I SA/GL 962/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2020-11-20
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie podatkoweprzywrócenie terminuodwołaniedoręczenieadresaktualizacja danychOrdynacja podatkowabrak winyniedbalstwo

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatniczki na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, uznając, że uchybienie terminu nastąpiło z jej winy z powodu braku aktualizacji adresu zamieszkania.

Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej, twierdząc, że dowiedziała się o niej z opóźnieniem z powodu doręczenia na nieaktualny adres. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu, wskazując na brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi, ponieważ nie aktualizowała swojego adresu w rejestrach podatkowych. WSA w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu i podkreślając obowiązek podatnika do aktualizacji danych adresowych.

Przedmiotem skargi była odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji podatkowej dotyczącej odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe spółki. Skarżąca twierdziła, że dowiedziała się o decyzji dopiero po upływie terminu do jej zaskarżenia, ponieważ została ona wysłana na nieaktualny adres. Argumentowała, że od 2015 roku mieszka w innym mieście i przedłożyła dowody na potwierdzenie zmiany miejsca zamieszkania. Organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu, uznając, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi. Podkreślono, że skarżąca miała obowiązek aktualizacji adresu w rejestrach podatkowych, czego nie uczyniła, a dane wskazujące na adres w Gliwicach były aktualne w systemach podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd uznał, że brak zgłoszenia organom podatkowym aktualnego adresu zamieszkania należy uznać za zawinione działanie skarżącej, noszące cechy niedbalstwa. Podkreślono, że podatnik ma obowiązek aktualizacji danych, a organy podatkowe mają prawo dokonywać doręczeń na ostatni znany adres figurujący w rejestrze. Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, a organy podatkowe działały zgodnie z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, uchybienie terminu nastąpiło z winy strony, ponieważ strona miała obowiązek aktualizacji swojego adresu zamieszkania w rejestrach podatkowych, a brak tej aktualizacji stanowi niedbalstwo.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że brak zgłoszenia organom podatkowym aktualnego adresu zamieszkania przez skarżącą należy uznać za zawinione działanie noszące cechy niedbalstwa. Podkreślono obowiązek podatnika do aktualizacji danych i prawo organów do doręczania korespondencji na ostatni znany adres.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

o.p. art. 162 § 1

Ordynacja podatkowa

Brak winy strony jest warunkiem przywrócenia terminu. Jakiekolwiek niedbalstwo dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu.

o.p. art. 162 § 2

Ordynacja podatkowa

Wniosek o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, jednocześnie dopełniając czynności.

o.p. art. 163 § 2

Ordynacja podatkowa

O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania.

Pomocnicze

o.p. art. 150

Ordynacja podatkowa

Tryb doręczenia zastępczego.

o.p. art. 12 § 1

Ordynacja podatkowa

Termin do wniesienia odwołania biegnie od następnego dnia po doręczeniu decyzji.

o.p. art. 12 § 5

Ordynacja podatkowa

Jeśli ostatni dzień terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, termin upływa w następnym dniu.

o.p. art. 223 § 2

Ordynacja podatkowa

Termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni.

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników art. 9 § 1d

Aktualizacja adresu zamieszkania osoby fizycznej poprzez złożenie deklaracji lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym.

k.p.a. art. 58 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Skuteczność doręczenia.

k.p.a. art. 58 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Skuteczność doręczenia.

p.p.s.a. art. 119

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Tryb uproszczony rozpoznawania spraw.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o oddaleniu skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy prawidłowo doręczył decyzję na ostatni znany adres skarżącej, ponieważ skarżąca nie dokonała jego aktualizacji. Brak aktualizacji adresu przez skarżącą stanowi niedbalstwo, które wyklucza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.

Odrzucone argumenty

Decyzja została doręczona na nieaktualny adres zamieszkania skarżącej. Skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z treścią decyzji z powodu błędnego jej zaadresowania. Uchybienie terminu wynikało z okoliczności niezależnych od skarżącej.

