I SA/GL 791/24

I SA/Gl 791/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-10
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Katarzyna Stuła-Marcela
Monika Krywow /przewodniczący/
Piotr Pyszny /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 240 par. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krywow, Sędziowie WSA Piotr Pyszny (spr.), Katarzyna Stuła-Marcela, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2025 r. sprawy ze skargi Y. Sp. z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 26 kwietnia 2024 r. nr 2401-IOV1.603.5.2023/LL UNP: 2401-24-114129 w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 26 kwietnia 2024 r., znak 2401-IOV1.603.5.2023/LL, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej jako organ, DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. (dalej również jako NUS, organ I instancji) odmawiającą uchylenia po wznowieniu postępowania ostatecznej decyzji z 29 listopada 2021 r. wydanej wobec Y. sp. z o.o. (dalej jako strona, skarżąca, Spółka) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2017 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 – dalej jako Ordynacja podatkowa, OP).
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Na podstawie upoważnień do kontroli z 22 lutego 2018 r. oraz z 27 lipca 2018 r. pracownicy organu I instancji przeprowadzili w Spółce kontrole podatkowe w zakresie prawidłowości rozliczenia z tytułu podatku od towarów i usług odpowiednio za okres od stycznia do lipca 2017 r. oraz od sierpnia do grudnia 2017 r. W toku kontroli podatkowych organ pierwszej instancji stwierdził, że w zakresie podatku należnego Spółka nie wykazywała żadnego obrotu pomimo prowadzenia szerokiej działalności polegającej na wynajmie pojazdów. Natomiast w zakresie podatku naliczonego stwierdzono nieprawidłowości w zakresie uwzględniania po stronie podatku naliczonego faktur VAT wystawionych przez jednego z kontrahentów. Z uwagi na stwierdzone nieprawidłowości, postanowieniem z 30 kwietnia 2020 r., organ I instancji wszczął postępowanie podatkowe, zaś postanowienie zostało doręczone Spółce w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej.
Prowadzone postępowanie zostało zakończone wydaniem decyzji z 29 listopada 2021 r., którą NUS określił stronie w podatku od towarów i usług: kwoty zobowiązań podatkowych oraz nadwyżek podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następne okresy rozliczeniowe za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2017 r. i ustalił na podstawie art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. d ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego za okres od lutego do grudnia 2017 r.
Przedmiotowa decyzja wysłana została 29 listopada 2021 r. na adres siedziby Spółki za pośrednictwem operatora pocztowego listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa decyzja została doręczona 21 grudnia 2021 r., w trybie art. 150 § 4 Ordynacji podatkowej (doręczenie zastępcze).
Pismem z 1 grudnia 2022 r. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie od ww. decyzji wraz w wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Postanowieniami z 22 grudnia 2022 r., DIAS stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia wyżej wymienionego odwołania i odmówił przywrócenia tego terminu. Na wydane postanowienia strona nie złożyła skarg do sądu administracyjnego.
Jednocześnie z odwołaniem oraz wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pismem z 1 grudnia 2022 r. Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego wydaną przez NUS decyzją z 29 listopada 2021 r., wskazując m.in., że strona postępowania bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu podatkowym, o czym mowa w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. Spółka uzasadniała, że 22 grudnia 2020 r. M. S. – Prezes zarządu Spółki uległ wypadkowi wskutek czego doszło do złamania kręgosłupa w kilku miejscach. Od czasu wypadku spędził on wiele czasu w placówkach medycznych. Przebywał w placówce medycznej w czasie kiedy wysłano decyzję wobec Spółki. Prezes zarządu dowiedział się o wydaniu opisanej powyżej decyzji w trakcie wysłuchania strony, które miało miejsce 24 listopada 2022 r.
Postanowieniem z 22 marca 2023 r., organ I instancji wznowił postępowanie zakończone wobec Spółki. Po przeprowadzeniu wznowionego postępowania NUS decyzją z 10 lipca 2023 r., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z 29 listopada 2021 r.
