I SA/GL 861/25

I SA/Gl 861/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Pindel /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Mikołaj Darmosz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatek od środków transportowych
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 70
art. 9 ust. 7
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 18b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 14 maja 2025 r. nr SKO.4105.380.2025 w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2024 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 14 maja 2025 r., nr SKO.4105.380.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, działając na podstawie art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111; dalej: O.p.) – po rozpoznaniu odwołania podatnika M. A. (dalej: strona skarżący) od decyzji Wójta Gminy N. z 16 stycznia 2025 r., nr [...] określającej podatnikowi wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za rok 2024 − uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Organ I instancji wydał decyzję z 16 stycznia 2025 r. określającą wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za rok 2024, na podstawie art. 8, art. 9 ust. 1, 4, 6, art. 10, art. 11, art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1990r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2023 poz. 70 ze zm.; dalej u.p.o.l.) oraz § 1 Uchwały Nr 1X1/395/2023 Rady Gminy Niegowa z dnia 29 listopada 2023 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od środków transportowych.
Podatnik w odwołaniu zarzucił ww. decyzji naruszenie:
1) art. 181 oraz art. 191 O.p. poprzez nieprzeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego w sprawie, w szczególności:
- nieprzeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości położonej pod adresem [...] [...] w gminie N., celem wykazania, że nie zamieszkuje pod tym adresem ani nie prowadzi tam działalności gospodarczej oraz nie znajduje się tam żadna baza, w której mogły parkować opodatkowane pojazdy;
- nieprzeprowadzenie dowodu z treści wpisu w CEIDG, który to wpis jednoznacznie określa wszystkie miejsca prowadzenia działalności gospodarczej i uzasadnia stanowisko, że przedsiębiorstwo prowadzone przez niego jest przedsiębiorstwem wielozakładowym w rozumieniu art. 9 ust. 7 u.p.o.l., co wymagało poczynienia dalej idących ustaleń, co do faktycznego miejsca parkowania i bazowania środków transportu,
- nieustalenie faktycznej ilości środków transportowych podlegających opodatkowaniu podatkiem od środków transportowych za 2024 r. - poprzez określenie podatku od środków transportu zbytych oraz czasowo wycofanych z ruchu;
2) art. 9 ust. 7 u.p.o.l. poprzez jego błędną wykładnię i mylne przyjęcie, że Wójt Gminy N. jest organem właściwym w niniejszej sprawie, podczas gdy nie mieszka, ani nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej na terenie Gminy N., a także naruszenie tego przepisu poprzez zignorowanie treści wpisów w CEIDG dotyczących miejsc prowadzenia działalności gospodarczej i pominięcie prowadzenia tzw. przedsiębiorstwa wielozakładowego.
Kolegium rozpatrując odwołanie podało, że w podatku od środków transportowych właściwość miejscową określa art. 9 ust. 7 u.p.o.l. Stosownie do tego przepisu, organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego lub podmiotu, w którego skład wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu. W przypadku współwłasności środka transportowego organem właściwym jest organ podatkowy odpowiedni dla osoby lub jednostki organizacyjnej, która została wpisana jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym pojazdu. Pojęcie miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało zdefiniowane w art. 25 K.c., jest nim miejscowość, w której osoba taka przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dla ustalenia miejsca zamieszkania istotne są dwie przesłanki, które muszą być spełnione kumulatywnie: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. Łączne spełnienie powyższych warunków skutkuje przyjęciem, że określona osoba ma miejsce zamieszkania w konkretnej miejscowości. Podkreślił, że pojęcie zamieszkania nie jest tożsame z pojęciem zameldowania.
