I SA/Gl 895/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA uchylił postanowienie Dyrektora IAS stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające, uznając, że organy nie ustaliły prawidłowo skuteczności doręczenia korespondencji na terenie Estonii.
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające. Skarżący kwestionował skuteczność doręczenia korespondencji na terenie Estonii, wskazując na naruszenia przepisów prawa pocztowego i brak dowodów na skuteczne doręczenie. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organy nie zastosowały właściwych przepisów do oceny doręczenia i nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które stwierdzało uchybienie terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające. Sprawa dotyczyła sytuacji, w której organ egzekucyjny wysłał zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym na adres skarżącego w Estonii. Przesyłka została zwrócona, a organy uznały, że skarżący uchybił termin do wniesienia skargi, stosując przepisy prawa polskiego oraz estońskiej ustawy postępowania administracyjnego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 58 § 1 k.p.a., art. 59 § 2 k.p.a., art. 54 § 3 u.p.e.a., art. 87 Konstytucji RP, art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a., art. 155b § 1a u.p.e.a., art. 54 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., art 155a § 3 i art. 158 u.p.e.a. Podkreślał, że nie doszło do skutecznego doręczenia, a organy błędnie zastosowały przepisy estońskiej ustawy postępowania administracyjnego, zamiast prawa pocztowego. Sąd uznał, że ocena skuteczności doręczenia przesyłki poza granicami RP powinna być dokonywana na podstawie prawa wewnętrznego państwa, w którym adresat ma siedzibę lub miejsce pobytu, czyli prawa estońskiego, a konkretnie przepisów regulujących zasady doręczeń pocztowych. Sąd stwierdził, że organy zaniechały odwołania się do właściwych przepisów i nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Sąd wskazał na konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy z uwzględnieniem przepisów prawa pocztowego Estonii.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, organ egzekucyjny nieprawidłowo stwierdził uchybienie terminu, ponieważ nie ustalił skuteczności doręczenia zgodnie z właściwymi przepisami prawa pocztowego Estonii.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ocena skuteczności doręczenia przesyłki poza granicami RP musi być dokonywana na podstawie przepisów prawa wewnętrznego państwa, w którym adresat ma siedzibę lub miejsce pobytu, czyli prawa pocztowego Estonii. Organy błędnie zastosowały przepisy estońskiej ustawy postępowania administracyjnego i nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego, co skutkowało przedwczesnym stwierdzeniem uchybienia terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (24)
Główne
u.p.e.a. art. 17 § 1c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 54 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 155b § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 39
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 40 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 40 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 58 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 59 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 54 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 110 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155b § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155b § 1a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155a § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 158
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 212
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie zastosowały przepisy estońskiej ustawy postępowania administracyjnego zamiast prawa pocztowego do oceny doręczenia. Nie wykazano skutecznego doręczenia korespondencji na terenie Estonii zgodnie z właściwymi przepisami. Zastosowane przepisy polskiego k.p.a. nie miały zastosowania do doręczeń zagranicznych.
Godne uwagi sformułowania
Ocena skuteczności doręczenia w niniejszej sprawie należało zauważyć, iż skutek doręczenia pisma za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej musi być oceniany na podstawie przepisów prawa wewnętrznego państwa, w którym adresat ma siedzibę lub miejsce pobytu, a zatem w niniejszej sprawie według prawa estońskiego. To zaś skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. W niniejszej sprawie wydane postanowienie było bowiem przedwczesne.
Skład orzekający
Agata Ćwik-Bury
przewodniczący
Monika Krywow
sprawozdawca
Anna Rotter
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie skuteczności doręczeń korespondencji zagranicznej w postępowaniach administracyjnych i egzekucyjnych, stosowanie właściwego prawa przy doręczeniach międzynarodowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji doręczenia na terenie Estonii i zastosowania przepisów prawa pocztowego tego kraju.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonego problemu doręczeń międzynarodowych i potencjalnych pułapek proceduralnych, które mogą prowadzić do utraty prawa do obrony. Jest to istotne dla praktyków prawa zajmujących się sprawami transgranicznymi.
“Pułapki doręczeń zagranicznych: Jak polskie organy błędnie oceniły skuteczność wysyłki do Estonii?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 895/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-07-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący/
Anna Rotter
Monika Krywow /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 17 par. 1c
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 5 maja 2022 r. nr 2401-IEE.712.21.2022.2.DJ UNP: 2401-22-104310 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 5 maja 2022 r., nr 2401-IEE.712.21.2022.2.DJ UNP: 2401-22-104310, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako Dyrektor, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1) w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i § 1c art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako u.p.e.a.) po rozpoznaniu zażalenia P.C. (dalej jako zobowiązany), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej jako organ egzekucyjny) z 3 marca 2022 r. nr [...], którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w Biurze Maklerskim I S.A.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym wobec zobowiązanego organ egzekucyjny sporządził 20 września 2021 r. 5 zawiadomień o zajęciu zabezpieczającym, w tym zawiadomienie nr [...] o zajęciu zabezpieczającym praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w Biurze Maklerskim I S.A.
Zawiadomienie to zostało zwrócone przez estońskiego operatora pocztowego 20 października 2021 r.
Pismem z 1 lutego 2022 r., które wpłynęło do organu 3 lutego 2022 r., zobowiązany wniósł skargę na czynność zabezpieczającą, w której zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Organ egzekucyjny postanowieniem z 3 marca 2022 r. nr [...] odmówił zobowiązanemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Jednocześnie postanowieniem z tej samej daty nr [...] organ egzekucyjny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi. Stwierdził, że zgodnie z art. 54 3 u.p.e.a. skargę na czynność egzekucyjną wnosi się w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności. Przedmiotowe zajęcie zabezpieczające zostało wysłane do zobowiązanego 24 września 2021 r. przesyłką poleconą na adres zobowiązanego w Estonii. Zgodnie z informacją uzyskaną od polskiego operatora pocztowego, operator pocztowy w Estonii podjął próbę doręczenia przedmiotowej przesyłki w dniu 29 września 2021 r. Organ egzekucyjny stwierdził, że z informacji tej wynika także, że przesyłkę pozostawiono do odbioru w lokalnej placówce pocztowej o czym zobowiązany był poinformowany zawiadomieniami z dnia 1 oraz 8 października 2021 r. Przesyłka oczekiwała na podjęcie do dnia 18 października 2021 r. i następnie zwrócona do Polski. Jak wskazał organ egzekucyjny "zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego w razie niemożności doręczenia pisma operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. O możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej zawiadamia adresata. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu przechowywania pisma". Tym samym uznał, że termin na wniesienie skargi upłynął 22 października 2020 r. Jako podstawę rozstrzygnięcia wskazano art. 17 § 1c u.p.e.a.
Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie wskazując, że nie doszło do doręczenia mu zarządzenia o zabezpieczeniu wraz z zawiadomieniem o zajęciu. Wskazał, że organ egzekucyjny zastosował hybrydę prawną w postaci połączenia prawa krajowego (k.p.a.) z prawem wewnętrznym państwa członkowskiego w zakresie doręczeń, co jego zdaniem jest niedopuszczalne. Podkreślił także, że w Estonii nie obowiązuje tzw. fikcja doręczenia. Odwołał się także do art. 17 Konwencji z dnia 25 stycznia 1998 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w sprawach podatkowych. Wskazał, że procedura doręczenia winna być oceniana z punktu widzenia wewnętrznych przepisów państwa zamieszkania adresata. Taką samą ocenę przewidują także przepisu pkt 3.1. art. RL 137 i pkt 3.3. artykułu RL 138 Regulaminu poczty listownej sporządzonego przez Światowy Związek Pocztowy w Brnie z dnia 28 stycznia 2005 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 108, poz. 744). Zdaniem zobowiązanego organ winien zwrócić się do estońskiego organu podatkowego o wskazanie przepisów obowiązujących w zakresie doręczania, w tym tego czy obowiązuje w Estonii tzw. fikcja doręczenia, a także tego kiedy takie doręczenie nastąpiło zgodnie z prawem właściwym. Wskazał, że pierwotną reklamację przesyłki polski operator pocztowy nie uznał, choć przyznał jednocześnie, że adnotacja o przyczynie zwrotu powinna znajdować się na opakowaniu zwróconej przesyłki. Zwrócona przesyłka ma przy tym nieczytelny stempel oraz niewypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru.
Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor stwierdził, że skargę na czynność zabezpieczającą z 1 lutego 2022 r. tj. na zajęcie zabezpieczające praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w Biurze Maklerskim I S.A. zobowiązany wniósł po terminie. Dlatego też uznał, że prawidłowo organ egzekucyjny stwierdził uchybienie terminu do wniesienia skargi.
Uzasadniając swoje stanowisko Dyrektor wskazał, że przepisy prawa w Estonii tj. Haldusmenetluse seadus przewidują doręczenia przesyłek nie tylko "do rąk własnych adresata" i regulacje te pozwalają uznać, że organ egzekucyjny dokonał skutecznie doręczenia do zobowiązanego korespondencji. Podzielił przy tym argumentację przedstawioną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 16 grudnia 2020 r. o sygn. akt II FSK 2302/18, w którym analizowane były zasady zwrotu korespondencji zagranicznej i adnotacji dotyczącej przyczyn zwrotu takiej korespondencji. Zdaniem Dyrektora, doręczenie przesyłki na terenie Estonii odbywa się według tamtejszych przepisów, które wbrew twierdzeniu zobowiązanego pozwalają za skuteczne uznać doręczenie także wtedy, gdy przesyłka nie zostanie doręczona do rąk własnych adresata. W przypadku doręczenia dokumentu pocztą, dokument należy przesłać listem poleconym uczestnikowi postępowania na adres wskazany we wniosku. W przypadkach przewidzianych prawem lub rozporządzeniem dokument może zostać przesłany listem zwykłym lub listem poleconym za potwierdzeniem odbioru.
Organ odwoławczy wskazał, że w myśl § 26 ust. 3 Haldusmenetluse seadus (RTI 2001. 58.354) dokument uważa się za doręczony uczestnikowi postępowania, jeżeli zostanie dostarczony na adres zamieszkania lub siedziby uczestnika postępowania lub przekazany uczestnikowi postępowania wbrew jego podpisowi w urzędzie pocztowym.
Z kolei, jeżeli uczestnik postępowania nie poinformuje organu administracyjnego o zmianie swojego adresu, pismo przesyła się na ostatni znany organowi administracyjnemu adres i tym samym dokument uważa się za doręczony.
Dyrektor wskazał, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o zajęciu z 20 września 2021 r. była dostarczona na wskazany przez zobowiązanego adres w Estonii i dlatego uznał, że dostarczenie przesyłki wywołało skutki dla skutecznego doręczenia tej przesyłki.
Jako datę doręczenia organ odwoławczy przyjął dzień zwrotu przesyłki przez estońskiego operatora pocztowego, czyli 20 października 2021 r. jako najkorzystniejsza dla zobowiązanego. Dyrektor uznał także, że tylko do tej daty zobowiązany miał możliwość odbioru przesyłki.
Ze względów wskazanych przez NSA w przywołanym wyżej wyroku II FSK 2302/18, art. 44 Kpa, w ocenie organu odwoławczego, nie miał zastosowania do przesyłki doręczanej w Estonii.
Od wskazanej daty 20 października 2021 r. zobowiązany miał siedem dni na wniesienie skargi na czynność zabezpieczającą, a zatem termin ten zgodnie z regułą określoną w art. 57 § 1 k.p.a., upłynął 27 października 2021 r.
Skarga na czynność zabezpieczającą została wniesiona 1 lutego 2022 r., a zatem po tym terminie. Jednocześnie wraz z wniesieniem skargi na czynność zabezpieczającą zobowiązany wniósł o przywrócenie terminu do jej złożenia. Organ egzekucyjny odrębnym postanowieniem z 3 marca 2022 r. odmówił zobowiązanemu przywrócenia terminu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy w odrębnym postępowaniu.