Od tej decyzji Spółka wniosła odwołanie, a w wyniku jego rozpatrzenia DIAS wydał decyzję zaskarżoną do tutejszego Sądu.
Uzasadniając decyzję DIAS omówił przesłankę wznowienia postępowania wynikającą z art. 240 § 1 pkt 4 OP wskazując, że celem postępowania wznowieniowego jest ustalenie, czy postępowanie zakończone ostateczną decyzją dotknięte było jedną z kwalifikowanych wad przewidzianych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z omawianym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Aby zaistniała podstawa wznowienia, muszą zostać spełnione dwie okoliczności jednocześnie. Po pierwsze brak udziału strony w postępowaniu, a po drugie brak zawinienia strony (przyczynienia się) w niewzięciu udziału w tymże postępowaniu.
Organ stwierdził, że brak udziału w prowadzonym wobec Spółki postępowaniu podatkowym nie wynikał z działania/zaniechania organu podatkowego tylko z działania/zaniechania Spółki jako strony postępowania. Prowadząc postępowanie podatkowe organ I instancji m.in. zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania podatkowego, zawiadamiał: o wyznaczeniu nowego terminu załatwiania sprawy, o przeprowadzeniu dowodów, czy o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym.
Spółka przede wszystkim wiedziała o prowadzonych kontrolach podatkowych ponieważ Prezes zarządu osobiście odebrał upoważniania do ich przeprowadzenia. Pomimo posiadania tej wiedzy kontakt ze Spółką był utrudniony. Kontrolujący nie pozyskali wszystkich żądnych materiałów i wyjaśnień, a część korespondencji nie była podejmowana przez stronę, co miało miejsce przed wypadkiem Prezesa zarządu.
Nadto w toku postępowania podatkowego strona odbierała część kierowanej doń korespondencji, np. przesyłki rejestrowane za potwierdzeniem odbioru, tj. postanowienia np. z 20 stycznia 2021 r., z 25 marca 2021 r. i wezwania, np. z 20 stycznia 2021 r., z 25 marca 2021 r. oraz inne pisma związane z postępowaniem (przesyłki rejestrowane bez potwierdzenia odbioru), tj. np. z 6 listopada 2020 r., 4 maja 2021 r., 23 lipca 2021 r., 17 sierpnia 2021 r.
W konsekwencji powyższego pomimo wiedzy o prowadzonych kontrolach podatkowych, a następnie postępowaniu podatkowym strona nie interesowała się ich tokiem.
Po wypadku Prezesa zarządu Spółka nie podjęła działań zmierzających do zmiany kręgu osób uprawnionych do reprezentacji mimo, że po wypadku prezesa zarządu spółki, który miał miejsce w grudniu 2020 roku, a także w okresie pomiędzy wypadkiem a pobytem w szpitalu (z przedłożonej karty pobytu w szpitalu wynika, że w okresie od 24 listopada do 29 grudnia 2021 r.) Prezes zarządu odbierał część kierowanej do Spółki korespondencji, np. postanowienie z 25 marca 2021 r., czy wezwanie z 25 marca 2021 r.
Co więcej, Spółka przez cały czas działała, a w 2021 r. osiągała obrót, o czym świadczą informacje wynikające z deklaracji VAT-7. Zgodnie zaś z danymi zawartymi w Krajowym Rejestrze Sądowym wspólnikiem spółki była i jest jeszcze inna osoba.
Odnosząc się do wypadku Prezesa zarządu z grudnia 2020 r., organ stwierdził, że choć sam wypadek był sytuacją nagłą, to jednak dalszy stan zdrowia był sytuacją trwałą i Spółka miała możliwość zareagowania na ten stan. W postępowaniu Spółka nie podjęła żadnej próby kontaktu z organem podatkowym. Powyższe okoliczności świadczą o braku zachowania należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Okoliczność, że osoby reprezentujące Spółkę miały wiedzę o toczącym się postępowaniu, oznacza, że bezpodstawny jest argument, iż nie z własnej winy Spółka nie brała udziału w postępowaniu.