Powołując się na wyjaśnienia organu I instancji podał, że w sprawie:
- bezzasadne byłoby przeprowadzenie oględzin nieruchomości znajdującej się pod adresem [...] [...], [...] S., bowiem fakt nieprowadzenia działalności pod danym adresem nie jest przesłanką przemawiającą za istnieniem, bądź niepowstaniem obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych;
- z danych zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (dalej CEIDG) wynika, że stałym miejscem wykonywania działalności gospodarczej podatnika jest właśnie adres [...] [...], [...] S., choć sam podatnik podnosi, że pod tym adresem działalności gospodarczej nie prowadzi;
- podatnik wykazał pod adresem [...] [...] [...] S. do opodatkowania powierzchnię gruntu jako związanego z działalnością gospodarczą oraz powierzchnię budynku jako związanego z działalnością gospodarczą, podlegające pod podatek od nieruchomości;
- podatnik wskazuje, iż od wielu lat nie zamieszkuje pod adresem [...] [...], [...] S., jednak bezspornie do 2023 r. włącznie podatnik przedkładał Wójtowi Gminy N. deklaracje na podatek od środków transportowych wskazując organ podatkowy jako właściwy do załatwiania sprawy, nie negując w żaden sposób właściwości organu. W deklaracji podatnik wskazywał adres zamieszkania jako [...] [...], [...] S.;
- pojazdy podatnika zarejestrowane są w Starostwie Powiatowym w M. Stosownie do art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 834 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego lub czasowego zamieszkania. Przepis stanowi, że podatnik ma obowiązek rejestracji pojazdu w miejscu zamieszkania. Przepisy podatkowe wiążą obowiązki podatnika z czynnością rejestracji środka transportowego lub wpisania do rejestru, a zatem istotne znaczenie ma czynność rejestracji oraz zgłoszenia konkretnego środka transportowego do ewidencji pojazdów;
- zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia w sprawie informacji podatkowych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1452 ze zm.) organy rejestrujące pojazdy są obowiązane, bez wezwania przez organ podatkowy właściwy w sprawach podatku od środków transportowych, do nieodpłatnego sporządzenia przekazywania comiesięcznych informacji zarejestrowanych i wyrejestrowanych pojazdach, o których mowa w przepisach o podatkach i opłatach lokalnych do organu podatkowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub adres siedziby nabywcy pojazdu, w terminie do 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zarejestrowano lub wyrejestrowano pojazd;
- powołał się na zasadę wyrażoną w art. 18 § 1 O.p., zgodnie z którą jeżeli w trakcie roku podatkowego nastąpi zdarzenie powodujące zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego, organem podatkowym właściwym miejscowo za ten okres rozliczeniowy pozostaje ten organ podatkowy, który był właściwy w pierwszym dniu roku podatkowego;
- Starosta [...] jako organ rejestrujący pojazdy podatnika, przekazuje comiesięczne raporty Wójtowi Gminy N. jako organowi właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania podatnika. Stwierdził, że nie nastąpiło zdarzenie o którym mowa w art. 18 § 1 O.p., zatem organem właściwym w podatku od środków transportowych wobec podatnika pozostaje Wójt Gminy N.;
- organ podatkowy otrzymuje ze Starostwa powiatowego w M. raporty o zmianach dotyczących pojazdów podatnika. Zgodnie z § 5 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, informacje o których mowa w ust. 1 powinny zawierać adres zamieszkania zbywcy i nabywcy. Fakt ten potwierdza okoliczność, wskazania przez podatnika organowi rejestrującemu adresu [...] [...], [...] S., jako adres zamieszkania.
Kolegium uznało za kluczowy dowód potwierdzający własność pojazdu i fakt jego rejestracji, tj. dane udostępnione przez Wydział Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w M. Dokument urzędowy, który spełnia wymogi określone w O.p. ma szczególną moc dowodową w postępowaniu podatkowym.
Wyjaśniło, że organ I instancji, po upływie ustawowego terminu do złożenia deklaracji w 2024 r. wielokrotnie wzywał podatnika do przedłożenia deklaracji na podatek od środków transportowych na rok 2024. Pomimo obowiązku złożenia deklaracji Wójtowi Gminy, wynikającemu z ustaw podatkowych, podatnik nie przedłożył stosownej deklaracji. Skutkowało to wszczęciem z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych na rok 2024.
W odpowiedzi na wszczęcie postępowania, podatnik poinformował, że działalność gospodarczą prowadzi w miejscowości S2. oraz w mieście S1., a Wójt Gminy N. nie jest organem właściwym w sprawie podatku od środków transportowych. W związku z powyższym organ podatkowy wezwał podatnika do przedłożenia kserokopii deklaracji na podatek od środków transportowych na rok 2024 przedłożonej Prezydentowi Miasta S1. oraz Wójtowi Gminy J. wraz z dokumentem potwierdzającym uiszczenie podatku. Pomimo upływu wskazanego terminu, podatnik nie przedłożył ww. dokumentacji.