W związku ze stwierdzonym uchybieniem terminu do wniesienia skargi na czynność zabezpieczającą, organ egzekucyjny nie miał możliwości merytorycznego odniesienia się do wniesionej skargi i w ocenie Dyrektora prawidłowo stwierdził, że skarga została wniesiona z uchybieniem ustawowego terminu.
W skardze na powyższe postanowienie zobowiązany, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucił naruszenie:
- art. 58 § 1 k.p.a., poprzez odmowę przywrócenia terminów do wniesienia skarg na czynności zabezpieczające pomimo tego, że podatnikowi nie zostały doręczone przez organ podatkowy i organ egzekucyjny odpisy dokumentów stanowiących podstawę dokonania zaskarżonych czynności zabezpieczających, a tym samym uchybienie terminom na wniesienie skarg nastąpiło bez winy skarżącego;
- art. 59 § 2 k.p.a., poprzez wydanie przez organ egzekucyjny postanowień o uchybieniu terminów do wniesienia skarg na czynności zabezpieczające zanim jeszcze stały się ostateczne postanowienia o odmowie przywrócenia terminów do wniesienia skarg, a następnie poprzez utrzymanie w mocy tych postanowień przez Dyrektora;
- art. 54 § 3 u.p.e.a., poprzez przyjęcie, że termin na wniesienie skarg na czynności zabezpieczające upłynął w dniu 22 października 2021 r. (wg organu egzekucyjnego) albo w dniu 27 października 2021 r. (wg Dyrektora), podczas gdy skarżącemu nie zostały doręczone odpisy dokumentów stanowiących podstawę dokonania zaskarżonych czynności (organ podatkowy i organ egzekucyjny nie doręczyły podatnikowi decyzji zabezpieczającej z dnia 17 września 2021 r., zarządzenia zabezpieczającego z dnia 17 września 2021 r. oraz pięciu zajęć zabezpieczających z dnia 20 września 2021 r.);
- art. 87 Konstytucji RP, poprzez przywołanie przez Dyrektora, jako podstawy prawnej zaskarżonych postanowień, przepisów § 26 ust. 3 Haldusmenetluse seadus (estońskiej ustawy postępowania administracyjnego), pomimo tego, że estoński akt prawny nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto poprzez nieudolne przetłumaczenie tych przepisów przez organ i poprzez dokonanie ich wykładni w sposób rażąco sprzeczny z przedstawioną poniżej wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy w Estonii;
- art. 155b § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez przystąpienie organu egzekucyjnego do czynności zabezpieczających bez doręczenia zobowiązanemu odpisu zarządzenia zabezpieczenia z dnia 17 września 2021 r.;
- art. 155b § 1a u.p.e.a., poprzez nadanie przez organ egzekucyjny w jednej przesyłce pod numerem pocztowym [...]: decyzji zabezpieczającej z 17 września 2021 r. nr [...]; zarządzenia zabezpieczenia z dnia 17 września 2021 r. nr [...]; a także zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku P S.A. z 20 września 2021 nr [...]; zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w I S.A. z 20 września 2021 nr [...]; zajęcia praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w BIURZE MAKLERSKIM P S.A. z 20 września 2021 nr [...]; zajęcia praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w BIURZE MAKLERSKIM I S.A. z 20 września 2021 nr [...] oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę w D S.A. z 20 września 2021 nr [...]; pomimo tego, że nie zaistniał żaden przypadek, który mógłby utrudniać lub udaremniać dokonanie zabezpieczenia;
- art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez dokonanie czynności z naruszeniem ustawy, wskutek niedoręczenia podatnikowi przez organ podatkowy i organ egzekucyjny odpisów dokumentów stanowiących podstawę dokonania zaskarżonych czynności zabezpieczających;
- art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a., poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego;
- art 155a § 3 i art. 158 u.p.e.a., poprzez prowadzenie przez organ egzekucyjny postępowania zabezpieczającego w sposób niezgodny z treścią wniosku organu podatkowego o dokonanie zabezpieczenia, jak i w sposób niezgodny z treścią zarządzenia zabezpieczenia, a także poprzez zastosowanie kilku sposobów zabezpieczenia, pomimo tego, że nie zaistniała taka potrzeba, wskutek czego organ egzekucyjny dokonał zabezpieczenia zobowiązania podatkowego określonego w decyzji z dnia 16 grudnia 2021 r. w wysokości 389.881,00 zł na majątku podatnika o wartości co najmniej 1.619.371,09 zł;
Zobowiązany zaskarżając w całości wszystkie powyższe 10 postanowień Dyrektora wniósł o ich uchylenie oraz o uchylenie w całości poprzedzających je 10 postanowień organu egzekucyjnego o odmowie przywrócenia terminów do wniesienia skarg na czynności zabezpieczające i o uchybieniu terminów do wniesienia skarg na czynności zabezpieczające, a także o zobowiązanie organu egzekucyjnego do rozpoznania złożonych przez skarżącego skarg na czynności zabezpieczające oraz o zasądzenie kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi.
Ponadto podatnik wniósł o dopuszczenie i o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skarg.
W uzasadnieniu skargi oświadczył, że z treścią siedmiu zarządzeń zabezpieczenia, jak i zajęć zabezpieczenia dopiero podczas przeglądania akt w siedzibie organu egzekucyjnego w dniu 27 stycznia 2022 r. i dlatego pismami z dnia 1 lutego 2022 r. wniósł skargi na czynności zabezpieczające.
Podniósł, że zgodnie z przepisami art. 110 § 1 k.p.a. i art. 212 ustawy - Ordynacja podatkowa, zarówno organ administracji publicznej, jak i organ podatkowy, które wydały decyzję, są nią związane od chwili jej doręczenia (lub ogłoszenia). W niniejszej sprawie, ani decyzja zabezpieczająca z dnia 17 września 2021 r., ani zarządzenie zabezpieczające z dnia 17 września 2021 r., ani też pięć zajęć zabezpieczających z dnia 20 września 2021 r. nie zostało doręczonych podatnikowi. W świetle tych przepisów, wszystkie powyższe akty administracyjne winny być uznane za "nieistniejące", bo nie zostały doręczone stronie.
Zaznaczył także, że w niniejszym przypadku żadne ryzyko utrudnienia lub udaremnienia dokonania zabezpieczenia nie wystąpiło i organ na takie okoliczności nigdzie się nie powoływał. Jak już wspomniano powyżej, organ dla zabezpieczenia zobowiązania podatkowego określonego w decyzji z dnia 16 grudnia 2021 r. w wysokości 389.881 zł ustanowił bez żadnych trudności ze strony podatnika zabezpieczenie o wartości, co najmniej 1.619.371,09 zł.
W ocenie zobowiązanego, same organy podatkowe nie są pewne, kiedy termin na złożenie takich skarg miałby upłynąć, ponieważ organ egzekucyjny twierdzi, że przesyłka nr [...] zawierająca siedem wskazanych powyżej dokumentów została uznana za doręczoną w dniu 15 października 2021 r. na podstawie przepisów art. 44 § 4 k.p.a., a tym samym, termin na wniesienie skarg na czynności zabezpieczające upłynął w dniu 22 października 2021 r., ale Dyrektor twierdzi, że przesyłka nr [...] zawierająca siedem wskazanych powyżej dokumentów została uznana za doręczoną w dniu 20 października 2021 r., jednakże nie na podstawie przepisów art. 44 § 4 k.p.a., ponieważ nie znajdują one zastosowania w niniejszej sprawie, ale na podstawie § 26 ust.3 Haldusmenetluseseadus (estońska ustawa postępowania administracyjnego), a tym samym, termin na wniesienie skarg na czynności zabezpieczające upłynął w dniu 27 października 2021 r. Oświadczył, że nie jest w stanie zweryfikować, twierdzeń organów podatkowych, opartych na twierdzeniach Poczty Polskiej, które z kolei są oparte na twierdzeniach estońskiego operatora pocztowego, jakoby listonosz podjął w dniu 29 września 2021 r. nieudaną próbę doręczenia przesyłki nr [...], która była bezskuteczna z powodu nieobecności adresata. Powyższych twierdzeń nie potwierdzają żadne dające się zweryfikować dokumenty. Zaprzeczył by listonosz pozostawił w dniu 29 września 2021 r. awizo lub inny dokument w sposób, który byłby widoczny dla adresata (np. w skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania). Zaprzeczył również temu, aby był on w jakikolwiek sposób powiadamiany o możliwości odbioru przesyłki "stosowymi" zawiadomieniami w dniu 1 października 2021 r. i w dniu 8 października 2021 r., że przesyłka oczekuje w placówce pocztowej na podjęcie przez adresata do dnia 18 października 2021 r. Powyższych twierdzeń organów również nie potwierdzają żadne dające się zweryfikować dokumenty. W ocenie zobowiązanego, takie twierdzenia organów podatkowych są nielogiczne, ponieważ z jednej strony w odpowiedzi Poczty Polskiej na odrzuconą reklamację organu egzekucyjnego twierdzi się, jakoby listonosz w dniu 29 września 2021 r. podjął nieudaną próbę doręczenia przesyłki nr [...], a w dniach 1 października 2021 r. i 8 października.2021 r. "stosownie zawiadamiał", że przesyłka oczekuje w placówce pocztowej na podjęcie przez adresata, podczas, gdy równocześnie polski operator pocztowy w tym samym piśmie odrzucającym reklamację organu podatkowego stwierdza, że: "jednocześnie wyjaśniamy, że zgodnie z posiadanymi informacjami operator estoński przewiduje jednorazową próbę doręczenia", nie zaś trzykrotną jak twierdzono wcześniej. Wyjaśnił także, że po zapoznaniu się z aktami sprawy w dniu 27 stycznia 2022 r. podjął próby samodzielnego zweryfikowania powyższych twierdzeń organu podatkowego. Najbliższą placówką pocztową dla podatnika jest placówka pocztowa na ul. [...], [...] T., jednakże według zapewnień kierownika tej placówki w jej aktach nie ma żadnego dowodu poświadczającego, aby w dniu 29 września 2021 r. listonosz tej placówki podjął nieudaną próbę doręczenia przesyłki nr [...], albo aby w dniach 1 i 8 października 2021 r. "stosownie zawiadamiał" adresata, że przesyłka oczekuje w placówce pocztowej na podjęcie przez adresata do dnia 18 października 2022 r. W tej placówce pocztowej nie była również przechowywana do dnia 18 października 2022 r. przesyłka o nr [...], tym samym, podatnik nie jest w stanie określić, w jakiej innej placówce pocztowej OMNIVA przesyłka o nr [...] miała oczekiwać na podjęcie przez adresata do dnia 18 października 2021 r. Podobnie, żaden z czterech sąsiadów zamieszkujących w budynku pod adresem [...], [...] T., przy którym zamieszkuje również podatnik, nie potwierdził, aby w powyższym okresie zostały im doręczone, albo aby zostały złożone do ich skrzynek pocztowych dowody poświadczające, iż w dniu 29 września 2021 r. listonosz podjął nieudaną próbę doręczenia przesyłki nr [...], albo aby w dniach 1 i 8 października 2021 r. zostały im doręczone lub złożone do ich skrzynek pocztowych "stosowne zawiadomienia", że przesyłka o nr [...] oczekuje w placówce pocztowej na podjęcie przez podatnika do dnia 18 października 2022 r. Z dokonanej przez niego w dniu 27 stycznia 2022 r. analizy akt sprawy w Urzędzie Skarbowym w M. wynika, że złożona do akt sprawy koperta A4, która miała zawierać niedoręczone podatnikowi; decyzję zabezpieczającą z dnia 17 września 2021 r., zarządzenie zabezpieczające z dnia 17 września 2021 r. oraz pięć zajęć zabezpieczających z dnia 20 września 2021 r. ma rzeczywiście numer pocztowy [...], jednakże zwrotne potwierdzenie odbioru, w części przeznaczonej do wypełnienia przez urząd przeznaczenia, jest niewypełnione, a na odwrocie koperty widnieje jedynie nalepka poczty estońskiej z zaznaczonym polem "Non reclame" oraz całkowicie nieczytelny, zamazany stempel pocztowy. Analiza koperty A4 wskazuje, iż operator pocztowy powinien, lecz nie umieścił, niniejszego napisu "Retour" ("Zwrot") obok nazwy urzędu nadania. Urząd przeznaczenia powinien także umieścić odcisk swojego datownika na odwrotnej stronie wysyłanej koperty przesyłki priorytetowej. Należy zauważyć, iż na kopercie widoczny jest odcisk datownika, jednak jest on kompletnie rozmazany i niemożliwym jest odczytanie daty zwrotu przesyłki oraz daty jej nadania. Z kolei analiza potwierdzenia odbioru pozwala zauważyć, że naklejona naklejka z adresem podatnika uniemożliwiła poprawne wypełnienie potwierdzenia odbioru przez nadawcę listu. W tym przypadku nie zaznaczono prawidłowo przez nadawcę listu o jaka przesyłkę chodzi - Priorytetowa/List - "Prioritaite/Lettre". Niewidoczna (zaklejona naklejka), a tym samym także niewypełniona, pozostała data nadania listu. Numer przesyłki także został wypełniony w błędnym miejscu. Pole przeznaczone na numer przesyłki również zostało niewypełnione. Brak jest także obowiązkowego stempla pocztowego. W świetle powyższego, zdaniem podatnika, zwrócona przesyłka numer pocztowy [...] nie spełnia warunków określających sposób postępowania z przesyłkami uregulowanymi w Regulaminie Poczty Listowej Światowego Związku Pocztowego z dnia 28 stycznia 2005 r., jak również uregulowanymi w Estonian Postal Act (estońska ustawa pocztowa) i ogólnych zasadach doręczania korespondencji przez operatora pocztowego w Estonii (AsEesti Post Unlversal Postał Sen/lce Standard Terms). Zaznaczył także, że wszystkie inne kierowane do niego przesyłki były przez niego odbierane.
Podtrzymał także stanowisko, że doręczenie ww. przesyłki powinno nastąpić zgodnie z wymogami konwencji z dnia 25 stycznia1988 r. o wzajemnej pomocy administracyjnej w prawach podatkowych sporządzonej w Strasburgu (Rzeczpospolita Polska ratyfikowała konwencję 25 czerwca 1997 r., a Estonia 8 lipca 2014 r.), w szczególności zgodnie z art. 17 tej konwencji. W jego ocenie organ egzekucyjny mógł wystąpić na podstawie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 25 stycznia 2017 r. do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wyznaczonego przez Krajową Administrację Skarbową w ramach art. 154a ust.7 Ordynacja podatkowa, który to podmiot został oddelegowany do przekazywania władzy państwa członkowskiego Unii Europejskiej właściwej w sprawach podatkowych wniosków o doręczenie, o których mowa w art. 154a ust. 1 tej ustawy.
Zdaniem zobowiązanego błędnym było jednakże oparcie przez Dyrektora swoich zaskarżonych niniejszymi skargami administracyjnymi 10 postanowień z dnia 5 maja 2022 r. na przepisach § 26 ust. 3 Haldusmenetluse Seadus (estońska ustawa postępowania administracyjnego, bowiem przepis ten ma zastosowanie tylko do osób prawnych i nie może być stosowany do osób fizycznych, co potwierdził Sąd Najwyższy w Estonii w wyroku z dnia 19 grudnia 2007 r. numer 3-3-1-75-07 punkt 15 oraz z dnia 4 grudnia 2019 roku, numer: 3-19-207, punkt 13.
Wskazał, że celem dodatkowego potwierdzenia powyższego stanowiska podatnik wystąpił ze stosownymi zapytaniami do: państwowego operatora pocztowego w Republice Estonii tj. Omniva; Ministerstwa Sprawiedliwości Republiki Estonii; Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Estonii; Ambasady Estonii w Polsce; Konsula RP w Estonii; kancelarii prawnej w Estonii.
Zauważył, że mimo, że niżej przywołane stanowiska nie są wiążące dla Sądu w niniejszej sprawie, to podatnik wnosi o dopuszczenie i o przeprowadzenie dowodu z niżej przywołanych dokumentów, które poświadczają, że przesyłka nr [...] nie została doręczona podatnikowi w świetle Regulaminu Poczty Listowej Światowego Związku Pocztowego z dnia 28 stycznia 2005 r., jak również w świetle Estonian Postał Act (estońska ustawa pocztowa) i ogólnych zasadach doręczania korespondencji przez operatora pocztowego w Estonii (As Eesti Post UniversalPostał Service Standard Terms).
Zauważył, że estoński operator pocztowy Omniva w odpowiedzi na jego wystąpienie poinformował go, że :"Zgodnie z estońską ustawą pocztową § 29 ust. 1: przesyłkę pocztową uważa się za doręczoną, jeżeli przesyłka została wydana adresatowi w urzędzie pocztowym, osobiście lub za pośrednictwem skrzynki pocztowej. Zgodnie z § 4 ust. 7 estońskiej ustawy o poczcie: przesyłki polecone są wydawane adresatowi lub pełnomocnikowi adresata za podpisem lub na podstawie innych środków identyfikacji. Wymagania dotyczące nadawania przesyłek poleconych i przesyłek z zadeklarowaną wartością w ramach powszechnej usługi pocztowej określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Łączności (22.06.2006 r. rozporządzenie nr 57). Zgodnie z zarządzeniem nr 57 § 6 ust. 1: przesyłki z korespondencją nadawaną jako przesyłki polecone i każda o wymiarach nie przekraczających 230 X 330 X 20 mm (długość, szerokość, grubość) doręcza się do miejsca zamieszkania lub siedziby adresata, chyba że uzgodniono inaczej z nadawcą lub odbiorcą. Jeżeli adresat nie jest obecny w chwili doręczenia w jego miejscu zamieszkania lub w miejscu doręczeń, o doręczeniu przesyłki należy zawiadomić adresata z placówki pocztowej najbliższej jego miejscu zamieszkania lub miejscu zamieszkania. Zgodnie z § 6 ust. 3: przesyłkę poleconą skierowaną do osoby fizycznej uważa się za doręczoną, jeżeli została przekazana odbiorcy lub osobie co najmniej piętnastoletniej, zamieszkałej w je j miejscu zamieszkania lub będącej członkiem rodziny. Zgodnie z zarządzeniem nr 57 § 6 ust. 6 i ust. 7: Po doręczeniu przesyłki poleconej odbiorca przesyłki musi okazać dokument tożsamości. Osoba odbierająca przesyłkę poleconą lub przesyłkę z ubezpieczeniem potwierdza doręczenie własnoręcznym podpisem lub innym identyfikatorem umożliwiającym potwierdzenie tożsamości, z podaniem swojego imienia i nazwiska. Dlatego jest jasne, że fikcja doręczenia nie jest uregulowana w estońskiej ustawie pocztowej ani w jej aktach wykonawczych".
