I SA/Gl 813/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-03-07
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPIT-11przedawnieniezobowiązanie kredytoweprzysporzenie majątkoweinterpretacja podatkowasąd administracyjnydochody z innych źródeł

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatniczki, uznając, że przedawnione zobowiązanie kredytowe, które skutkuje wystawieniem PIT-11 przez bank, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Skarżąca kwestionowała indywidualną interpretację podatkową, która uznała, że przedawnione zobowiązanie kredytowe, skutkujące otrzymaniem przez nią PIT-11 od banku, stanowi przychód podlegający opodatkowaniu. Podatniczka argumentowała, że przedawnienie zobowiązania cywilnoprawnego nie tworzy przychodu, a bank nie zwolnił jej z długu. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że wystawienie PIT-11 przez bank jest dowodem na umorzenie długu i powstanie przychodu z innych źródeł, podlegającego opodatkowaniu.

Przedmiotem skargi była interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotycząca podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych przedawnienia zobowiązania kredytowego. Skarżąca wniosła o wydanie interpretacji, wskazując, że bank wystawił jej PIT-11 z tytułu przedawnienia kredytu w kwocie 170 658 zł, co jej zdaniem nie powinno stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu, ponieważ zobowiązanie cywilnoprawne nie wygasa z powodu przedawnienia, a bank nie zwolnił jej z długu. Podatniczka powołała się na orzecznictwo WSA w Łodzi, zgodnie z którym przedawnione zobowiązanie nie generuje przychodu. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko skarżącej za nieprawidłowe, argumentując, że przedawnione zobowiązanie, jeśli nie jest spłacane, stanowi realne przysporzenie majątkowe dla dłużnika, które podlega opodatkowaniu jako przychód z innych źródeł. Sąd administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, podzielając stanowisko organu. Sąd wskazał, że wystawienie przez bank informacji PIT-11 jest dowodem na umorzenie zobowiązania kredytowego i powstanie przychodu z innych źródeł, który podlega opodatkowaniu. Sąd podkreślił, że przedawnienie zobowiązania podatkowego jest odrębne od przedawnienia cywilnoprawnego i w tym przypadku przychód powstał w 2017 roku, a zobowiązanie podatkowe nie uległo przedawnieniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, przedawnione zobowiązanie kredytowe, które skutkuje wystawieniem przez bank informacji PIT-11, stanowi przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wystawienie przez bank PIT-11 jest dowodem na umorzenie zobowiązania kredytowego i powstanie przychodu z innych źródeł, który ma charakter definitywny i podlega opodatkowaniu, nawet jeśli zobowiązanie cywilnoprawne nie wygasło.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.d.o.f. art. 20 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Za przychody z innych źródeł uważa się m.in. kwoty uzyskane z tytułu nieodpłatnych świadczeń, które mają charakter trwały i definitywny.

u.p.d.o.f. art. 10 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Wskazuje na przychody z innych źródeł jako odrębne źródło przychodów.

u.p.d.o.f. art. 11 § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definiuje przychody jako otrzymane lub postawione do dyspozycji pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 42a § 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Nakłada na podmioty wypłacające należności z art. 20 ust. 1 obowiązek sporządzenia i przesłania informacji PIT-11.

k.c. art. 117 § 1

Kodeks cywilny

Roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.

k.c. art. 117 § 2

Kodeks cywilny

Po upływie terminu przedawnienia można uchylić się od zaspokojenia roszczenia.

k.c. art. 118

Kodeks cywilny

Określa terminy przedawnienia roszczeń.

k.c. art. 120 § 1

Kodeks cywilny

Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

k.c. art. 123 § 1

Kodeks cywilny

Czynność przed sądem lub innym organem przerywa bieg przedawnienia.

O.p. art. 70 § 1

Ordynacja podatkowa

Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.

Prawo bankowe art. 69 § 1

Ustawa Prawo bankowe

Definiuje umowę kredytu bankowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wystawienie przez bank PIT-11 stanowi dowód na umorzenie zobowiązania kredytowego i powstanie przychodu z innych źródeł podlegającego opodatkowaniu. Przedawnienie zobowiązania podatkowego jest odrębne od przedawnienia cywilnoprawnego i zależy od daty powstania przychodu.

Odrzucone argumenty

Przedawnione zobowiązanie cywilnoprawne nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu, ponieważ wierzyciel nie zwolnił dłużnika z długu. Pozew z 2013 r. nie przerwał biegu przedawnienia, a zatem zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2021 r.

Godne uwagi sformułowania

przedawnione zobowiązanie przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne dłużnik uzyskuje pewną korzyść majątkową, przejawiającą się w tym, że nie musi realnie wykonać zobowiązania wystawienie PIT-11 przez bank oznacza, że bank uznaje, że ustał byt prawny udzielonego i niespłaconego kredytu, tj. doszło do jego umorzenia

Skład orzekający

Agata Ćwik-Bury

przewodniczący sprawozdawca

Monika Krywow

sędzia

Katarzyna Stuła-Marcela

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków podatkowych przedawnienia zobowiązań, w szczególności w kontekście wystawienia PIT-11 przez wierzyciela."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której bank wystawił PIT-11, co zostało zinterpretowane jako umorzenie długu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia zobowiązań i jego skutków podatkowych, co jest istotne dla wielu podatników. Wyjaśnia, jak organy podatkowe i sądy interpretują takie sytuacje.

Czy przedawniony dług to darmowy przychód? Sąd wyjaśnia, kiedy PIT-11 od banku oznacza podatek.

Dane finansowe

WPS: 170 658 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 813/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-03-07
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Monika Krywow
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Sygn. powiązane
II FSK 877/24 - Wyrok NSA z 2024-10-11
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2647
art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9, art. 11 ust. 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędziowie WSA Monika Krywow, Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2024 r. sprawy ze skargi M.T. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr 0113-KDIPT2-2.4011.52.2023.2.SR UNP: 1920699 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi M. T. (dalej: Skarżąca) jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor) nr 0113-KDIPT2-2.4011.52.2023.2.SR z dnia 4 kwietnia 2023 r. dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych przedawnienia zobowiązania kredytowego oraz przedawnienia zobowiązania podatkowego.
2. Dotychczasowy przebieg postępowania.
2.1. 24 stycznia 2023 r. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie skutków podatkowych przedawnienia zobowiązania kredytowego oraz w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego, który uzupełniła - w odpowiedzi na wezwanie - pismem złożonym 21 marca 2023 r.
W opisie stanu faktycznego wskazała, iż umową z dnia 13 października 2010 r. Skarżąca zawarła umowę kredytową z P. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Bank), na mocy której Bank udzielił jej kredytu w kwocie 165 000 zł na okres kredytowania 120 miesięcy. Kredyt był kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy o kredycie konsumenckim.
Pismem z dnia 14 maja 2012 r. Bank wezwał Skarżącą do zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma m.in. kwoty 6 550,46 zł, wskazując, że "wraz z upływem tego terminu (...) wypowiada umowę kredytową". Termin wypowiedzenia wynosi 30 dni. Skarżąca nie pamięta kiedy zapoznała się z tym pismem.
Pismem z dnia 17 lipca 2012 r. Bank wezwał Skarżącą do zapłaty m.in. kwoty 151608,68 zł w terminie 7 dni od doręczenia "niniejszego wezwania" oraz wskazał, że niespłacenie należności w podanym wyżej terminie spowoduje wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
Bank pismem z dnia 31 grudnia 2012 r. poinformował, że w związku z wypowiedzeniem warunków spłaty kredytu wystąpił do sądu z pozwem o zapłatę.
Pismem z dnia 3 października 2013 r. stwierdzono, że na dzień 3 października 2013 r. na podstawie ksiąg figuruje u nich wymagalne zadłużenie m.in. w wysokości należności głównej w kwocie 151608,68 zł oraz wskazano tam, że odsetki liczone są od dnia 4 października 2013 r. Pismo to pochodziło od Banku.
Pozwem z dnia 7 października 2013 r. Bank pozwał m.in. Skarżącą o zapłatę m.in. kwoty 151 608,68 zł. Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 31 stycznia 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy [...] w L. nakazał Skarżącej w ciągu 2 tygodni zapłacić solidarnie z inną osobą kwotę łączną 191 993,83 zł, w tym kwotę 151 608,68 zł z odsetkami umownymi w wysokości 4-krotości stopy lombardowej NBP od dnia 4 października 2013 r. do dnia zapłaty, kwotę 283 zł, kwotę 40 102,15 zł oraz kwotę 2 400 zł (...) albo w tym terminie wnieść sprzeciw do Sądu od doręczenia nakazu zapłaty. Skarżąca wniosła sprzeciw i sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego w B..
Postanowieniem z dnia 17 czerwca 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w B. umorzył postępowanie, które uprawomocniło się 11 lipca 2014 r.
Pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. Bank wypowiedział warunki spłaty kredytu z terminem wypowiedzenia 30 dni.
W dniu 13 sierpnia 2019 r. Bank pozwał Skarżącą o zapłatę m.in. kwoty 151608,68 zł do Sądu Rejonowego [...] w L., który w dniu 24 września 2019 r. wydał zakaz zapłaty, sygn. akt. [...], gdzie nakazał Skarżącej zapłacić na rzecz Banku łączną kwotę 155 028,01 zł, w tym kwotę 151 608,68 zł z odsetkami (...) kwotę 3 419,33 zł oraz kwotę 1 938 zł (...) albo w tym terminie wnieść sprzeciw do Sądu, co Skarżąca uczyniła i sprawę przekazano do Sądu Okręgowego w B., sygn. akt [...]. W toku sprawy został podniesiony zarzut przedawnienia.
Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy w B., sygn. akt [...], m.in. oddalił powództwo Banku z powodu przedawnienia. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że roszczenie uległo przedawnieniu z dniem 11 lipca 2017 r., zatem pozew wniesiony w dniu 13 sierpnia 2019 r. był spóźniony. Sąd przyjął, że wystąpienie przez Bank z pozwem w dniu 7 października 2013 r. przerwało bieg przedawnienia, ale od momentu zakończenia tego postępowania, tj. od dnia 11 lipca 2014 r. biegło od początku i przedawniło się w dniu 11 lipca 2017 r., licząc 3 letni okres przedawnienia. Licząc od dnia 11 lipca 2014 r. + 3 lata = 11 lipca 2017 r.
Zdaniem Skarżącej w zakresie daty przedawnienia roszczenia wykładnia Sądu jest nieprawidłowa, bo umorzenie postępowania nie wywołuje skutków prawnych przerwania biegu przedawnienia. Roszczenie bowiem przedawniło się po upływie 3 lat licząc od dnia 23 lipca 2012 r. + 3 lata = 23 lipca 2015 r. Roszczenie przedawniło się z dniem 23 lipca 2015 r. Ewentualnie licząc od dnia wymagalności roszczenia wskazanego przez Sąd, tj. 3 października 2013 r. (jako data wymagalności roszczenia) + 3 lata = 3 października 2016 r.
Bank uznał zarzut przedawnienia i zaprzestał dochodzenia roszczenia. Pismem z dnia 17 października 2021 r. Bank wysłał Skarżącej PIT-11, jednak nie zwolnił jej z długu i nie umorzył należności.
W uzupełnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że:
- Kredyt "[...] z 13 października 2010 r., nr [...], był wzięty przez Skarżącą. Umowa była zawarta z P1. S.A. z siedzibą w W.. Zgodnie z przedmiotową umową kredytową celem zaciągnięcia tego kredytu była spłata kredytów gotówkowych w P. S.A. udzielonych na podstawie umowy nr [...] z dnia 9 czerwca 2010 r. i umowy nr [...] z dnia 30 lipca 2010 r. oraz na finansowanie bieżących potrzeb. Kredyt ten Skarżąca nie wzięła na działalność gospodarczą, gdyż nigdy jej nie prowadziła. Również te wcześniejsze kredyty, które zostały spłacone kredytem z dnia 13 października 2010 r., nr [...], nie były związane z jej działalnością gospodarczą ani nie były wzięte na działalność gospodarczą. Początkowo zobowiązanie było spłacane terminowo, ale później nie, gdyż nie miała Skarżąca pieniędzy.
- Przed Sądem pełnomocnik Skarżącej podniósł zarzut przedawnienia, a co z tym się wiąże brak było woli spłaty długu z uwagi na jego przedawnienie.
- Rodzajem przychodu, który Bank wskazał w wystawionej informacji na druku PIT-11 dot. podatku dochodowego za 2021 r. jest: "Inne: przedawnienie N. [...]" w wysokości przychodu 170 658 zł, o którym mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.
Pytania sformułowane w uzupełnieniu wniosku:
1. Czy przychód wpisany w PIT-11 dot. roku podatkowego 2021 jako "Inne: przedawnienie N. [...]" w kwocie "170 658,00 zł" jest przychodem w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm., dalej: u.p.d.o.f.), który wiąże się z zapłatą podatku dochodowego w rozumieniu przepisów tej ustawy? Ewentualnie z ostrożności procesowej, czy jest przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., który wiąże się z opłaceniem podatku dochodowego w rozumieniu tej ustawy?
2. Z ostrożności procesowej w razie uznania przez Dyrektora, że jest to przychód, o którym mowa w pytaniu nr 1, w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., ewentualnie w związku z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f., w kwocie "170 658,001", czy Skarżąca jest zobowiązana do opłacenia podatku dochodowego według tej ustawy biorąc pod uwagę, że zobowiązanie kredytowe z tego kredytu przedawniło się z dniem 23 lipca 2015 r., ewentualnie najpóźniej z dniem 3 października 2016 r., mając na uwadze art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 ze zm., dalej: O.p.)?
Ad. 1.
Zdaniem Skarżącej przychód wskazany w PIT-11 dot. 2021 r. jako "Inne: przedawnienie N. [...]" w kwocie "170 658,00 zł" nie jest przychodem w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., ewentualnie z ostrożności prawnej nie jest również przychodem na podstawie art. 11 ust. 1 ww. ustawy, gdyż zgodnie z wyrokiem WSA w Łodzi, I SA/Łd 724/21, który należy zastosować w niniejszej sprawie w drodze analogii, gdzie wskazane jest, że "skoro zobowiązania cywilnoprawne nie wygasają na wskutek przedawnienia, to nie można uznać, że dłużnik uzyskuje wymierną korzyść (...). Tym samym u dłużnika nie powstaje przychód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych", a co za tym idzie nie powinna Pani płacić od tego podatku dochodowego od osób fizycznych w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Ad 2
W razie uznania przez Dyrektora, że jest to przychód, o którym mowa w pytaniu nr 1, w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. ewentualnie w związku z art. 11 ust. 1 ww. ustawy w kwocie "170 658,00 zł", Skarżąca uważa, że nie jest zobowiązana płacić od tego podatku dochodowego w rozumieniu ww. ustawy, gdyż zobowiązanie kredytowe z tego kredytu przedawniło się z dniem 23 lipca 2015 r., ewentualnie najpóźniej z dniem 3 października 2016 r., a co za tym idzie zobowiązanie podatkowe wygasło najpóźniej z końcem 2021 r., ewentualnie z końcem 2022 r., biorąc pod uwagę art. 70 ust. 1 O.p.
2.2. Zaskarżoną interpretacją Dyrektor uznał, że stanowisko strony skarżącej jest nieprawidłowe.
W uzasadnieniu przywołał przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2647 ze zm.), ustawy z dnia 9 października 2017 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2324 ze zm.). Przeanalizował także instytucję przedawnienia na gruncie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.). Dyrektor wskazał, iż zobowiązanie cywilnoprawne przedawnione przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne. Nie może ono być wyegzekwowane pod przymusem ani też zasądzone przez sąd powszechny, jeżeli dłużnik powoła się na upływ terminu przedawnienia. W sytuacji gdy występuje niemożność przymusowego wyegzekwowania zobowiązania mimo braku jego faktycznego wykonania, dłużnik uzyskuje pewną korzyść majątkową, przejawiającą się w tym, że nie musi realnie wykonać zobowiązania. Zasadnicze znaczenie ma bowiem to, że w następstwie przedawnienia dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia (ustaje obowiązek spełnienia świadczenia). Skutki finansowe przedawnienia zobowiązania z tytułu kredytu dla kredytobiorcy oraz kredytodawcy są zatem takie same jak przy jego umorzeniu. Kredytobiorca kosztem kredytodawcy osiąga realne przysporzenie majątkowe.
Przychód podatkowy z tytułu przedawnionego zobowiązania powstaje w momencie upływu terminu przedawnienia.
W konsekwencji, jeżeli kredytobiorca, powołując się na przedawnienie zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu, odmawia jego spłacenia, wówczas kredytobiorca osiąga realne przysporzenie majątkowe, które - jako przychód z innych źródeł - podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (m.in. w wyrokach WSA w Gliwicach: z dnia 23 listopada 2017 r. I SA/GI 834/17 oraz z dnia 14 lutego 2018 r., I SA/GI 1152/17, a także w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 21 grudnia 2017 r. I SA/Po 966/17).
Mając na uwadze opisany we wniosku stan faktyczny, powołane przepisy prawa podatkowego oraz orzecznictwo sądów administracyjnych należy stwierdzić, że jeżeli Skarżąca, powołując się na przedawnienie zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu, odmówiła jego spłacenia, wówczas osiągnęła w świetle art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. realne przysporzenie majątkowe (przychód). Przychód ten stanowi przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Przychód ten powstał w momencie przedawnienia zobowiązania kredytowego, tj. w dniu 11 lipca 2017 r. (jak wskazał Sąd Okręgowy w B. w wyroku z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt [...]), w wysokości zadłużenia z tytułu należności głównej oraz odsetek za zwłokę, które były wymagalne na moment przedawnienia. Zatem, skoro przedawnienie przedmiotowego zobowiązania kredytowego nastąpiło w 2017 r., to po stronie Skarżącej powstał w tym roku podatkowym przychód z innych źródeł.
Odnosząc się natomiast do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskazać należy, że zagadnienie to regulują przepisy Ordynacji podatkowej.
Dyrektor, mając na uwadze przedstawiony we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej złożonym dnia 24 stycznia 2023 r. opis stan faktyczny, powołane przepisy prawa podatkowego oraz orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że jeżeli Skarżąca, powołując się na przedawnienie zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu, odmówiła jego spłacenia, wówczas osiągnęła w świetle art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. realne przysporzenie majątkowe (przychód). Przychód ten stanowi przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f., podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Przychód ten powstał w momencie przedawnienia zobowiązania kredytowego - tj. w dniu 11 lipca 2017 r. (jak wskazał Sąd Okręgowy w B. w wyroku), w wysokości zadłużenia z tytułu należności głównej oraz odsetek za zwłokę, które były wymagalne na moment przedawnienia. Zatem, skoro przedawnienie przedmiotowego zobowiązania kredytowego nastąpiło w 2017 r., to po stronie Skarżącej powstał w tym roku podatkowym przychód z innych źródeł.
Skoro w przedmiotowej sprawie termin na rozliczenie przychodu z tytułu przedawnienia zobowiązania podatkowego upłynął z dniem 30 kwietnia 2018 r., to okres przedawnienia upływa po 5 latach, licząc od końca roku kalendarzowego w którym upłynął termin płatności, tj. z dniem 31 grudnia 2023 r. W sytuacji złożenia błędnie wypełnionego zeznania za 2017 r., w którym Skarżąca nie ujęła przychodu z tytułu przedawnionego zobowiązania kredytowego ciąży na Niej obowiązek złożenia korekty zeznania podatkowego za 2017 r. i uwzględnienia w nim ww. przychodu.
2.3. Na powyższą interpretację, zaskarżając ją w całości, wniosła o zmianę zaskarżonej interpretacji i stwierdzenie, że stanowisko Skarżącej wskazane we wniosku o interpretację indywidualną jest prawidłowe, ewentualnie uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej i przekazanie do ponownego rozpatrzenia Dyrektorowi oraz zasądzenie od Dyrektora na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 1 773 zł brutto, względnie według 5-krotności norm przepisanych z powodu dużego nakładu pracy pełnomocnika Skarżącej przy sporządzeniu skargi, zawiłości sprawy, a w tym wkładu pełnomocnika w przyczynienia się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych oraz prawnych w niniejszej sprawie oraz okoliczność, że usługa prawna w zakresie niniejszej skargi łącznie kosztowała Skarżącą 1773 zł brutto (faktura w załączeniu do skargi) oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.
Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, zarzuciła naruszenie przepisów:
a) prawa materialnego, które zawsze mają wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a to art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej: "updf") w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f. w zw. z art. 9 ust. 1 u.p.d.f. w zw. z art. 11 ust. 1 u.p.d.f. w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 9 października 2017 r. - Prawo bankowe w zw. z art. 117 § 1 i 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (dalej: kc) w zw. z art. 117 § 22 kc w zw. z art. 118 kc w zw. z art. 120 § 1 i 2 kc w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 kc w zw. z art. 124 § 1 i 2 kc poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę poprzez błędne uznanie, że przedawnione zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu zawartego przez Skarżącą umową kredytową z dnia 13 października 2010 r. z P1. S.A. jest przychodem (realnym przysporzeniem majątkowym) z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 u.p.d.f. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f. w zw. z art. 9 ust. 1 u.p.d.f. oraz art. 11 ust. 1 u.p.d.f., oraz poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę, że "w następstwie przedawnienia dłużnik zostaje zwolniony z obowiązku spłaty zadłużenia (...). Skutki finansowe przedawnienia zobowiązania z tytułu kredytu dla kredytobiorcy oraz kredytodawcy są zatem takie same jak przy jego umorzeniu", a co za tym idzie zdaniem Dyrektora "kredytobiorca osiąga realne przysporzenie majątkowe, które jako przychód z innych źródeł - podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym", który to "przychód (...) powstał w momencie przedawnienia zobowiązania kredytowego - tj. w dniu 11 lipca 2017 r. w wysokości zadłużenia z tytułu należności głównej oraz odsetek za zwłokę, które były wymagalne na moment przedawnienia", w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia i ocena tych przepisów stanowi o odmiennej konkluzji; z ostrożności procesowej na wypadek nie uwzględnienia ww. zarzutu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, Strona Skarżąca składa zarzut:
b) przepisów prawa materialnego, które zawsze mają wpływ na treść zaskarżonej interpretacji podatkowej, a to art. 20 ust. 1 u.p.d.f. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f. w zw. z art. 9 ust. 1 u.p.d.f. w zw. z art. 11 ust. 1 u.p.d.f. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę poprzez błędne uznanie, że przedawnione zobowiązanie z tytułu zaciągniętego kredytu zawartego przez Skarżącą umową kredytową z dnia 13 października 2010 r. z P1. S.A. jest przychodem (realnym przysporzeniem majątkowym) z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 u.p.d.f. w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 9 u.p.d.f. w zw. z art. art. 9 ust. 1 u.p.d.f. oraz art. 11 ust. 1 u.p.d.f., w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów stanowi o odmiennej konkluzji w zw. z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 9 października 2017 r. - Prawo bankowe w zw. z art. 117 § 1 i 2 kc w zw. z art. 117 § 22 kc w zw. z art. 118 kc w zw. z art. 120 § 1 i 2 kc w zw. z art. 123 § 1 pkt 1 kc w zw. z art. 124 § 1 i 2 kc poprzez ich błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, że zobowiązanie kredytowe przedawniło się 11 lipca 2017 r., a co za tym idzie zdaniem Organu od tego momentu Skarżąca osiągnęła przychód, oraz naruszenie prawa procesowego, które ma wpływ na treść zaskarżonej interpretacji, tj. w zw. z art. 505(36) § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (dalej: k.p.c.) w zw. z art. 505(36) k.p.c. w zw. z art. 130 § 2 k.p.c., a w drodze analogi art. 182 § 2 k.p.c. poprzez ich nie zastosowanie w zw. z art. 70 ust. 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie, poprzez błędne przyjęcie, że przychód powstał w momencie przedawnienia zobowiązania kredytowego, tj. w dniu 11 lipca 2017 r., jak to wskazał Sąd Okręgowy w B. w wyroku z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt [...], w sytuacji gdy prawidłowa ocena tych przepisów w oparciu o stan faktyczny przedstawiony we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji oraz ich wykładania stanowi o odmiennej konkluzji, tj. ewentualny przychód powstał w dniu 23 lipca 2015 r., a nie w dniu 11 lipca 2017 r., a co za tym idzie zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2021 r.
W uzasadnieniu Skarżąca podkreśliła, że we wniosku o wydanie interpretacji podatkowej powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2021 r. I SA/Łd 724/21, który jest w miarę aktualny w przeciwieństwie do tych, które wskazał Dyrektor w zaskarżonej interpretacji. W uzasadnieniu tego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazał, że "Stosownie do treści art. 117 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu (§ 1). (...) Z przepisu tego wynika, że obowiązek wykonania przez dłużnika zobowiązania trwa pomimo przedawnienia, jednakże wierzyciel pozbawiony zostaje możliwości dochodzenia długu na drodze sądowej. Spełnienie takiego świadczenia nie jest świadczeniem nienależnym. Analogiczne stanowisko wyrażono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r., II FSK 808/18 (dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl), które tut. Sąd w pełni podziela, a w którym stwierdzono, że oświadczenie wierzyciela, że uznaje zarzut przedawnienia, cofa pozew i nie będzie dochodził przedawnionego zobowiązania cywilnoprawnego, nie tworzy po stronie dłużnika stanu otrzymania przychodu w postaci wartości nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Przedawnione roszczenie wierzyciela dotyczy zobowiązania, które nie wygasło, lecz w przypadku podniesienia przez dłużnika uzasadnionego zarzutu przedawnienia nie będzie mogło zostać zasądzone i przymusowo wyegzekwowane. Zatem po stronie dłużnika nie zachodzi jakiekolwiek przysporzenie majątkowe. Przychodem podatkowym jest więc tylko takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały i definitywny, a do czasu kiedy wierzyciel nie zrzeknie się roszczenia, bądź nie zwolni dłużnika z długu, nie następuje po stronie dłużnika trwałe i definitywne przysporzenie, pomimo upływu terminu przedawnienia (por. wyroki NSA z dnia: 28 września 2021 r., II FSK 263/19, 7 maja 2021 r., II FSK 3519/18, dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie wobec skarżącej nie doszło do umorzenia należności, zwolnienia z długu, czy też zrzeczenia się roszczenia. Skoro zobowiązania cywilnoprawne nie wygasają na skutek przedawnienia, to nie można uznać, że dłużnik uzyskuje wymierną korzyść. Tym samym u dłużnika nie powstaje przychód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych".
Skarżąca nie została zwolniona z długu, nie umorzono Jej długu, a wierzyciel nie zrzekł się roszczenia, a tym samym Jej zobowiązanie względem banku trwa pomimo słusznego zarzutu przedawnienia, aczkolwiek bank pozbawiony zostaje możliwości dochodzenia długu od Skarżącej na drodze sądowej, a tym samym Skarżąca nie uzyskuje jakiejkolwiek korzyści, a co za tym idzie nie powstaje przychód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Dalej Skarżąca podniosła, że umorzenie postępowania w sprawie roszczenia banku przez Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z 17 czerwca 2014 r., w sprawie o sygn. akt [...], powoduje skutek tożsamy w zakresie skutków, jak ze zwrotem pozwu, a co za tym idzie roszczenie banku nie przerwało się na wskutek wniesienia pozwu przez bank w dniu 7 października 2013 r., sygn. akt [...], przed Sądem Rejonowym [...] w L., a tym samym roszczenie banku przedawniło się najwcześniej w dniu 23 lipca 2015 r. licząc 3 lata od dnia 23 lipca 2012 r., a nie w dniu 11 lipca 2017 r., a tym samym w niniejszej sprawie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego w tym zakresie z dniem 31 grudnia 2021 r.
Skarżąca z uwagi na to, że wygrała sprawę przed Sądem Okręgowym w B. w sprawie o sygn. akt [...] z powodu podniesionego zarzutu przedawnienia, to nie mogła zaskarżyć tego wyroku, gdyż procedura cywilna nie przewiduje zaskarżenie samego uzasadnienia wyroku. Niemniej jednak, ocena dokonana przez Dyrektora wskazana w zaskarżonej Interpretacji z dnia 4 kwietnia 2023 r., który uznał w tym zakresie wskazania Sądu Okręgowego w B., w sprawie o sygn. akt [...], że wystąpienie przez bank z pozwem w dniu 7 października 2013 r. przerwało bieg przedawnienia, ale od momentu zakończenia tego postępowania, tj. od dnia 11 lipca 2014 r. biegło od początku i przerwało się w dniu 11 lipca 2017 r. licząc 3-letni okres przedawnienia od 11 lipca 2014 r. - jest nieprawidłowa, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów, stanowi, że ewentualny przychód ten powstał 23 lipca 2015 r., gdyż pozew z 2013 r. nie wywołał skutków przerwania biegu przedawnienia, a co za tym idzie zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2021 r.
Końcowo pełnomocnik wniosła o zasądzenie od Dyrektora na rzecz Skarżącej kwoty wskazanej na załączonej do skargi fakturze z dnia 28 kwietnia 2023 r., gdyż koszt usługi prawnej w zakresie przedmiotowej skargi łącznie kosztował Skarżącą 1773 zł brutto, na dowód czego przedłożyła fakturę VAT nr [...] z dnia 28 kwietnia 2023 r.
2.4. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie.
2.5. W piśmie procesowym z dnia z 11 lipca 2023r. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, podtrzymała dotychczasową argumentację, ponownie powołując się na wyrok WSA w Łodzi w sprawie I SA/Łd 724/21 oraz wniosła o zasądzenie dodatkowych kosztów postępowania.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się niezasadna.
3.2. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są skutki podatkowo-prawne związanie z przedawnieniem kredytu bankowego na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sporna jest również data przedawnienia ewentualnego zobowiązania podatkowego z tego tytułu.
Zdaniem Skarżącej, skoro przedawniony kredyt przekształcił się na gruncie prawa cywilnego w zobowiązanie naturalne to nie powstaje po stronie skarżącej przysporzenie o charakterze definitywnym. Skarżąca nie podziela również stanowiska Dyrektora co do daty wygaśnięcia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych,.
3.3. Rozważając sporne zagadnienie na wstępie przypomnieć należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosowanie do postanowień art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.
Jak dowodzi użycie sformułowania "w szczególności" definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy, a które mieszczą się w ogólnej definicji przychodów, zawartej w art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić zatem w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe.
Zgodnie z art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), jak również na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciło się bowiem jednolite stanowisko, zgodnie z którym pojęcie "nieodpłatnego świadczenia" o czym mowa w art. 20 ust.1 u.p.d.o.f. ma szerszy zakres, niż w prawie cywilnym. Obejmuje ono wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy (por. uchwała Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2011 r., II FPS 7/10; uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2006 r., II FPS 1/06 z 2006 r.; uchwała NSA z 18 listopada 2002 r., FPS 9/02, z 2003 r., wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 377/18). Z "nieodpłatnym świadczeniem" będziemy zatem mieli do czynienia w tych przypadkach, w których otrzymujący odnosi określoną korzyść pod tytułem darmym, co oznacza, że nie świadczy nic w zamian ani obecnie, ani też w przyszłości (por. wyroki NSA: z 18 maja 2012 r., II FSK 2633/10; z 26 stycznia 2011 r., II FSK 1672/09). Podobne stanowisko prezentuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 20 listopada 2008 r. II FSK 1096/07, z dnia 27 listopada 2008 r. II FSK 1184/07, z dnia 8 kwietnia 2011 r. II FSK 2116/09, z dnia 20 stycznia 2012 r. II FSK 1388/10. Zatem, pojęcie dochodu (przychodu) podatkowego można postrzegać w kategoriach potocznego znaczenia tego słowa (dochód, jako finansowa miara uzyskanych korzyści). Owe korzyści mogą polegać zarówno na zwiększeniu aktywów, jak i ograniczeniu pasywów. Istotne jest to, że w obu tych przypadkach nie występuje ekwiwalent od drugiej strony transakcji (por. wyrok NSA z 23 października 2020 r., II FSK 1710/18).
Na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 9 października 2017 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2324 ze zm.) przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Zgodnie z art. 117 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1360 ze zm.):
§ 1. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu.
§ 2. Po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
W myśl natomiast art. 117 § 21 ww. Kodeksu:
Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.
Z art. 1172 kc wynika, że:
§ 1. W wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności.
§ 2. Korzystając z uprawnienia, o którym mowa w § 1, sąd powinien rozważyć w szczególności:
1) długość terminu przedawnienia;
2) długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia;
3) charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.
Stosownie do art. 118 kc jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Zgodnie z art. 120 § 1 kc bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. § 2 stanowi natomiast, że bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia.
Natomiast zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 kc bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym, przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.
W myśl art. 124 ww. Kodeksu (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 czerwca 2022 r.):
§ 1. Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo.
§ 2. W razie przerwania przedawnienia przez czynność w postępowaniu przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie mediacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone.
Przedawnienie zobowiązania jest zdarzeniem prawnym, powodującym określone skutki w zakresie możliwości dochodzenia zobowiązań.
Istota przedawnienia polega na tym, że po upływie określonego w ustawie terminu, ten przeciwko komu kieruje się roszczenie (dłużnik) może uchylić się od jego zaspokojenia. Skutkiem tego roszczenie przedawnione nie gaśnie, a jedynie nie będzie mogło być przymusowo zrealizowane; sąd bowiem oddali powództwo uprawnionego w razie upływu terminu przedawnienia i gdy dłużnik podniesie zarzut przedawnienia. Jednakże roszczenie takie nadal uznawane jest za prawnie istniejące. Znajduje to przede wszystkim wyraz w tym, że dłużnik, który po upływie terminu przedawnienia spełnił świadczenie, nie może następnie żądać jego zwrotu, chociażby nie był świadomy upływu terminu przedawnienia i związanych z tym skutków prawnych. Spełnił on bowiem należne w świetle prawa zobowiązanie.
Podkreślić także trzeba, że w przypadku konsumentów "(...) ustawodawca wprowadził również do porządku prawnego art. 117 § 21 Kc, który stanowi, że po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi. (...) Z powyższego wynika zatem, że jeśli wierzyciel będący przedsiębiorcą występuje z pozwem przeciwko konsumentowi, sąd ma obowiązek z urzędu - czyli bez zarzutu, czy wniosku ze strony konsumenta - zbadać, czy dług jest przedawniony i jeśli doszło do przedawnienia - powództwo co do zasady oddalić" (wyrok Sądu Rejonowego w Człuchowie z dnia 8 maja 2019 r., 1 C-138/19, LEX nr 2665833). Nie ma zatem znaczenia, czy pozwany dłużnik - konsument zgłosi zarzut przedawnienia.
Podkreślić należy, że w przeciwieństwie do zobowiązań podatkowych, skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia należności cywilnoprawnej na podstawie k.c. nie powoduje wygaśnięcia tejże wierzytelności lecz przekształcenie jej w tzw. zobowiązanie naturalne. Skutkuje to tym, że brak jest możliwości wyegzekwowania należnego świadczenia na drodze przymusu, jednakże świadczenie to nadal de iure istnieje, zaś zobowiązanego obciąża sam dług. Prawna i faktyczna niemożność prowadzenia skutecznej egzekucji, wobec ograniczenia odpowiedzialności osoby zobowiązanej w związku z upływem terminu przedawnienia, nie niweluje samego zadłużenia. Zadłużenie z tytułu zaciągniętego pożyczki nadal istnieje i obciąża majtek Skarżącej po stronie pasywów. Taka wierzytelność, która realnie istnieje może więc podlegać umorzeniu z woli wierzyciela, czy to w drodze umowy o zwolnienie z długu, czy też poprzez jednostronną czynność wierzyciela.
3.4. Należało zatem ustalić czy w świetle przedstawionego stanu faktycznego doszło do definitywnego ustania bytu prawnego kredytu. Skarżąca bowiem twierdzi, że bank nie zwolnił jej z długu i nie umorzył zaległości, jednakże twierdzi także, że pismem z dnia 17 października 2021 r. Bank wysłał Skarżącej PIT-11.
Zdaniem Sądu, oceniając powyższą kwestię należy mieć na uwadze, że zgodnie z treścią art. 42a ust. 1 u.p.d.o.f. osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, urzędowi skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik urzędu skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
Przepis ten nakłada zatem na bank wystawienie informacji rocznej w sytuacji, w której po stronie "pożyczkodawcy" powstaje przychód o jakim mowa w art. 20 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f.
Należy zauważyć bowiem, że zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych, jak i w piśmiennictwie, tak na gruncie podatku dochodowego od osób fizycznych, jak i podatku dochodowego od osób prawnych, podkreśla się, że przychodem podatkowym jest tyko takie przysporzenie majątkowe, które ma charakter trwały, definitywny. Taka konkluzja zawarta została m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2013 r. II FSK 1248/11; z dnia 21 lipca 2016 r. II FSK 1154/14; z dnia 21 kwietnia 2017 r. II FSK 869/15 oraz z dnia 9 czerwca 2017 r. II FSK 1370/15). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 grudnia 2019 r. II FSK 301/18, "Umorzenie (zwolnienie z długu) jest czynnością prawną, która wywołuje bezpośredni skutek w postaci definitywnego zwolnienia dłużnika z obowiązku świadczenia. W tym przypadku dochodzi do aktu woli, który znajduje swoje wyraźne uzewnętrznienie. W wypadku przedawnienia nie ma aktu woli, tylko sytuacja ukształtowana ustawowo. Trudno zatem mówić, że dłużnik otrzymał nieodpłatne świadczenie, skoro wierzyciel nie objawił woli, aby zwolnić dłużnika ze zobowiązania. Nie można stwierdzić, aby wierzyciel cokolwiek "świadczył" na rzecz dłużnika. Przedawnienie następuje z mocy prawa niezależnie od woli i wiedzy zarówno wierzyciela, jak i dłużnika. Nie ma podstaw do tego, aby twierdzenia o skutkach zwolnienia z długu przenosić na sytuację przedawnienia roszczenia. Nie sposób uznać, że przedawnienie wierzytelności ( w tym przypadku kwoty kredytu i odsetek za zwłokę do daty przedawnienia) wyczerpuje pojęcie nieodpłatnego świadczenia. Do czasu kiedy wierzyciel nie zrzeknie się roszczenia, bądź nie zwolni dłużnika z długu, nie następuje po stronie dłużnika trwałe i definitywne przysporzenie, pomimo upływu terminu przedawnienia".
Skarżąca twierdzi, że jej zobowiązanie nadal trwa, bowiem "nie została zwolniona z długu, nie umorzono jej długu, a wierzyciel nie zrzekł się roszczenia". Skarżąca skupia się zatem na cywilnoprawnej formie braku zawiadomienia jej o "zwolnieniu z długu, umorzeniu, zrzeczeniu się roszczenia".
Jednakże podnosząc zarzut w niniejszej sprawie błędnej wykładni art. 20 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 9 u.p.d.o.f. nie odnosi się do kwestii wystawienia wobec niej PIT-11. Okoliczność ta jest pomijana mimo że to ona ma kluczowe znaczenie, bowiem w świetle powyższego, wystawienie PIT-11 przez bank oznacza, że bank uznaje, że ustał byt prawny udzielonego i niespłaconego kredytu, tj. doszło do jego umorzenia, a nie tylko, że doszło do przekształcenia kredytu w zobowiązanie naturalne (w takim wypadku nie jest możliwe wystawienie ww. informacji rocznej). Wystawienie PIT-11 przez bank jest bowiem uzewnętrznieniem jego woli co do tego, że doszło do jego umorzenia. Zauważenia bowiem wymaga, że w pozycji "inne" wpisywane są przychody (definitywne) o jakich mowa w art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f., a zatem te wynikające z art. 11 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, tj. o definitywnym charakterze.
Zatem będąc związanym zarzutami skargi na podstawie art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Sąd uznał, że zarzuty w tym względzie nie zasługują na uwzględnienie. Skarżąca bowiem nie podnosiła zarzutów, ani argumentacji co do błędnego wystawienia przez bank PIT-11.
3.5. Odnosząc się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego Sąd przypomina, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie przedawnia się upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
Zgodnie z art. 45 ust. 1 u.p.d.o.f. podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym. Zgodnie z ust. 6 tego artykułu podatek dochodowy wynikający z zeznania jest podatkiem należnym od dochodów podatnika uzyskanych w roku podatkowym, chyba że właściwy organ podatkowy wyda decyzję, w której określi inną wysokość podatku. Z art. 45 ust. 4 tej ustawy wynika, że przed upływem terminu określonego na złożenie zeznania podatnicy są obowiązani wpłacić óżnicę między podatkiem należnym wynikającym z zeznania, a sumą zapłaconych za dany rok zaliczek, w tym również sumą zaliczek pobranych przez płatników.
Nie ulega zatem wątpliwości, że termin zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych przypada od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zatem przedawnienie zobowiązania wynikające z art. 70 § 1 O.p. następuje z upływem pięciu lat, licząc od końca roku, w którym podatnik był zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty). Jeżeli zatem wystawienie PIT-11 przez podmioty określone w art. 42a ust. 1 u.p.d.o.f. związane jest z powstaniem przychodu, to wysokość tego przychodu uwzględniania jest w zeznaniu rocznym obejmującym rok, w którym ten przychód powstał.
W świetle powyższego nie można się zgodzić ze Skarżącą, że jej zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2021 r., bowiem przychód powstał 23 lipca 2015 roku, gdyż pozew z 2013 roku nie wywołał skutków przerwania biegu przedawnienia. Jak już to zostało wskazane, przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych związane jest z powstaniem przychodu, nie zaś z przedawnieniem na gruncie prawa cywilnego. Zatem w przypadku wystawienia PIT-11 za 2021 r. termin przedawnienia zobowiązania przypada 31 grudnia 2027 r.
3.6. Stąd też zarzuty podnoszone przez Skarżącą naruszenia prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonych skutków.
Powołane wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
3.7. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, albowiem nie doszukał się naruszeń prawa procesowego i materialnego w stopniu skutkującym koniecznością eliminacji zaskarżonej interpretacji z obrotu prawnego.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI