I SA/GL 959/22

I SA/Gl 959/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-08-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Dorota Kozłowska
Paweł Kornacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 442/23 - Wyrok NSA z 2025-11-07
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 2 ust. 1-3
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 listopada 2022 r. sprawy ze skargi Z. F. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 czerwca 2022 r. nr COF.OUR.6375.8082.2022 ŁD.JJ.ZZ 03316448 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Z. F. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: DCOF) w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. W piśmie z 22 października 2021 r., skierowanym do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. skarżąca wniosła:
- zarzut nieistnienia obowiązku z uwagi na nie rejestrowanie odbiornika telewizyjnego, brak zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, zmianę miejsca zamieszkania oraz wyjazd za granicę kraju;
- zarzut błędu co do zobowiązanego,
- zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
2.2. DCOF działając jako wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym, postanowieniem z 21 kwietnia 2022 r., nr COF.OUR.6375.8082.2022 WR.JR.P 03316448 oddalił wszystkie zarzuty.
W uzasadnieniu wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (odbiorników rtv) i opłatami abonamentowymi mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1689, ze zm. - dalej: u.o.a.). Zgodnie z art. 2 ust. 2 i 3 tej ustawy domniemywa się, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu używa tego odbiornika. Ustawa nakłada na posiadaczy odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych jednoznaczny obowiązek rejestrowania używanych odbiorników oraz uiszczania opłaty abonamentowej począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego.
Wymieniona ustawa jest aktualnym aktem prawnym regulującym kwestie związane z opłatami za korzystanie i używanie odbiorników rtv. Nie oznacza to jednakże, iż postępowania mające na celu wyegzekwowanie należności z tytułu abonamentu nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie u.o.a.
Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 805, ze zm. – dalej: u.r.t.).
Dalej wierzyciel wskazał, że obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa do dnia poprzedzającego wyrejestrowanie odbiorników lub od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dopełniono w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A., formalności związanych ze zwolnieniem od opiat abonamentowych bądź gdy uzyskano z mocy prawa zwolnienie od opłat, przysługujące z tytułu ukończenia 75 lat życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz.U. z 2015 r. poz. 1324).
W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel stwierdził, że w dniu 1 czerwca 2001 r. skarżąca dokonała formalności dotyczących rejestracji odbiornika telewizyjnego. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika i służyła do dokonywania opłat abonamentowych. W momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) skarżącej został nadany, jako użytkownikowi odbiorników, indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Na dowód powyższego wierzyciel dołączył kserokopię "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego / telewizyjnego" z 1 czerwca 2001 r. oraz duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych / telewizyjnych" z 18 sierpnia 2008 r.
W odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na brak zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wierzyciel wskazał, że skarżąca została powiadomiona o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, bowiem korespondencja zawierająca zawiadomienie o nadaniu tego numeru ([...]) została wysłana na adres wskazany podczas rejestracji odbiorników, tj. [...], [...] W.. Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych Poczta Polska S.A. była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia, którego wzór stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. Przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na prawidłowy adres użytkownika czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia i było wystarczającym, w tym stanie prawnym, działaniem Poczty Polskiej, która w sposób prawidłowy wykonała, wobec skarżącej ciążące na wierzycielu obowiązki wynikające ze wskazanego wyżej przepisu. DCOF powołał się w tej mierze na wyrok NSA z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2262/15.
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku z uwagi na to, że od ponad 20 lat skarżąca nie mieszka pod adresem: ul. [...], [...] W. oraz wyjechała za granicę kraju w 2008 r., DCOF wskazał, że zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. poz. 338) regulującym kwestie związane ze zmianą nazwiska, miejsca stałego pobytu (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, posiadacz książeczki radiofonicznej był zobowiązany do powiadomienia urzędu pocztowego o zaistniałym fakcie.
