I SA/Gl 962/22

I SA/Gl 962/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Monika Krywow
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 1, art. 34 par. 1, par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Sędzia WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi W. S. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r. nr COF.OUR.6375.28304.2021 ŁD.PM.ZZ 14484949 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. W. S. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: organ lub wierzyciel) z dnia 9 czerwca 2022 r. nr COF.OUR.6375.28304.2021 ŁD.PM.ZZ 14484949 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. W postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2022 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. działając, jako organ pierwszej instancji oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.
2.2. W piśmie z dnia 2 maja 2022 r. stanowiącym zażalenie na ww. postanowienie, skarżący podtrzymał zarzut nieistnienia obowiązku ponownie wskazując, że w 2008 r. dokonał wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego i od tego czasu nie posiada odbiornika telewizyjnego jak i radiowego. Zaznaczył przy tym, że z żadnych przepisów prawa nie wynika, że strona jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Oświadczył również, że przez wiele lat nie otrzymywał od organu żadnych upomnień ani wezwań do zapłaty, co utwierdziło go w przekonaniu, że prawidłowo wyrejestrował odbiornik w 2008 r.
Ponadto skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, uznanie zarzutu nieistnienia obowiązku i umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
2.3. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie, organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – u.o.a.) i w przepisach ustawy poprzedzającą ww. ustawę, tj. ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 805 z późn. zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych.
Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324).
W postanowieniu z dnia 9 czerwca 2022 r. odnosząc się do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel zasadnie wskazał, iż skarżący dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego na swoje dane osobowe pod adresem ul. [...], [...] T.. Dowód w postaci kserokopii wniosku o zezwolenie na używanie urządzenia radiofonicznego/telewizyjnego z dnia 13 listopada 1996 r. stanowi załącznik do postanowienia z dnia 11 kwietnia 2022 r.
Następnie wskazano, iż zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. nr 187 z 2007 r. poz. 1342) został nadany skarżącemu, jako użytkownikowi zarejestrowanego odbiornika, indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłanego pismem z dnia 10 września 2008 r. na adres będący adresem zameldowania skarżącego, załączono do postanowienia z dnia 11 kwietnia 2022 r. Zwrócono przy tym uwagę, iż ww. rozporządzenie nie anulowało wcześniej zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a jedynie zastąpiło dotychczasowe książeczki opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Tym samym, użytkownicy odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat.
Natomiast w ramach obowiązku wygenerowania zawiadomień o nadaniu indywidualnych numerów identyfikacyjnych dla wszystkich zarejestrowanych użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, organ przyjął w okresie od maja 2008 r. do listopada 2008 r. w pełni zautomatyzowany proces technologiczny, który odbywał się z wykorzystaniem systemu informatycznego. Indywidualny numer identyfikacyjny nadawany użytkownikowi został zawarty w numerze rachunku bankowego dedykowanego dla opłat abonamentowych (osiem ostatnich cyfr numeru rachunku bankowego).
Zwrócono przy tym uwagę, iż na gruncie § 5 ust. 2 zd. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. organ był zobowiązany wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, który stanowi załącznik nr 2 do wskazanego rozporządzenia. Skoro więc powołany przepis mówi o powiadomieniu, to nadanie listu zwykłego na adres abonenta jest wyłącznym i wystarczającym w tym stanie prawnym działaniem organu, który wobec skarżącego w sposób prawidłowy wykonał ciążące na nim obowiązki.
W związku z powyższym organ posiada w swoich zasobach archiwalnych elektroniczną wersję "zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych". Natomiast potwierdzenie przesłania skarżącemu w dniu 10 września 2008 r. pakietu startowego (P) zawierającego zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat stanowi wydruk z bazy danych o abonamentach organu. W tym przypadku umieszczenie znacznika "P" w historii korespondencji kierowanej do skarżącego potwierdza wysłanie w danym dniu przedmiotowego zawiadomienia.
Podkreślono również, iż do przesyłania zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie mają zastosowania przepisy o doręczaniu pism w postepowaniu administracyjnym, gdyż przepisy rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. normujące tryb nadawania i przesyłania użytkownikom odbiorników RTV wskazanych zawiadomień nie odwołują się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym organ nie jest zobowiązany do legitymowania się potwierdzeniem doręczenia ww. zawiadomienia, bowiem zobowiązany jest jedynie do jego przesłania. Potwierdza to wyrok z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "...przesyłka z zawiadomieniem o nadaniu numeru została wysłana zobowiązanemu w dniu jej wystawienia - [...] 2008 r., co spełniało warunki wskazane w par. 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. oraz co zostało wykazane duplikatem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, z którego wynika na jaki adres zostało powiadomienie wysłane. Z treści przywołanych przepisów nie wynika natomiast, aby doręczenia powiadomienia dokonywane poprzez przesłane użytkownikowi zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru (...) Prawodawca dla skuteczności nadana użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu...".
Natomiast obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z u.o.a. Natomiast zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 roku, sygn. akt K 24/08 abonament radiofoniczny/telewizyjny jest świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, nałożonej na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. W świetle powyższego, nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.
Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. Zarejestrowanie odbiorników w czasie obowiązywania którejkolwiek z ustaw regulujących kwestie związane z opłatami abonamentowymi bez ich późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę do istnienia, wynikającego z u.o.a. obowiązku dokonywania opłat abonamentowych, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji o charakterze pieniężnym.
W rozpatrywanej sprawie skarżący nie zaprzeczył dokonanej rejestracji odbiornika RTV. Kwestią sporną zatem pozostaje jego wyrejestrowanie i brak możliwości okazania dowodu na tę okoliczność.
Zgodnie z § 4 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w 2008 r. fakt zaprzestania używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych należało zgłosić na "Formularzu zgłoszenia zmiany danych". Po wypełnieniu przez zgłaszającego wskazanego formularza pracownik sprawdzał prawidłowość jego wypełnienia i odnotowywał zmianę w systemie, następnie oryginał dokumentu potwierdzony odciskiem datownika i podpisem wydawał abonamentowi, natomiast kopia dokumentu przekazana została do właściwej komórki celem archiwizacji.
Kwestia wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV została dogłębnie zbadana przez wierzyciela w toku postępowania egzekucyjnego. Przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe i stwierdzono, iż Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentem potwierdzającym fakt wyrejestrowania przez skarżącego odbiornika RTV w 2008 r. Skarżący również nie przedstawił dowodu potwierdzającego dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiornika.
Zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówce pocztowej zmian stanu prawnego oraz faktycznego, należy do obowiązków abonenta.
W świetle powyższego skarżący winien był oprzeć roszczenie na okazaniu dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV skoro wywodzi, że dokonał formalności z tym związanych. Jednakże nie dopełniono owych formalności.
Wierzyciel stwierdził zatem, że zarzut nieistnienia obowiązku należało oddalić.
2.4. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr COF.OUR.6375.28304.2021 ŁD.KK.P 14484949.
W uzasadnieniu wskazano, że organ wydał zaskarżone postanowienie jedynie na podstawie archiwalnej dokumentacji, nie stanowiącej dowodu na powoływane argumenty dotyczące istnienia obowiązku zapłaty abonamentu RTV za okres od stycznia 2016 r. do maja 2021 r.
Zdaniem skarżącego organ nie uwzględnił wskazanych przez niego argumentów, które oparte zostały na zaistniałych w sprawie faktach m.in.: kwestii wyrejestrowania odbiornika RTV w 2008 r. oraz braku jakichkolwiek upomnień do zapłaty abonamentu ze strony organu przez okres 14 lat.
Podniesiono, że brak podjęcia ww. czynności przez tak długi okres czasu świadczy jedynie o tym, że obecnie działania Poczty Polskiej S.A. są sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
3.1. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.
5. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.) zarzuty te zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z § 2 ww. przepisu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzut nieistnienia obowiązku w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.
6. Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
W niniejszej sprawie skarżący nie zaprzeczył rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używał w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w T.. W aktach sprawy znajduje się również dowód w postaci kserokopii wniosku o zezwolenie na używanie odbiornika telewizyjnego pod ww. adresem.
W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika. Sam skarżący wskazuje, że nie posiada dowodu na tę okoliczność, gdyż nie ma obowiązku bezterminowego jego przechowywania.
W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) (por. część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (Dz. U. Nr 48 poz. 285), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13 - orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem, jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane, skarżący nie zaprzeczył, że używał w lokalu mieszkalnym w T. przy ul. [...] odbiornika telewizyjnego), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 1165/20; I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce pocztowej "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negował by okoliczność rejestracji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1503/20). Zgodnie z tymże wyrokiem NSA "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika, przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".
W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18).
Wbrew sugestiom skarżącego, to na nim ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1020/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1610/16, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 593/16).
Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007r.
Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15.
Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.
Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu.
Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16).
Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą 17 lipca 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącego do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonał jego wyrejestrowania.
Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.
7. Organy prawidłowo zatem oceniły, że przedstawione w tym zakresie przez skarżącego okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.
8. Z tych wszystkich powodów, zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) została oddalona.