DIAS podkreślił również, że na innych polach Spółka oraz inny podmiot gospodarczy reprezentowany przez tego samego Prezesa zarządu działały sprawnie.
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu Spółka zaskarżyła decyzję DIAS zarzucając jej naruszenie:
- art. 240 §1 pkt. 4 Ordynacji podatkowej polegające na błędnej ocenie stanu faktycznego skutkującej przyjęciem, że nie zaistniała przesłanka do uznania, iż strona postępowania nie brała udziału w postępowaniu nie ze swojej winy;
- art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej polegające na zaniechaniu zbadania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
- art. 191 Ordynacji podatkowej polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie materiału dowodowego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej decyzji;
- art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej polegające na nie przytoczeniu i uzasadnieniu przyczyn, dla których odmówiono wiarygodności dowodom z dokumentacji medycznej skutkującej uznaniem, że brak uczestnictwa strony postępowania był przez nią zawiniony.
W oparciu o te zarzuty Spółka domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę Spółka wskazała na przedłożone do akt postępowania wypisy leczenia szpitalnego, z których wynika, że Prezes zarządu Spółki wskutek wypadku nie był w stanie prowadzić spraw Spółki ani jej reprezentować. Skarżąca wskazała na niedowład rąk będący konsekwencją wypadku, który uniemożliwił jakąkolwiek aktywność.
Podkreśliła nadto, że czas wypadku zbiegł się z okresem epidemii COVID-19. Prezes zarządu wskutek chorób, na które cierpiał był osobą szczególnie narażoną na konsekwencje zakażenia. Z tego względu nawet, gdyby mógł odbierać korespondencję, to i tak jego obecność w miejscach publicznych stanowiłaby zagrożenie dla jego zdrowia. Podkreśliła konieczność stosowania przez Prezesa zarządu silnych leków przeciwbólowych, wyłączających możliwość podejmowania świadomych decyzji.
Nadto w ocenie skarżącej wspólniczka nie miała obowiązku interesowania się sprawami Spółki. To pełnomocnik strony powziął informację o wydanej i doręczonej zastępczo decyzji. Z tego względu rozważania DIAS co do możliwości działania wspólniczki były nietrafne.
Wracając do stanu zdrowia Prezesa zarządu skarżąca podniosła, że NUS w toku postępowania powziął informacje na temat stanu zdrowia psychicznego i fizycznego Prezesa zarządu, świadczące o niemożności podejmowania decyzji w imieniu Spółki również w 2023 r. To z inicjatywy pracowników [...] Urzędu Celno-Skarbowego wydana została opinia dotycząca zdrowia psychicznego Prezesa zarządu, która wykazała, że cierpiał on na liczne deficyty skutkujące niemożnością podejmowania decyzji w pełni świadomie. Opinia biegłych została zlecona z inicjatywy organu, zatem winien on wziąć ją z urzędu pod uwagę.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Stosownie do art. 240 1 pkt 4 OP, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Należy mieć na względzie, że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji ostatecznych, której celem jest stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi enumeratywnie w art. 240 OP. Procedowanie w trybie nadzwyczajnym przez organ jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 128 OP, służącej ochronie ogólnego porządku prawnego. Trwałość decyzji pozwala stronie polegać na rozstrzygnięciach organów państwa, a organy zabezpiecza przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Dlatego też tryby nadzwyczajne służą weryfikacji decyzji ostatecznych wyłącznie w wyjątkowych i ściśle określonych przepisami sytuacjach. Z tego względu przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający.
