I SA/GL 793/22

I SA/Gl 793/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-09-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Bożena Pindel /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 4/23 - Wyrok NSA z 2024-01-24
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 24 ust. 4, ust. 5b
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2022 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 maja 2022 r. nr 020000/71/2022-RED-POST-960-KZ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z dnia 14 marca 2022 r. nr [...].
Uzasadnienie
1. L. S. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: organ lub wierzyciel) z 4 maja 2022 r. nr 020000/71/2022-RED-POST-960-KZ w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. działając jako wierzyciel w sprawie wydał 5 kwietnia 2017 r. decyzję określającą wysokość należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2/2012 r. do 2/2013 r.
Na decyzję z 5 kwietnia 2017 r. skarżący wniósł odwołanie. Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem o sygn. akt: [...] oddalił odwołanie. Zatem decyzja stała się prawomocna i stanowiła podstawę wystawienia tytułów wykonawczych.
Organ egzekucyjny dnia 19 stycznia 2022 r. dokonał zajęcia wierzytelności ze świadczenia emerytalnego skarżącego na poczet należności pieniężnej na podstawie art. 79 § 2 ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.).
Dnia 3 lutego 2022 r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej.
Wierzyciel postanowieniem z dnia 14 marca 2022 r. oddalił zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej.
Dnia 7 kwietnia 2022 r. wpłynął wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy.
2.2. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wierzyciel zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem, utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wskazał w odpowiedzi na zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2/2012 do 2/2013, iż przedawnienie należności należy oceniać według stanu prawnego obowiązującego w dniu upływu terminu przedawnienia, z uwzględnieniem zdarzeń powodujących nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie terminu przedawnienia, jak też podjętych działań mających wpływ na wydłużenie terminu wymagalności należności.
Zgodnie z przepisem art. 24 ust. 4 ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1009 z późn. zm. - u.s.u.s.) od 1 stycznia 2012 r. należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat (do 1 stycznia 2012 r. po upływie 10 lat) licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z określonymi uwarunkowaniami - art. 11, art. 27 oraz art. 29 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378).
Został skrócony okres przedawnienia należności z tytułu składek do 5 lat, ale ta zasada odnosi się tylko do należności, dla których bieg przedawniania rozpoczął się po 1 stycznia 2012 r. Przepisy przejściowe, zgodnie z ww. ustawą, stanowią natomiast, że w przypadku należności, dla których bieg przedawnienia rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się 5 letni okres przedawniania, liczony jednak od 1 stycznia 2012 r. i pod warunkiem, że ich przedawnianie zgodnie z przepisami, przewidującymi 10 letni okres przedawnienia, nie nastąpiłoby wcześniej, uwzględniając zdarzenia powodujące nierozpoczęcie, zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia.
Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
W przypadku skarżącego, pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, było doręczenie 24 lutego 2017 r. zawiadomienia o wszczęciu postępowania, a następnie doręczenie 19 kwietnia
2017 r. decyzji określającej zadłużenie, na podstawie której wystawiono tytuły wykonawcze. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych nadal trwa. Należności objęte tymi tytułami, ani nie zostały wyegzekwowane, ani postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. Biorąc pod uwagę ww. okoliczności mające wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia, zobowiązania skarżącego z tytułu składek nie uległy przedawnieniu.
Ponadto skarżący twierdzi, że w okresie od 2/2012 do 2/2013 nie był osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Jako dowód przedstawił brak wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej.
W odpowiedzi na ten zarzut organ wskazał, że w okresie od 2/2012 do 2/2013 skarżący prowadził działalność jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. G., co zostało udokumentowane w KRS. Zatem jako wspólnik spółki jednoosobowej z o.o. G. podlegał do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, co potwierdził dokonując zgłoszenia na druku ZUS ZZA od 15 kwietnia 2011 r. Wyrejestrowania dokonał w 2016 r. z datą wsteczną 1 marca 2013 r. Zatem fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie jest odnotowany w Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej, ponieważ wpis jest dokonany w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Za płatnika składek w rozumieniu przepisów u.s.u.s. uważa się ubezpieczonego zobowiązanego do opłacenia składek na własne ubezpieczenia społeczne. Ubezpieczeni to osoby fizyczne, podlegające chociaż jednemu z ubezpieczeń społecznych, o których mowa w art. 1 (art. 4 pkt 1 i 2 lit. d).
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą oraz osobami z nimi współpracującymi (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się m.in. wspólnika jednoosobowej spółki z o.o., co wynika z treści art. 8 ust. 6 pkt. 4 u.s.u.s. Z przepisu art. 35 ust. 1 i 3 u.s.u.s. wynika, że każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych, a obowiązek taki w stosunku do osób prowadzących działalność gospodarczą ciąży na nich samych.
3.1. Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
W skardze wskazano, że w dniu 24 lutego 2017 r. skarżący otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania za niezapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2012-02 do 2013-02 i za okres 2012-12. W odpowiedzi wskazał, iż zobowiązanym za ten okres, jak i poprzednie okresy była spółka G. i przedmiotowe składki zostały opłacone, a właściwie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. ściągnął je sam z konta spółki G.. W aktach sprawy znajdują się dowody, że będące przedmiotem decyzji składki na ubezpieczenie zdrowotne zostały opłacone (z odsetkami).
Dalej podał, że zgodnie z u.p.e.a., należy przyjąć datę 7 grudnia 2021 r. jako datę wszczęcia postępowania za niezapłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2012-02 do 2013-02 i za okres 2012-12, gdyż poprzednie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w B. w tej sprawie były wydane z jego naruszeniem. Skoro tak, to sprawa niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2012-02 do 2013-02 i za okres 2012-12 uległa przedawnieniu.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga jest zasadna, bowiem kontrolowane postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie narusza przepis art. 24 ust. 5b u.s.u.s.
Kontrolowane postanowienie wydane zostało w zakresie stanowiska organu w przedmiocie zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (niesinienie obowiązku oraz wygaśnięcie obowiązku).
W ocenie Sądu, nieprawidłowe jest stanowisko organu, że zdarzenie w postaci zawiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zaległych składek, a następnie doręczenie zapadłej w tym postępowaniu decyzji, stanowi pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności. Zdarzenie to nie może być zatem uznane za zawieszające bieg terminu przedawnienia składek na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s.
Dalej wskazać należy, iż tożsamym problemem zajmował się WSA w Lublinie, który wyrokiem z dnia 18 maja 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd w niniejszym składzie w całości podziela poglądy prawne wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku. W uzasadnieniu prawnym w niniejszej sprawie Sąd posłuży się argumentacją przedstawioną w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 107/22.
5. Na wstępie jednak wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.) zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
6. Dalej wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6 (zastrzeżenie nie mające znaczenia w sprawie). Na bieg terminu przedawnienia mają wpływ okoliczności, szczegółowo wskazane w art. 24 ust. 5 i nast. u.s.u.s. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia oznacza, że z chwilą wystąpienia przesłanki powodującej takie zawieszenie termin nie biegnie, a zaczyna biec w dalszym ciągu dopiero po ustaniu przyczyny zawieszenia, wskazanej w danym przepisie. Do wygaśnięcia należności dochodzi wówczas, gdy przed upływem terminu przedawnienia nie nastąpiła żadna przyczyna zawieszenia jego bieg (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3443/21).
W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości zaległych składek, a w dalszej kolejności wydanie i doręczenie decyzji nie ma żadnego związku z biegiem postępowania egzekucyjnego i następuje poza jego tokiem.
Według art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast zgodnie z art. 1a pkt 12 u.p.e.a., ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym, to (w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych) rozumie się przez to egzekucję między innymi: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, z rachunków bankowych, z weksla, z ruchomości, z nieruchomości oraz z innych wymienionych w ustawie składników majątku. Pojęcie czynności egzekucyjnej oraz środka egzekucyjnego wskazuje, że zastosowanie środka egzekucyjnego oraz dokonanie pierwszej czynności egzekucyjnej odbywa się zawsze w ramach postępowania egzekucyjnego, a więc po wszczęciu postępowania egzekucyjnego.
Należy przy tym rozróżnić wszczęcie egzekucji administracyjnej od wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie egzekucji, zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., następuje co do zasady z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i odbywa się w postępowaniu egzekucyjnym. Natomiast wszczęcie postępowania egzekucyjnego ma miejsce z chwilą złożenia przez wierzyciela do organu egzekucyjnego tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z urzędu, jego wszczęcie nastąpi z chwilą pierwszego aktu procesowego organu (czynności procesowej) lub pierwszej czynności egzekucyjnej rozumianej jako działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Odnosząc powyższe rozważania do treści art. 24 ust. 5b u.s.u.s., trzeba w pierwszej kolejności zauważyć, że przepis ten nie daje w swojej warstwie językowej wystarczających wskazówek do stwierdzenia, kiedy najwcześniej może dojść do podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności, ani czyja to może być czynność. Według wymienionego przepisu, bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Z treści tego przepisu można wnosić, że czynność ta nie musi być czynnością organu egzekucyjnego, egzekutora lub poborcy skarbowego, a nawet nie musi być to czynność dokonana po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Mogłaby to więc być czynność wierzyciela dokonana nawet przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przy takim założeniu na gruncie prostej wykładni językowej i potocznego rozumienia pojęcia "podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania" rzeczywiście można argumentować, że wszczęcie postępowania w przedmiocie ustalenia wysokości należnych składek, wydanie decyzji czy nawet jej uprawomocnienie się jest czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności, bo ją po prostu wskazuje. Jednak takie rozumienie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nie jest, zdaniem Sądu, prawidłowe.
Należy zauważyć, że przepis posługuje się pojęciem "wyegzekwowania", a nie "ściągnięcia" należności, czy wykonania obowiązku. Wyegzekwowanie należności polega na ich ściągnięciu za pomocą przymusu egzekucyjnego, gdy samo ściągnięcie może polegać na szeroko rozumianym doprowadzeniu do zapłaty należności przez dłużnika. W ocenie NSA (vide: wyrok z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21), podczas wykładni art. 24 ust. 5b u.s.u.s. podkreślenia wymaga też i to, że przepis ten nie stanowi o pierwszej czynności zmierzającej do wykonania obowiązku tylko o pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania obowiązku (tak jak np. w kontekście upomnienia, które nie stanowi działania zmierzającego do przymusowego wykonania zobowiązania, co cechuje stricte działania egzekucyjne).
Wszczęcie postępowania egzekucyjnego powinno być za każdym razem traktowane jako środek prowadzący do osiągnięcia celu w postaci wyegzekwowania nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Już z art. 1 pkt 1 u.p.e.a. należy wyprowadzić wniosek o pierwszeństwie dobrowolnego wykonania obowiązku przed przymusem egzekucyjnym, który oprócz tego, że powoduje dolegliwość dla zobowiązanego, to również angażuje w znacznym stopniu aparat administracji publicznej oraz generuje koszty (por. R. Hauser i W. Piątek, w: red. R. Hausera, M. Wierzbowski, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2021, s. 121). Wypada zatem przywołać treść art. 1 pkt 1 u.p.e.a., z którego to wynika, że ustawa określa sposób postępowania wierzycieli w przypadkach uchylania się zobowiązanych od wykonania ciążących na nich obowiązków, o których mowa w art. 2. Zaś pkt 2 art. 1 u.p.e.a. stanowi, że ustawa określa prowadzone przez organy egzekucyjne postępowanie i stosowane przez nie środki przymusu służące doprowadzeniu do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2. Jednoznacznie zatem ustawodawca wskazał już w art. 1 u.p.e.a. na działania wierzyciela, które stanowią czynności odrębne od czynności organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 1 pkt 2 u.p.e.a. Rozróżnił tym samym postępowanie wierzyciela, zmierzające do dobrowolnego wykonania zobowiązania, od czynności organu egzekucyjnego nacechowanych przymusem, zmierzającym do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków.
W związku z tym wydanie decyzji, takiej jak w rozpoznawanej sprawie (określającej wysokość zaległych składek), nie może być w realiach faktycznych i prawnych sprawy uznane za podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek w rozumieniu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Celem wydania takiej decyzji jest z jednej strony wskazanie na wysokość zadłużenia (zaległe składki i odsetki), z drugiej zaś (podobnie jak w upomnieniu, z wystawienia którego organ w niniejszej sprawie jest zwolniony zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia – Dz.U. z 2017 r., poz. 131) skłonienie do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. W tym kontekście samo zagrożenie egzekucją (co wynika z treści pouczenia zawartego w uzasadnieniu decyzji) ma doprowadzić zobowiązanego do wykonania obowiązku, ale nie do jego egzekucji. Przypomina o obowiązku zapłaty zaległych składek i o powinności jego wykonania, które – również w interesie strony – może być dobrowolne, ale zagrożone jest dopiero w przyszłości realizacją w drodze egzekucji administracyjnej (postępowanie egzekucyjne może, ale nie musi być zatem wszczęte).
Należy nadto zauważyć, że skutkiem czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek jest zawieszenie postępowania, które to zawieszenie ma, według dalszej treści przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zakończyć się (co jest kluczowe dla skutków omawianej instytucji) dopiero z dniem zakończenia postępowania egzekucyjnego. Ta okoliczność jest bardzo istotna dla wykładni pojęcia "pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności", tym bardziej, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie przewidują innego momentu zakończenia zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Powyższe oznacza, że zdarzenie, które powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek musi mieć miejsce w toku postępowania egzekucyjnego, albo nieuchronnie prowadzić do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, skoro zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie może zakończyć się inaczej niż na skutek zakończenia postępowania egzekucyjnego. Takim zdarzeniem nie jest zatem z pewnością wszczęcie postępowania, wydanie ani doręczenie decyzji, ponieważ czynności te mają miejsce przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a samo wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie jest nieuchronnym następstwem zawiadomienia o wszczęciu albo wydania/doręczenia/uprawomocnienia się decyzji. Nie ulega natomiast wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego, czyli czynności sensu stricte egzekucyjnych, podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z uruchomieniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy bezpośrednio wyegzekwowaniu należnych składek (zob. wyroki: WSA w Lublinie z 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Lu 396/18; WSA w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 737/17; WSA w Lublinie z 15 stycznia 2020 r., sygn. akt I SA/Lu 676/19). Może być bowiem tak, że mimo wydania decyzji i niezapłacenia należności, wierzyciel nie zdecyduje się na wszczęcie postępowania egzekucyjnego, to jest nie przedstawi organowi egzekucyjnemu tytułu wykonawczego z wnioskiem o wszczęcie egzekucji. Z punktu widzenia przepisów postępowania egzekucyjnego złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji jest prawem wierzyciela, a nie jego obowiązkiem. Nie ma tutaj znaczenia, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych gospodarując środkami publicznymi ma obowiązek doprowadzić do ściągnięcia należności. Ściągnięcie to może bowiem nastąpić z wykorzystaniem środków pozaegzekucyjnych (np. przez stosowanie tzw. układów ratalnych czy odroczeń). Celowość wszczęcia postępowania egzekucyjnego zależy od oceny wierzyciela.
W takiej sytuacji zawiadomienia o wszczęciu czy wydanie i doręczenie decyzji nie może powodować zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, ponieważ gdyby tak było, a wierzyciel nie zdecydowałby się na wszczęcie postępowania egzekucyjnego, to okazałoby się, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek nie mogłoby zakończyć się. Jak bowiem wcześniej wspomniano, zawieszenie biegu terminu przedawnienia kończy się z dniem zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli takie postępowanie nie byłoby wszczęte, to oczywiste jest, że nie może zakończyć się i w rezultacie nie mogłoby zakończyć się zawieszenie biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Nie sposób przyjąć, aby ustawodawca dopuszczał sytuację niekończącego się zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek, więc w rezultacie brak przedawnienia należności w stosunku do niektórych dłużników. Skoro instytucja przedawnienia została dla takich należności przewidziana, to prawo nie może dopuszczać do sytuacji, że w stosunku do dłużników, w stosunku do których wydano decyzje, ale przeciwko nim nie wszczęto postępowania egzekucyjnego, należności z tytułu składek nigdy nie przedawniałyby się (tak np. wyroki NSA: z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 546/21; z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 288/21). Godzi to w oczywisty sposób w podstawowe prawa płatników i bezpieczeństwo obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie pierwszą ujawnioną przez organ czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne, o której dłużnik został zawiadomiony, było wystawienie tytułów wykonawczych i zastosowanie środka egzekucyjnego. Doszło to tego w dniu 19 stycznia 2022 r., a skarżący otrzymał zawiadomienie wraz z odpisem tytułów wykonawczych w dniu 28 stycznia 2021 r.
Powyższe wskazuje na zasadność zarzutu skarżącego w zakresie wygaśnięcia obowiązku z uwagi na przedawnienie należności składkowych za okres od lutego 2012 r. do lutego 2013 r.
7. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ uwzględni powyższą wykładnię przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s., stosownie do niej przeanalizuje bieg terminu przedawnienia każdej z należności. Ustali, czy w okresie do dnia doręczenia skarżącemu tytułów wykonawczych zaistniały jakiekolwiek inne niż wskazane dotychczas zdarzenia opisane w art. 24 ust. 5 i nast. u.s.u.s., które mogły mieć wpływ na bieg terminu przedawnienia.
8. Mając zatem powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - p.p.s.a.) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
9. Skarżący nie poniósł w sprawie żadnych kosztów postępowania, które winny zostać nałożone na organ.