Wójt Gminy N. celem zweryfikowania informacji przedstawianych przez podatnika, zwrócił się do Prezydenta Miasta S1. oraz do Wójta Gminy J. z wnioskiem o udostępnienie informacji czy podatnik przedłożył ww. organom deklarację na podatek od środków transportowych na rok 2024. Zarówno Wójt Gminy J. jak i Prezydent Miasta S1. wskazali, że podatnik nie figuruje w ewidencji podatku od środków transportowych prowadzonych przez organ, tym samym podatnik nie złożył ww. organom deklaracji na podatek od środków transportowych na rok 2024.
W ocenie organu odwoławczego Wójt Gminy N. zgromadził materiał dowodowy stanowiący podstawę do wydania decyzji.
Wskazał, że podatnik podnosił, że zbył pojazdy nie tylko w roku 2024, ale także w latach poprzednich, jak również, że część pojazdów nie podlega opodatkowaniu z uwagi na czasowe ich wycofanie z ruchu. Organ powołał art. art. 9 ust. 5 oraz art. 6 ust. 2 u.p.o.l. i stwierdził, że akta sprawy dowodzą, że podatnik nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z ww. przepisów i nie złożył właściwych deklaracji. Organ podatkowy powołał dane z Centralnej Ewidencja Pojazdów i Kierowców (CEPiK), które są rozbieżne z dokumentami przedłożonymi przez podatnika w odwołaniu. Analiza akt sprawy wskazują, że organ podatkowy przeprowadził postępowanie podatkowe w trakcie, którego zebrał szczegółowe informacje oraz wykazał, że podatnik pomimo ciążącego na nim obowiązku nie złożył deklaracji na podatek od środków transportowych na rok 2024, a także wielokrotnie wzywany przez organ podatkowy nie dopełnił obowiązku podatkowego.
Organ odwoławczy podkreślił, że podatnik wniósł odwołanie od decyzji organu I instancji z 3 lutego 2025 r., do którego załączył deklarację na podatek od środków transportowych na 2024 r. złożoną w Urzędzie Miejskim w S1. w dniu 31 stycznia 2025 r., którą w świetle art. 9 ust. 6 u.p.o.l. uznał za spóźnioną.
Kolegium odnosząc się do zarzutów podatnika odnośnie zbycia pojazdów, wskazało, że niewykazanie zbycia pojazdu oraz jego niewyrejestrowanie, niezależnie od okoliczności niedopełnienia tego obowiązku, rzutują na otrzymanie przez stronę statusu podatnika podatku od środków transportowych. Obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono. Dodał, że wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych nakłada na podatnika obowiązek skorygowania złożonej deklaracji zgodnie bowiem z art. 9 ust. 6 pkt 2 u.p.o.l. Ustawodawca nakazuje więc złożyć korektę deklaracji w terminie 14 dni od momentu wyrejestrowania pojazdu. Samo wyrejestrowanie pojazdu nie zwalnia zatem podatnika z obowiązku dokonania określonych czynności na gruncie prawa podatkowego - ma on prawny obowiązek zawiadomić o tej okoliczności organ podatkowy, korygując złożoną uprzednio deklarację na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy.
Kolegium uznało jednak zarzuty strony dotyczące tych pojazdów, co do których wydano decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. W tym zakresie decyzja podatkowa na rok 2024 powinna zostać skorygowana stosownie do art. 9 ust. 5 u.p.o.l., który mówi, że obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono. Organ odwoławczy uwzględnił załączone do odwołania decyzje Starosty [...], które wymienił na str. 7-8 decyzji.
Uznał, że w tym zakresie sprawa powinna zostać ponownie rozpatrzona, dlatego uchylił decyzję organu I instancji określającą wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za rok 2024 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
W skardze własnej podatnik zarzucił decyzji Kolegium naruszenie:
1) art. 122 i art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób niewyczerpujący, pomijając zbadanie istotnych okoliczności faktycznych, takich jak miejsce prowadzenia działalności gospodarczej i zamieszkania skarżącego, a także bez uwzględnienia dokumentów z CEIDG oraz danych z ewidencji pojazdów;
2) art. 9 ust. 7 u.p.o.l. poprzez błędne uznanie, że Wójt Gminy N. był organem właściwym miejscowo do określenia zobowiązania podatkowego, mimo że skarżący nie prowadzi działalności ani nie ma miejsca zamieszkania na terenie tej gminy, a deklarację podatkową za 2024 r. złożył i podatek uiścił w S1.;
3) art. 210 § 4 O.p. poprzez brak odniesienia się do kluczowych zarzutów odwołania, w tym dotyczących niewłaściwości miejscowej organu pierwszej instancji oraz pominięcia faktu złożenia deklaracji i uiszczenia podatku w mieście S1.;
4) zasady pogłębiania zaufania do organów podatkowych wynikającej z art. 121 § 1 O.p. poprzez przyjęcie wykładni, ignorującej działania skarżącego zgodne z obowiązującym prawem;
5) art. 208 § 1 pkt 1 O.p. poprzez pominięcie faktu, że w sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania podatkowego, ze względu na brak podstaw prawnych do określenia zobowiązania przez Wójta Gminy N. wobec uiszczenia należnego podatku w mieście S1., właściwym miejscowo dla skarżącego.
Podatnik wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji SKO oraz decyzji Wójta Gminy N. z 16 stycznia 2025 r., określającej wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych za rok 2024, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podkreślił brak właściwości miejscowej organu I instancji oraz to, że obowiązek podatkowy został wykonany, poprzez złożenie deklaracji i zapłatę podatku w S1., co przesądza o braku podstaw do prowadzenia dalszego postępowania wobec skarżącego.
Organ nie odniósł się także do statusu części pojazdów, które zostały czasowo wycofane z ruchu przed początkiem roku podatkowego, co zgodnie z art. 9 ust. 5 u.p.o.l. oznacza, że nie istniał obowiązek podatkowy w stosunku do tych pojazdów Decyzja SKO została wydana z pominięciem istotnych dowodów oraz z naruszeniem przepisów postępowania dowodowego i interpretacyjnego. Nie uwzględniono dokumentów z CEIDG, które jednoznacznie wskazują, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą poza terenem Gminy N., ani miejsca zamieszkania skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej P.p.s.a.).
Spór w sprawie dotyczy ustalenia, czy orzekający w pierwszej instancji Wójt Gminy N. był właściwy miejscowo w sprawie ustalenia skarżącemu zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2024 r.
Podkreślić należy, że organy podatkowe mają obowiązek zarówno badania z urzędu swojej właściwości przed wszczęciem postępowania, jak również przestrzegania jej w każdym jego stadium, a naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Przepisy o właściwości mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a organy z urzędu muszą przestrzegać swej właściwości. W Ordynacji podatkowej stwierdzono, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania adresu lub siedziby podatnika (art. 17 § 1 O.p.). W celu ustalenia właściwości miejscowej organów podatkowych ustawodawca odsyła więc do przepisów ustaw podatkowych. Tylko w sytuacji gdy brak jest "przepisów odrębnych" zastosowanie znajdą regulacje Ordynacji podatkowej.
W podatku od środków transportowych właściwość miejscową określa art. 9 ust. 7 u.p.o.l. Stosownie do treści tego przepisu, organem właściwym w sprawach podatku od środków transportowych jest organ podatkowy, na którego terenie znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa wielozakładowego lub podmiotu, w którego skład wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu. W przypadku współwłasności środka transportowego organem właściwym jest organ podatkowy odpowiedni dla osoby lub jednostki organizacyjnej, która została wpisana jako pierwsza w dowodzie rejestracyjnym pojazdu.
Powołany wyżej przepis formułuje zasadę, w myśl której właściwym miejscowo jest organ, na którego obszarze znajduje się miejsce zamieszkania lub siedziba podatnika. Podkreślić jednocześnie należy, że status podatnika prawodawca powiązał z faktem bycia właścicielem lub posiadaczem środka transportowego.
Pojęcie miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało zdefiniowane w art. 25 Kodeksu cywilnego. Jest nim miejscowość, w której osoba taka przebywa z zamiarem stałego pobytu. Dla ustalenia miejsca zamieszkania istotne są dwie przesłanki, które muszą być spełnione kumulatywnie: przebywanie w sensie fizycznym w danej miejscowości oraz zamiar stałego pobytu. Łączne spełnienie powyższych warunków skutkuje przyjęciem, że określona osoba ma miejsce zamieszkania w konkretnej miejscowości. Podkreślić przy tym należy, że pojęcie zamieszkania nie jest tożsame z pojęciem zameldowania. Aby ustalić fakt miejsca zamieszkania należy stwierdzić, jaka miejscowość stanowi centrum osobistych i majątkowych interesów osoby fizycznej oraz zbadać na podstawie obiektywnych okoliczności, czy osoba fizyczna ma wolę stałego pobytu w tej miejscowości (postanowienie NSA z 11 maja 2011 r., II FW 1/11, (dostępne w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy przy tym zauważyć, że organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od środków transportowych dla podatników, którzy w trakcie roku podatkowego zmienili miejsce zamieszkania lub adres siedziby, wskutek czego właściwy stał się organ podatkowy inny niż dotychczasowy - jest organ podatkowy właściwy według miejsca zamieszkania lub adresu siedziby od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania lub adresu siedziby (§ 14 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005 r. w sprawie właściwości organów podatkowych, t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 565). Istotne jest zatem miejsce zamieszkania podatnika w ciągu całego roku podatkowego, którego dotyczy dane postępowanie podatkowe.
Z kolei zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.o.l. obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. Jak właścicieli traktuje się również jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, na które środek transportowy jest zarejestrowany, oraz posiadaczy środków transportowych zarejestrowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jako powierzone przez zagraniczną osobę fizyczną lub prawną podmiotowi polskiemu. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach.
Przepis art. 9 ust. 6 u.p.o.l. stanowi, że podmioty, o których mowa w ust. 1, są obowiązane:
1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;
2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności;
3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy.
Organ przyznał, że podatnik do 2023 r. składał deklaracje na podatek od środków transportowych do organu podatkowego I instancji; okoliczność ta jest niesporna. Z wydanych decyzji wynika, że podatnik w składanych deklaracjach podawał jako adres zamieszkania S., będące we właściwości miejscowej organu I instancji. Tak więc poza wyjątkiem określonym w przytoczonym przepisie § 4 rozporządzenia Ministra Finansów, istotne jest miejsce zamieszkania podatnika w ciągu całego roku podatkowego, którego dotyczy dane postępowanie podatkowe.
Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika, że:
- podatnik nie złożył ww. deklaracji za rok podatkowy 2024, dlatego organ I instancji wezwał do jej złożenia pismem z 12 marca 2024 r., które doręczono stronie 18 marca 2024 r., lecz pozostało ono bez odpowiedzi, następnie pismem z 14 maja 2024 r. ponowił wezwanie, które doręczono stronie 16 maja 2024 r., lecz także nie udzielono odpowiedzi na to pismo,
- postanowieniem z dnia 12 czerwca 2024 r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych za 2024 r., które doręczono podatnikowi w dniu 18 czerwca 2024 r.,
- podatnik dopiero po wszczęciu postępowania podatkowego pismem z dnia 24 czerwca 2024 r. poinformował organ I instancji, iż działalność gospodarczą prowadzi w miejscowości S2. oraz w mieście S1., a Wójt Gminy N. nie jest organem właściwym w sprawie podatku od środków transportowych,
- organ I instancji pismem z 3 lipca 2024 r. wezwał stronę do przedłożenia kserokopii deklaracji na podatek od środków transportowych na rok 2024 przedłożonej Prezydentowi Miasta S1. oraz Wójtowi Gminy J. wraz z dokumentem potwierdzającym uiszczenie podatku (pismo doręczono 5 lipca 2024 r.), pomimo upływu wskazanego terminu, strona nie przedłożyła ww. dokumentacji i nie zareagowała na to pismo,
- następnie organ I instancji celem zweryfikowania informacji przedstawianych przez podatnika, zwrócił się do Prezydenta Miasta S1. oraz do Wójta Gminy J. z wnioskiem o udostępnienie informacji czy podatnik przedłożył ww. organom deklarację na podatek od środków transportowych na rok 2024,
- zarówno Wójt Gminy J. jak i Prezydent Miasta S1. wskazali, że podatnik nie figuruje w ewidencji podatku od środków transportowych prowadzonych przez organ, tym samym podatnik nie złożył tym organom deklaracji na podatek od środków transportowych na rok 2024 (pisma w aktach administracyjnych),
- podatnik dopiero do wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji z 3 lutego 2025 r. załączył deklarację na podatek od środków transportowych na 2024 r. złożoną w Urzędzie Miejskim w S1. w dniu 31 stycznia 2025 r., do której załączył dowód uiszczenia podatku od środków transportowych w kwocie 74.411 zł,
Z załączonego do akt dokumentu - wypisu z Centralnej i Informacji o Działalności Gospodarczej RP (dokument wygenerowany 14 lutego 2025 r.) wynika, że skarżący wskazał:
- jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej: gm. N., miejsc. [...] S. nr [...],
- jako dodatkowe stałe miejsce wykonywania działalności: [...] S1. ul. [...] [...] oraz [...] S3. nr [...], gm. J.,
- adres dla doręczeń: [...] S3. nr [...], gm. J.
Natomiast pojazdy skarżącego – stanowiące przedmiot prowadzonej działalności − podlegające opodatkowaniu zostały zarejestrowane, zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 834 ze zm.) przez starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, tj. przez Wydział Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w M. Organ powołał się na dokument urzędowy potwierdzający własność pojazdu i dokonanie jego rejestracji, tj. Centralną Ewidencję Pojazdów i Kierowców,
Rozstrzygając tę sprawę należy także przytoczyć przepisy Ordynacji podatkowej, zgodnie z:
- art. 18 § 1 jeżeli w trakcie roku podatkowego lub określonego w odrębnych przepisach innego okresu rozliczeniowego nastąpi zdarzenie powodujące zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego, organem podatkowym właściwym miejscowo za ten okres rozliczeniowy pozostaje ten organ podatkowy, który był właściwy w pierwszym dniu roku podatkowego lub okresu rozliczeniowego,
- art. 18a § 1 jeżeli po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego nastąpi zdarzenie powodujące zmianę właściwości miejscowej organu podatkowego, organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach dotyczących poprzednich lat podatkowych lub innych okresów rozliczeniowych jest organ właściwy po zaistnieniu tych zdarzeń, z zastrzeżeniem art. 18b,
- art. 18b § 1 organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej do określenia lub ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego pozostają właściwe we wszystkich sprawach związanych ze zobowiązaniem podatkowym, które jest przedmiotem postępowania lub kontroli, chociażby w trakcie postępowania lub kontroli nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości.
Na skarżącym, jako na podmiocie profesjonalnie uczestniczącym w obrocie gospodarczym, spoczywał obowiązek przestrzegania obowiązujących przepisów prawa, w tym dotyczących jego obowiązków podatkowych względem właściwych organów. Skoro skarżący nie złożył w wymaganym przez art. 9 ust. 6 u.p.o.l. terminie deklaracji na podatek od środków transportowych za rok 2024, to organ był uprawniony na podstawie art. 180 § 1 O.p., jako dowód dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie natomiast z art. 122 O.p. organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
W ocenie Sądu, mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sprawy, organ I instancji miał podstawy do uznania, że nadal pozostaje właściwy miejscowo, bowiem skarżący do momentu wszczęcia postępowania podatkowego z urzędu, nie reagował na wielokrotnie kierowane do niego wezwania. Zaniechał przedłożenia jakichkolwiek dowodów, czy też oświadczeń pozwalających na uznanie organu I instancji za niewłaściwy miejscowo.
Kluczowe znaczenie dla sprawy ma przepis art. 18b § 1 O.p., a to z uwagi na wszczęcie postępowania podatkowego przez organ I instancji, z uwagi na bierną postawę podatnika. Z wykładni gramatycznej tego przepisu wynika, że organ podatkowy właściwy w dniu wszczęcia postepowania podatkowego pozostaje właściwy w sprawie, której to postępowanie dotyczy, chociażby w trakcie postępowania nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości. Przede wszystkim, dla prawidłowego rozumienia normy tego przepisu istotnym jest odwołanie się w jego treści do ciągłości właściwości "w sprawie", w której organ wszczął kontrolę podatkową lub postępowanie podatkowe. Pojęcie "sprawy" zostało w tym przepisie użyte w znaczeniu materialnym, czyli z uwzględnieniem elementów podmiotowych i przedmiotowych danego stosunku podatkowego, a więc tożsamości podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków tego stosunku oraz treści wynikających z niego praw i obowiązków, a także jego podstawy prawnej i faktycznej. Zatem przepis art. 18b O.p. należy tak interpretować, że organ podatkowy właściwy w sprawie w dniu wszczęcia postępowania podatkowego pozostaje w nim właściwy również w zakresie postępowania podatkowego, chociażby w trakcie kontroli lub po jej zakończeniu nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości organu. Takie też stanowisko jest konsekwentnie prezentowane w judykaturze (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 czerwca 2010 r., I FSK 1020/09; z 8 czerwca 2011, I FSK 940/10; z 7 kwietnia 2011 r., II FSK 427/10, czy z 14 stycznia 2025 r., I FSK 1207/21); stanowisko to potwierdza także powołane wyżej postanowienie NSA z 11 maja 2011 r., II FW 1/11.
Skarżący dopiero po wszczęciu postępowania podatkowego poinformował organ I instancji, iż działalność gospodarczą prowadzi w miejscowości S3. oraz w mieście S1., a Wójt Gminy N. nie jest organem właściwym w sprawie podatku od środków transportowych. Natomiast na etapie odwołania od decyzji organu I instancji przedłożył organowi deklarację na podatek od środków transportowych za 2024 r., którą złożył w Urzędzie Miejskim w S1. w dniu 31 stycznia 2025 r., do której załączył dowód uiszczenia podatku od środków transportowych, a więc po upływie blisko rocznego terminu przewidzianego przez art. 9 ust. 6 u.p.o.l.
Skoro organy podatkowe nie posiadały informacji o zmianie miejsca zamieszkania podatnika, jak również nie dokonał on zawiadomienia, że właściwy będzie organ podatkowy, na terenie którego znajduje się zakład lub jednostka posiadająca środki transportowe podlegające opodatkowaniu, a ponadto nie reagował on na wezwanie organu, to prawidłowym działaniem było wszczęcie i prowadzenie postępowania podatkowego przez Wójta Gminy N. Na podatniku prowadzącym działalność gospodarczą spoczywał bowiem obowiązek poinformowania dotychczasowego organu podatkowego (tu: właściwego do 2023 r.) o ww. zmianach, w następstwie czego winien był złożyć (w terminie) stosowną deklarację podatkową do tego organu. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący dokonał wyboru organu podatkowego, wbrew art. 18b § 1 O.p.
Zarzut naruszenia art. 9 ust. 7 u.p.o.l. należało zatem uznać za chybiony. Z załączonego do akt administracyjnych wyciągu z CEiIDG wynika, że nadal stałym miejscem wykonywania działalności gospodarczej strony jest gmina N., miejscowość S. Organ odwoławczy nie naruszył również art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jest kompletny, podjęto wszelkie działania zmierzające do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wyniki oceny tego materiału przedstawione zostały przekonująco w uzasadnieniach podjętych rozstrzygnięć.
Kontrolując decyzję Kolegium w pozostałym zakresie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 233 § 2 O.p. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, organ odwoławczy obowiązany jest do ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 233 § 2 i § 3 O.p. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji lecz rozstrzygnąć ją we własnym zakresie merytorycznie w ramach przedmiotu (rodzaju) sprawy.
Skarżący do odwołania załączył decyzje o czasowym wycofaniu posiadanych pojazdów z ruchu (wymienione w decyzji organu odwoławczego). Zgodnie zaś z art. 9 ust. 5 u.p.o.l. obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany lub wydana została decyzja organu rejestrującego o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu, lub z końcem miesiąca, w którym upłynął czas, na który pojazd powierzono. Niekompletne ustalenia stanu faktycznego dotyczyły więc przedmiotów opodatkowania, będących przedmiotem postępowanie. Stwierdzone uchybienia są na tyle istotne dla wyniku sprawy, że uzasadniały wydanie decyzji kasatoryjnej, o której mowa w art. 233 § 2 O.p.
W tym stanie sprawy, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.