Godne uwagi sformułowania

brak zgłoszenia organom podatkowym przez skarżącą jako podatnika aktualnego adresu zamieszkania należy uznać w realiach sprawy za zawinione działanie – nosi cechy niedbalstwa To przecież skarżąca jest dysponentem wiedzy o adresie miejsca swojego zamieszkania i dlatego to na niej, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, ciąży obowiązek wskazania adresu zamieszkania i aktualizacji danych identyfikacyjnych Podatnik nie informując o zmianach adresu zamieszkania, naraża się między innymi na to, że w razie konieczności przeprowadzenia wobec niego jakiegokolwiek postępowania, organ podatkowy skieruje korespondencję na ostatni znany adres

Skład orzekający

Adam Nita

przewodniczący

Beata Machcińska

sprawozdawca

Katarzyna Stuła-Marcela

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie obowiązku aktualizacji adresu przez podatników i konsekwencji jego niedopełnienia w kontekście doręczeń i przywracania terminów w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku aktualizacji adresu w rejestrach podatkowych i odmowy przywrócenia terminu. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących doręczeń i winy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest istotna dla praktyków prawa podatkowego ze względu na częste problemy z doręczeniami i aktualizacją adresów, ale nie zawiera nietypowych faktów ani przełomowych rozstrzygnięć.