W okresie późniejszym, zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2005 r. poz. 1190) posiadacz książeczki powiadamia placówkę operatora publicznego w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz zaprzestaniu używania odbiorników.
Następnie zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych użytkownik zarejestrowanych odbiorników powiadamia placówkę urzędu pocztowego o zmianie nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie po powstaniu zmiany lub zaistnieniu zdarzenia.
Obecnie zgodnie z rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676) regulującym kwestie związane ze zmianą danych, zgubieniem lub zniszczeniem dowodu zarejestrowania odbiornika rtv oraz z zaprzestaniem jego używania, użytkownik niezwłocznie, powiadamia operatora wyznaczonego o zaprzestaniu używania odbiorników. Dla skutecznego dopełnienia czynności w formie przewidzianej przepisami prawa, użytkownik jest zobowiązany do dokonania zgłoszenia formalności w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej, pod adresem: www.poczta-polska.pl.
Następnie DCOF wyjaśnił, że każdy z powołanych wyżej aktów prawnych, nakładał na abonenta obowiązek powiadomienia właściwej placówki Poczty Polskiej m.in. o zmianie miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników, zagubienia lub zniszczenia dowodu rejestracji, czy o fakcie zaprzestania używania odbiorników. Uprzednio zgodnie z obowiązującymi przepisami dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych była imienna książeczka opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Zasady postępowania w określonych sytuacjach, także w przypadku wyrejestrowania odbiorników rtv, czy zmiany danych zawartych we wniosku rejestracyjnym (zmiana adresu) zawarte były w książeczce radiofonicznej. W przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej jakichkolwiek zmian statusu formalno-prawnego abonenta, użytkownik odbiorników rtv, był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia w zależności od zaistniałego zdarzenia, odpowiednich odcinków "Z" (odcinek zmiany), "U" (odcinek wymiany książeczki), "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdujących się w książeczce radiofonicznej.
W podsumowaniu DCOF podkreślił, że wyłącznie podjęcie przez abonenta działań zmierzających do wyrejestrowania odbiorników, opisanych w powołanych wyżej powszechnie obowiązujących przepisach, może doprowadzić do ustania obowiązku opłacania abonamentu. Jeżeli abonent nie dokona skutecznego prawnie wyrejestrowania odbiorników, to nadal jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych. W odniesieniu do skarżącej DCOF stwierdził, że do dnia wydania postanowienia skarżąca nie dopełniła w placówce pocztowej formalności wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a zatem nadal posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczenia opłat z tytułu abonamentu radiofonicznego i telewizyjnego. W świetle powyższego oddalił zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, obejmującego zaległości od stycznia 2016 r. do czerwca 2021 r.
W odniesieniu do zarzutu błędu co do zobowiązanego, wierzyciel wskazał, że z sytuacją błędu, co do osoby zobowiązanego mamy do czynienia wówczas, gdy egzekucja jest wszczęta i prowadzona przeciwko innej osobie niż zobowiązany. Innymi słowy błąd co do zobowiązanego może nastąpić wtedy, gdy organ egzekucyjny dokona czynności egzekucyjnej względem podmiotu, który nie jest zobowiązany w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego, a więc podmiotu faktycznie istniejącego, w sytuacji, w której istnieje inny podmiot zobowiązany. DCOF podkreślił, że kwestia błędu co do osoby zobowiązanego została zbadana, lecz stwierdzono, iż zarzut ten należy oddalić.
W odniesieniu do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, wierzyciel wyjaśnił, że skarżącej doręczono przesyłkę zawierającą upomnienie. Przesyłka o nr [...] zawierająca upomnienie została wysłana do skarżącej 28 czerwca 2021 r. na adres: ul. [...], [...] W.. Przedmiotowe upomnienie zostało doręczone zgodnie z art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 736, ze zm. – dalej: k.p.a.) pełnoletniemu domownikowi: E. T., w dniu 2 lipca 2021 r., która zobowiązała się do oddania przesyłki adresatowi. Na dowód tego wierzyciel przedłożył kserokopię upomnienia z 28 czerwca 2021 r. oraz dokument elektroniczny wygenerowany w dniu 23 sierpnia 2021 r. z systemu Poczty Polskiej S.A. W świetle powyższego oddalił zarzut dotyczący braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
2.3. W zażaleniu na postanowienie z 21 kwietnia 2022 r. zobowiązana zarzuciła naruszenie przez DCOF art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479, ze zm. – dalej: u.p.e.a.) poprzez oddalenie zgłoszonych zarzutów:
1) w sytuacji, gdy zarejestrowanie przez nią odbiornika nastąpiło 1 czerwca 2001 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, która to ustawa w art. 11 pkt 8 uchyliła w całości rozdział 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, bez jednoczesnego zamieszczenia w przepisach przejściowych informacji na temat stanu prawnego dotychczas zarejestrowanych odbiorników, co prowadzić powinno do automatycznego wygaśnięcia obowiązku opłat abonamentowych z tytułu odbiorników zarejestrowanych pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy;
2) w sytuacji, gdy posiadanie przez zobowiązaną odbiornika nie zostało przez wierzyciela na gruncie obecnej ustawy o opłatach abonamentowych potwierdzone, a wynika z jego domniemania opartego na zarejestrowaniu przez nią takiego odbiornika na podstawie ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, co jest sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego albowiem oczywistym jest, że cykl życia produktów elektronicznych nie pozwala na tak długi okres użytkowania odbiorników radiowych lub telewizyjnych;
3) z uwagi na uznanie, że zobowiązana została zawiadomiona o nadaniu jej indywidualnego numeru użytkownika, podczas gdy powiadomienie to zostało podpisane 18 sierpnia 2008 r., a zatem w okresie, w którym wykonywała pracę korespondenta zagranicznego i nie przebywała w kraju, a zatem nie mogła skutecznie odebrać przedmiotowego zawiadomienia;
4) pomimo, że ustawa o opłatach abonamentowych uzależnia pobranie opłaty abonamentowej od używania odbiornika, co wprost wskazano w art. 2 ust. 1 u.o.a., natomiast w sprawie bezsporne jest to, że w okresie od 2008 r. do lipca 2019 r. mieszkała w USA, zatem nie mogła korzystać z odbiornika rtv.
Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia oraz uznanie zgłoszonych zarzutów.
2.4. DCOF postanowieniem z 9 czerwca 2022 r., nr COF.OUR.6375.8082.2022 ŁD.JJ.ZZ 03316448 utrzymał w mocy własne postanowienie z 21 kwietnia 2022 r.
W uzasadnieniu wskazał, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem, rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z ustaw (u.o.a. lub u.r.t.) bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. W tym zakresie DCOF powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., I SA/GI 804/14 oraz wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r., II GSK 5276/16.
Wierzyciel wskazał również, że użytkownicy odbiorników rtv, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji oraz wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania). Na podstawie obowiązujących przepisów nie anulowano zgłoszonych przez użytkowników wniosków rejestracyjnych, a wyłącznie imienną książeczkę opłat zastąpiono indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Wprowadzona zmiana nie wymagała ponownego zgłoszenia rejestracji używanych odbiorników. Rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika,
Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. zobowiązanej, jako zarejestrowanemu już użytkownikowi odbiornika telewizyjnego, został nadany indywidualny numeru identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił imienną książeczkę opiat abonamentowych numer [...]. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało przesłane pismem z 18 sierpnia 2008 r. na adres: ul. [...], [...] W., który to adres został podany przy zgłoszeniu rejestracji odbiornika telewizyjnego w dniu 1 czerwca 2001 r.
Wierzyciel wskazał, że NSA w wyroku z 22 czerwca 2017 r., II GSK 2262/15 orzekł, iż użytkownicy, którym nadano indywidualny numer identyfikacyjny przed dniem 12 grudnia 2008 r., w którym to upływał termin wskazany w § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, kontynuują wnoszenie opłat abonamentowych, bez konieczności ponownej rejestracji odbiorników rtv oraz zastosowania trybu o którym mowa w § 2 tego rozporządzenia. Zawiadomienie to, stanowi dowód zarejestrowania odbiorników w rozumieniu przepisu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.
W odniesieniu do informacji dotyczącej zmiany miejsca zamieszkania oraz wyjazdu zobowiązanej z kraju w 2008 r. DCOF wskazał, że Poczta Polska S.A. po zgłoszeniu przez abonenta rejestracji odbiorników rtv i wnoszeniu opłat bądź zaprzestaniu ich wnoszenia, nie dokonuje kontroli stanu faktycznego (tj. czy abonent nadal posiada odbiorniki rtv i z nich korzysta). W świetle obowiązujących regulacji prawnych to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie stanu formalno-prawnego (zmianie danych adresowych, zaprzestaniu korzystania odbiorników rtv lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie jest związany z rejestracją odbiorników (modelu, nazwy) w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Mając na uwadze informacje, że w związku z wykonywaną pracą okresie od 2008 r. do lipca 2019 r. zobowiązana przebywała za granicą i nie mogła korzystać z zarejestrowanego odbiornika telewizyjnego, DCOF ponownie wskazał, że to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, o zaprzestaniu korzystania z odbiorników rtv np. w przypadku wyjazdu z kraju - co dotyczy rozpatrywanej sprawy. Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu, w szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników.
Jedynie podjęcie w stosownym czasie przez abonenta właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
Dalej DCOF wskazał, że każdy z poniższych aktów wykonawczych tj.:
- rozporządzenie Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 1993 r. poz. 338),
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190),
- rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342),
- rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676)
zawierał delegacje ustawowe w dacie ich obowiązywania, które obligatoryjnie nakładały na użytkowników odbiorników rtv obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników rtv.
Wierzyciel wskazał również, że w okresie kiedy zobowiązana przebywała poza granicami kraju, formalności związane z wyrejestrowaniem odbiornika telewizyjnego mogła dokonać osoba przez nią upoważniona. Poczta Polska S.A. nie stwierdziła jednak wyrejestrowania przedmiotowego odbiornika w 2008 r. DCOF zauważył, że zobowiązana w piśmie z 22 października 2021 r. stanowiącym wniesione zarzuty wskazała, że od 2008 r. do lipca 2019 r. mieszkała w USA, więc w tym czasie w Polsce nie korzystała z żadnych odbiorników rtv. W tej mierze wierzyciel jednak podkreślił, że w dniu 6 sierpnia 2014 r. przelewem bankowym dokonana została opłata abonamentowa za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2014 r. w łącznej wysokości 1562,50 zł (abonament 1175,40 zł, odsetki za zwłokę 375,50 zł, koszty upomnienia 11,60 zł), czyli w okresie, jak zaznaczyła zobowiązana, kiedy mieszkała i pracowała w USA.
3.1. W skardze zarzucono:
1) naruszenie art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. poprzez naliczenie opłat abonamentowych w sytuacji, gdy rejestracja odbiornika przez skarżącą nastąpiła 1 czerwca 2001 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, która to ustawa w art. 11 pkt 8 uchyliła w całości rozdział 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji bez jednoczesnego zamieszczenia w przepisach przejściowych informacji na temat stanu prawnego dotychczas zarejestrowanych odbiorników, co prowadzić powinno do automatycznego wygaśnięcia obowiązku opłat abonamentowych z tytułu odbiorników zarejestrowanych pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy;
2) naruszenie art. 2 ust. 1 u.o.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że o aktualizacji obowiązku uiszczenia opłaty decyduje czynność materialnotechniczna polegająca na wyrejestrowaniu odbiornika nie zaś faktyczne posiadanie odbiornika RTV.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że bezspornym pomiędzy stronami jest fakt zarejestrowania przez skarżącą odbiornika 1 czerwca 2001 r. i że to właśnie ta rejestracja jest podstawą dochodzenia opłaty abonamentowej od skarżącej. W ocenie skarżącej taka podstawa ustalenia należności publicznoprawnej nie znajduje jednak podstaw prawnych. Należy zauważyć, że w dacie zarejestrowania odbiornika rtv kwestie związane z ponoszeniem opłat abonamentowych regulowane były w rozdziale 7 u.r.t. Przepisy te zostały uchylone na mocy art. 11 pkt 8 u.o.a., która to ustawa nie zawierała jednak precyzyjnych przepisów przejściowych dotyczących odbiorników uprzednio rejestrowanych. Wobec uchylenia zarówno rozdziału 7 u.r.t. jak i wydanego na jego podstawie rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 roku w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych od momentu wejścia w życie u.o.a. nie istniała podstawa prawna do przyjęcia, że skarżąca posiada odbiornik RTV. Mając na względzie zasadę demokratycznego państwa prawa i wynikającą z niej zasadę racjonalności ustawodawcy w sytuacji, gdy nie wprowadzono przepisów przejściowych uznać należy, że obowiązki nałożone uchylone przepisem prawa wygasły. W przeświadczeniu o wygaśnięciu tych obowiązków skarżąca opuściła kraj wykonując zawód zaufania publicznego - była zagraniczną korespondentką telewizji publicznej. Zauważono, że wobec uchylenia rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych przed wyjazdem skarżącej, przepisy tego rozporządzenia nie mogły jej obligować do informowania o zmianie miejsca zamieszkania. Wbrew twierdzeniom zawartym w postanowieniu obowiązku takiego nie nakładały na skarżącą również późniejsze rozporządzenia wydane na podstawie art. 6 ust. 4 u.o.a., albowiem odnosiły się one do posiadaczy odbiorników zarejestrowanych na podstawie tejże ustawy, co w przypadku skarżącej, jak wskazano wyżej nie miało miejsca.
Następnie w skardze podniesiono, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.o.a. obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika rtv. Brzmienie przywołanego przepisu jednoznacznie wskazuje na aktualizację obowiązku ponoszenia opłat dopiero po rejestracji odbiornika, skoro zatem rejestracja taka nie miała miejsca na gruncie aktualnie obowiązującej ustawy, to brak jest podstaw do uznania, że obowiązek taki wobec skarżącej kiedykolwiek się zaktualizował.
W odniesieniu do drugiego z zarzutów wskazano, że u.o.a. expressis verbis wskazuje, że opłaty abonamentowe pobierane są z tytułu użytkowania odbiorników (art. 2 ust. 1 u.o.a.). W niniejszej sprawie w zasadzie bezsporne jest, że skarżąca nie korzystała z odbiorników w latach 2008-2019. W tym okresie skarżąca, co jest okolicznością powszechnie znaną, była korespondentką zagraniczną telewizji [...], a później [...] i przebywała na stałe w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Okoliczność ta nie jest przez organ kwestionowana, który obowiązku ponoszenia opłat upatruje w fakcie niedokonania przez skarżącą czynności materialnotechnicznej w postaci wyrejestrowania odbiornika rtv.
Skarżąca zaznaczyła, że zdaje sobie sprawę, iż okoliczność wyrejestrowania odbiornika może mieć istotne znaczenie do ustalenia czy abonent korzystał z odbiornika, jednak w świetle literalnego brzmienia przepisu art. 2 ust. 1 u.o.a. nie może to być okoliczność nie podlegająca wzruszeniu. Jeśli ustawodawca powiązał opłatę abonamentową z korzystaniem z odbiornika, nie zaś z faktem wyrejestrowania odbiornika, to w sytuacji gdy abonent jest w stanie w sposób obiektywny i niezaprzeczalny wykazać, że nie korzystał z odbiornika to brak jest podstaw do nałożenia opłaty abonamentowej.
