I SA/GL 919/23

I SA/Gl 919/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-07-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Beata Machcińska
Bożena Pindel /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2 pkt 1, 3, 4, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 19 maja 2023 r. nr COF.OUR.635.2911.2023 ŁD.SA.ZZ 02998938 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi jest wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2022 r. poz. 479, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j.: Dz.U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: u.o.a., ustawa abonamentowa) postanowienie Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej także: Dyrektor) z dnia 19 maja 2023r. nr COF.OUR.635.2911.2023 ŁD.SA.ZZ 02998938 w sprawie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
2. Postępowanie przed organami administracji.
2.1. Z akt sprawy wynika, że w związku z brakiem realizacji przez P. M. (dalej: skarżący, zobowiązany) należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych, Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – [...] (dalej: organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy o nr 4590E1-55/WA/2023 z dnia 7 lutego 2023 r., obejmujący zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentu radiowo – telewizyjnego za okres od stycznia 2018 r. do lipca 2022 r.
Następnie, w dniu 22 sierpnia 2022 r. wierzyciel wystawił pisemne upomnienie.
2.2. Skarżący pismem z dnia 1 marca 2023 r. złożył do organu egzekucyjnego zarzuty, podnosząc błąd co do osoby zobowiązanego oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
W zgłoszonym zarzucie zobowiązany podniósł, że w okresie, wskazanym w tytule wykonawczym, nie był posiadaczem ani też nie używał jakiegokolwiek odbiornika, a tym bardzie odbiornika znajdującego się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. W znacznej części ww. okresu nie przebywał ponadto pod adresem, na który został przesłany tytuł wykonawczy. Zaznaczył, iż nie otrzymał uprzedniego wezwania do zapłaty ani jakiejkolwiek decyzji, z której wynikałby obowiązek zapłaty należności abonamentowych. Zdaniem skarżącego jedyna korespondencja, jaka została do niego skierowana, to zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, do którego załączony był tytuł wykonawczy – doręczone w dniu 23 lutego 2023 r. Zobowiązany zaakcentował też, że pod adresem przy ul. [...] [...] m [...] w W. nie był nigdy zarejestrowany żaden odbiornik radiowy ani telewizyjny.
Organ egzekucyjny pismem z dnia 10 marca 2023 r. przekazał wierzycielowi pismo skarżącego stanowiące zarzuty, celem zajęcia stanowiska.
2.3. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2023 r. o nr COF.OUR.635.2911.2023 ŁD.KK.P 02998938 Dyrektor oddalił zarzuty zobowiązanego, dotyczące: nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane oraz błędu co do zobowiązanego.
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor na wstępie zauważył, że jak wynika z uzasadnienia zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów, jego intencją było złożenie zarzutu: nieistnienia obowiązku, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, jeżeli jest wymagane oraz błędu co do osoby zobowiązanego.
Następnie Dyrektor odwołał się do przepisów prawnych, mających zastosowanie w sprawie i zaakcentował, że na imię i nazwisko zobowiązanego została zgłoszona rejestracja odbiorników – pod adresem: ul. [...] [...], [...] W.. Po zgłoszeniu rejestracji, wydano książeczkę radiofoniczną o nr [...], stanowiącą dowód zarejestrowania odbiorników i służącą do dokonywania opłat abonamentowych. Kolejna wydana książeczka nosiła nr [...].
Z uwagi na fakt, iż w momencie wejścia w życia rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiornika (Dz.U. z 2007 r., Nr 187, poz. 1342) skarżący posiadał status abonenta, został nadany zobowiązanemu – jako użytkownikowi odbiornika – indywidualny numer identyfikacyjny: [...]. Dyrektor zarazem podniósł, że odnosząc się do kwestii, iż zobowiązany w znacznej części okresu nie przebywał pod adresem, na który wystawiono tytuł wykonawczy, należy stwierdzić, że to na abonencie ciąży obowiązek informowania o zmianach, mających wpływ na zgłoszoną rejestrację odbiorników. Dotyczy to zarówno zmian miejsca zamieszkania, jak również kwestii zaprzestania używania odbiorników i ich wyrejestrowania. Organ podkreślił, że rejestracja odbiorników jest przypisana do abonenta a nie do adresu.
Dyrektor stwierdził, że nie dysponuje dokumentem, który by potwierdzał dopełnienie przez zobowiązanego formalności wyrejestrowania odbiorników ani też aktualizacji danych. Z uwagi na to, zarzut nieistnienia obowiązku Dyrektor uznał za niezasadny.
Następnie organ odniósł się do zgłoszonego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego. W tych ramach wskazał, że skoro rejestracji odbiorników dokonano na dane osobowe zobowiązanego, brak jest problemów z jednoznacznym określeniem tożsamości zobowiązanego. Chybiony jest w związku z tym zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.
Rozpatrując zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia Dyrektor stwierdził, iż w dniu 22 sierpnia 2022 r. wysłane zostało do zobowiązanego upomnienie, na adres: ul. [...] [...], [...] W.. Przesyłka polecona je zawierająca, jak ustalono, została prawidłowo skierowana na aktualny adres zameldowania zobowiązanego, za elektronicznym potwierdzeniem odbioru. Była ona dwukrotnie awizowana (25 sierpnia 2022 r. oraz 2 września 2022 r.) a następnie została zwrócona do nadawcy jako niepodjęta w terminie (w dniu 9 września 2022 r.).
Dyrektor zwrócił tutaj uwagę na instytucję fikcji doręczenia, przewidzianą w art. 44 k.p.a. i stwierdził, że wobec powyższego oddaleniu podlegał także zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany stwierdził, iż lokal położony przy ul. [...] [...] m [...] w W., w którym znajdował się odbiornik, został przez niego zbyty w 2003 r. wraz z ww. odbiornikiem. Po sprzedaży mieszkania nie był właścicielem żadnego lokalu, w którym mógłby używać jakiegokolwiek odbiornika; odbiornik został też wyrejestrowany. Od tego czasu skarżący nie posiada odbiorników radiowo – telewizyjnych.
Zobowiązany podnosił, że po zbyciu ww. lokalu jego małżonka dokonała wyrejestrowania odbiornika, niestety po upływie 20 lat nie udało mu się odnaleźć dokumentu, który by to potwierdzał. Zaznaczył, że opłata należy się od sprawnego odbiornika, a nie od osoby, która rzekomo nie dopełniła obowiązku jego wyrejestrowania. Stwierdził też, że w momencie wejścia w życie rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. nie posiadał już żadnego odbiornika oraz nie mógł mu być w związku z tym nadany numer identyfikacyjny. Korespondencji o nadaniu mu takiego numeru nie otrzymał ani nie mógł otrzymać, gdyż wysłana została ona na adres, pod którym zobowiązany nie zamieszkiwał już od 5 lat. Skarżący wyraził pogląd, że brak wyrejestrowania odbiornika nie uzasadnia pobierania opłaty abonamentowej w sytuacji, w której fizycznie odbiornika się nie posiada.
Zobowiązany zarzucił nadto, że organ nie informował go o zaległościach w opłacie ani o konieczności podjęcia działań dotyczących opłat abonamentowych. Organ nie reagował na brak opłat, w związku z tym zobowiązany nie mógł przypuszczać, iż "zalega" z jakąkolwiek opłatą.
Końcowo zobowiązany stwierdził, że z ostrożności podnosi zarzut przedawnienia roszczenia, gdyż od chwili wyrejestrowania odbiornika upłynęło 20 lat.
2.5. Postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. Dyrektor utrzymał w mocy wydane w pierwszej instancji postanowienie z dnia 17 kwietnia 2023 r.
W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel przede wszystkim wskazał, przywołując stosowne regulacje prawne, iż obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa. Wierzyciel w postanowieniu pierwszoinstancyjnym zasadnie wskazał, iż na dane osobowe zobowiązanego zgłoszona została rejestracja odbiorników używanych pod adresem: ul. [...] [...], [...] W.. W bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. znajduje się informacja o zgłoszonej ww. rejestracji i wydaniu książeczki radiofonicznej nr [...] a następnie o wydaniu w dniu 6 sierpnia 1998 r. w Urzędzie Pocztowym W. [...] nowej książeczki radiofonicznej o nr [...]. Dyrektor wskazał, że dowód w postaci kserokopii Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" złożonego w dniu 6 sierpnia 1998 r. oraz karty radiofonicznej załączony został do akt sprawy. Na okazanej karcie radiofonicznej zawarte są informacje o wydanych ww. książeczkach radiofonicznych.
Dyrektor zauważył, że imienna książeczka radiofoniczna (do czasu wprowadzenia w 2007 r. zmian technologicznych) służyła abonentom do dokonywania opłat z wykorzystaniem znajdujących się w niej odcinków. Książeczka posiadała również druki; "Z" - odcinek służący do zgłaszania zmian formalno – prawnych, np. zmiany nazwiska, adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników; odcinek "W" - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników oraz odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych. Każda dokonana formalność w placówce pocztowej, np. zmiana danych, wystąpienie o wydanie nowej książeczki radiofonicznej, wyrejestrowanie odbiorników, odnotowywana była i potwierdzana datownikiem placówki pocztowej w książeczce radiofonicznej (potwierdzenie dla abonenta) jak również na odcinku (potwierdzenie dla Poczty) przesyłanym celem odnotowania odpowiedniej dla zgłoszenia zmiany i archiwizacji. Biorąc powyższe pod uwagę Dyrektor podkreślił, iż jeśli rzeczywiście w 2003 r. zobowiązany dokonałby wyrejestrowania odbiorników, to złożony zostałby odcinek "W" z książeczki radiofonicznej o nr [...] a zapis o wyrejestrowaniu byłby umieszczony w bazie danych o abonentach i dokument przeznaczony dla operatora pocztowego zostałby zarchiwizowany.
W niniejszej sprawie przeszukane zostały zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe. W wyniku tych czynności stwierdzono jednoznacznie, że Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiorników. Dokumentu takiego nie przedstawił też zobowiązany w toku postępowania.
Dyrektor podkreślał też, że nieistnienie obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje prawne wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Obowiązek informowania o każdej zmianie mającej wpływ na zgłoszoną rejestrację odbiorników ciąży na abonencie. W przypadku zaistnienia okoliczności, z powodu których zaprzestano korzystania z odbiorników, dopełnić należy formalności, związanych z ich wyrejestrowaniem. Jedynie bowiem podjęcie w stosownym czasie przez abonenta działań związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dowodu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej może w tym zakresie mieć wpływ na stanowisko wierzyciela. Organ podkreślił, że fakt korzystania z odbiorników nie jest związany z prawem własności lokalu czy samych odbiorników, zbycie lub opuszczenie lokalu mieszkalnego nie powoduje wygaśnięcia obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.
Dalej Dyrektor wskazywał, że na organie nie spoczywa obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku wpływu bieżących opłat abonamentowych. Wieloletni brak powiadomień o braku wpłat nie stanowi też podstawy do przeświadczenia, że brak jest obowiązku uiszczania takich opłat.
Dla istnienia obowiązku nie jest ponadto istotny fakt ewentualnego nieużytkowania odbiorników. Dopiero powiadomienie operatora o zaprzestaniu używania odbiorników (wyrejestrowanie) znosi obowiązek uiszczania opłat abonamentowych.
Organ następnie podnosił, że użytkownicy odbiorników, którzy dokonali ich rejestracji na podstawie wcześniejszych przepisów aniżeli ustawa abonamentowa z 2005 r., w momencie wejścia w życie nowych regulacji prawnych pozostali abonentami, zobowiązanymi do uiszczania opłat (za wyjątkiem osób, które dopełniły formalności wyrejestrowania odbiorników lub zwolnienia z opłat). Poczta Polska S.A. została zobowiązana do nadania z urzędu posiadaczom imiennych książeczek radiofonicznych, które zostały wycofane z użytku, indywidualnych numerów identyfikacyjnych. Od grudnia 2008 r. zarówno abonenci już zarejestrowani, jak i nowi, zaewidencjonowani pozostają pod indywidualnymi numerami, które stanowią osiem ostatnich cyfr w numerze konta bankowego przyporządkowanego danemu abonentowi w celu wnoszenia opłat abonamentowych.
W niniejszej sprawie, zawiadomienie informujące o wprowadzonej zmianie, będące dowodem zarejestrowania przedmiotowych odbiorników, zostało przesłane do zobowiązanego pismem z dnia 18 sierpnia 2008 r, na adres: ul. [...] [...], [...] W., tj. na adres podany we wniosku z dnia 6 sierpnia 1998 r. o rejestrację odbiorników. Adres powyższy nie został bowiem przez skarżącego zaktualizowany. Organ podkreślił tutaj, że zgodnie z orzecznictwem sądowym nie może być przedmiotem skutecznego zarzutu fakt, iż zawiadomienie wysłano na nieaktualny adres w sytuacji, gdy zobowiązany we właściwym czasie nie poinformował organu o zmianie adresu. Dyrektor podkreślił zarazem, iż przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej czyniło zadość przepisom prawa. Operator pocztowy nie jest zatem zobowiązany do legitymowania się potwierdzeniem wysłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Organ dodał, iż zawiadomienie takie nie jest rozstrzygnięciem władczym, decyzją ani postanowieniem, jedynie potwierdza konieczność wykonania istniejącego obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, który wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej.
Reasumując Dyrektor zauważył, iż słusznie oddalono zarzut nieistnienia obowiązku, bowiem wobec skarżącego spełniony został nałożony na organ obowiązek nadania mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz powiadomienia o jego nadaniu, w sytuacji, gdy zobowiązany dokonał rejestracji odbiorników.
W kwestii zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego Dyrektor zauważył iż jest on nietrafny, gdyż tytuł wykonawczy został prawidłowo wystawiony na osobę zobowiązanego, jako na podmiot, który dokonał rejestracji odbiorników i na dzień wystawienia tytułu wykonawczego posiadał status abonenta.
Końcowo Dyrektor stwierdził, że niezasadny jest także zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia, gdyż jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, upomnienie takie zostało skarżącemu doręczone w sposób zastępczy, przewidziany w art. 44 § 4 k.p.a.
3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
3.1. Na powyższe postanowienie Dyrektora z dnia 19 maja 2023 r. skarżący, działając osobiście, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zaskarżając je w całości.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów w sposób naruszający słuszny interes obywateli, zwłaszcza pominięcie faktu, iż przed wszczęciem postępowania skarżący nie miał możliwości podjęcia obrony.
Skarżący zarzucił także naruszenie: art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej poprzez naliczanie opłat w sytuacji nieuzasadnionej, tj. za okres następujący po wyrejestrowaniu odbiornika, art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: O.p.), poprzez nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia roszczenia.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z postanowienia w sprawie podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego z dnia 24 maja 2023 r. – w celu wykazania toczącego się w stosunku do skarżącego postępowania. Wniósł nadto "o wstrzymanie wykonywania" toczącego się postępowania egzekucyjnego z uwagi na fakt, iż egzekucja jest bezzasadna i szczególnie krzywdząca ze względu na brak możliwości podjęcia obrony przed jej wszczęciem, w efekcie czego zachodzi ryzyko wyrządzenia skarżącemu szkody.
Uzasadniając skargę skarżący w pierwszej kolejności zaznaczył, iż obowiązek wyrejestrowania odbiornika wypełnił w 2003 r. w związku ze zbyciem nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] [...]. Korespondencja dotycząca dalszego naliczania należności była w dalszym ciągu do niego kierowana na adres zbytej nieruchomości. Zdaniem skarżącego, w sytuacji posiadania przez Pocztę Polską S.A. dostępu do bazy pesel, przyjęta praktyka wydaje się być nieuczciwa w stosunku do obywatela, w szczególności biorąc pod uwagę, iż w 2022 r. korespondencja była kierowana na jego nowy adres.
Odnośnie zarzutu przedawnienia skarżący zaznaczył, że w jego sprawie przedawnienie to nastąpiło w roku 2008, zgodnie z art. 70 O.p. Jednocześnie skarżący wskazał, że o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym dowiedział się dopiero w dniu 23 lutego 2023 r. kiedy doręczony został tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu wierzytelności. Wówczas to nie miał świadomości, w której z nieruchomości znajdować miałby się domniemany odbiornik a na pewno nie przypuszczał, że niniejsze postępowanie dotyczy urządzenia, które wyrejestrował w 2003 r. W związku z powyższym, skarżący nie miał możliwości podniesienia zarzutu przedawnienia. Ponadto wskazał, że w roku 2003 nie został poinformowany o nałożeniu na niego obowiązku przechowywania dokumentacji dotyczącej wyrejestrowania odbiornika przez czas nieokreślony. Skarżący powołał się tu na określony w art. 86 O.p. obowiązek przechowywania ksiąg podatkowych przez okres 5 lat.
Końcowo skarżący powołał się na Wystąpienie Generalne Rzecznika Praw Obywatelskich do Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 października 2022 r. w którym przytoczono liczne przykłady rażących omyłek podczas egzekwowania często nieistniejących należności w sytuacji, w której np. odbiornik nie był nigdy zarejestrowany. Skarżący zwrócił też uwagę, iż po upływie 20 lat nie jest możliwe stwierdzenie, z jakiego powodu złożone oświadczenie nie zostało prawidłowo odnotowane ani zarchiwizowane. Co najmniej nieuczciwe jest też jego zdaniem dochodzenie roszczeń od obywatela w sytuacji wieloletniej bezczynności Poczty Polskiej S.A. i stosowania przez nią niezrozumiałych procedur w określaniu prawidłowego adresu, pod którym skarżący miałby realną możliwość zapoznania się z korespondencją.
3.2. Odpowiadając na skargę pełnomocnik Dyrektora wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga okazała się niezasadna.
4.1. Na wstępie wskazać należy, że zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
4.2. Istota sporu sprowadza się do kwestii zasadności stanowiska organu odwoławczego co do istnienia obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłat abonamentowych w wysokości i zakresie wskazanym w zaskarżonym postanowieniu.
4.3. Rozważając sporne zagadnienie w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej, w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 2 ust. 3 ww. ustawy) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1324).
Zwrócić należy uwagę, iż jak wskazał Trybunał Konstytucyjny, abonament RTV to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Również Trybunał Konstytucyjny uznał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo usankcjonowane mocą art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. z 1960 r., Nr 54, poz. 307), dodaną do niej, z dniem 1 marca 1985 r. ustawą z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r., Nr 54, poz. 275), a ich wysokość była kształtowana przez Komitet do Spraw Radia i Telewizji w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.). Następnie problematykę opłat abonamentowych regulowały art. 48 i 51 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (tj. Dz. U. z 2011 r., Nr 43, poz. 226) uchylone przez - obowiązującą obecnie - ustawę z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych, o której była już wyżej mowa. Zgodnie z jej przepisami (art. 1 i art. 2 ust. 1), w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny.
4.4. W realiach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności należało zbadać, czy skarżący dokonał czynności zarejestrowania odbiorników i czy w związku z tym stał się abonentem, obowiązanym do uiszczania opłat radiowo – telewizyjnych.
W tych ramach Sąd stwierdził, że w aktach sprawy znajduje się poświadczona za zgodność z oryginałem przez pracownika organu kopia dokumentu – wniosku o rejestrację odbiornika pod adresem: [...] W., ul. [...] [...] m [...], na nazwisko P. M., datowana na 6 sierpnia 1998 r. Jako rodzaj urządzenia wskazano w nim "RTV", dokument zawiera też stempel placówki pocztowej W. [...], oznaczony datownikiem "60898 (...)". Powyższy dokument, jak słusznie zauważył to organ, stanowi dowód tego, iż skarżący została zarejestrowany w bazie danych jako abonent, w związku z czym obowiązany jest do ponoszenia opłat. W aktach znajduje się też zawiadomienie skarżącego o nadaniu mu indywidualnego numeru identyfikacyjnego z dnia 18 sierpnia 2008 r., jako posiadaczowi indywidualnej książeczki radiofonicznej.
Zasadniczym przedmiotem sporu jest to, czy skarżący dokonał wyrejestrowania odbiorników, co w jego przypadku warunkuje zniesienie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Jak utrzymuje skarżący, czynności wyrejestrowania dokonał on w roku 2003, nie dysponuje jednak dowodem na tę okoliczność (w toku postępowania nie przedłożył on dokumentu, potwierdzającego wyrejestrowanie). Jak z kolei podnosił Dyrektor, w sprawie dokonano dogłębnej analizy zasobów archiwalnych oraz systemowych i stwierdzono jednoznacznie, iż nie zawierają one dokumentu, potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników. Dokumentu takiego Sąd nie dopatrzył się też w aktach sprawy.
Podkreślenia wymaga, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, dopóki posiadacz odbiornika telewizyjnego/radiofonicznego nie wyrejestruje tego odbiornika, nie zaoferuje dowodu, że tego dokonał, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych (zob. np. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r. o sygn. akt I GSK 837/18).
Z uwagi na powyższe, niezasadny okazał się zarzut skarżącego, zgodnie z którym jego obowiązek uiszczania opłat abonamentowych ustał na skutek wyrejestrowania w 2003 r. odbiorników. Jest tak również dlatego, że obowiązek uiszczania abonamentu RTV nie jest powiązany z danym adresem, pod którym odbiorniki zarejestrowano, ale wiąże się z konkretną osobą, która rejestracji dokonała. W przypadku braku dowodu wyrejestrowania odbiornika, bez znaczenia pozostaje fakt wyprowadzenia się skarżącego z lokalu mieszkalnego, w którym posiadał on zarejestrowany odbiornik.
Reasumując tę część rozważań należy zaakcentować, że jak wynika z akt sprawy, skarżący posiadał i zarejestrował odbiorniki, co zobowiązywało go do ponoszenia opłat abonamentowych. Podkreślić trzeba, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynika bezpośrednio z ustawy abonamentowej, a nie wydanego na jej podstawie rozporządzenia abonamentowego. Przesłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, jak podkreśla się w orzecznictwie, ma natomiast charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Ewentualne nieotrzymanie przez abonenta zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie upoważnia użytkownika odbiorników do zaprzestania uiszczania opłat abonamentowych.
Niezasadny jest w związku z tym zarzut nieistnienia obowiązku.
4.5. Ponadto, co także ma w sprawie znaczenie, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych zobowiązany jest zgłosić ten fakt i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 495/20). Dlatego też chybiony jest zarzut dotyczący kierowania do skarżącego korespondencji na nieaktualny adres, skoro z akt sprawy nie wynika, aby w stosownym czasie powiadomił on organ o zmianie adresu. Wbrew poglądom skarżącego, organ nie ma przy tym obowiązku ustalania aktualnego adresu strony w sytuacji, w której dysponuje adresem uprzednio wskazanym przez stronę, która następnie zaniedbała obowiązku poinformowania organu o zmianie danych adresowych.
4.6. Po ustaleniu iż skarżący, jak słusznie stwierdził Dyrektor, obowiązany był do uiszczania opłat abonamentowych, rozważenia wymagał podniesiony przez skarżącego zarzut przedawnienia.
W tym zakresie zauważyć należy, że abonament radiowo-telewizyjny, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku TK z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie zbliżonej do podatku. Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód celowy pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej Polskiego Radia i TVP. Należności z tytułu opłat abonamentowych są więc należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych. Za przyjęciem takiego charakteru opłat abonamentowych przemawia regulacja art. 7 u.o.a., w myśl którego do opłat abonamentowych stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym oraz, że w przypadku opóźnienia w uiszczaniu opłaty abonamentowej naliczane są odsetki w wysokości jak dla zaległości podatkowych w rozumieniu O.p. Opłata abonamentowa jest opłatą, o której mowa w art. 2 § 2 O.p., który stanowi, iż w przypadku gdy odrębne przepisy nie stanowią inaczej, przepisy działu III Ordynacji podatkowej - Zobowiązania podatkowe, stosuje się również do opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zatem na mocy tego przepisu, do opłat abonamentowych będzie miał zastosowanie m.in. art. 70 § 1 O.p., który stanowi, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Należy przypomnieć, iż egzekwowane należności dotyczą w niniejszej sprawie opłat abonamentowych za okres od stycznia 2018 r. do lipca 2022 r. Skoro zatem najstarsze dochodzone w nn. postępowaniu należności dotyczą stycznia 2018 r., to przedawniałyby się one – co do zasady – dopiero z dniem 31 grudnia 2023 r. Zwrócić wszakże należy jeszcze uwagę na art. 70 § 4 O.p., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
W realiach niniejszej sprawy zastosowany został środek egzekucyjny, o którym zobowiązany został zawiadomiony. Do skarżącego wysłane zostało bowiem upomnienie z dnia 22 sierpnia 2022 r., niepodjęte przez adresata (I awizo miało miejsce w dniu 25 sierpnia 2022 r., II awizo w dniu 2 września 2022 r., zwrot niepodjętej korespondencji do nadawcy miał miejsce w dniu 9 września 2022 r.). Skutek doręczenia upomnienia nastąpił zatem z dniem 8 września 2022 r., o czym będzie szerzej mowa w dalszej części uzasadnienia.
Na skutek zastosowania środka egzekucyjnego, zasadniczy bieg terminu przedawnienia został zatem przerwany jeszcze przed jego upływem.
Biorąc powyższe pod uwagę, jako całkowicie niezasadny jawi się podniesiony w skardze zarzut przedawnienia należności.
4.7. Odrębnego omówienia wymaga kwestia skutecznego doręczenia skarżącemu upomnienia, co też jest przedmiotem jednego z zarzutów, zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący utrzymuje bowiem, iż w sprawie brak było uprzedniego doręczenia mu upomnienia. Jak już była wyżej mowa, do skarżącego zostało skierowane upomnienie z dnia 22 sierpnia 2022 r., które nie zostało podjęte przez adresata (I awizo przesyłki zawierającej pisemne upomnienie miało miejsce w dniu 25 sierpnia 2022 r., II awizo w dniu 2 września 2022 r., zwrot niepodjętej korespondencji do nadawcy miał miejsce w dniu 9 września 2022 r.). Skutek doręczenia upomnienia nastąpił zatem z dniem 8 września 2022 r., a to na mocy art. 44 § 4 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 44 § 1 - § 4 k.p.a., mającego zastosowanie w egzekucji administracyjnej na mocy art. 18 u.p.e.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43, operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
Jak ustalono w sprawie, w dniu 25 sierpnia 2022 r. dokonana była próba doręczenia przesyłki zawierającej upomnienie. Przesyłki tej nie udało się doręczyć adresatowi ani pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, tj. osobie, która podjęłaby się oddania przesyłki adresatowi i dlatego też w tym dniu, tj. 25 sierpnia 2022 r. przesyłka była awizowana, a awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Dalej - z powodu niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni, w dniu 2 września 2022 r, przesyłka była ponownie awizowana. Na skutek niepodjęcia przesyłki w terminie 14 dni od pierwszego awizowania, przesyłka została odesłana do nadawcy w dniu 9 września 2022 r. W sprawie nastąpiła zatem tzw. fikcja doręczenia, przewidziana w art. 44 § 4 k.p.a. i przesyłkę uznaje się za skutecznie doręczoną z dniem 8 września 2022 r.
Niezasadny okazał się w związku z tym zarzut braku doręczenia skarżącemu upomnienia.
4.8. Odnosząc się do kwestii zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego należy zaznaczyć, iż ten rodzaj zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym dotyczy sytuacji, w której organ egzekucyjny dokona czynności egzekucyjnej wobec pomiotu, który nie jest zobowiązanym w danym, konkretnym postępowaniu egzekucyjnym. W niniejszej sprawie zarówno upomnienie, jak i tytuł wykonawczy zostały wystawione na skarżącego, który jak już ustalono wyżej, posiadał status abonenta i był obowiązany do uiszczenia opłat abonamentowych. Prawidłowo zatem Dyrektor stwierdził, że bezzasadny okazał się zgłoszony przez skarżącego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego.
4.9. Sąd za zasadne uważa także zwrócenie uwagi na fakt, iż wątpliwości abonentów dotyczące przesyłania do nich przez Pocztę Polską S.A. zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłkami zwykłymi (nierejestrowanymi) zostały wyjaśnione przez orzecznictwo. Utrwaliła się już od dawna linia orzecznicza, zgodnie z którą operator pocztowy wywiązuje się z obowiązku nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego poprzez przesłanie informacji o jego nadaniu abonentowi za pośrednictwem przesyłki zwykłej (por. np. wyrok NSA z dnia 29 października 2021 r. o sygn. akt I GSK 637/21). Jak podnosi się w orzecznictwie, z treści obowiązujących przepisów nie wynika, aby doręczenie powiadomienia dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności czynności nadania takiego numeru. Przesłanie nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności Poczty Polskiej będącej operatorem wyznaczonym, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny (INI). Prawodawca dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego nie wprowadził wymogu doręczenia zawiadomienia o jego przesłaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru a wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru. Dla skuteczności czynności nadania INI nie jest konieczne legitymowanie się operatora wyznaczonego dowodem nadania takiej przesyłki. Co więcej, NSA zaznaczył, że "Poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika RTV w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r."
4.10. Końcowo, odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o "wstrzymanie wykonywania postępowania egzekucyjnego" stwierdzić należało, że sądy administracyjne nie są właściwe do rozpatrywania tego rodzaju wniosków, o czym skarżący został poinformowany w piśmie Sądu z dnia 20 lipca 2023 r.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów krajowych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
4.11. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.