Analogiczne stanowiska zostały zawarte także w pozostałych odpowiedziach, w których wskazano także, ze art. 26 ust. 3 Haldusmenetluse Seadus nie ma zastosowania do osób fizycznych.
Zdaniem zobowiązanego, ponieważ Poczta Polska korzystała z usług poczty zagranicznej OMNIYA przy doręczaniu korespondencji w państwie trzecim, a operator zagraniczny (w tym przypadku poczta estońska) dokonywała doręczenia polskiemu podatnikowi na podstawie ogólnych zasad doręczania obowiązujących w danym kraju (czyli estońskiej ustawy pocztowej i ogólnych zasad doręczania korespondencji przez operatora pocztowego w Estonii), nie zaś wedle estońskiej ustawy postępowania administracyjnego (Haldusmenetluse seadus), jak próbował wykazywać Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach. Zgodnie zaś z § 29 ust. 1 estońskiej ustawy pocztowej przesyłkę pocztowa uważa sie za doręczona, jeżeli przesyłka została wydana adresatowi w urzędzie pocztowym, osobiście lub za pośrednictwem skrytki pocztowej. Natomiast zgodnie z pkt 4.1.10 ogólnych zasad doręczania korespondencji przez operatora pocztowego w Estonii tj. Omniya, przesyłkę poleconą skierowaną do osoby fizycznej uważa się za doręczona gdy została przekazana adresatowi lub osobie fizycznej, która ukończyła 15 lat i pracuje dla rodziny lub mieszka w tym samym miejscu zamieszkania lub została przekazana adresatowi osobiście lub osobie przez niego upoważnionej w placówce pocztowej.
Podatnik uzasadnił także zarzuty w zakresie w jakim dotyczyły one samych zajęć zabezpieczających.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując stanowisko w sprawie stwierdził, że w ostatecznej odpowiedzi operatora pocztowego z 23 lutego 2022 r. Poczta Polska wskazała prawidłową datę doręczenia tj. 18 października 2021 r. Powyższa okoliczność nie czyni zaskarżonego postanowienia wadliwym, gdyż również licząc od 18 października 2022 r. zobowiązany wniósł skargę z uchybieniem terminu.
Przy piśmie z dnia 16 września 2022 r. podatnik przedłożył korespondencję e-mail, z której jego zdaniem wynika, że estoński operator pocztowy OMNIVA w wiadomości e-mail z dnia 14 września 2022 r. zaprzeczył, aby Poczta Polska S.A. kontaktowała się z estońskim operatorem odnośnie doręczenia przesyłki nr [...]. Powyższa informacja została jednakże zweryfikowana przez estońskiego operatora w kolejnej informacji e-mail z dnia 15 września 2022 r., w której przyznał on, że Poczta Polska S.A. kontaktowała się jednak z estońskim operatorem odnośnie doręczenia przesyłki nr [...]. Korespondencja prowadzona pomiędzy Pocztą Polską S.A., a estońskim operatorem pocztowym OMNIVA, w ramach reklamacji nr [...] złożonej przez organ podatkowy, miała wyłącznie formę korespondencji e-mail, nie zaś formę dokumentów urzędowych, do jakiej zdaje się odwoływać organ podatkowy w odpowiedzi na skargę. Estoński operator pocztowy wskazuje, że nieudana próba doręczenia miała mieć miejsce w dniu 30 września 2021 r., a nie jak wskazują organy w dniu 29 września 2021 r. Jednocześnie nie potwierdzono, by próby doręczenia miały także miejsce w dniach 1 i 8 października 2021 r. Estoński operator pocztowy OMNIVA twierdzi, że przesyłka nr [...] czekała na adresata w placówce pocztowej na ul. [...], [...] T., gdzie była przechowywana od 1 do 18 października 2021 r. Najbliższą placówką pocztową dla podatnika jest placówka pocztowa na ul. [...], [...]T., jednakże, jak już podnoszono w skardze według zapewnień kierownika tej placówki w aktach tej placówki pocztowej nie ma żadnego dowodu poświadczającego, aby w dniu 29 września 2021 r. listonosz tej placówki podjął nieudaną próbę doręczenia przesyłki nr [...], albo aby w dniach 1 i 8 października 2021 r. "stosownie zawiadamiał" adresata, że przesyłka oczekuje w tej placówce pocztowej na podjęcie przez adresata do dnia 18 października 2022 r. Według zapewnień kierownika w tej placówce pocztowej nie była w niej również przechowywana do dnia 18 października 2022 r. przesyłka o nr [...]. Zaznaczył także, że pomimo wystąpienia przez niego o przedstawienie kopii lub jakiegokolwiek innego dowodu poświadczającego, że w dniach 1 i 8 października 2021 r. jakiekolwiek awiza zostały wysłane do niego, estoński operator pocztowy OMNIVA oświadczył, że nie dysponuje żadnymi dowodami poświadczającymi, że w dniach 1 i 8 października 2021 r. takie awiza zostały wysłane do podatnika.
Nadto zaznaczył, że zwrotne potwierdzenie odbioru zawiera braki, nie zostało wypełnione". Poczta Polska SA pomimo odrzucenia reklamacji przyznała, że "adnotacja o przyczynie zwrotu przesyłki powinna być zamieszczona na opakowaniu zwróconej przesyłki. Ponieważ taka informacja nie znajduje się na zwróconej przesyłce nr [...]" organ egzekucyjny w dniu 31 stycznia 2022 r. złożył odwołanie od decyzji Poczty Polskiej S.A., które również nie zostało uwzględnione, pomimo tego, że bezspornym było, że "adnotacja o przyczynie zwrotu przesyłki" nie figuruje na przesyłce nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność uznania za doręczoną przesyłki zawierającej decyzję zabezpieczającą z 17 września 2021 r. nr [...]; zarządzenia zabezpieczenia z dnia 17 września 2021 r. nr [...]; a także zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku P S.A. z 20 września 2021 nr [...]; zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w I S.A. z 20 września 2021 nr [...]; zajęcia praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w BIURZE MAKLERSKIM P S.A. z 20 września 2021 nr [...]; zajęcia praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w BIURZE MAKLERSKIM I S.A. z 20 września 2021 nr [...] oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę w D S.A. z 20 września 2021 nr [...], a w konsekwencji uznania przez organy, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi na zajęcie zabezpieczające praw z instrumentów finansowych zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego w Biurze Maklerskim I S.A.. Skargi na pozostałe zajęcia zabezpieczające zostały ocenione w odrębnie wydanych postanowieniach, które także zostały zaskarżone do tutejszego Sądu (sygn. akt I SA/Gl 884/22, I SA/Gl 885/22, I SA/Gl 894/22 i I SA/Gl 883/22) i zostały rozpoznane w tym samym dniu, tj. 4 listopada 2022 r.
Z uwagi na fakt, że sprawy te dotyczą tożsamego stanu faktycznego i prawnego uzasadnienie we wszystkich pięciu sprawach będzie takie same.
Zgodnie z treścią art. 155b § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności zabezpieczających, doręcza zobowiązanemu odpowiednio:
1) odpis zarządzenia zabezpieczenia;
2) dokument zabezpieczenia;
3) odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, wraz z zawiadomieniem o przystąpieniu do zabezpieczenia;
4) zawiadomienie o przystąpieniu do zabezpieczenia, jeżeli odpis tytułu wykonawczego został doręczony w egzekucji administracyjnej.
Z art. 18 ww. ustawy wynika, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
W myśl art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1041 i 2320), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Zgodnie z treścią art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi, przy czym stosownie do § 4 tego artykułu strona, która nie ma miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu albo siedziby w Rzeczypospolitej Polskiej, innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli nie ustanowiła pełnomocnika do prowadzenia sprawy zamieszkałego w Rzeczypospolitej Polskiej i nie działa za pośrednictwem konsula Rzeczypospolitej Polskiej, jest obowiązana wskazać w Rzeczypospolitej Polskiej pełnomocnika do doręczeń, chyba że doręczenie następuje usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego.
Z uwagi na to, że skarżący wskazał swoje miejsce zamieszkania oraz adres do korespondencji na terenie Estonii w miejscowości T., przepisy 40 § 4 k.p.a., czy też art. 44 tej ustawy nie znajdują zastosowania, nie odnoszą się one bowiem do doręczeń w innym państwie członkowskim UE. Również przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania, a to z wyraźnego odesłania wynikającego z art. 18 u.p.e.a. Podkreślić przy tym wypada, iż zarówno w prawie polskim, jak i prawie Unii Europejskiej nie istnieje żadna regulacja prawna dotycząca trybu doręczeń przesyłek pocztowych w postępowaniu administracyjnym.
Oceniając skuteczność doręczenia w niniejszej sprawie należało zauważyć, iż skutek doręczenia pisma za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej musi być oceniany na podstawie przepisów prawa wewnętrznego państwa, w którym adresat ma siedzibę lub miejsce pobytu, a zatem w niniejszej sprawie według prawa estońskiego. Nie oznacza to jednak możliwość zastosowania, tak jak to zrobił organ odwoławczy, przepisów estońskiej ustawy postępowania administracyjnego.
W niniejszej sprawie dla oceny doręczenia przesyłki kierowanej do skarżącego na jego adres w Estonii konieczne jest odwołanie się do Regulaminem Poczty Listowej Światowego Związku Pocztowego sporządzonego w Bernie dnia 28 stycznia 2005 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 108, poz. 744 – dalej w skrócie: "Regulamin"). Choć Regulamin jest aktem ustanowionym przez organizację wyspecjalizowaną należącą do Organizacji Narodów Zjednoczonych – Światowy Związek Pocztowy, to jednak procedury pocztowe stanowią ujednolicenie standardów niezbędnych do doręczeń w obrocie międzynarodowym. Rzeczpospolita Polska w myśl Oświadczenia Rządowego z dnia 20 marca 2007 r. jest związana tym Regulaminem. Z treści przepisów zawartych w art. RL 137 ust. 3 pkt 3.1 Regulaminu potwierdzenie odbioru powinno zostać podpisane w pierwszej kolejności przez adresata, a gdy to nie jest możliwe przez inną osobę do tego upoważnioną na mocy przepisów kraju przeznaczenia. W przypadku zatem podpisania zwrotnego potwierdzenia odbioru można przyjąć, że pracownik urzędu pocztowego kraju przeznaczenia doręczył przesyłkę osobie upoważnionej, w myśl tych przepisów we wskazanej w tym potwierdzeniu, dacie. Ponadto z art. RL 147 wynika, że: 1) administracje pocztowe zapewniają zwrot przesyłek, które nie mogły zostać z jakiegokolwiek powodu doręczone adresatom. 2) termin przechowywania przesyłek podany jest w poniższych ustępach (...). 5) Postanowienia ogólne. 5.1 Z zastrzeżeniem przepisów kraju przeznaczenia, przesyłki niedoręczalne zwraca się do administracji pocztowej kraju nadania, której znaki opłaty znajdują się na przesyłce. 5.2 Przesyłki, których adresat odmówił przyjęcia lub których doręczenie jest niemożliwe, powinny być zwracane bezzwłocznie. 5.3 Inne niedoręczone przesyłki przechowuje administracja kraju przeznaczenia w okresie ustalonym w jej przepisach. Jednakże termin przechowywania nie może przekroczyć jednego miesiąca, z wyjątkiem szczególnych przypadków, w których administracja kraju przeznaczenia uważa za niezbędne przedłużenie go do maksimum dwóch miesięcy. Zwrot do kraju nadania powinien nastąpić w krótszym terminie, jeśli nadawca zastrzegł to sobie, umieszczając odpowiednią wskazówkę na stronie adresowej w języku znanym w kraju przeznaczenia".
Należało zatem odwołać się do przepisów regulujących zasady doręczeń przesyłek pocztowych w Estonii, czego jednak organy zaniechały. Poprzestały na odwołaniu się do przepisów, które nie mają zastosowania w sprawie. To zaś skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Sąd zwraca przy tym uwagę, że podatnik złożył do akt niniejszej sprawy kopię pism (ich tłumaczenia przysięgłe), które powinny stanowić wskazówkę przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez organ odwoławczy. Wynika z nich, że " Zgodnie z estońską ustawą pocztową § 29 ust. 1: przesyłkę pocztową uważa się za doręczoną, jeżeli przesyłka została wydana adresatowi w urzędzie pocztowym, osobiście lub za pośrednictwem skrzynki pocztowej. Zgodnie z § 4 ust. 7 estońskiej ustawy o poczcie: przesyłki polecone są wydawane adresatowi lub pełnomocnikowi adresata za podpisem lub na podstawie innych środków identyfikacji. Wymagania dotyczące nadawania przesyłek poleconych i przesyłek z zadeklarowaną wartością w ramach powszechnej usługi pocztowej określa rozporządzenie Ministra Gospodarki i Łączności (22.06.2006 r. rozporządzenie nr 57). Zgodnie z zarządzeniem nr 57 § 6 ust. 1: przesyłki z korespondencją nadawaną jako przesyłki polecone i każda o wymiarach nie przekraczających 230 X 330 X 20 mm (długość, szerokość, grubość) doręcza się do miejsca zamieszkania lub siedziby adresata, chyba że uzgodniono inaczej z nadawcą lub odbiorcą. Jeżeli adresat nie jest obecny w chwili doręczenia w jego miejscu zamieszkania lub w miejscu doręczeń, o doręczeniu przesyłki należy zawiadomić adresata z placówki pocztowej najbliższej jego miejscu zamieszkania lub miejscu zamieszkania. Zgodnie z § 6 ust. 3: przesyłkę poleconą skierowaną do osoby fizycznej uważa się za doręczoną, jeżeli została przekazana odbiorcy lub osobie co najmniej piętnastoletniej, zamieszkałej w je j miejscu zamieszkania lub będącej członkiem rodziny. Zgodnie z zarządzeniem nr 57 § 6 ust. 6 i ust. 7: Po doręczeniu przesyłki poleconej odbiorca przesyłki musi okazać dokument tożsamości. Osoba odbierająca przesyłkę poleconą lub przesyłkę z ubezpieczeniem potwierdza doręczenie własnoręcznym podpisem lub innym identyfikatorem umożliwiającym potwierdzenie tożsamości, z podaniem swojego imienia i nazwiska".
Zatem w świetle powyższego należało ustalić czy zawiadomiono skarżącego o pozostawieniu przesyłki w najbliższej placówce pocztowej.
Sąd jednocześnie stwierdza, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwala na dokonanie takiej oceny.
Należy zwrócić uwagę, że organ egzekucyjny złożył reklamację ww. przesyłki. Z potwierdzenia złożenia tej reklamacji wynika, że reklamowano jedynie "nieuzupełnienie potwierdzenia odbioru" tej przesyłki. W odpowiedzi na powyższą reklamację Poczta Polska S.A. pismem z dnia 21 stycznia 2022 r. poinformowała, że "na postawie przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego, w tym informacji udzielonej przez operatora pocztowego ESTONII" przesyłka została zwrócona do nadawcy w dniu 20 października 2021 r., a adnotacja o przyczynie zwrotu powinna być zamieszczona na opakowaniu zwróconej przesyłki. W kolejnym piśmie Poczty Polskiej S.A. z dnia 23 lutego 2022 r. podtrzymała stanowisko. Wskazała jednocześnie, że z informacji estońskiego operatora pocztowego ma wynikać, że 29 września 2021 r. została podjęta nieudana próba doręczenia przesyłki i z tego powodu pozostawiono ją do odbioru w lokalnej placówce pocztowej, a adresat został powiadomiony o możliwości jej odbioru zawiadomieniem z dnia 1 października 2021 r. oraz 8 października 2021 r. Przesyłka oczekiwała na podjęcie do 18 października 2021 r.
Zatem z powyższego nie wynika, by w ramach procedury reklamacji Poczta Polska S.A. wystąpiła do estońskiego operatora pocztowego o potwierdzenie zawiadomienia skarżącego o pozostawieniu przesyłki pocztowej zawierającej ww. dokumenty, choć takie postepowanie przewidziane jest w Artykule RL 150. Poczta Polska S.A. w swoich pismach opiera się bowiem na "informacjach" uzyskanych od tego operatora. Tymczasem jedynie oficjalny dokument reklamacyjny mógłby stanowić podstawę do dokonania przez organy ustaleń. Po drugie, przedmiotem reklamacji nie był fakt zawiadomienia skarżącego o pozostawieniu przesyłki. Po trzecie, nie sposób uznać wskazanej powyżej odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. co do pozostawienia zawiadomień o przesyłkach w dniach 1 i 8 października 2021 r., skoro dwukrotna "awizacja" nie jest przewidziana prawem estońskim.
Powstałych wątpliwości organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił.
Stąd też Sąd uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 17 § 1c u.p.e.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W niniejszej sprawie wydane postanowienie było bowiem przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni wskazania wynikające z niniejszego uzasadnienia, w szczególności co do konieczności zastosowania właściwych przepisów w zakresie doręczania (zgodnie z prawem pocztowym Estonii) i na tej podstawie dokona oceny co do konieczności uzupełnienia postepowania dowodowego.
Mając powyższe na względzie Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI