I SA/Gl 830/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach oddalił skargę podatniczki, uznając, że termin do zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, nawet w przypadku opóźnienia spowodowanego postępowaniem spadkowym.
Podatniczka złożyła zgłoszenie SD-Z2 dotyczące nabycia spadku po ojcu z opóźnieniem, wnioskując o przywrócenie terminu i uznanie późniejszej daty za powstanie obowiązku podatkowego. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, wskazując, że termin do zgłoszenia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego (art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.) jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. WSA w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, że uchybienie terminowi materialnemu nie może być naprawione poprzez instytucję przywrócenia terminu, a późniejsze dowiedzenie się o nabyciu spadku nie miało miejsca w okolicznościach uzasadniających zastosowanie wyjątku z art. 4a ust. 2 u.p.s.d.
Sprawa dotyczyła skargi E.I. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy odmowę wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia. Skarżąca nabyła spadek po ojcu, który zmarł w 2020 r. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło się w listopadzie 2022 r. Skarżąca złożyła zgłoszenie SD-Z2 w lipcu 2023 r., wnioskując o uznanie daty otrzymania prawomocnego postanowienia (7 lipca 2023 r.) za datę powstania obowiązku podatkowego i przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, argumentując, że termin sześciomiesięczny do zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego (art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn) jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. WSA w Gliwicach oddalił skargę, potwierdzając, że termin ten ma charakter materialny i jego uchybienie nie może być naprawione przez instytucję przywrócenia terminu, która dotyczy terminów procesowych. Sąd podkreślił, że skarżąca była świadoma nabycia spadku i uczestniczyła w postępowaniu spadkowym, a jej przypuszczenia co do braku uprawomocnienia się postanowienia nie stanowiły podstawy do zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Złożenie zgłoszenia SD-Z2 nie było uzależnione od posiadania odpisu prawomocnego postanowienia sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu na podstawie art. 162 O.p., który dotyczy terminów procesowych. Ustawa o podatku od spadków i darowizn również nie przewiduje możliwości przywrócenia tego terminu.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych, że termin do zgłoszenia nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego ma charakter materialny. Uchybienie terminowi materialnemu skutkuje wygaśnięciem praw lub obowiązków o charakterze materialnym i nie może być naprawione przez instytucję przywrócenia terminu, która dotyczy terminów procesowych. Ustawa Ordynacja podatkowa nie zawiera przepisów pozwalających na przywrócenie terminu materialnego, a sama ustawa o podatku od spadków i darowizn również nie przewiduje takiej możliwości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Określa warunki skorzystania ze zwolnienia podatkowego z tytułu nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze dziedziczenia, w tym wymóg zgłoszenia nabycia właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
O.p. art. 165a § 1
Ordynacja podatkowa
Stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, w tym z powodu braku podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania.
Pomocnicze
u.p.s.d. art. 4a § 2
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Określa wyjątek od wymogu złożenia zgłoszenia w terminie, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu po upływie terminu, pod warunkiem zgłoszenia w ciągu 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się i uprawdopodobnienia tego faktu.
O.p. art. 162 § 1
Ordynacja podatkowa
Reguluje instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym, jednak dotyczy ona terminów procesowych, a nie materialnych.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego z tytułu dziedziczenia jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Instytucja przywrócenia terminu w Ordynacji podatkowej dotyczy terminów procesowych, a nie materialnych. Ustawa o podatku od spadków i darowizn nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1. Skarżąca była świadoma nabycia spadku i jego składników, co wyklucza zastosowanie wyjątku z art. 4a ust. 2 u.p.s.d.
Odrzucone argumenty
Opóźnienie w złożeniu zgłoszenia SD-Z2 było spowodowane długotrwałym postępowaniem spadkowym i brakiem prawomocnego postanowienia sądu. Złożenie zgłoszenia SD-Z2 przed uzyskaniem prawomocnego postanowienia sądu byłoby równoznaczne z wpisaniem nieprawdy. Organ podatkowy nakazał uzupełnienie informacji o składniki majątku, co sugeruje potrzebę posiadania prawomocnego postanowienia.
Godne uwagi sformułowania
termin prawa materialnego i niezależnie od przyczyn uchybienia nie podlega on przywróceniu pozwala to na stwierdzenie, że uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym przypuszczenia przez spadkobiercę, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie uprawomocniło się nie można utożsamiać z sytuacją, w której strona z przyczyn niezależnych od siebie nie wie o nabyciu spadku bądź składnikach masy spadkowej
Skład orzekający
Agata Ćwik-Bury
przewodniczący sprawozdawca
Dorota Kozłowska
członek
Borys Marasek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że termin do zgłoszenia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia podatkowego jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu, nawet w przypadku opóźnień spowodowanych postępowaniem spadkowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminowi materialnemu w podatku od spadków i darowizn. Interpretacja art. 4a ust. 2 u.p.s.d. wymaga udowodnienia późniejszego dowiedzenia się o nabyciu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji terminów w prawie podatkowym, które może mieć znaczenie dla wielu podatników dziedziczących majątek. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład stosowania przepisów prawa materialnego.
“Termin na zgłoszenie spadku to nie przelewki. Sąd wyjaśnia, kiedy zwolnienie podatkowe przepada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 830/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2025-04-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-07-11 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Agata Ćwik-Bury /przewodniczący sprawozdawca/ Borys Marasek Dorota Kozłowska Symbol z opisem 6114 Podatek od spadków i darowizn Hasła tematyczne Podatek od spadków i darowizn Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1043 art. 4a ust. 1 pkt 1 Ustawa o podatku od spadków i darowizn (t. j.) Dz.U. 2022 poz 2651 art. 165a par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Borys Marasek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E.I. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr 2401-IOD-2.4104.212.2023 UNP: 2401-24-103528 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych oddala skargę. Uzasadnienie 1. Przedmiotem skargi E. I. (dalej: skarżąca, strona) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, organ odwoławczy, Dyrektor) z dnia 29 kwietnia 2024 r. nr 2401-IOD-2.4104.212.2023 UNP: 2401-24-103528 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. (dalej: organ pierwszej instancji, Naczelnik) z dnia 26 października 2023 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia po osobie zmarłej. 2. Postępowanie przed organami podatkowymi. 2.1. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 10 października 2022 r. o sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w T. stwierdził, że strona nabyła w całości z dobrodziejstwem inwentarza, na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 12 sierpnia 2001 r., spadek po zmarłym w dniu 5 marca 2020 r. ojcu – J.I.. Postanowienie powyższe uprawomocniło się w dniu 3 listopada 2022 r. 2.2. W dniu 12 lipca 2023 r. strona przesłała do urzędu skarbowego zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-Z2, z tytułu nabycia ww. spadku. Pismem z dnia 27 lipca 2023 r. Naczelnik wystosował do strony wezwanie w zakresie dokonania korekty ww. deklaracji oraz uzupełnienia jej o wskazane w tym piśmie informacje i dokumenty. 2.3. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona przy piśmie z dnia 16 sierpnia 2023r. zatytułowanym "Prośba" złożyła korektę zgłoszenia SD-Z2 z tytułu nabycia spadku. W przedłożonym piśmie zwróciła się o przyjęcie daty 7 lipca 2023 r. (tj. daty doręczenia jej przez Sąd Rejonowy w T. prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu) jako daty powstania obowiązku podatkowego z tytułu tego przysporzenia. Wskazała, że ojciec J. I. zmarł w dniu 5 marca 2020 r. w okresie pandemii. Po jego śmierci, telefonicznie uzyskała informację w urzędzie skarbowym, że w celu podjęcia czynności związanych ze spadkobraniem niezbędne jest uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu w przedmiocie stwierdzenia nabycia praw do spadku. Strona wskazała też, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po ojcu, z uwagi na obostrzenia związane ze stanem pandemii, toczyło się w trybie niejawnym, a więc wszelkie informacje o tym postępowaniu uzyskiwała drogą pocztową. Wyjaśniła też, że sprawa o stwierdzenie nabycia spadku zakończyła się wydaniem w dacie 10 października 2022 r. nieprawomocnego postanowienia, którego odpis otrzymała, zaś w dniu 14 grudnia 2022 r. złożyła wniosek do Sądu Rejonowego w T. o wydanie tego orzeczenia z klauzulą prawomocności. Strona podkreśliła, że pomimo kilkukrotnych zapytań telefonicznych w sprawie wysyłki odpisu prawomocnego postanowienia, rozstrzygnięcie Sądu otrzymała dopiero w dniu 7 lipca 2023 r., co spowodowało uchybienie sześciomiesięcznemu terminowi do złożenia zgłoszenia SD-Z2 z tytułu nabytego spadku. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstał z datą otrzymania przez nią prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, tj. z dniem 7 lipca 2023r. Strona wskazała także, że w dniu 25 lipca 2023 r. stawiła się w urzędzie skarbowym w P., a to na telefoniczne wezwanie pracownika organu w sprawie złożonego zgłoszenia SD-Z2. Z uwagi na nieobecność tego pracownika niemożliwe było uzupełnienie deklaracji. W odpowiedzi na kolejne wezwanie organu (pisemne) strona w dniu 14 sierpnia 2023 r. ponownie stawiła się w urzędzie skarbowym, składając wyjaśnienia dotyczące zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych. Zdaniem skarżącej, również tym razem uzupełnienie braków zgłoszenia nie było możliwe, strona nie otrzymała również jakiegokolwiek potwierdzenia od pracownika urzędu, że dwukrotnie stawiła się w siedzibie organu. 2.4. Postanowieniem z dnia 26 października 2023 r. Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyjęcia korekty deklaracji SD-Z2 oraz uznania dnia 7 lipca 2023 r. jako daty powstania obowiązku podatkowego do zgłoszenia nabycia spadku po zmarłym w dniu 5 marca 2020 r. J.I.. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelnik wskazał na art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2021 r., poz. 1043 ze zm., dalej: u.p.s.d.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.), tj. art. 162 § 1 O.p. dotyczący możliwości przywrócenia uchybionego terminu w postępowaniu podatkowym oraz art. 165a § 1 O.p. dotyczący odmowy wszczęcia postępowania. Zaakcentował, że 6-miesięczny termin, o którym mowa w art. 4a ust. 1 u.p.s.d. jest terminem prawa materialnego i niezależnie od przyczyn uchybienia nie podlega on przywróceniu. Dlatego też pozbawione znaczenia są okoliczności braku winy podatnika w niedochowaniu tego terminu. 2.5. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona wniosła o uznanie daty 7 lipca 2023 r. jako dnia powstania obowiązku podatkowego. Wskazywała, że jej zdaniem przedłożenie w urzędzie skarbowym prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku było konieczne, a skoro tak, to musiała je najpierw otrzymać, aby móc je dostarczyć. Informacja o dziedziczeniu dotarła do niej w dniu 7 lipca 2023 r. zaś postępowanie sądowe toczyło się w trybie niejawnym z uwagi na okres pandemii. Zdaniem strony to właśnie w celu rozstrzygnięcia sprawy spadkowej oddała ją do sądu a jedynie prawomocne postanowienie sądu daje możliwość i prawo posługiwania się wiedzą, jaka z takiego rozstrzygnięcia wynika. Składając zgłoszenie SD-Z2 przed datą doręczenia jej prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku musiałaby natomiast "wpisać nieprawdę", opierając się jedynie na domysłach i wyobraźni. 2.6. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego postanowienia organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie zachodzi okoliczność, o której mowa w art. 165a § 1 O.p., tj. postępowanie nie może być wszczęte. Organ odwoławczy zaznaczył, że termin, o którego przywrócenie strona wnioskowała, określony w art. 4a u.p.s.d. jest terminem prawa materialnego i zawiera unormowanie dotyczące zwolnienia od podatku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Przewidziane tą regulacją zwolnienie ma zastosowanie wyłącznie w przypadku spełnienia warunków, o których mowa w powołanym przepisie (ust. 1 pkt 1 i 2), tj. - przy nabyciu w drodze dziedziczenia - zgłoszenia (na urzędowym formularzu SD-Z2) nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku. Dyrektor zauważył, że z uwagi na materialny charakter uchybionego przez skarżącą terminu, jej żądanie jego przywrócenia nie mogło skutecznie wszcząć postępowania. Ponadto, także sama u.p.s.d. nie zawiera żadnych uregulowań w zakresie możliwości ewentualnego przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d., wskazując dodatkowo, że konsekwencją niespełnienia m.in. warunku zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w zakreślonym terminie jest ich opodatkowanie na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do tzw. I grupy podatkowej. Organ odwoławczy zauważył, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło się od dnia 3 listopada 2022 r., a zatem dniem wyznaczającym początek biegu 6 – miesięcznego terminu do zgłoszenia nabycia była data 3 listopada 2022 r., a powyższy 6 – miesięczny termin upłynął z dniem 4 maja 2023 r. W terminie tym strona nie dokonała jednak zgłoszenia rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-Z2 a z uwagi na jednoznaczny zapis art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. i brak możliwości przywrócenia terminu prawa materialnego, bez znaczenia pozostają przyczyny niedochowania terminu do złożenia ww. zgłoszenia. Ponadto Dyrektor, odnosząc się do twierdzeń strony zaznaczył, iż żaden przepis u.p.s.d. nie uzależnia możliwości złożenia zgłoszenia SD-Z2 od posiadania odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez podatnika. Do tego zgłoszenia nie ma obowiązku dołączenia dokumentów dotyczących zgłaszanego nabycia (np. z tytułu spadku). Dopuszczalne jest zatem złożenie zgłoszenia SD-Z2 bez odpisu postanowienia sądu spadku z klauzulą prawomocności. Wyjątek od spełnienia warunku określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. (skutkującego całkowitym zwolnieniem od podatku) stanowi jedynie sytuacja, o której mowa jest w art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Przypadek taki zachodzi, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie wynikającego z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. terminu do zgłoszenia nabycia. Wówczas zwolnienie od podatku stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Zdaniem Dyrektora ten wyjątek nie zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż skarżąca była świadoma otwarcia spadku po ojcu, uczestniczyła w postępowaniu sądowym oraz dysponowała orzeczeniem o stwierdzeniu nabycia spadku, co wynika z jej pisma z dnia 16 sierpnia 2023 r. Strona wiedziała zatem o tytule swojego powołania do spadku oraz znana jej była masa spadkowa. Jak zaznaczył organ odwoławczy, przypuszczania przez spadkobiercę, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie uprawomocniło się nie można utożsamiać z sytuacją, w której strona z przyczyn niezależnych od siebie nie wie o nabyciu spadku bądź składnikach masy spadkowej. W niniejszej sprawie strona nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności świadczące o późniejszym powzięciu wiedzy co do samego nabycia w drodze dziedziczenia, jak i co do innych, nieznanych uprzednio składnikach masy spadkowej. Końcowo Dyrektor wskazał, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej interpretacji przepisów prawnych, której wynik w pełni uzasadniał przyjęcie, iż termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. nie podlega przywróceniu i żądanie jego przywrócenia nie może w związku z tym zostać merytorycznie rozpatrzone. 3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 3.1. W skardze na powyższe postanowienie, strona skarżąca zarzuciła, iż Dyrektor uchybił obowiązkowi wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem fragmentarycznej analizy okoliczności sprawy i wpłynęło na nieprawidłową jej ocenę i na wydane rozstrzygnięcie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz o uchylenie także postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi strona podnosiła, iż samo złożenie do sądu wniosku o stwierdzenie nabycia spadku nie skutkuje automatycznym nabyciem tegoż spadku zaś wnioskodawca nie może być przekonany o wyniku prowadzonego przez sąd postępowania. Posiadanie przez stronę testamentu nie czyni jej automatycznie spadkobiercą, gdyż uczestnicy postępowania mogą posiadać testament późniejszy, co unieważnia zapisy testamentu sporządzonego wcześniej. W niniejszej sprawie, do dziedziczenia uprawnione były także inne osoby, zaś testament sporządzony został 20 lat temu, dlatego składając wniosek o stwierdzenie nabycia spadku skarżąca nie mogła wiedzieć, jakie będzie rozstrzygnięcie sprawy spadkowej ani też, co wchodzi w skład masy spadkowej. W ocenie skarżącej sugestia Dyrektora, zgodnie z którą zgłoszenie SD-Z2 można złożyć bez posiadania prawomocnego postanowienia sądu jest nieporozumieniem, tym bardziej, że organ podatkowy nakazał jej uzupełnienie informacji m.in. o wypis składników odziedziczonego majątku z podaniem ich wartości rynkowej. Dalej skarżąca podkreśliła, że posiedzenia sądu w sprawie spadkowej odbywały się w trybie niejawnym, z uwagi na okres pandemii. Informacje przekazywane były drogą pocztową i miało to bezpośredni związek z momentem, w którym dowiedziała się o rozstrzygnięciu sprawy i tym samym powzięciem wiedzy o uzyskaniu spadku. Pozostałe informacje o składzie masy spadkowej skarżąca uzyskiwała etapami, w odpowiednich instytucjach i zawsze za okazaniem prawomocnego postanowienia sądu, tj. dokumentu, który uzyskała dopiero w dniu 7 lipca 2023 r. Skarżąca oświadczyła że nie wie, na jakiej podstawie Dyrektor stwierdził, iż przed dniem 7 lipca 2023 r. znana jej była masa spadkowa, którą dziedziczy. Przykładowo – o fakcie, iż grunt, na którym posadowiony jest garaż należący do zmarłego ojca nie stanowił jego własności lecz własność Skarbu Państwa bez możliwości jego wykupu, dowiedziała się podczas opłacania podatków w urzędzie miasta, w lutym 2024 r. Końcowo skarżąca stwierdziła, że nie mogła złożyć zgłoszenia SD-Z2 we wcześniejszym terminie, gdyż brak było ku temu podstaw. Ponadto wskazała, że jeżeli Dyrektor uznał, iż żądanie przywrócenia terminu nie może być rozpoznane merytorycznie, to przedłużenie terminu rozpatrzenia zażalenia a następnie przedstawienie "8-stronicowego wyjaśnienia podjętej decyzji" jest pozbawione sensu. 3.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 4.1. Skarga okazała się niezasadna. 4.2. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024, poz. 935, dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 4.3. Spór w sprawie dotyczy dopuszczalności przywrócenia terminu do złożenia przez skarżącą zgłoszenia SD-Z2 o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych tytułem dziedziczenia. 4.4. Rozważając sporną kwestię na wstępie wskazać należy, iż przepisy art. 165 § 1 i § 3 O.p. ustanawiają generalną zasadę, że postępowanie podatkowe może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu, zaś datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień do4ęczenia żądania organowi podatkowemu, z zastrzeżeniem art. 165a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (...). Z art. 165a § 1 O.p. wynikają dwie podstawy odmowy wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest sytuacja, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Drugą sytuacja, gdy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Pojęcie "jakichkolwiek innych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte utożsamia się przy tym z okolicznościami, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy żądanie wszczęcia postępowania dotyczy sprawy, w której prowadzone jest już postępowanie, wydano w sprawie rozstrzygniecie albo brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia zgłoszonego żądania, tj. m.in. gdy w przepisach ustaw podatkowych nie istnieje podstawa do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego. Okoliczności uniemożliwiające wszczęcie postępowania muszą przy tym istnieć już w momencie składania wniosku, być oczywiste i obiektywne, a zatem takie, których ustalenie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Z treści art. 165a § 1 O.p. wynika też obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod kątem wystąpienia okoliczności uniemożliwiających jego merytoryczne rozpatrzenie. 4.5. W przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma ustalenie charakteru ww. terminu określonego w art. 9 ust. 1 u.z.p.d. Wskazać bowiem należy, że w doktrynie prawa przyjmuje się, że terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków jednostki w ramach administracyjnoprawnego stosunku materialnego. Terminem procesowym jest natomiast okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania lub uczestników postępowania. Różnica pomiędzy terminem materialnym, a terminem procesowym sprowadza się do różnych płaszczyzn skutków prawnych ich uchybienia. Uchybienie terminowi materialnemu wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Uchybienie terminowi procesowemu wywołuje z kolei skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, przez uzależnienie skuteczności czynności procesowej od zachowania terminu. Zasadnie, zdaniem Sądu podnosi Dyrektor, że z uwagi na materialny charakter uchybionego przez skarżącą terminu, jej żądanie jego przywrócenia nie mogło skutecznie wszcząć postępowania. W przepisach podatkowych brak jest bowiem podstawy do rozpatrzenia takiej treści żądania. W ramach instytucji przywrócenia terminu uregulowanej w art. 162 O.p. przywróceniu podlegać mogą jedynie terminy procesowe, tj. przewidziane dla dokonania określonych czynności procesowych. Ponadto, także sama u.p.s.d. nie zawiera żadnych uregulowań w zakresie możliwości ewentualnego przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 4a u.p.s.d., wskazując dodatkowo, że konsekwencją niespełnienia m.in. warunku zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w zakreślonym terminie jest ich opodatkowanie na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do tzw. I grupy podatkowej. Przypomnieć należy, iż z akt sprawy wynika, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uprawomocniło się od dnia 3 listopada 2022 r., a zatem dniem wyznaczającym początek biegu 6 – miesięcznego terminu do zgłoszenia nabycia była data 3 listopada 2022 r., a powyższy 6 – miesięczny termin upłynął z dniem 4 maja 2023 r. W terminie tym strona nie dokonała jednak zgłoszenia rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-Z2 a z uwagi na jednoznaczny zapis art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. i brak możliwości przywrócenia terminu prawa materialnego, bez znaczenia pozostają przyczyny niedochowania terminu do złożenia ww. zgłoszenia. Zdaniem Sądu żaden przepis u.p.s.d. nie uzależnia możliwości złożenia zgłoszenia SD-Z2 od posiadania odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku przez podatnika. Do tego zgłoszenia nie ma obowiązku dołączenia dokumentów dotyczących zgłaszanego nabycia (np. z tytułu spadku). Dopuszczalne jest zatem złożenie zgłoszenia SD-Z2 bez odpisu postanowienia sądu spadku z klauzulą prawomocności. Wyjątek od spełnienia warunku określonego w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. (skutkującego całkowitym zwolnieniem od podatku) stanowi jedynie sytuacja, o której mowa jest w art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Przypadek taki zachodzi, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po upływie wynikającego z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. terminu do zgłoszenia nabycia. Wówczas zwolnienie od podatku stosuje się, gdy nabywca zgłosi te rzeczy lub prawa majątkowe naczelnikowi urzędu skarbowego nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o ich nabyciu oraz uprawdopodobni fakt późniejszego powzięcia wiadomości o ich nabyciu. Taka sytuacja nie zachodzi jednak w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżąca była świadoma otwarcia spadku po ojcu, uczestniczyła w postępowaniu sądowym oraz dysponowała orzeczeniem o stwierdzeniu nabycia spadku, co wynika z jej pisma z dnia 16 sierpnia 2023 r. Strona wiedziała zatem o tytule swojego powołania do spadku oraz znana jej była masa spadkowa. Przypuszczania przez spadkobiercę, że postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku nie uprawomocniło się nie można utożsamiać z sytuacją, w której strona z przyczyn niezależnych od siebie nie wie o nabyciu spadku bądź składnikach masy spadkowej. W niniejszej sprawie strona nie wskazała na jakiekolwiek okoliczności świadczące o późniejszym powzięciu wiedzy co do samego nabycia w drodze dziedziczenia, jak i co do innych, nieznanych uprzednio składnikach masy spadkowej. W konsekwencji żądanie przywrócenia ww. terminu nie mogło zostać rozpoznane merytorycznie ze względu na brak stosownych uregulowań prawnych, co uzasadniało zastosowanie w sprawie art. 165a § 1 O.p. Natomiast wydanie przez Dyrektora zaskarżonego postanowienia, zgodnie z dyspozycją art. 233 § 1 pkt 1 O.p. utrzymującego w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wyraża zasadę, że organ odwoławczy doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ pierwszej instancji. Nie można zatem przyjąć, że Dyrektor uchybił obowiązkowi wyczerpującego zebrania materiału dowodowego, co skutkowało dokonaniem fragmentarycznej analizy okoliczności sprawy i wpłynęło na nieprawidłową jej ocenę i na wydane rozstrzygnięcie. Reasumując, Dyrektor dokonał prawidłowej interpretacji przepisów prawnych, której wynik w pełni uzasadniał przyjęcie, iż termin określony w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. nie podlega przywróceniu i żądanie jego przywrócenia nie może w związku z tym zostać merytorycznie rozpatrzone. 4.6. W konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI