeniem § 10 i 11. Natomiast jeżeli koszty egzekucyjne zostały pokryte przez wierzyciela, środki pieniężne uzyskane z tego tytułu przypadają na rzecz organu, który dokonał czynności egzekucyjnych powodujących powstanie tych kosztów, z zastrzeżeniem § 11. Organ egzekucyjny przeznacza te środki na finansowanie wydatków bieżących i inwestycyjnych prowadzonej egzekucji administracyjnej. Dlatego zdaniem organu odwoławczego podkreślenia wymaga to, że w interesie publicznym, a także interesie wierzycieli, na rzecz których działa organ egzekucyjny prowadzący postępowanie, jest uzyskanie powstałych w toku egzekucji administracyjnej kosztów. W tym kontekście także w interesie finansów publicznych Państwa jest kwestia, że koszty egzekucyjne ponoszone m. in. przez jednostkę samorządu terytorialnego trafią ostatecznie do budżetu Państwa.
Organ odwoławczy stwierdził, że sam status Strony, a także wynikające z niego konsekwencje, w tym sposób finansowania i charakter realizowanych przez ten podmiot celów, nie mogą zostać uznane za wystarczające do stwierdzenia, że w sprawie spełniona została przesłanka "ważnego interesu publicznego", pozwalająca na umorzenie przypadających na rzecz organu egzekucyjnego kosztów egzekucyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28.01.2009 r., sygn. akt II FSK 319/08). W oparciu o powyższe organ II instancji konstatował, że za bezzasadny należy uznać zarzut braku dostatecznej analizy przesłanki wymienionej w art. 64c § 2 pkt 2 u.p.e.a.
Ponadto organ odwoławczy wywodził, że w kontekście rozpatrywanej sprawy dodać również należy, iż wierzyciel winien mieć na względzie w trakcie projektowania budżetu konieczność ponoszenia ewentualnych wydatków związanych m. in. z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi przeciwko swoim dłużnikom. Przekazując bowiem tytuły wykonawcze organowi egzekucyjnemu wierzyciel nie może przewidzieć przebiegu, efektywności i sposobu zakończenia postępowania egzekucyjnego, zatem Gmina powinna liczyć się z możliwością powstania kosztów oraz faktem, że w przypadku ich nieściągnięcia od dłużnika, obciążą wierzyciela. Wobec powyższego celowe byłoby zarezerwowanie środków na ten cel w projektowanym budżecie gminy. W ocenie organu na uwagę zasługuje tutaj fakt, że w piśmie z dnia 23 maja 2012 r., dotyczącym zwrotu tytułu wykonawczego nr [...] Wierzycielowi celem poprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. informował Burmistrza Gminy W. , że "w sytuacji ponownego skierowania przedmiotowego tytułu wykonawczego do realizacji zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne, którego konsekwencją będzie naliczenie opłaty manipulacyjnej w wysokości 1% kwoty należności głównej i odsetek oraz do 5% kosztów egzekucyjnych. W związku z powyżej przedstawioną sytuacją majątkową zobowiązanego może mieć miejsce umorzenie postępowania egzekucyjnego w miejscu zamieszkania (...) co skutkuje obciążeniem kosztami postępowania wierzyciela w przypadku gdy wierzyciel nie wystąpi o przekazanie tytułu zgodnie z art. 22, celem wszczęcia egzekucji z nieruchomości." Organ II instancji odwołał się ponadto do pisma z dnia 18 września 2012 r., które również dotyczyło zwrotu tytułu wykonawczego nr [...] wierzycielowi celem poprawy, w którym Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. doprecyzował informację, że "organ egzekucyjny zgodnie z art. 7 ww. ustawy (Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) jest zobowiązany do stosowania środków, które mają prowadzić bezpośrednio do wykonania obowiązku. Biorąc pod uwagę stan majątkowy zobowiązanego, brak możliwości zastosowania środka, który doprowadziłby do wyegzekwowania obowiązku, zastosowanie środka spowoduje jedynie powstanie wysokiej kwoty kosztów egzekucyjnych." W oparciu o powyższe organ odwoławczy podkreślał, że wierzyciel przed ponownym przekazaniem poprawionego tytułu wykonawczego nr [...] wiedział, iż najprawdopodobniej przeprowadzenie egzekucji z majątku zobowiązanego będzie nieskuteczne, jeśli nie wystąpi o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości zobowiązanego, a mimo to ponownie przekazał tytuł wykonawczy do realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, co skutkowało naliczeniem wysokich kosztów egzekucyjnych i obciążeniem nimi wierzyciela.