Nieaktualny adres w urzędzie skarbowym? Zapomnij o przywróceniu terminu!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 962/20 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2020-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2020-08-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Adam Nita /przewodniczący/
Beata Machcińska /sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 3682/21 - Wyrok NSA z 2023-11-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 162
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Asesor WSA Katarzyna Stuła – Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2020 r. sprawy ze skargi I. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi I. S. (dalej "skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. decyzją z dnia [...] (dalej "Decyzja") orzekł o odpowiedzialności skarżącej za zaległości podatkowe "A" Sp. z o.o. (dalej "spółka") powstałe w czasie pełnienia funkcji członka zarządu z tytułu:
- podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2014 r. i 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę,
- zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2014r. i 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę,
- podatku od towarów i usług za maj 2015 r. wraz z odsetkami za zwłokę,
- kosztami postępowania egzekucyjnego.
Decyzja została wysłana do skarżącej na adres: [...] G., ul. [...] i doręczona w dniu 6 czerwca 2019 r., w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej.
2. Pismem z dnia 3 grudnia 2019 r. (nadanym w tym samym dniu za pośrednictwem Poczty Polskiej) skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od Decyzji wraz z odwołaniem oraz wniosek o wstrzymanie jej wykonania.
Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, skarżąca argumentowała, że o fakcie wydania Decyzji dowiedziała się dopiero 26 listopada 2019 r., tj. w dniu, kiedy z aktami sprawy zapoznała się jej pełnomocniczka, co z kolei nastąpiło w związku z powzięciem informacji o wszczęciu postępowania podatkowego wobec jej męża. Wyjaśniła, iż od dłuższego czasu nie zamieszkuje pod adresem, na który kierowano korespondencję - od połowy 2015 r. zamieszkuje wraz z synem w W. przy ul. [...] i aby to wykazać przedłożyła: umowę najmu mieszkania w W. przy tej ulicy wraz z aneksem, wydruk fragmentu umowy o kartę płatniczą debetową do rachunku numer [...] prowadzonego przez [...] Bank S.A., pismo z dnia 5 stycznia 2017 r. dotyczące rozwiązania umowy w sprawie opieki przedszkolnej syna skarżącej.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in. naruszenie: art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący pełnego materiału dowodowego, art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 i pkt 4, art. 108 § 1 oraz art. 116 § 1 i § 2 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie na skutek mylnego przyjęcia, że zaistniała podstawa prawna do wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności skarżącej jako osoby trzeciej.
3. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 163 § 2 w związku z art. 162 § 1, § 2, § 4 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 lit. b) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej "o.p."), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji.
Organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca spełniła przesłanki określone w art. 162 § 1, 2 i 3 o.p., gdyż w terminie złożyła podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie odwołanie od Decyzji.
Oceniając natomiast kwestię uprawdopodobnienia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy argumentował, że zarówno w doktrynie, jak też w judykaturze utrwalony jest pogląd, że brak winy strony występuje tylko wtedy, kiedy nie mogła ona przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, przy czym to stronę obciąża uprawdopodobnienie braku winy - m.in. obowiązek zawiadomienia o zmianie adresu pod który dokonuje się doręczeń. Organ odwoławczy, powołując się na akta sprawy (wydruk z systemu SERCE), wskazał, że adresem rejestracyjnym skarżącej, uwidocznionym w ewidencji organów podatkowych, są [...] G., ul. [...]. Adres ten według danych zawartych w systemie obowiązywał od dnia 8 maja 2016 r. - zapisu dokonano w dniu 10 czerwca 2016 r. na podstawie danych zawartych w zeznaniu PIT-37 za 2015 r.
Organ odwoławczy w ramach postępowania zwrócił się pismem z dnia 14 lutego 2020 r. do [...] Urzędu Skarbowego w G. - jako organu właściwego dla skarżącej ze względu na jej adres rejestrowy, o przekazanie informacji i dokumentów wskazujących dane adresowe skarżącej. W ocenie organu odwoławczego, kwestia adresu skarżącej powinna zostać ostatecznie rozstrzygnięta na podstawie danych wykazywanych w zgłoszeniach aktualizacyjnych, czy zeznaniach. Stosownie bowiem do treści art. 9 ust. 1d ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 170.), podatnicy mogą dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5. Na podstawie tego przepisu Minister Finansów bądź Minister Rozwoju i Finansów wydawał rozporządzenia określające wzory formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych oraz zgłoszeń w zakresie danych uzupełniających podatników. Jednym z tych formularzy jest "Zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej będącej podatnikiem ZAP-3".
Skarżąca w 2016 r. dwukrotnie dokonała zgłoszenia aktualizacyjnego swoich danych na tym formularzu, w obydwu przypadkach wskazała jako adres zamieszkania: [...] G., ul. [...], zatem przedstawiona na etapie odwołania informacja o miejscu zamieszkania skarżącej w W. jest sprzeczna z treścią i datami złożonych przez nią zgłoszeń aktualizacyjnych.
Zdaniem organu odwoławczego, zarówno Decyzja, jak i wcześniejsza korespondencja, zawierająca m.in. postanowienie o wszczęciu postępowania, zostały prawidłowo doręczone skarżącej w trybie art. 150 o.p. na wskazany przez nią adres: [...] G., ul. [...].
Wskazał, że Decyzja została doręczona w dniu 6 czerwca 2019 r. Termin do wniesienia odwołania - liczony od następnego dnia od daty doręczenia decyzji zgodnie z art. 12 § 1 Ordynacji podatkowej - rozpoczął swój bieg w dniu 7 czerwca 2019 r. i zasadniczo upłynąłby w dniu 20 czerwca 2019 r, jednakże mając na uwadze treść art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej oraz fakt, że dzień 20 czerwca 2019 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy, termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 21 czerwca 2019 r. Tymczasem odwołanie od decyzji, opatrzone datą 3 grudnia 2019 r. nadane zostało przez pełnomocnika skarżącej w tej samej dacie za pośrednictwem Urzędu Pocztowego (co wynika ze stempla pocztowego placówki nadawczej umieszczonego na kopercie), a więc po upływie terminu do wniesienia odwołania (który minął w dniu 21 czerwca 2019 r.) określonego w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Skarżąca winą obciąża Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., który w jej ocenie skierował decyzję na niewłaściwy adres, co w świetle przedstawionej przez organ oceny prawnej jest zarzutem chybionym, a skarżąca nie powołała żadnych innych okoliczności mających uprawdopodobnić, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jej winy.
W ocenie organu, nieodbieranie przesyłek pocztowych kierowanych na właściwy adres obciąża winą adresata. Zgodnie z dominującą linią orzecznictwa, w art. 162 § 1 o.p. chodzi o każdy rodzaj winy, a więc od winy umyślnej do winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa i lekkomyślności. W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną - nawet lekkie niedbalstwo - przywrócenie terminu nie jest możliwe. Organ odwoławczy argumentował, że to na skarżącej spoczywał obowiązek aktualizacji danych dotyczących miejsca zamieszkania, czego zaniechała, a tym samym nie zadbała o własne interesy.
4. W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zobowiązanie organu do wydania postanowienia o przywróceniu skarżącej terminu do wniesienia odwołania i uznania, że wniesione odwołanie zasługuje na rozpoznanie. Ponadto wniosła o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.
Zarzuciła naruszenie:
a) art. 58 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne uznanie, że Decyzja została skarżącej skutecznie doręczona, podczas gdy została wysłana na nieaktualny adres zamieszkania oraz błędne uznanie, że do naruszenia terminu do wniesienia odwołania doszło z jej winy,
b) naruszenie art. 163 § 2 o.p. w zw. z art. 162 § 1 o.p. w zw. z art. 148 § 1 o.p. mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu,
c) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 187 § 1, art. 191, art. 192 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 oraz art. 122 o.p. poprzez dokonanie całkowicie dowolnej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu i ich wybiórczą ocenę, w szczególności błędne ustalenie stanu faktycznego.
Skarżąca podtrzymała stanowisko, że Decyzja doręczana została na nieprawidłowy adres, a informację o jej wydaniu skarżąca uzyskała dopiero 26 listopada 2019 r., co przyczyniło się do skierowała odwołania w dniu 3 grudnia 2019 r., a tym samym 14-dniowy termin do wniesienia odwołania został bez wątpienia przez skarżącą zachowany.
Skarżąca we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z tym odwołaniem, wykazała, iż od dawna zamieszkuje wraz z synem w W., a nie w G., czego konsekwencją było założenie wraz z mężem w dniu 21 maja 2015 r. jednego, wspólnego rachunku bankowego, celem realizacji codziennych potrzeb rodziny. Nadto przedstawiła dowody świadczące o tym, iż adresem jej stałego zamieszkania już w 2017 r. było miasto W. (np. rozwiązanie umowy w sprawie opieki przedszkolnej syna z dnia 5 stycznia 2017 r.).
W jej ocenie, uprawdopodobniła brak swej winy w uchybieniu terminowi na wniesienie odwołania. Uchybienie terminu wynikało z okoliczności niezależnych od skarżącej, gdyż z powodu niewłaściwego zaadresowania Decyzji, nie mogła zapoznać się z jej treścią. Skarżąca, nie prowadząc już działalności gospodarczej i zamieszkując od 2017 r. w W., nie mogła przewidzieć, iż doręczenie Decyzji nastąpi na adres w G.. Nie ulega więc wątpliwości, że skarżąca nie mogła uzyskać informacji o wydanej względem niej Decyzji, skoro nie odebrała jej z uwagi na błędne jej zaadresowanie.
Zdaniem skarżącej, spełniła ona wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu, gdyż przyczyną uchybienia terminowi był przede wszystkim brak wiedzy skarżącej o wydanej względem niej Decyzji.
Podniosła, że wybiórcze posługiwanie się zgłoszeniami aktualizacyjnymi z 2016 r. oraz umową najmu z 2015 r., nie może świadczyć o zasadności rozstrzygnięcia organu, bowiem wynajmowany lokal w 2015 r. nie pełnił dla skarżącej funkcji życiowych, a jedynie służył skarżącej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej w uwagi na międzynarodowy charakter tejże działalności.
Do pisma z dnia 10 lipca 2020 r. skarżąca przedłożyła umowę najmu z [...], pismo "B" z dnia 29 marca 2013 r., fakturę VAT nr [...] z dnia [...]., książeczkę zdrowia oraz skierowanie do szpitala z dnia 25 kwietnia 2013 r. syna skarżącej i wniosła o przeprowadzenie z nich dowodów na potwierdzenie, że od lat zamieszkuje w W. i nie miała możliwości zapoznania się z Decyzją wysłaną na adres w G.
5. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od Decyzji.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a").
W sprawie kwestią sporną jest, czy Decyzja została skierowana na właściwy adres skarżącej, a tym samym, czy i kiedy została jej doręczona. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przesądzenie kwestii zasadności wniosku o przywrócenie terminu wymaga uprzedniego ustalenia, że do uchybienia terminu w ogóle doszło. Przywrócić można wszak tylko taki termin, któremu uchybiono.
Kwestia ta została rozstrzygnięta postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] wydanym w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od Decyzji, a skarga skarżącej na to rozstrzygnięcie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w dniu 20 listopada 2020 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 961/20. W orzeczeniu tym Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że Decyzja, jak i wcześniejsza korespondencja, zawierająca m.in. postanowienie o wszczęciu postępowania, zostały prawidłowo doręczone skarżącej w trybie art. 150 o.p. na wskazany przez nią adres: [...] G., ul. [...], przy czym Decyzja została doręczona w dniu 6 czerwca 2019 r., a odwołanie od niej wniesiono po upływie ustawowego terminu, tj. 3 grudnia 2019 r.
Zatem skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, który bezskutecznie upłynął jej z dniem 21 czerwca 2019 r.; termin do wniesienia odwołania - liczony od następnego dnia od daty doręczenia decyzji zgodnie z art. 12 § 1 o.p. - rozpoczął swój bieg w dniu 7 czerwca 2019 r. i zasadniczo upłynąłby w dniu 20 czerwca 2019 r., jednakże mając na uwadze treść art. 12 § 5 o.p. oraz fakt, że dzień 20 czerwca 2019 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy, termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 21 czerwca 2019 r. Tym samym został spełniony warunek dopuszczalności złożenia wniosku o przywrócenie tego terminu.
Problematyka przywrócenia terminu została uregulowana w Rozdziale 7 Działu 4 o.p. Stosownie do art. 163 § 2 o.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Zgodnie natomiast z art. 162 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1); podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2); przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3); przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych (§ 4).
W analizowanym przypadku okolicznością niesporną jest spełnienie przez skarżącą przesłanek określonych w art. 162 § 1, 2 i 3 o.p. Sporna pozostaje natomiast kwestia uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu.
Art. 162 § 1 o.p. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, iż jakiekolwiek niedbalstwo wnioskującego, każdy – nawet najlżejszy – stopień jego zawinienia w uchybieniu terminu dyskwalifikuje możliwość zastosowania wobec niego przedmiotowej instytucji. Kryterium braku winy jako przesłanka wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym przeszkody powodujące uchybienie terminu muszą mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Trzeba przy tym brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Do takich okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się miedzy innymi przerwę w komunikacji, chorobę wymagającą hospitalizacji czy inną nagłą i obłożną chorobę, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią w celu dokonania czynności w zakreślonym terminie. Przyczyną niezawinionego niedokonania w terminie czynności procesowej mogą być także klęska żywiołowa czy katastrofa (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2012r., sygn. akt I FSK 2179/11).
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że przywrócenie terminu jest niemożliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa (rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z dnia 14 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 695/07, wyrok NSA z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II FSK 1257/18).
Należy także podkreślić, że z treści art. 162 § 1 o.p. wynika dla wnioskodawcy obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. To zainteresowany posiada bowiem najpełniejszą wiedzę o przyczynach takiego uchybienia i powinien je przejrzyście i wiarygodnie przedstawić. Obowiązkiem organu jest natomiast dokonanie oceny przedstawionej argumentacji w oparciu o obiektywne przesłanki (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1289/10).
We wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania skarżąca stwierdziła, że o fakcie wydania Decyzji dowiedziała się dopiero 26 listopada 2019 r., tj. w dniu, kiedy z aktami sprawy zapoznała się jej pełnomocniczka, co z kolei nastąpiło w związku z powzięciem informacji o wszczęciu postępowania podatkowego wobec jej męża. Wyjaśniła, iż od dłuższego czasu nie zamieszkuje pod adresem, na który kierowano korespondencję - od połowy 2015 r. zamieszkuje wraz z synem w W. przy ul. [...] i aby to wykazać przedłożyła: umowę najmu mieszkania w W. przy tej ulicy wraz z aneksem, wydruk fragmentu umowy o kartę płatniczą debetową do rachunku numer [...] prowadzonego przez [...] Bank S.A., pismo z dnia 5 stycznia 2017 r. dotyczące rozwiązania umowy w sprawie opieki przedszkolnej syna skarżącej.