Zauważyła ponadto, że wobec w zasadzie bezspornego stanu faktycznego jego interpretacja winna być dokonywana w myśl zasady in dubio pro tributario, co jest warunkiem demokratycznego państwa prawa. Jak zauważył Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lipca 2013 roku, sygn. akt SK 18/09 zasada in dubio pro tributario, będąca regułą wykładni funkcjonalnej dotyczącą regulacji podatkowych, mającą podstawę konstytucyjną, nakazuje - w wypadku nieusuwalnej wieloznaczności przepisu prawnego - odtworzyć z niego normę prawną, która uwzględnia interes podatnika. Niejasne regulacje podatkowe nie mogą być interpretowane na jego niekorzyść, za to na rzecz państwa.
3.2. W odpowiedzi na skargę DCOF wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) podlegała oddaleniu.
5. Nietrafny jest zarzut skarżącej podnoszący naruszenie art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. poprzez naliczenie opłat abonamentowych w sytuacji, gdy rejestracja odbiornika przez skarżącą nastąpiła 1 czerwca 2001 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, która to ustawa w art. 11 pkt 8 uchyliła w całości rozdział 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji bez jednoczesnego zamieszczenia w przepisach przejściowych informacji na temat stanu prawnego dotychczas zarejestrowanych odbiorników, co prowadzić powinno do automatycznego wygaśnięcia obowiązku opłat abonamentowych z tytułu odbiorników zarejestrowanych pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy.
Sąd wskazuje, że zasadnie podniósł DCOF, iż zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw (u.r.t. lub u.o.a.) bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Stanowisko takie jest ugruntowane w orzecznictwie (por. wyroki NSA z: 6 kwietnia 2017 r., II GSK 5276/16; 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20; 22 marca 2018 r., II GSK 1343/16; 7 czerwca 2018 r., I GSK 801/18; 11 marca 2020 r., I GSK 1518/19; 5 września 2018 r., I GSK 2271/18).
W tej mierze trzeba zauważyć, że w dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (powoływana także jako: u.r.t.). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (powoływana także jako: u.o.a.). Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). W tym stanie rzeczy obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej ciąży m.in. na podmiotach, które w dacie jej wejścia w życie miały zarejestrowany odbiornik.
Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych wynika wprost z przepisu prawa, tj. z art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a.; powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych. Przepis art. 5 ust. 1 u.o.a. stanowi natomiast, że odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Synteza wskazanych regulacji prawnych pozwala na konstatację, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych.
Zatem Sąd, podziela i uznaje za własny, wyżej zaprezentowany już pogląd, iż z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Należy również wskazać, że zgodnie z § 5 rozporządzenia z 25 września 2007 r. dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, iż w świetle brzmienia § 5 ust. 2 rozporządzenia z 25 września 2007 r. operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 grudnia 2016 r., II GSK 1297/15 wskazał, że z treści przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika rtv numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z: 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15; z 22 marca 2018 r., II GSK 1343/16; z 30 stycznia 2018 r., II GSK 3012/17; z 11 sierpnia 2017 r., II GSK 3328/15).
W świetle wskazanych regulacji i dokonanych ustaleń faktycznych nie ulega wątpliwości, że skarżąca była obowiązana do ponoszenia - a po nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego - do kontynuowania opłat za używanie odbiornika rtv.
Zauważyć bowiem należy, jak prawidłowo wskazał DCOF, że rejestracja odbiornika telewizyjnego i radiofonicznego skarżącej dopełniona została w 2001 r. na książeczce o nr [...], w której opłaty były dokonywane do końca 2007 r. Po zarejestrowaniu odbiornika rtv uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa. Dane te były wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć z uwagi na wejście w życie przepisów nowej ustawy i rozporządzenia z 25 września 2007 r. Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał wpływu na skutki wynikające z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika rtv. Podnosząc nieistnienie obowiązku uiszczenia opłat skarżąca powinna wykazać wyrejestrowanie tego odbiornika, czego nie uczyniła.
5. Nie jest zasadny także drugi zarzut, tj. naruszenia art. 2 ust. 1 u.o.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że o aktualizacji obowiązku uiszczenia opłaty decyduje czynność materialnotechniczna polegająca na wyrejestrowaniu odbiornika nie zaś faktyczne posiadanie odbiornika RTV. Ten zarzut opiera się na założeniu, że skoro skarżąca w latach 2008-2019 przebywała poza granicami Polski, to nie mogła użytkować odbiornika rtv, a art. 2 ust. 1 u.o.a. stanowi, że opłaty abonamentowe pobiera się za używanie odbiorników.
Wobec tego Sąd zauważa, że - jak już wyjaśniono wyżej - obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej pozostaje związany z rejestracją takiego odbiornika, a nie korzystaniem z niego poprzez oglądanie nadawanych programów. Obowiązek ten wynika bowiem z domniemania odbioru programu, a nie z korzystania z odbiornika, tym bardziej konkretnego, pod określonym adresem i to przez konkretną osobę. Co więcej, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 grudnia 2020 r., II FSK 2322/18, sporny obowiązek nie wiąże się z posiadaniem lub nie posiadaniem odbiornika RTV, gdyż okoliczność, że strona nie posiadała w okresie objętym tytułem wykonawczym żadnego odbiornika radiowo-telewizyjnego, pozostaje bez wpływu na obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej. W orzecznictwie wskazuje się również, że skutków zarejestrowania odbiornika i niewyrejestrowania go nie można sanować powołując się na fakt zmiany miejsca zamieszkania, czy zbycia nieruchomości, pod adresem której zarejestrowano odbiornik (wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 czerwca 2020 r., I SA/Bd 41/20 oraz wyroki WSA w Gliwicach z: 6 maja 2021 r., I SA/Gl 430/21; 24 czerwca 2021 r., I SA/Gl 1165/20; 10 lutego 2022 r., I SA/Gl 117/21; 6 maja 2022 r., I SA/Gl 348/22).
Sąd podziela argumentację DCOF w tym zakresie, że po zgłoszeniu przez abonenta rejestracji odbiorników rtv i wnoszeniu opłat bądź zaprzestaniu ich wnoszenia, wierzyciel (DCOF, czy Poczta Polska S.A.) nie dokonuje kontroli stanu faktycznego (tj. czy abonent nadal posiada odbiorniki rtv i z nich korzysta). W świetle regulacji wyżej już wskazanych, to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie stanu faktycznego (zmianie danych adresowych, zaprzestaniu korzystania odbiorników rtv lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych). Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych nie bowiem jest związany z rejestracją odbiornika (jego modelu, nazwy etc.), w dodatku w określonym miejscu, lecz z rejestracją odbiorników przez konkretnego abonenta. Mając na uwadze informacje, że w związku z wykonywaną pracą okresie od 2008 r. do lipca 2019 r. zobowiązana przebywała za granicą i nie mogła korzystać z zarejestrowanego odbiornika telewizyjnego, DCOF zasadnie wskazał, że to na zobowiązanej spoczywał obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, czy o zaprzestaniu korzystania z odbiornika rtv pod tym konkretnym adresem. Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu, w szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika.
Na marginesie Sąd zauważa, że choć skarżąca podnosi, iż w okresie 2008-2019 r. przebywała poza granicami kraju, to organ wskazał, iż 6 sierpnia 2014 r. przelewem bankowym dokonana została opłata abonamentowa za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2014 r.
6. Sąd nie dostrzegł także z urzędu innego naruszenia prawa w kontrolowanym postanowieniu, aniżeli podniesione w skardze (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
7. Z tych wszystkich powodów skarga została oddalona.