W ocenie organu odwoławczego wierzyciel nie wykazał istnienia po jego stronie przesłanki umorzenia przewidzianej w art. 64 e § 2 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a wskazane argumenty w zażaleniu, ze względów wyżej wyrażonych, nie stanowiły uzasadnienia dla stwierdzenia zaistnienia ważnego interesu Skarżącego w umorzeniu kosztów.
W zakresie postanowień art. 64e § 3 u.p.e.a., tj. uzasadnienia gospodarczego w obciążeniu wierzyciela obowiązkiem uiszczania kosztów postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy zauważał, że przesłanka ta nie została zdefiniowana w ustawie oraz podkreślał, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmowany jest pogląd, iż określenie "gospodarcze uzasadnienie" nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi. "Wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacją, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków, np. upadłości lub likwidacji podmiotu. " (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 23.12.2013 r., sygn. akt I SA/Bk 520/13 oraz wyrok WSA w Krakowie z 04.07.2012 r., sygn. akt I SA/Kr 781/12). Ponadto organ odwoławczy zaznaczał, że "brak gospodarczego uzasadnienia", o którym mowa w art. 64e § 3 u.p.e.a. może, ale nie musi, być odnoszony do okoliczności faktycznych wierzyciela. Przepis tego nie przesądza. Tak więc uwzględnieniu i ocenie w ww. zakresie podlega ogół okoliczności występujących w danej sprawie. " (Wyrok WSA w Warszawie z dnia 25.01.2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1350/11).
Odnosząc się do argumentacji Burmistrz, że "Budżet Miasta i Gminy W. jest budżetem deficytowym. (...) Realizacja na terenie Gminy koniecznych inwestycji jest możliwa jedynie dzięki pozyskanym środkom unijnym oraz zaciągniętym kredytom. (...)" organ odwoławczy podzielił pogląd organ I instancji, co do tego, że "sytuacja finansowa Gminy W. nie odbiega od sytuacji większości gmin w kraju, na które jest nakładane wiele obowiązków publiczno-prawnych i które realizują zadania dla społeczności lokalnych." Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w jego ocenie dochody Gminy pozwalają na pokrycie wydatków bieżących, a zakładany deficyt w kwocie [...] zł stanowi 6% planowych dochodów Gminy w roku 2014.
Organ odwoławczy nadmieniał również, iż w jednostkach samorządu terytorialnego płynność finansowa oznacza stan, w którym w danym momencie mają one środki niezbędne do pokrycia zaplanowanych wydatków i rozchodów. Płynność finansowa zachowana jest wówczas, gdy występuje właściwa symetria dochodów i przychodów oraz wydatków i rozchodów jednostek samorządu terytorialnego. Jednostki samorządu terytorialnego prowadzą gospodarkę finansową na podstawie budżetu, w którym obowiązuje zasada roczności. W budżecie dochody i wydatki mają charakter strumieniowy i w trakcie roku budżetowego mogą się pojawiać odchylenia od stanu równowagi bieżącej budżetu. Wówczas jednostka samorządu terytorialnego może zwiększyć dochody, dokonać cięć w wydatkach lub pozyskać środki na rynkach finansowych. W jednostce samorządu terytorialnego wskaźnik płynności finansowej powinien być zawsze równy co najmniej 1, gdyż gmina ustanawiając budżet nie może ustalić planowanej relacji mniej niż 1, co oznacza że w układzie planowanym jednostka samorządu terytorialnego zawsze będzie posiadała płynność finansową. Związane jest to z tym, że planowane wydatki i rozchody muszą mieć pokrycie w dochodach i przychodach budżetu. W ocenie finansowej powinno się natomiast wykorzystywać wskaźnik płynności finansowej dotyczący bieżących danych, który będzie oparty na relacji dochodów i przychodów dotyczących bieżących danych, który będzie oparty na relacji dochodów i przychodów otrzymanych do wielkości zrealizowanych wydatków bieżących, co organ odwoławczy poparł stosownymi wzorami oraz podkreślał, że planowane wykonanie zadań budżetowych zawsze różni się od faktycznego wykonania.
Organ odwoławczy wskazał, że z oceny dokonanej na podstawie sprawozdania opisowego z wykonania budżetu Gminy W. za 2013 r. wynika, że za rok 2013 (tj. za rok, w którym złożono wniosek) wskaźnik pokrycia wydatków budżetowych i zobowiązań wymagalnych dla Gminy W. wyniósł 1,22, co oznacza pełne pokrycie wydatków i rozchodów budżetowych. Zdaniem organu II instancji wobec powyższego argument o trudnej sytuacji finansowej Gminy uniemożliwiającej Jej poniesienie nałożonych kosztów postępowania administracyjnego nie znajduje uzasadnienia w świetle powyższego ustalenia. Organ nadmieniał, że ww. wniosek pokrywa się z ustaleniami dokonanymi w zaskarżonym postanowieniu organu I instancji.
Organ odwoławczy zauważał ponadto, że według Burmistrza Gminy analiza sytuacji finansowej zobowiązanej "winna być dokonana w kontekście realizacji przesłanki o której mowa w art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. (zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej), a nie art. 64e §3 u.p.e.a." Jednocześnie organ podkreślał, że już w postanowieniu z dnia [...] r., zauważał, iż podstawę prawną w niniejszej sprawie może stanowić art. 64e § 2 pkt 2 bądź art. 64e § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Pozostałe przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych mają zastosowanie do umorzenia kosztów egzekucyjnych zobowiązanemu lub dotyczą ekonomiki postępowania. Organ pierwszej instancji zastosował się do wskazówek zawartych ww. postanowieniu kasacyjnym, tj. zbadał przesłanki, które wpływają na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wobec powyższego organ odwoławczy za nieuzasadnione uznał zarzuty odnoszące się do niezbadania pozostałych (wskazanych przez Wierzyciela) przesłanek i uchybień w zakresie uzasadnienia postanowienia organu I instancji.
Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że ważny interes publiczny nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności umorzenia kosztów egzekucyjnych i być oceniany wyłącznie z perspektywy funkcji i zadań jakie wypełnia Gmina. Także fakt, usytuowania obu organów w strukturze organizacyjnej Państwa i podejmowanie przez nich działań w sferze imperium nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Wynikałoby z tego bowiem, że umorzenie kosztów egzekucyjnych Wierzycielom usytuowanym w strukturze organizacyjnej Państwa i będącymi budżetowo od niego zależnych powinno następować w sposób automatyczny, co jest sprzeczne z wykładnią i przesłankami wymienionymi w art. 64 e § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Prowadziłoby to bowiem do sytuacji, iż każdy podmiot, którego przedmiotem są działania społeczne i który leży w strukturze organizacyjnej Państwa, unikałby ponoszenia kosztów egzekucyjnych tylko z tego powodu.
W skardze na postanowienie organu II instancji z dnia [...] roku pełnomocnik Gminy (dalej jako skarżąca) zarzucał naruszenie prawa materialnego: art. 64e § 1 i § 2 pkt 2 u.p.e.a., polegającego na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji na nieuprawnionym przyjęciu, że w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka "ważnego interesu publicznego", co skutkowało dowolnością rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego; naruszenie prawa materialnego - art. 64e § 1 i § 3 u.p.e.a., polegającego na ich niewłaściwym zastosowaniu i w konsekwencji na nieuprawnionym przyjęciu, że w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka "gospodarczego nieuzasadnienia" obciążenia skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego, co skutkowało dowolnością rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego; błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż aktualna sytuacja majątkowa skarżącego umożliwia poniesienie kosztów egzekucyjnych "bez znacznego uszczerbku" dla jego sytuacji finansowej, wobec faktu, że budżet Gminy W. jest budżetem deficytowym, obciążonym znacznymi zaległościami z lat ubiegłych.
Pełnomocnik skarżącej zarzucał również naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, art. 8 oraz art. 77 K.p.a. poprzez niedopełnienie spoczywającego na organie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego dostępnego w chwili orzekania, co doprowadziło do pominięcia przez organ istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów, dokonanie oceny materiału dowodowego wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, przy pominięciu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz wydanie rozstrzygnięcia bez zbadania stanu faktycznego istniejącego w chwili wydawania zaskarżonego postanowienia; naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy - art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. i art. 8 i 11 K.p.a. poprzez wadliwe uzasadnienie postanowienia uznaniowego, noszącego przez to cechy rozstrzygnięcia dowolnego nieopartego na przepisach prawa i godzącego w związku z tym w zasady skodyfikowane w części ogólnej Kodeksu postępowania administracyjnego: zasadę pogłębiania zaufania obywateli i zasadę przekonywania.
Autor skargi mając na uwadze powyższe wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji w całości oraz o zasadzenie od organu kosztów postępowania z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi po zaprezentowaniu dotychczasowego przebiegu postępowania oraz stanowiska stron podkreślono na wstępie, że skarżący nie kwestionuje, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Jednak uprawnienie organu do wydania postanowienia uznaniowego nie oznacza, że organ może zaniechać należytego zbadania wystąpienia w sprawie przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych, gdyż wtedy rozstrzygnięcie organu byłoby rozstrzygnięciem dowolnym.
Pełnomocnik podkreślał, że zdaniem strony skarżącej w przedmiotowej sprawie organ dopuścił się szeregu naruszeń przepisów zarówno materialnych jak i proceduralnych, co skutkować powinno uchyleniem wydanego rozstrzygnięcia. W szczególności analiza przesłanek umorzenia kosztów postępowania została dokonana w sposób pobieżny i nie odnoszący się do konkretnych realiów przedmiotowej sprawy. Organ poświęcił przeważającą część uzasadnienia swojego postanowienia na przytaczanie cytatów z pism skarżącego oraz z treści orzeczeń sądów administracyjnych. Uzasadnienie to nie ma jednak cech jasnego i logicznego wywodu, w którym poszczególne wnioski organu wynikać powinny z pogłębionej analizy stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy. Luźne tezy zebrane z cytowanego orzecznictwa nie zostały w logiczny sposób odniesione do ustalonych przez organ faktów, co prowadzi w wielu miejscach uzasadnienia do sprzeczności wywodu. Jako przykład można by wskazać choćby stwierdzenie, że pozycja skarżącego jako jednostki finansowanej ze środków publicznych i wykonującej zadania publiczne nie różni się od pozycji innych wierzycieli i zestawienie tego stwierdzenia z tezą, że sam status skarżącego i wynikające z niego konsekwencje, w tym sposób finansowania i charakter realizowanych celów nie mogą zostać uznane za wystarczające do stwierdzenia wystąpienia w sprawie przesłanki ważnego interesu publicznego. Skoro zatem pozycja skarżącego tożsama jest z pozycją innych wierzycieli to powstaje wątpliwość o jakim szczególnym statusie skarżącego mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wydaje się, że organ cytując wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2009 roku, sygn. akt II FSK 319/08 pominął jego istotę sprowadzającą się do tego, że sam tylko status wierzyciela, który finansowany jest ze środków publicznych i wykonuje zadania publiczne to za mało, aby uznać, że wystąpiła przesłanka "ważnego interesu publicznego". Istotę poruszonego tu problemu dostrzegł za to bez wątpienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w wyroku z dnia 20 czerwca 2007 roku, sygn. akt: I SA/Gl 33/07 stwierdził: "[...] organ egzekucyjny oceniając istnienie ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych nie może traktować gminy jak każdego innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Gmina nie tylko prowadzi działalność gospodarczą w przewidzianych ustawą ramach osiągając odpowiednie dochody, lecz przede wszystkim działa na rzecz swoich mieszkańców wydatkując uzyskane dochody na istotne, społecznie cele. Dlatego też organ egzekucyjny rozpoznając wniosek winien mieć na uwadze sytuację finansową gminy i uszczerbek jakiego budżet gminy dozna wskutek zapłacenia przedmiotowych kosztów". W ramach analizy wskazanej przesłanki organ zaniechał jednak badania innych istotnych dla rozstrzygnięcia faktów, poprzestając na stwierdzeniu, że status gminy to za mało, aby wystąpił ważny interes publiczny.
W dalszej części uzasadnienia skargi pełnomocnik podnosił, że w budżecie Gminy na 2015 rok zabezpieczono środki na zadania inwestycyjne na ogólną kwotę [...] zł, z czego kwota [...] zł to finansowanie z dochodów własnych, kwota [...] zł to finansowanie przy pomocy kredytów i pożyczek, kwotę [...] zł stanowią dotacje od innych jednostek samorządu terytorialnego, a kwota [...] zł pochodzi z dotacji unijnych.
Pełnomocnik podkreślał, że Gmina nie może w chwili obecnej zaciągać więcej kredytów na finansowanie inwestycji ze względu na to, iż znajduje się u progu przekroczenia wskaźnika wynikającego z przepisu art. 243 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (Dz. U. z 2013roku, poz. 885, z późn. zm., dalej: f.p.).
Autor skargi akcentował, że w związku z koniecznością zapłaty ustalonych kosztów egzekucyjnych zagrożone mogą zostać inwestycje prowadzone przez Gminę W. , które szczegółowo wskazano na stronie 7 i 8 skargi. Mając to na względzie pełnomocnik odwoływał się do tezy uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2010 roku, sygn. akt: I SA/Gd 963/10, zgodnie z którą: "Umorzenie kosztów egzekucyjnych z uwagi na interes społeczny może wystąpić w sytuacji gdy skutki umorzenia mogą przynieść pozytywne rezultaty ważne z punktu widzenia szerszej społeczności, nie tylko samego zobowiązanego." Pełnomocnik podkreślał, że mieszkańcy gminy stanowiący z mocy prawa wspólnotę samorządową mogą być bez wątpienia uznani za szerszą społeczność, a tym samym możliwość dalszego niezakłóconego realizowania na ich rzecz przez skarżącego zadań publicznych stanowić będzie ów pozytywny rezultat, który może zostać zrealizowany na skutek umorzenia skarżącemu kosztów egzekucyjnych. Pominięcie wskazanych okoliczności przez organ wskazuje, że zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało z całkowitym pominięciem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
W ocenie pełnomocnika kolejna istotna sprzeczność w wywodzie organu odnosi się analizy wystąpienia drugiej przesłanki umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego. Skoro organ uznał, że gospodarcze nieuzasadnienie obciążania skarżącego kosztami postępowania egzekucyjnego występowało będzie jedynie w przypadku, gdy skarżący znalazłby się w sytuacji finansowej, która uniemożliwia mu zapłatę należności, a wyegzekwowanie tej należności może doprowadzić go do trudnych do odwrócenia skutków, na przykład w postaci upadłości lub likwidacji, to winien dogłębnie zbadać sytuacje finansową skarżącego w oparciu o stosowne narzędzia. Tymczasem organ analizując sytuację finansową skarżącego stosuje narzędzia właściwe do badania sytuacji finansowej przedsiębiorstw, a nie jednostek samorządu terytorialnego, których gospodarka finansowa oparta jest o całkowicie odmienne ramy. Organ stosując wskaźnik płynności finansowej sam przyznaje, że zgodnie z tym wskaźnikiem jednostka samorządu terytorialnego zawsze będzie posiadała płynność finansową, ponieważ planowane wydatki i rozchody muszą mieć pokrycie w dochodach i przychodach budżetu. Dlatego też poważne wątpliwości budzi zarówno posłużenie się jak i sama interpretacja w uzasadnieniu postanowienia jako dowodu na sytuację finansową skarżącego wyliczeń w oparciu o wskaźnik płynności finansowej, w którym pominięta jest przecież tak ważna część obciążeń budżetowych skarżącego jaką są rozchody, na które składają się zobowiązania Gminy, najczęściej właśnie długoterminowe.
Autor skargi w dalszej jej części wywodził, że dziwić musi także fakt, iż organ dokonując analizy sytuacji finansowej skarżącego (pomijając już w tym miejscu fakt, że jest to analiza historyczna) nie wziął pod uwagę powszechnie stosowanych ustawowych wskaźników sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego określonych w przepisach art. 242 - 244 f.p. Tymczasem Gmina W. w roku bieżącym, zbliża się do przekroczenia progu określonego w art. 243 f.p. i aby dojść do takiego ustalenia wystarczyło wnikliwie przeanalizować bieżące sprawozdanie budżetowe, nie zaś opierać się na danych historycznych sprzed około dwóch lat, oraz zastosować ogólnie przyjęte i stosowane, w tym przez regionalne izby obrachunkowe, instrumentarium oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Pełnomocnik akcentował, że organ nie zbadał w należyty sposób sytuacji finansowej skarżącego, skoro do analizy finansowej użył nieadekwatnych instrumentów mających jedynie uzasadnić postawioną a priori tezę, że skarżący nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.
Za istotne uchybienie pełnomocnik uznał oparcie się przez organ przy wydawaniu przedmiotowego postanowienia nie o stan faktyczny z chwili jego wydawania, a o stan faktyczny istniejący w roku 2013, kiedy to toczyło się po raz pierwszy postępowanie w przedmiotowej sprawie przed organem I instancji. Zdaniem pełnomocnika poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, choćby w postaci sprawozdań budżetowych za pierwszy kwartał 2015 roku, dostępnych w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy W. , organ naruszył przepisy art. 7, art. 8 oraz art. 77 K.p.a.
Autor skargi podnosił, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie spełnia podstawowych wymogów wynikających z przepisów art. 10 § 3 K.p.a. w zw. z art. 126 K.p.a. i art. 8 i 11 K.p.a., wobec niewyjaśnienia w nim wszystkich przesłanek, którymi kierował się organ podejmując rozstrzygniecie, nielogicznych i niejasnych wywodów, a także poświęcenia przeważającej jego części opisowi dotychczasowego postępowania w sprawie oraz luźno powiązanych ze sobą cytatów z pism skarżącego oraz orzeczeń sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sąd podzielił przy tym stanowisko organów.
Stan faktyczny sprawy sporny jest tylko po części. Zdaniem Sądu z uwagi na jego zaprezentowanie przy okazji opisywania stanowiska strony i organów brak jest konieczności jego powielania. Sąd przyjmuje jako własne ustalenia jakie w tym zakresie poczyniły organy obu instancji.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. – o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z treścią art. 64e § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 64c § 1 pkt 4 u.p.e.a., wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a. Z kolei w myśl art. 64e § 2 u.p.e.a., koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli:
1) stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej;
2) za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny;
3) ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne.
Ustawodawca wskazał także, w art. 64e § 3 u.p.e.a., że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.
Z wymienionych przepisów wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy. Świadczy o tym przede wszystkim użycie w art. 64e u.p.e.a. określenia "może". Konstrukcja uznania administracyjnego oznacza, że stwierdzenie przez organ egzekucyjny w sprawie istnienia określonych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. W takiej sytuacji rozstrzygnięcie, co do umorzenia kosztów egzekucyjnych znajduje się wyłącznie w gestii organu egzekucyjnego, który może umorzyć powstałe koszty egzekucyjne. Tego rodzaju konstrukcja uznania administracyjnego nie może jednak oznaczać pełnej dowolności w tym zakresie organu egzekucyjnego. Decydujące znaczenie ma bowiem to czy w ustalonym stanie faktycznym sprawy stwierdzono istnienie przesłanek umorzenia. Możliwość negatywnego rozstrzygnięcia w takiej sytuacji dla zobowiązanego nakłada na organ egzekucyjny obowiązek szczególnie starannego uzasadnienia rozstrzygnięcia.
Należy też podkreślić, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest określonym przywilejem o charakterze finansowym, wobec czego strona wnosząca o uzyskanie takiej ulgi winna dołożyć należytej staranności procesowej i przejawiać odpowiednią inicjatywę dowodową w celu wykazania odpowiednich okoliczności faktycznych, od których istnienia zależałoby umorzenie kosztów egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt. I SA/Kr 203/13, LEX nr 1325216).
W świetle zarzutów skargi podkreślenia wymaga to, że sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych sprowadza się do oceny, czy organy egzekucyjne prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia kosztów egzekucyjnych mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym i czy dokonana ocena mieściła się w ustawowych granicach (por. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć wydanych w ramach uznania administracyjnego jest zatem ograniczona, co oznacza, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie to stanowi bowiem wyłączną kompetencję organu administracji. Sąd tym samym musi poprzestać na ocenie, czy wydane postanowienia poprzedzone zostały prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem tzn. czy organ egzekucyjny w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i przeanalizował wszystkie okoliczności mogące mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia o uwzględnieniu lub odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd nie może natomiast wartościować wydanego postanowienia pod kątem jego słuszności czy sprawiedliwości i z tego względu orzekać o zasadności skargi.
Odnosząc się do spełnienia przez skarżącą przesłanek uprawniających organ do fakultatywnego podjęcia decyzji odnoszącej się do umorzenia kosztów egzekucyjnych należy wskazać, że w sprawie brak jest możliwości zastosowania art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. Stosownie do tegoż przepisu, koszty egzekucyjne mogą być umorzone, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej. Oczywistym zatem jest, że przesłanka ta dotyczy jedynie sytuacji zobowiązanego a nie wierzyciela, a zatem powołać się na nią może nie wierzyciel ale właśnie zobowiązany. W sytuacji zaistnienia okoliczności opisanej w tymże przepisie - nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku (która to sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu), otwiera się kolejna przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, wynikająca z art. 64e § 3 u.p.e.a. - obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione.
W świetle powyższego przyjąć należy, że istota rzeczy w kontrolowanej przez Sąd sprawie dotyczy oceny istnienia przesłanek określonych w art. 64e § 2 pkt 2 i 3 oraz § 3 u.p.e.a. tj. 1) ważnego interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem kosztów egzekucyjnych wierzyciela, 2) sytuacji, w której ściągnięcie kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne oraz 3) uzasadnienia gospodarczego w obciążeniu wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów.
Jedną z przesłanek umorzenia kosztów egzekucyjnych jest sytuacja, gdy za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt II FSK 2111/08, pojęcie interesu publicznego należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego. Dodatkowo określenie, iż tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny (por. Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, wyd. PWN, Warszawa 1968 r., s. 880). Określenie to zatem wymaga dodatkowo wykazania, iż ustalenie istnienia tej przesłanki musi mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa. Z drugiej zaś strony określenie "gospodarcze uzasadnienie" nie może być utożsamiane z subiektywnym przekonaniem wnioskodawcy o zasadności udzielenia ulgi. Wystąpienie przesłanki gospodarczego uzasadnienia w obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi odnosi się do sytuacji finansowej wierzyciela, ale skoro umorzenie jest instytucją nadzwyczajną, to należy to utożsamiać z sytuacją, gdy wierzyciel znajduje się w takiej pozycji finansowej, która uniemożliwia zapłatę należności, a jej wyegzekwowanie może doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków.
W rozpatrywanej sprawie organy administracji wyjaśniły pojęcie ważnego interesu publicznego w kontekście sytuacji skarżącej i słusznie doszły do wniosku, że nie została spełniona przesłanka umorzenia kosztów egzekucyjnych, o której mowa w art.64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. W ocenie Sądu organy prawidłowo też uznały, że sprawa nie ma charakteru wyjątkowego, czy też nadzwyczajnego z uwagi na okoliczności, w jakich doszło do powstania kosztów postępowania egzekucyjnego i obciążenia nimi wierzyciela z powodu umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku dłużnika-zobowiązanego.
Głównym argumentem skarżącej wskazującym na zaistnienie ważnego interesu publicznego jako przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych jest to, że jako organ administracji samorządowej jest obowiązany dbać o dobro wspólnoty gminnej oraz podejmować różne przedsięwzięcia i zadania, jak choćby te wyliczone na stronie 7 i 8 skargi, które wymagają znacznych środków finansowych.
Z taką argumentacją Sąd się nie zgadza. Wskazać przede wszystkim należy, że wysokość kosztów egzekucyjnych wynika wprost z przepisów u.p.e.a. i są one należne organowi egzekucyjnemu z tytułu prowadzonej egzekucji, nawet w sytuacji, gdy wierzycielem są organy administracji samorządowej czy rządowej.
Jak słusznie wskazał organ, ustawodawca nie wprowadził przedmiotowych ani podmiotowych zwolnień, które zwalniałyby organy administracji samorządowej z obowiązku ponoszenia kosztów egzekucyjnych. A skoro tak, to sama okoliczność, iż wierzyciel jest organem administracji finansowanym ze środków publicznych nie może być postrzegana jako wystąpienie ważnego interesu publicznego. Wobec tego szczególny status wierzyciela i jego funkcje "administracji samorządowej" nie mogą oznaczać, że organy zobowiązane są w każdym przypadku do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Słusznie akcentują też organy obu instancji, że rezygnacja przez państwo z opłat i kosztów związanych z egzekucją administracyjną nie jest uzasadniona, z uwagi na pośrednie zmniejszenia środków budżetowych wykorzystywanych na potrzeby całego społeczeństwa. Zatem Gmina W. , jak każdy inny wierzyciel musi ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego. Zauważyć także trzeba, iż akceptacja stanowiska, że za umorzeniem stronie skarżącej kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny prowadziłaby do przyjmowania realizacji tej przesłanki w każdej sprawie z udziałem Gminy i doprowadzała do umarzania kosztów egzekucyjnych względem tego podmiotu w każdej analogicznej sprawie, a zatem statuowałaby pozanormatywnym nieobciążaniem go kosztami egzekucyjnymi.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że sytuacja gospodarcza wierzyciela sprzeciwiała się w obciążeniu go kosztami egzekucyjnymi. Skarżąca wskazała, co prawda, na dokumenty czy informacje obrazujących jej sytuację finansową, którą to jednak sytuację organy przeanalizowały, dając temu wyraz w obu postanowieniach, a którą to ocenę Sąd podziela. Zdaniem składu orzekającego argumentacja strony nie mogła stanowić podstawy do zastosowania w sprawie przesłanek uzasadniających umorzenie kosztów egzekucyjnych na podstawie art. 64e § 2 pkt 2 czy też 64e § 3 u.p.e.a.
Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela w jej realiach argumentację organu, że wierzyciel winien zabezpieczyć stosowne środku finansowe na ewentualne koszty postępowania egzekucyjnego Co więcej organ egzekucyjny dwukrotnie informował skarżącego wierzyciela, że w związku z sytuacją majątkową zobowiązanego może dojść do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji obciążenia kosztami (pisma z dnia 23 maja 2012 r. i 18 września 2012 r.). Już tylko na marginesie zauważyć przyjdzie fakt braku skierowania wniosku o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości.
Jeżeli idzie o zarzuty związane z brakiem analizy sytuacji finansowej Gminy oraz naruszeniem norm proceduralnych i brak zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego, to Sąd podzielając ustalenia i wnioski organów zauważa, że odniosły one tę analizę do sytuacji skarżącej, a uczyniły to w oparciu o przedłożone przez stronę dane. Co więcej przed wydaniem rozstrzygnięcia organ wydając postanowienie z dnia 19 marca 2015 r. wyznaczył stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego i jego ewentualnego uzupełnienia, z którego to prawa strona nie skorzystała, w tym nie przedłożyła sprawozdań budżetowych za pierwszy kwartał 2015 r.
W ocenie Sądu motywy jakimi kierował się organ wydając zaskarżone postanowienie są jasne i logiczne oraz wbrew twierdzeniom skarżącej odnosiły się do zarzutów zażalenia, które w dużej części były tożsame z zarzutami skargi.
Sąd, ze względów wyżej wyrażonych nie dopatrzywszy się zasadności zarzutów zawartych w skardze ani naruszenia innych przepisów prawa skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia, skargę w oparciu o przepis art. 151 p.p.s.a. jako bezzasadną oddalił.