Dla uchylenia decyzji ostatecznej niewystarczające jest samo stwierdzenie, że strona nie brała udziału w postępowaniu, ale konieczne jest wskazanie, że do braku udziału w postępowaniu doszło w sposób niezawiniony. Strona powinna powołać się na takie okoliczności i zdarzenia, które wskazywałyby, że mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły one udział strony w postępowaniu podatkowym. Przyjmuje się bowiem, że od strony postępowania należy oczekiwać i wymagać szczególnej staranności w zakresie prowadzenia swych spraw, a jakiekolwiek niedbalstwo strony stanowi o jej zawinieniu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 4 OP (zob. wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., sygn. akt II FSK 1294/21).
Wskazać również należy, że przesłanka wznowienia postępowania zostaje spełniona zarówno wtedy, gdy strona w ogóle nie brała udziału w postępowaniu, jak i wówczas, gdy nie brała udziału jednie w niektórych czynnościach istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W niniejszej sprawie jako przesłankę wznowienia postępowania strona wskazała wypadek, jakiemu uległ Prezes jej zarządu oraz stan jego zdrowia, które to uniemożliwiły skuteczną reprezentację Spółki w postępowaniu podatkowym.
Na wstępie należy zaznaczyć, że organ nie dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które pozbawiłyby skarżącą udziału w postępowaniu podatkowym. Jak wynika z decyzji organu I instancji, Prezes zarządu odbierał korespondencję w toku kontroli podatkowej, m.in., upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, wezwania oraz wydawane postanowienia. Znaczna część korespondencji nie była przez stronę podejmowana mimo, iż kontrola prowadzona była przed wypadkiem, jakiemu uległ Prezes zarządu Spółki. Co więcej, postanowienie o wszczęciu postepowania podatkowego z 30 kwietnia 2020 r. zostało doręczone Spółce w trybie zastępczym mimo, że doręczenia dokonywano na osiem miesięcy przed wypadkiem Prezesa zarządu Spółki.
Podkreślić należy, że korespondencja kierowana była na prawidłowy adres wynikający z KRS, czego Spółka nie kwestionowała.
Nie uszło uwagi Sądu i to, że po wypadku Prezesa zarządu Spółki, do którego doszło 22 grudnia 2020 r., bądź Prezes zarządu bądź pracownik Spółki odbierał część kierowanej do strony korespondencji. W konsekwencji jako niezasadne jawią się twierdzenia skargi, że po wypadku stan zdrowia Prezesa zarządu uniemożliwiał mu jakiekolwiek funkcjonowanie i podjęcie działań zmierzających do zapewnienia Spółce należytej reprezentacji w postępowaniu podatkowym.
Owszem, Sąd nie kwestionuje uszczerbku na zdrowiu, jakiego doznał Prezes zarządu Spółki, jednak nie był to stan, który pozbawił go możliwości zadbania o interesy Spółki. Rację należy przyznać organowi, że po wspomnianym wypadku Spółka nadal prowadziła swoją działalność gospodarczą.
Odnosząc się do przedłożonej dokumentacji medycznej, która zdaniem skarżącej miała potwierdzać niemożność wzięcia udziału w postępowaniu z przyczyn niezależnych od strony stwierdzić należy, że nie potwierdza ona argumentacji skargi. Skarżąca bowiem stanęła na stanowisku, że zbieg kłopotów zdrowotnych Prezesa zarządu Spółki sprzed wypadku, samego wypadku oraz epidemii COVID-19 wykluczył Prezesa zarządu z jakiejkolwiek aktywności zawodowej i uniemożliwił kierowanie sprawami Spółki. Stan zdrowia psychicznego zaś miał wynikać ze sporządzonej na zlecenie organu podatkowego opinii psychiatrycznej.
Wskazać jednak należy, że w postępowaniu wznowionym organ nie ma obowiązku poszukiwania dowodów potwierdzających ziszczenie przesłanki wznowienia. Skarżąca na poparcie swoich twierdzeń przedłożyła zaś kartę informacyjną leczenia szpitalnego Wojewódzkiego Szpitala Chirurgii Urazowej w P., z której wynika, że Prezes zarządu Spółki był hospitalizowany w okresie od [...] r. Nie wchodząc w szczegóły przyczyn leczenia nie budzi wątpliwości, że pacjent został wypisany po operacji w stanie ogólnym dobrym. Z drugiej karty informacyjnej wynika zaś, że pacjent był leczony szpitalnie dopiero od [...] r., a następnie rehabilitowany w oddziale szpitalnym od [...] r.
Z przedstawionej dokumentacji medycznej nie wynikają problemy zdrowotne Prezesa zarządu Spółki, na które wskazuje skarżąca w skardze. Słusznie podniósł DIAS w odpowiedzi na skargę, że do wniosku o wznowienie postępowania dołączono jedynie opisaną wyżej dokumentację medyczną. Słusznie na jej podstawie organ przyjął, że skoro Prezes zarządu zostały wypisany po operacji w stanie ogólnym dobrym, a Spółka prowadziła działalność w 2021 r., to Prezes zarządu Spółki był w stanie tak zatroszczyć się o jej interesy, by zapewnić należytą reprezentację w postępowaniu podatkowym, tym bardziej, że o tym postępowaniu wiedział. O ile zatem nagłym był wypadek Prezesa zarządu Spółki z grudnia 2020 r., o tyle dalsze leczenie udowodnione wypisami pochodzącymi dopiero z listopada 2021 r. było leczeniem planowym na podstawie skierowania, co zresztą wynika z karty informacyjnej Szpitala w Z.
Wracając zatem do przesłanek wznowienia należy przypomnieć, że dla uchylenia decyzji ostatecznej niewystarczające jest samo stwierdzenie, że strona nie brała udziału w postępowaniu, ale konieczne jest wskazanie, że do braku udziału w postępowaniu doszło w sposób niezawiniony. Strona powinna powołać się na takie okoliczności i zdarzenia, które wskazywałyby, że mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły one udział strony w postępowaniu podatkowym. Przy ocenie przesłanki z art. 240 § 1 pkt 4 OP nie jest wystarczające samo stwierdzenie, że strona nie brała udziału w postępowaniu, ale istotne jest powołanie się także na kryterium dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw (tak NSA w wyroku z 5 lipca 2022 r., sygn. akt III FSK 410/22). Okoliczność, iż skarżąca miała wiedzę o toczącym się postępowaniu, że miała świadomość tego gdzie (pod jaki adres) kierowana będzie korespondencja, a także okoliczność, iż wszelka korespondencja była w prowadzonym postępowaniu podatkowym kierowana zgodnie z przepisami prawa oznacza, że bezpodstawny jest argument, iż nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.
Do wznowienia postępowania konieczne jest wykluczenie zawinienia strony. Konieczne jest to, aby strona wykazała brak zawinienia w związku z faktem, że nie brała udziału w postępowaniu. Zadaniem strony jest więc powołanie takich okoliczności i zdarzeń, które - mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw - uniemożliwiły jej udział w postępowaniu podatkowym. Brak winy podatnika należy rozumieć jako taką sytuację, w której pomimo dołożenia należytej staranności przy prowadzeniu swoich spraw, wystąpiły takie okoliczności, które uniemożliwiły mu udział w postępowaniu podatkowym.
Mając na uwadze przeanalizowaną dokumentację medyczną rację należy przyznać organowi, że brak udziału w postępowaniu był zawiniony przez stronę. Skarżąca przedstawiła wyłącznie trzy karty informacyjne leczenia szpitalnego, z których nie wynikają okoliczności powoływane w skardze, a dotyczące problemów zdrowotnych o podłożu psychicznym, czy zagrożeń związanych z epidemią COVID-19.
Mając na uwadze powyższe za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 187 i art. 191 OP. To skarżąca winna wykazać ziszczenie przesłanki wznowienia, a nie organ poszukiwać argumentów na jej poparcie.
Nie ma racji również skarżąca twierdząc, że organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu decyzji przyczyn wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu organ poddał ocenie argumenty stanowiące podstawę żądania wznowienia postępowania oraz przedłożone przez stronę dowody.
Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935).