Zdaniem Sądu, brak zgłoszenia organom podatkowym przez skarżącą jako podatnika aktualnego adresu zamieszkania należy uznać w realiach sprawy za zawinione działanie – nosi cechy niedbalstwa polegającego na braku zgłoszenia organom podatkowym aktualizacji danych o swoim miejscu zamieszkania. Słusznie organ odwoławczy uznał, że brak wymaganej staranności w zakresie aktualizacji adresu do korespondencji i zamieszkania spowodował, że skarżąca sama pozbawiła się możliwości uczestniczenia w prowadzonym postępowaniu. To przecież skarżąca jest dysponentem wiedzy o adresie miejsca swojego zamieszkania i dlatego to na niej, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, ciąży obowiązek wskazania adresu zamieszkania i aktualizacji danych identyfikacyjnych (zob. wyrok NSA z 22 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 383/16).
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2019 r. poz. 63 z późn. zm.) przewiduje, że podatnicy mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL, nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnik nie informując o zmianach adresu zamieszkania, naraża się między innymi na to, że w razie konieczności przeprowadzenia wobec niego jakiegokolwiek postępowania, organ podatkowy skieruje korespondencję na ostatni znany adres (zob. wyrok NSA z 11 września 2019 r., sygn. akt I FSK 1068/19, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Po 812/19).
Organ podatkowy ma zatem obowiązek dokonywania doręczeń na adres figurujący w rejestrze, co w sprawie nastąpiło. Mianowicie organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 14 grudnia 2019 r., odpowiadając na zarzuty odwołania, wyjaśnił że na dzień wydania i wysyłki postanowienia o wszczęciu postępowania, jak i dzień w którym przyjęto skutek jego doręczenia w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej nie posiadał żadnych informacji o fakcie zamieszkiwania skarżącej w W., a bazował na informacjach zawartych w urzędowej ewidencji podatników i płatników. Wskazał również, że przesyłka zawierająca Decyzję została wysłana w dniu 20 maja 2019 r. za pośrednictwem poczty na adres korespondencyjny skarżącej ujawniony w Systemie Rejestracji Centralnej KEP, tj. [...], [...] G.
Organ odwoławczy zweryfikował te informacje – zwrócił się do [...] Urzędu Skarbowego w G. o przekazanie dokumentów wskazujących adres zamieszkania skarżącej. Organ ten, do pisma z dnia 18 lutego 2020 r. dołączył kserokopie zgłoszeń aktualizacyjnych i zeznań podatkowych skarżącej.
Analiza akt sprawy potwierdza stanowisko organu odwoławczego, że Decyzja została prawidłowo przesłana na ujawniony wobec organów podatkowych adres zamieszkania skarżącej, tj [...] G., ul. [...] i doręczona w trybie art. 150 o.p. w dniu 6 czerwca 2019 r.
W dniu 27 kwietnia 2016 r. skarżąca złożyła do [...] Urzędu Skarbowego w G. zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej będącej podatnikiem ZAP-3 (wpływ do Urzędu w dniu 6 maja 2016 r.), w którym jako adres zamieszkania wskazała: [...] G., ul. [...].
W dniu 10 maja 2016 r. do [...] Urzędu Skarbowego w G. wpłynęło kolejne zgłoszenie aktualizacyjne osoby fizycznej będącej podatnikiem ZAP-3, w którym skarżąca ponownie jako adres zamieszkania wskazała: [...] G., ul. [...].
W dniu 6 maja 2016 r. do [...] Urzędu Skarbowego w G. wpłynęło zeznanie PIT-37 skarżącej za 2015 r. w którym ponownie jako adres zamieszkania wskazała: [...] G. ul. [...].
W dniu 10 maja 2016 r. do [...] Urzędu Skarbowego w G. wpłynęła korekta zeznania PIT-37 skarżącej za 2014 r. (nadane za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 9 maja 2016 r.), w którym jako adres zamieszkania wskazała: [...] G., ul. [...]. Na kopercie, w której skierowano do Urzędu korektę zeznania, skarżąca podała jako adres nadawcy G., ul. [...].
Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku ("Adresy aktywne podmiotu"), wynika, że adresem rejestracyjnym skarżącej od dnia 8 maja 2016 r. (zapisu dokonano w dniu 10 maja 2016 r.) są: [...] G., ul. [...].
Skoro zatem skarżąca w zgłoszeniach aktualizujących złożonych w organie podatkowym w 2016 r. wskazała adres zamieszkania w G. i nie złożyła następnie zgłoszenia aktualizującego bądź zeznania, z których wynikałoby, że zmieniła adres zamieszkania, nie można za skarżącą przyjąć, że adresem zamieszkania, na który należało wysłać Decyzję jest W., ul. [...]. Kwestia adresu skarżącej powinna zostać rozstrzygnięta na podstawie danych wykazywanych w zgłoszeniach aktualizacyjnych, czy zeznaniach, a nie na podstawie załączonych do odwołania dokumentów o charakterze prywatnym (wyrok NSA z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 2019/16; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1503/19).
Z akt sprawy wynika, że we wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, złożonym w Sądzie Rejonowym w G. w dniu 10 kwietnia 2015 r., skarżąca – jako jej członek zarządu wskazała adres zamieszkania: [...] G., ul. [...].
Należy zgodzić się z organem, że podniesione przez skarżącą okoliczności wskazują na brak zachowania należytej staranności i dbałości w prowadzeniu własnych spraw, stąd niemożliwe było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W ocenie Sądu, organy podatkowe działały legalnie (art. 120 o.p.) i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, przez co nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.). W sposób wyczerpujący został zebrany i rozpatrzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 o.p.), zaś jego spójna i logiczna ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 o.p. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest pełne, jasne i spełnia wymogi określone w art. 210 § 4 o.p. w związku z art. 219 o.p. Sąd, wbrew zarzutom skargi nie dopatrzył się również naruszenia zasady prowadzenia postępowania sposób budzący zaufania do organów podatkowych (art. 121 o.p.).
Przez wzgląd na powyższe, zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż za-skarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI