I SA/Gl 81/25

I SA/Gl 81/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-06-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /przewodniczący sprawozdawca/
Anna Rotter
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 144 par. 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi M. S., B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 25 listopada 2024 r. nr SKO.F/41.4/923/2024/16353 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2024 rok 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 4.017 (cztery tysiące siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1.Przedmiotem skargi M. S. oraz B. S. (dalej: Skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: Kolegium) z dnia 25 listopada 2024 r. nr SKO.F/41.4/923/2024/16353 utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: Prezydent) z dnia [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości na rok 2024 w kwocie 11.310,00 zł.
2.Dotychczasowy przebieg postępowania
2.1. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2024 r., nr [...] (doręczoną dnia 21 sierpnia 2024 r.) Prezydent ustalił Skarżącym zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości w wysokości 11 310,00 zł w związku z przysługującym Podatnikom prawem użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. (działka nr [...]). Ustalając podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania podatkiem od nieruchomości wystąpiło w styczniu 2024 r. (zakończenie kontroli podatkowej), wskutek czego podstawa opodatkowania ulega obniżeniu dopiero od lutego 2024 r.
2.2. W odwołaniu od ww. decyzji wskazano, iż okolicznością uzasadniającą powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości zdecydowanie nie jest przeprowadzenie kontroli podatkowej, bądź złożenie przez podatnika informacji o nieruchomościach i obiektach budowalnych. Odmienne stanowisko organu pierwszej instancji stoi w rażącej i oczywistej sprzeczności z treścią art. 6 ust. 1-4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70 z późn. zm.; dalej: u.p.o.l.).
Ponadto organ pierwszej instancji błędnie uznał, iż na przedmiotowej nieruchomości nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Powyższe przyjęto, pomimo zgromadzonych akt postępowania, składanych przez skarżących wyjaśnień oraz wbrew informacjom z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Co więcej, organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 16 lipca 2024 r. skierowanym do podatników, sam poddaje w wątpliwość okoliczność braku prowadzenia działalności gospodarczej.
2.3. Zaskarżoną decyzją Kolegium orzekło jak wyżej.
W uzasadnieniu wskazało, iż przeprowadzona kontrola w zakresie powierzchni użytkowych budynków potwierdza, że w roku 2024 faktyczna powierzchnia użytkowa budynków wynosiła 845,69 m2, w tym 0,44 m2 (50% x 0,87 m2) o wysokości poniżej 2,20 m. Kolegium zgodziło się z pełnomocnikiem, że okolicznością uzasadniającą powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego nie jest przeprowadzona kontrola podatkowa. Jednakże sprawa dotyczy roku podatkowego 2024, a wyniku przeprowadzonej w dniu 22 stycznia 2024 r. kontroli podatkowej potwierdzono mniejszą (niż deklarowana) powierzchnię użytkową budynków, co należało - zdaniem Kolegium - uwzględnić w odniesieniu do całego roku 2024. Z protokołu kontroli nie wynikało bowiem, aby w styczniu 2024 r. doszło do wyburzeń lub jakiejkolwiek innej adaptacji części budynków, które skutkowałyby zastosowaniem regulacji zawartej w art. 6 ust. 3 u.p.o.L, zgodnie z którą jeżeli w trakcie roku podatkowego zaistniało zdarzenie mające wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku (np. wyburzenie części budynku), podatek ulega obniżeniu lub podwyższeniu, poczynając od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło to zdarzenie, czyli w rozpoznawanej sprawie od lutego 2024 r.
Ponadto organ I instancji ustalił łączną wysokość zobowiązania podatkowego na rok 2024 w wysokości 11.310,00 zł, przyjmując do opodatkowania w miesiącu styczniu 2024 r. budynki pozostałe o powierzchni 1.053,99 m2, budynki związane z prowadzoną przez podatników działalnością gospodarczą o powierzchni 20 m2, grunty pozostałe o powierzchni 2.252,00 m2 oraz grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 20 m2. Natomiast od miesiąca lutego 2024 r. do grudnia 2024r. przedmiotem opodatkowania objęto wszystkie budynki i grunty przyjmując stawkę jak dla budynków i gruntów pozostałych. Z kolei, gdyby przyjąć faktyczne ustalenia co do mniejszej powierzchni użytkowej budynków w całym 2024 r. oraz uwzględnić zarzut podatnika odnośnie prowadzenia na nieruchomości (na 20 m2) działalności gospodarczej należałoby przyjąć, że łączna wysokość podatku od nieruchomości jest wyższa od wyliczonej przez organ I instancji o 201,00 zł (szczegółowe wyliczenia w zaskarżonej decyzji Kolegium).
W związku z tym Kolegium - mając na uwadze treść art. 234 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: O.p.) - stwierdziło że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Przy czym powołano się w tym zakresie na orzecznictwo sądowe odnoszące się do spraw podatkowych, w których podkreśla się, że określenie "na niekorzyść strony", o którym mowa w art. 234 O.p. należy interpretować wyłącznie w znaczeniu materialnym, a uprawnienie podatnika wynikające z decyzji organu odwoławczego nie powinno być węższe, zaś obowiązek szerszy, niż te wynikające z decyzji organu I instancji. Wyjątek od tej zasady zachodzi wyłącznie wtedy, gdy wydana decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub interes publiczny, co - zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie - nie miało miejsca. Organ I instancji popełnił błąd w sentencji rozstrzygnięcia, pomimo, iż z akt wynika, że działalność gospodarcza jest w dalszym ciągu prowadzona na nieruchomości, przez co zaniżył wysokość zobowiązania. Organ odwoławczy nie mógł naprawić tego błędu, podwyższając zobowiązanie Skarżącym, nie naruszając jednocześnie art. 234 o.p.
2.4. W skardze na ww. decyzję pełnomocnik Skarżących zarzucił naruszenie:
1/ art. 144 § 5 w zw. z art. 145 § 2 O.p. poprzez bezskuteczne doręczenie decyzji przesyłką rejestrowaną za pośrednictwem operatora pocztowego. Jednocześnie zaznacza, iż skarga wnoszona jest z uwagi na zachowanie zasady ostrożności procesowej. W ocenie pełnomocnika Skarżących, z uwagi na brak skutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji, termin do wniesienia skargi, wynikający z art. 53 § 1 p.p.s.a. nie rozpoczął biegu.
2/ z ostrożności zaskarżonej decyzji zarzuca również naruszenie art. 234 w zw. z art. 121 § 1 i art. 122 O.p. poprzez brak uchylenia decyzji Prezydenta z dnia 9 sierpnia 2024 r. w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to rażąco narusza prawo, a w konsekwencji naruszenie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Wskazując na powyższe podstawy pełnomocnik wniósł o uwzględnienie zarzutów dotyczących bezskutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji; w przypadku braku uwzględnienia zarzutów dotyczących bezskutecznego doręczenia zaskarżonej decyzji, wnoszę o uwzględnienie niniejszej skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, powołując mające zastosowanie przepisy O.p., iż zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej, będącemu doradcą podatkowym, dnia 28 listopada 2024 r. przesyłką rejestrowaną, za pośrednictwem operatora pocztowego.
W tym kontekście zaznaczyć należy, iż pełnomocnik Skarżących wraz z odwołaniem z dnia 27 sierpnia 2024 r. przedłożył pełnomocnictwo szczególne PPS-1, w którym jako adres elektroniczny wskazano adres skrzynki ePUAP. Ponadto, mając na względzie treść art. 144 § 1a - §1c O.p., wyeksponować należy, iż w zaskarżonej decyzji nie wskazano żadnych przyczyn, które uniemożliwiałyby doręczenie rozstrzygnięcia za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na wskazany w pełnomocnictwie adres do doręczeń. Z powyższego wynika, iż kolegium obowiązane był do doręczenia decyzji pełnomocnikowi będącemu doradcą podatkowym za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Inna forma doręczenia nie mogła znaleźć zastosowania, z uwagi na brak wystąpienia przesłanek prawnych do jej stosowania.
Zgodnie z uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. I FPS4/21 skoro czynność procesowa doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, była wadliwa, albowiem naruszała art. 145 § 2 O.p., to doręczenie nie miało miejsca. W konsekwencji doręczenie aktu jest bezskuteczne.
W świetle powyższego uznać należy, że czynność doręczenia zaskarżonej decyzji przez Kolegium, z uwagi na naruszenie przepisów O.p. jest wadliwa, a przez to bezskuteczna. Tym samym decyzja ta nie wywołuje żadnych skutków prawnych, a termin do wniesienia skargi nie rozpoczął jeszcze biegu.
W dalszej kolejności pełnomocnik podtrzymał stanowisko co do meritum. W ocenie strony skarżącej, organ odwoławczy dopuścił się niewłaściwego zastosowania art. 234 O.p. prawa poprzez uznanie, iż w sprawie nie doszło rażącego naruszenia prawa. Treść decyzji organu pierwszej instancji w sposób oczywisty i wyraźny narusza regulacje ustawy o podatkach i opłatach lokalnych dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości.
2.5. W odpowiedzi na skargę Kolegium, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie.
Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego doręczenia zaskarżonej decyzji Kolegium, powołując się na przepisy art. 144 § 5 O.p., uznano, że nie jest możliwie doręczenie pisma na wskazany w pełnomocnictwie adres do doręczeń elektronicznych z przyczyn technicznych leżących po stronie pełnomocnika, skoro w odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazany został inny adres do doręczeń, tj. Kancelaria [...] T. S., ul. [...] w R.. Ponadto w orzecznictwie wyrażane jest stanowisko, zgodnie z którym uchybienie przepisom o formie doręczenia decyzji ostatecznej organu administracji podatkowej powinno mieć istotny wpływ na możliwość zapoznania się z jej treścią przez adresata.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
3.1. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja, wskutek niezgodnego z prawem doręczenia pełnomocnikowi – doradcy podatkowemu, nie weszła do obrotu prawnego (art. 212 O.p.).
Skład orzekający związany jest uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2022 r. I FPS 4/21, zgodnie z którą skoro czynność procesowa doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, była wadliwa, albowiem naruszała art. 145 § 2 O.p., to doręczenie nie miało miejsca. W konsekwencji doręczenie aktu jest bezskuteczne. Brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi.
Zgodnie z art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Według art. 145 § 2 O.p. jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Natomiast przepis art. 138c § 1 O.p. stanowi, że pełnomocnictwo wskazuje dane identyfikujące mocodawcę, w tym jego identyfikator podatkowy, dane identyfikujące pełnomocnika, w tym jego identyfikator podatkowy, a w przypadku nierezydenta - numer i serię paszportu lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość, lub inny numer identyfikacyjny, o ile nie posiada identyfikatora podatkowego, adres tego pełnomocnika do doręczeń w kraju, chyba że wskazuje adres do doręczeń elektronicznych, na który organy podatkowe mają doręczać pisma. Adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy wskazuje adres do doręczeń elektronicznych.
Natomiast problem techniczny, o którym mowa była w uchylonym art. 84 z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tj. Dz.U. z 2024.1045) art. 144 § 3 O.p., nie może być utożsamiany z zaniechaniem wskazania czy zaniechaniem posiadania przez pełnomocnika strony adresu na ePUAP. Określenie przyczyny niemożności doręczenia jako problemu technicznego oznacza, że powinien być on związany z działaniem systemu teleinformatycznego, a nie z działaniem osoby (adresata pism kierowanych do niej przez organ), dotyczącym stworzenia możliwości komunikowania się z nią za pomocą tego systemu. Z tych powodów problemy techniczne należy rozumieć wyłącznie jako wadliwość funkcjonowania systemu teleinformatycznego, uniemożliwiającą komunikację elektroniczną (por. wyroki NSA z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 3054/17, z 22 marca 2019 r., II FSK 937/17, z 22 stycznia 2020r., II FSK 537/18).
3.3. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, skoro Skarżący byli reprezentowany przez pełnomocnika – doradcę podatkowego - to doręczenie decyzji Prezydenta nastąpić powinno w trybie art. 145 § 5 O.p. Przypomnieć bowiem należy, iż pełnomocnik Skarżących wraz z odwołaniem z dnia 27 sierpnia 2024 r. przedłożył pełnomocnictwo szczególne PPS-1, w którym jako adres elektroniczny wskazano adres skrzynki ePUAP.
Rozważając w rozpoznawanej sprawie możliwość odstąpienia od zasady doręczania pełnomocnikowi strony skarżącej – doradcy podatkowemu - decyzji organu I instancji elektronicznie albo w siedzibie organu wskazać należy na konieczność wykazania przez organ podatkowy zaistnienia problem technicznego w rozumieniu wynikającym z ww. orzecznictwa sądów administracyjnych. Tym samym nie można zgodzić się organem, że wskazanie w odwołaniu adresu do doręczeń odmiennego niż wskazany w druku pełnomocnictwa wyczerpuje przesłankę wystąpienia problemów technicznych. Zarówno z zaskarżonej decyzji jak i akt sprawy nie wynika, aby problem techniczny – uniemożliwiający doręczenie pisma zgodnie z art. 144 § 5 O.p. zaistniał. Nie można bowiem przyjąć, jak chce tego organ podatkowy, że problemem "technicznym" leżącym po stronie pełnomocnika było podanie w odwołaniu od zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazany został inny adres do doręczeń, tj. Kancelaria [...] T. S., ul. [...] w R..
Podkreślić także należy, że w postępowaniu podatkowym obowiązuje zasada oficjalności doręczeń, co stanowi gwarancję procesową dla strony.
Wskazane wyżej uchybienie należy traktować jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (uchwała NSA I FPS 4/21). Oznacza to, że decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego, albowiem nie została doręczona zgodnie z art. 144 § 5 O.p. Oznacza to, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w kontekście pozostałych zarzutów skargi okazała się bezprzedmiotowa.
Rozpoznając sprawę ponownie, Kolegium uwzględni ww. ocenę prawną.
3.4. Reasumując, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.