I SA/GL 854/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-11-27
NSAAdministracyjneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneZUSskładkizarzutyegzekucja administracyjnanależności pieniężnesąd administracyjnyskarga

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki na postanowienie ZUS utrzymujące w mocy decyzję o nieuznaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, potwierdzając prawidłowość egzekucji składek.

Spółka K. Sp. z o.o. wniosła skargę na postanowienie ZUS, które utrzymało w mocy decyzję o nieuznaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym składek na ubezpieczenia społeczne i inne. Spółka podnosiła m.in. rażące naruszenie prawa i brak kompetencji organu. Sąd, związany wcześniejszym wyrokiem w podobnej sprawie, stwierdził, że organ naprawił wskazane uchybienia proceduralne. Analizując zarzuty spółki (nieistnienie obowiązku, błąd co do zobowiązanego, brak upomnienia, wygaśnięcie obowiązku, brak wymagalności), sąd uznał je za niezasadne, potwierdzając prawidłowe określenie obowiązku i zobowiązanego oraz doręczenie upomnienia. Sąd odniósł się również do kwestii właściwości miejscowej dyrektora ZUS jako organu egzekucyjnego, uznając ją za prawidłową na podstawie przepisów prawa. W konsekwencji skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi K. Sp. z o.o. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), które utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie o nieuznaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2022 r. Spółka zarzucała rażące naruszenie prawa i brak kompetencji organu do wystawienia tytułów wykonawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę, był związany wcześniejszym wyrokiem w podobnej sprawie (sygn. akt I SA/Gl 993/23), w którym uchylono poprzednie postanowienie z powodu naruszenia przepisów K.p.a. dotyczących wyłączenia pracownika organu od udziału w postępowaniu. Sąd stwierdził, że organ naprawił to uchybienie, podpisując nowe postanowienie przez inną osobę. Następnie sąd analizował zarzuty spółki w oparciu o art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Sąd uznał, że zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, błędu co do zobowiązanego, braku uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcia obowiązku oraz braku wymagalności obowiązku nie znalazły potwierdzenia. Tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowej, prawidłowo określając obowiązek i zobowiązanego. Upomnienie zostało doręczone spółce. Nie odnotowano wpłat ani umorzenia należności, a składki nie uległy przedawnieniu. Sąd podkreślił, że prawo do wniesienia zarzutu jest ograniczone do katalogu wskazanego w art. 33 § 2 u.p.e.a., a spółka nie sprecyzowała istoty zarzutów poza ogólnym stwierdzeniem rażącego naruszenia prawa. Dodatkowo, sąd odniósł się do kwestii właściwości miejscowej dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego. Powołując się na wcześniejsze orzecznictwo, sąd stwierdził, że art. 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza zarówno właściwość rzeczową, jak i miejscową dyrektora oddziału ZUS, a jego kompetencje wynikają z przepisów prawa i wewnętrznych regulacji ZUS, które nie wymagają publikacji w dzienniku urzędowym. Wobec braku naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zarzuty te zostały prawidłowo ocenione jako niezasadne, ponieważ obowiązek istniał, zobowiązany został prawidłowo określony, upomnienie zostało doręczone, obowiązek nie wygasł ani się nie przedawnił, a należności były wymagalne.

Uzasadnienie

Sąd analizując poszczególne podstawy zarzutów z art. 33 u.p.e.a. stwierdził, że tytuły wykonawcze zostały wystawione prawidłowo na podstawie deklaracji rozliczeniowej, obowiązek opłacenia składek istniał, spółka była prawidłowo zidentyfikowana, upomnienie zostało doręczone, a należności nie wygasły ani się nie przedawniły.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 33 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 19 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.s.u.s. art. 83c § ust. 1a

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Pomocnicze

u.s.u.s. art. 24 § pkt 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

K.p.a. art. 24 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe określenie obowiązku i zobowiązanego w tytułach wykonawczych. Doręczenie upomnienia spółce. Niewystąpienie przesłanek do uznania zarzutów z art. 33 u.p.e.a. Właściwość miejscowa dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty spółki dotyczące nieistnienia obowiązku, błędu co do zobowiązanego, braku upomnienia, wygaśnięcia obowiązku, braku wymagalności. Kwestia braku legitymacji do prowadzenia egzekucji przez Dyrektora ZUS z uwagi na brak publikacji aktu określającego właściwość miejscową.

Godne uwagi sformułowania

Sąd był przede wszystkim związany art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prawo do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie umożliwia zgłoszenia zarzutu jakiegokolwiek, lecz jedynie takiego, który został przewidziany przez ustawodawcę w art. 33 § 2 u.p.e.a. Artykuł 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową dyrektora oddziału ZUS, lecz również jego właściwość miejscową.

Skład orzekający

Monika Krywow

przewodniczący

Mikołaj Darmosz

członek

Piotr Pyszny

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości egzekucji składek przez ZUS, interpretacja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz właściwość miejscowa organów egzekucyjnych ZUS."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki i interpretacji przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej składek ZUS.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy rutynowej egzekucji składek ZUS, ale zawiera ciekawe aspekty proceduralne związane z naprawieniem błędów przez organ oraz utrwaloną interpretację właściwości miejscowej dyrektora ZUS.

ZUS skutecznie egzekwuje składki – sąd oddala skargę spółki.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 854/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Mikołaj Darmosz
Monika Krywow /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 33
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 maja 2024 r. nr 6248 480000/71/213086/2023 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 16 maja 2024 r., nr 6248, nr sprawy 480000/71/213086/2023, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako organ, ZUS) utrzymał w mocy postanowienie tegoż organu w przedmiocie nieuznania za uzasadnione zgłoszonych przez K sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej jako skarżąca, Spółka) zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 83 c § 1a i ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 – u.s.u.s.).
Stan sprawy:
Pismem z 8 marca 2023 r., spółka złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do tytułów wykonawczych o nr od TW1480023001753 do TW1480023001755. W treści złożonych zarzutów z 21 sierpnia 2023 r. spółka wskazała na rażące naruszenie prawa. Podniosła również, że organ nie wykazał swojej kompetencji do wystawienia tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z 11 kwietnia 2023 r. organ uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Zaskarżonym w nn. sprawie postanowieniem Zakład Ubezpieczeń Społecznych działając jako organ drugiej instancji utrzymał w mocy swoje wcześniejsze postanowienie.
Dalej organ zacytował treść art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2505 – dalej jako u.p.e.a.). Następnie wyjaśnił, że nieistnienie obowiązku jest pierwszą określoną w ustawie podstawą wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał. Podkreślono, że okoliczność nieistnienia obowiązku nie musi być następstwem okoliczności, która nastąpiła po wydaniu tytułu wykonawczego, bowiem może zaistnieć wcześniej. Jak wskazano w orzecznictwie sądów administracyjnych, zobowiązany wnosząc zarzut na omawianej podstawie, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał. Dnia 3 stycznia 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Z., działając jako wierzyciel, wystawił tytuły wykonawcze o numerach podanych na wstępie obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2022 r. Podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa. Wskazane należności do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedlają kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczych.
Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany został prawidłowo określony przez wierzyciela w ww. tytułach wykonawczych.
Błąd co do zobowiązanego jest kolejną okolicznością uzasadniającą wniesienie zarzutu. Z błędem co do zobowiązanego mamy do czynienia w przypadku, w którym środek egzekucyjny zastosowano wobec podmiotu faktycznie niebędącego zobowiązanym w tym postępowaniu. Może to nastąpić w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów. Po drugie, gdy w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Jak przyjmuje się w literaturze, zarzut błędu co do osoby zobowiązanego dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję.
Organ egzekucyjny prawidłowo uznał spółkę jako zobowiązaną, w związku z czym doręczył tytuły wykonawcze oraz pouczył o prawie wniesienia zarzutów. W tytułach wykonawczych została prawidłowo wskazana spółka, na której ciążył obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji nastąpiło poprzez porównanie danych spółki (m.in. nr NIP i REGON) zawartych w deklaracji rozliczeniowej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułów wykonawczych.
Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne, jest kolejną przesłanką wystąpienia zobowiązanego z zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawa ta stanowi sankcję dla naruszenia zasady upomnienia, wyrażonej w art. 15 u.p.e.a., której istotą jest indywidualne zagrożenie zobowiązanemu zastosowania środków egzekucyjnych w przypadku, gdy dobrowolnie nie wykona obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. Organ ustalił, że w aktach egzekucyjnych sprawy jest zwrotne potwierdzenie odbioru upomnień egzekucyjnych. Upomnienie egzekucyjne zostało spółce doręczone 8 lutego 2023 r.
Wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części jest okolicznością, której wystąpienie stanowi podstawę wniesienia zarzutu przez zobowiązanego. Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. Zarzut będzie zasadny także w sytuacji umorzenia obowiązku w przewidzianym w odrębnych przepisach prawa trybie. Również w orzecznictwie sądowym podnosi się, że organ jest zobligowany uwzględnić zarzut strony, jeśli okaże się, że obowiązek, w stosunku do którego prowadzona jest egzekucja, został wykonany lub umorzony w całości albo w części, przedawnił się, wygasł lub w ogóle nie istniał.
W przypadku spółki nie doszło ani do wygaśnięcia obowiązku w całości, ani w części. Organ nie odnotował żadnych wpłat na poczet przedmiotowych tytułów wykonawczych, które mogły spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Dalej organ podał, że zgodnie z art. 24 pkt 4 u.s.u.s. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Bez względu na okoliczności mogące mieć wpływ na zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia, należności wykazane. w ww. tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu.
O braku wymagalności obowiązku (art.33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.), decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest zgodny pogląd, że chodzi tu o zdarzenia tego rodzaju jak odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty i należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Dokonując analizy merytorycznej sprawy organ nie dopatrzył się innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku. Nie wystąpiły żadne przeszkody formalno-podmiotowe lub przedmiotowe. Tytuły wykonawcze zostały wystawione w oparciu o deklaracje rozliczeniowe.
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżąca zarzuciła postanowieniu rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przede wszystkim należy wskazać, że przed tutejszym Sądem, pod sygn. akt I SA/Gl 993/23 rozpatrywana była sprawa ze skargi Spółki na postanowienie ZUS dotyczące rozpatrzenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd wyrokiem z 30 listopada 2023 r. uchylił zaskarżone postanowienie dopatrując się naruszenia przepisu postępowania, jakim jest art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej: K.p.a., którego zastosowanie wynika z art. 123 u.s.u.s. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. nakazuje wyłączenie pracownika organu administracji publicznej od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, wskazuje zatem przyczyny, których zaistnienie skutkuje z mocy prawa wyłączeniem pracownika organu od udziału w postępowaniu. Okolicznością która przesądziła o kierunku rozstrzygnięcia Sądu jest fakt złożenia podpisu na obu postanowieniach wydanych w niniejszej sprawie przez tą samą osobę tj. R. K., który jako zastępca Naczelnika Wydziału [...] wydał pierwsze postanowienie a na drugim postanowieniu także pojawił się jego podpis obok zastępcy Dyrektora D. S.. Działanie takie w istotny sposób naruszało reguły postępowania administracyjnego.
Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie Sąd był przede wszystkim związany art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako ppsa). Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
W związku z tym należało zbadać, czy postanowienie organu ponownie rozpoznającego sprawę było podpisane przez inną osobę niż ta, która swój podpis złożyła pod postanowieniem organu po raz pierwszy rozpoznającego sprawę. Sąd stwierdza, że uchybienie to zostało przez organ naprawione, zatem organ wykonał zobowiązanie nałożone nań powołanym przed chwilą wyrokiem tutejszego Sądu.
Na wstępie wskazać należy, że tożsamy problem prawny był już przedmiotem rozpoznania przed tutejszym Sądem w sprawie o sygn.. akt I SA/Gl 1755/23. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w tamtym wyroku.
Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub z naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec braku naruszeń prawa o takim ciężarze gatunkowym nie było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Prezes ZUS utrzymał w mocy postanowienie, którym oddalono zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżąca nie określiła istoty zarzutów. Wskazała jedynie na rażące naruszenie prawa.
Na wstępie dostrzeżenia wymaga, że postępowanie, w którym doszło do wydania zaskarżonego postanowienia, zostało zainicjowane wskutek złożenia przez skarżącą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem skorzystania z uprawnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a. Przepis ten statuuje bowiem prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Z kolei art. 83c ust. 1a u.s.u.s., który jest lex specialis w stosunku do art. 34 § 3 u.p.e.a. - stanowi, że do postanowień, od których przysługuje zażalenie, wydanych przez ZUS jako wierzyciela na podstawie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepis art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Oznacza to, że od takiego postanowienia strona może złożyć do Prezesa ZUS wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyjaśnić należy, że art. 83c ust. 1a u.s.u.s. został dodany przez art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070). Na podstawie tej ustawy znowelizowano m. in. u.p.e.a.
Dalej jak wynika z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą takiego zarzutu może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Z powyższych przepisów jednoznacznie wynika, że prawo do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 33 § 1 u.p.e.a.) nie umożliwia zgłoszenia zarzutu jakiegokolwiek, lecz jedynie takiego, który został przewidziany przez ustawodawcę w art. 33 § 2 u.p.e.a. O zakresie rozpatrzenia sprawy decyduje zatem treść zgłoszonego zarzutu.
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 14 września 2007 r., I OSK 522/07 to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut. Na związanie organu podstawą prawną zarzutów i jego ograniczony zakres kognicji w tej materii wskazuje orzecznictwo sądowe przyjmujące, że jeżeli zobowiązany wskazał jednoznacznie podstawę prawną zarzutu w sprawie postępowania egzekucyjnego w terminie do jego złożenia, to nawet jeżeli organ zauważyłby, że uzasadnienie zarzutu odpowiada innemu przypadkowi, wskazanemu w art. 33 u.p.e.a., nie jest uprawniony do działania z urzędu i zbadania zarzutu pod kątem spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 33 tejże ustawy (wyroki NSA z: 8 czerwca 2021 r., III FSK 3542/21; 17 maja 2012 r., II FSK 2267/10; 6 marca 2012 r., II FSK 1441/10).
Organ słusznie wywiódł, że nieistnienie obowiązku jest pierwszą określoną w ustawie podstawą wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z uwagi na fakt, że w ogóle nie zaistniał. Dnia 3 stycznia 2023 r. zostały wystawione tytuły wykonawcze obejmujące składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za grudzień 2022 r. Podstawą do wystawienia ww. tytułów wykonawczych była deklaracja rozliczeniowa. Tak więc, istnienie obowiązku opłacenia składek wynikało z tego tytułu. Wskazana należność do zapłaty w deklaracji rozliczeniowej odzwierciedla kwoty wykazane przez wierzyciela w wystawionych tytułach wykonawczym. Tym samym zarówno obowiązek, jak i podmiot zobowiązany prawidłowo został określony w ww. tytułach wykonawczych.
Błąd co do zobowiązanego jest kolejną okolicznością uzasadniającą wniesienie zarzutu. Z błędem co do zobowiązanego mamy do czynienia w przypadku, w którym środek egzekucyjny zastosowano wobec podmiotu faktycznie niebędącego zobowiązanym w tym postępowaniu. W tytułach wykonawczym wystawionych w nn. sprawie, została prawidłowo wskazana spółka, na której ciążył obowiązek. Stwierdzenie tej sytuacji nastąpiło poprzez porównanie danych skarżącej (m. in. nr NIP i REGON) zawartych w deklaracji rozliczeniowej stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagalne, jest kolejną przesłanką wystąpienia zobowiązanego z zarzutem w sprawie egzekucji administracyjnej. W aktach egzekucyjnych sprawy są zwrotne potwierdzenia odbioru upomnień egzekucyjnych. Upomnienie egzekucyjne zostało doręczone skarżącej dnia 8 lutego 2023 r.
Wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części jest okolicznością, której wystąpienie stanowi podstawę wniesienia zarzutu przez zobowiązanego. Przesłanką wniesienia zarzutu jest więc sytuacja, w której obowiązek nie istnieje z powodu jego wykonania. Spełnienie tej przesłanki następuje również w przypadku upływu czasu, z którym przepisy prawa wiążą przedawnienie się obowiązku, albo w przypadku wystąpienia innych okoliczności uregulowanych w przepisach prawa skutkujących wygaśnięciem obowiązku. Zarzut będzie zasadny także w sytuacji umorzenia obowiązku w przewidzianym w odrębnych przepisach prawa trybie. W przypadku skarżącej nie doszło ani do wygaśnięcia obowiązku w całości, ani w części. Nie odnotowano żadnych wpłat na poczet ww. tytułów wykonawczych, które mogły spowodować wygaśnięcie obowiązku, nawet częściowe. Nie doszło również do umorzenia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi. Także należności wykazane w ww. tytułach wykonawczych nie uległy przedawnieniu.
Ostatnim zarzutem jest brak wymagalności obowiązku w przypadku wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b artykułu 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. O braku wymagalności obowiązku decydują takie okoliczności, jak odroczenie terminu wykonania obowiązku, czy rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnych. Przepis używa także sformułowania "brak wymagalności obowiązku z innego powodu". Usytuowanie tego zapisu w art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. wskazuje, że podstawą zarzutu mogą być też inne zdarzenia, które powodują, że zobowiązanie nie może być egzekwowane.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest zgodny pogląd, że chodzi tu o zdarzenia tego rodzaju jak odroczenie terminu bądź rozłożenie na raty, należeć będą do tych okoliczności takie zdarzenia, jak wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie dopatrzono się innych przyczyn wpływających na brak wymagalności obowiązku. Nie wystąpiły żadne przeszkody formalno- podmiotowe lub przedmiotowe.
Końcowo podnieść należy, iż podnoszona przez zobowiązanego - będąca poza katalogiem zarzutów - kwestia braku legitymacji do prowadzenia przez Dyrektora, jako organu egzekucyjnego egzekucji należności składkowych z uwagi na brak publikacji aktu określającego właściwość miejscową organu egzekucyjnego nie jest uzasadniona. Kwestia ta była już przedmiotem badania przez tut. Sąd w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/GI 1180/16 w ramach skargi złożonej w postępowaniu egzekucyjnym, gdzie w wyroku dna 5 kwietnia 2016 r. wskazano, iż "Artykuł 19 § 4 u.p.e.a. wyznacza nie tylko właściwość rzeczową dyrektora oddziału ZUS, lecz również jego właściwość miejscową". Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w przywołanym wyroku, iż " aktami normatywnymi w rozumieniu Konstytucji RP, co do których istnieje obowiązek ich ogłoszenia w sposób określony wskazaną wyżej ustawą, są konstytucja, ustawy, rozporządzenia i akty prawa miejscowego oraz umowy międzynarodowe, o których mowa w art. 88 ust. 3 zd. 1 Konstytucji RP.
Obowiązek taki może dotyczyć również innych aktów prawnych, o ile ustawa tak stanowi. Skoro, regulując status prawny i zakres działania ZUS w odpowiedniej ustawie czy rozporządzeniu, ustawodawca nie przewidział konieczności wydania tego rodzaju aktu w przypadku właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, jakim jest dyrektor oddziału ZUS, pozostawiając decyzję w tej kwestii temu podmiotowi (ZUS) i jego organom, w ramach ich wewnętrznych uregulowań i struktur organizacyjnych, zgodnych z delegacją ustawową, nie można zasadnie twierdzić, że akty tego rodzaju podlegają promulgacji w odpowiednim dzienniku urzędowym.
Wobec powyższego należało stwierdzić, że właściwość rzeczowa i miejscowa dyrektora oddziału ZUS jako organu egzekucyjnego wynika z przepisu art. 19 § 4 i art. 22 § 2 ustawy egzekucyjnej, zaś zasięg terytorialny działania w tej sferze tak określonego organu, wynika z przepisów regulujących funkcjonowanie ZUS, jako osoby prawnej i jego struktury organizacyjnej, tak w randze ustawy czy rozporządzenia podlegających ogłoszeniu w odpowiednim Dzienniku Urzędowym, jak i regulaminów czy aktów wewnętrznych, nie podlegających stosownej publikacji. Odnotowania wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że przepis ort. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej wyznacza nie tylko właściwość rzeczową organu egzekucyjnego tam wymienionego, lecz również jego właściwość miejscową, skoro do egzekucji należności pieniężnych uprawniony jest dyrektor tego oddziału ZUS, jako jednostki organizacyjnej Zakładu, który dokonuje wypłat danych świadczeń, a więc i poboru składek.
Oczywistym jest, że wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 ustawy egzekucyjnej należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 1 i 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Organem egzekucyjnym jest zaś dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego kompetencje, zakres i sposób działania wyznaczają przepisy ustawy egzekucyjnej. Dyrektor oddziału ZUS działa jako organ egzekucyjny z mocy samego prawa (art. 19 § 4 u.p.e.a.). Jego usytuowanie w strukturach organizacyjnych Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że jest on podmiotem personifikującym ZUS. Skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniach wyroków: NSA z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 485/09 i z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 854/13 i 855/13 oraz WSA w Gliwicach z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I SA/GI 129/14, WSA we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 350/12 oraz WSA w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1257/12, w których rozstrzygnięto kwestię analogiczną jak w niniejszej sprawie uznając, że egzekucja administracyjna prowadzona przez dyrektorów oddziałów ZUS w wyżej opisany sposób jest zgodna z prawem." Stanowisko zaprezentowane w powołanym wyroku Sąd przyjmuje za własne.
Z powyższych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ppsa i działając na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI