I SA/Gl 785/21

I SA/Gl 785/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Suleja-Klimczyk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III FSK 5/23 - Wyrok NSA z 2024-10-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1170
art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2022 r. sprawy ze skargi B. K., S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2020 oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 1325 z późn. zm. - dalej O.p.) - po rozpatrzeniu odwołania B. i S. K. (dalej podatnicy, strona skarżąca) od decyzji Prezydenta Miasta S. (dalej organ I instancji lub Prezydent) z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2020 - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, iż ww. decyzją z dnia [...]r. organ pierwszoinstancyjny ustalił B. K. i S. K. podatek od nieruchomości na rok 2020 w kwocie [...]zł. Strona wniosła w terminie odwołanie, w którym zarzuciła:
- wydanie decyzji w oparciu o błędną ewidencję gruntów i budynków, albowiem w ewidencji grunty błędnie zaklasyfikowano jako "grunty pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego", podczas gdy grunty te stanowią nieużytki i nie są wykorzystywane do prowadzenia żadnej działalności;
- obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść decyzji tj. naruszenie przepisów art. 121, 122, 180, 187, 191 i 194 O.p., a także art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, poprzez rozstrzygnięcie sprawy na niekorzyść podatnika na podstawie błędnych zmian w ewidencji gruntów;
- naruszenie norm prawa powszechnie obowiązującego, a w szczególności:
a) art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że ustalenie zobowiązania podatkowego ustala się jedynie w oparciu o ewidencję, a nie w sposób odpowiadający faktycznemu i prawnemu charakterowi nieruchomości,
b) art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych UE przez niewykonywanie "dobrej administracji", uchybienie art. 4, 9, 10 19 Europejskiego Kodeksu Dobrej Administracji poprzez brak przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności mimo istnienia stosownej podstawy prawnej oraz wniosku;
- brak zapewnienia stronie udziału i możliwości zapoznania się z aktami sprawy poprzez nieuznanie usprawiedliwienia podatnika oraz jego wniosku o przełożenie czynności
W rezultacie podatnicy wnieśli o uchylenie decyzji w całości.
Rozpatrując sprawę po wniesieniu odwołania SKO podniosło, iż podstawę prawną wymiaru podatku od nieruchomości na 2020 rok stanowią przepisy ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 z późn. zm. - dalej u.p.o.l.) oraz uchwały Rady Miasta Siemianowic Śląskich w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na dany rok podatkowy.
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów;
4) posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie:
a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.
Jak wynika z akt sprawy, podatnicy są współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonych na terenie S. o łącznej powierzchni [...] m2. Grunty o pow. [...] m2 do dnia 13 maja 2015 r. sklasyfikowane były jako nieużytki oraz grunty zadrzewione i zakrzewione i zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 10 u.p.o.l. były zwolnione od podatku od nieruchomości. W wyniku dokonanej w 2015 r. modernizacji ewidencji gruntów i budynków - grunty sklasyfikowane dotychczas jako nieużytki (N) bądź grunty zadrzewione i zakrzewione (Lz) - zostały sklasyfikowane jako tereny przemysłowe (Ba), tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz), inne tereny zabudowane (Bi).
Dalej Kolegium opisało przebieg postępowania administracyjnego. Wyjaśniło w tym zakresie, iż decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ I instancji ustalił podatnikom podatek od nieruchomości na 2020 rok w kwocie [...] zł za grunty pozostałe o pow. [...] m2 (decyzja nr 1). Odrębną decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ ustalił podatnikom podatek od nieruchomości ww. rok podatkowy w kwocie [...]zł za grunty pozostałe o pow. [...] m2 (decyzja "odrębna").
Od obu tych decyzji strona wniosła odwołanie. Po jego rozpatrzeniu, decyzjami z dnia [...] r. o numerach [...] i [...] Kolegium uchyliło zaskarżone decyzje organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu ww. rozstrzygnięć, że ponownie rozpatrując sprawę organ winien wydać jedną decyzję uwzględniającą wszystkie przedmioty opodatkowania (całość posiadanych przez podatników gruntów).
Decyzją z dnia [...] r. o nr [...] Prezydent Miasta ponownie ustalił podatnikom zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2020 rok w wysokości [...] zł . Podatnicy po raz kolejny wnieśli od tak wydanej decyzji odwołanie. W jego rezultacie Kolegium decyzją z dnia [...] r. Nr [...] ponownie uchyliło decyzję pierwszoinstancyjną. Jak podniosło, postępowanie opatrzone było wadą wobec braku wydania i doręczenia postanowienia o wszczęciu postepowania podatkowego, zarzuciło też wadliwość uzasadnienia decyzji organu I instancji.
W tej sytuacji, organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2017-2020. Postanowieniem z dnia [...] r. organ wyznaczył podatnikom 7-dniowy termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a następnie powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. ustalił podatnikom podatek od nieruchomości na rok 2020 w kwocie [...] zł. Decyzję doręczono podatnikom w dniu [...] r.
Dalej Kolegium wskazało, iż przedmiotem opodatkowania w badanej sprawie są grunty o łącznej powierzchni [...] m2, opodatkowane stawką przewidzianą dla gruntów pozostałych (w tym gruntów zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego).
Zarzuty sformułowane w odwołaniu podatników SKO uznało za całkowicie nieuzasadnione. Jak wyjaśniło, przyczyną uchylenia decyzji z dnia [...] r. nr [...] i umorzenia postępowania w sprawie było pozostawanie w obrocie prawnym decyzji za 2019 r. z dnia [...] r., która nie była decyzją częściową.
Wbrew twierdzeniom odwołujących organ nie wydał decyzji "ponownie" po umorzeniu postępowania, lecz wydał nową decyzję wymiarową, do czego był zobowiązany po stwierdzeniu przez Kolegium nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta z dnia [...] r. Powołana wyżej decyzja "nieważnościowa" z dnia [...] r. została doręczona podatnikom w dniu [...] r.
Co do zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń organu z treścią zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędną ewidencję gruntów i budynków, a to z tej przyczyny, że w ewidencji grunty błędnie zaklasyfikowano jako "grunty pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego", podczas gdy grunty te stanowią nieużytki i nie są wykorzystywane do prowadzenia żadnej działalności - SKO również uznało ten zarzut za nietrafny.
Przede wszystkim stwierdziło, że będące przedmiotem opodatkowania grunty nie są sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako "grunty pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego", lecz jako:
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2- tereny przemysłowe (Ba);
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2- tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz); - działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz);
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz);
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz); - działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny przemysłowe (Ba);
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz);
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2- tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz) - [...] 2m i inne tereny zabudowane (Bi) – [...] m2;
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - inne tereny zabudowane (Bi); - działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny przemysłowe (Ba);
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny przemysłowe (Ba);
- działka obręb [...] nr [...] o pow. [...] m2 - tereny przemysłowe (Ba).
Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 u.p.o.l. rada gminy, w drodze uchwały określa wysokość stawek podatku od nieruchomości od gruntów:
a) związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, bez względu na sposób zakwalifikowania w ewidencji gruntów i budynków,
b) pod wodami powierzchniowymi stojącymi lub wodami powierzchniowymi płynącymi jezior i zbiorników sztucznych,
c) pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego.
Przedmiotowe grunty podatników nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie są też gruntami pod wodami, a zatem podlegają opodatkowaniu jako grunty pozostałe. Podniesione w odwołaniu okoliczności, że grunty te nadal stanowią nieużytki i powinny być zwolnione od podatku tak jak w latach poprzednich, zdaniem organu odwoławczego nie mogą zostać uwzględnione. Zgodnie bowiem z treścią art. 1a ust. 3 u.p.o.l. przez użyte w ustawie określenia: 1) użytki rolne, 2) lasy, 3) nieużytki, 4) użytki ekologiczne, 5) grunty zadrzewione i zakrzewione, 7) grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oraz grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, 8) grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi - rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków.
Z kolei w wyniku dokonanej modernizacji gruntów i budynków grunty sklasyfikowane dotychczas jako nieużytki (N) bądź grunty zadrzewione i zakrzewione (Lz) zostały sklasyfikowane jako tereny przemysłowe (Ba), tereny rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz) i inne tereny zabudowane (Bi), a te kategorie gruntów nie są zwolnione od podatku.
Zdaniem organu odwoławczego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 121, 122, 180, 187, 191 i 194 O.p. i naruszenia norm prawa powszechnie obowiązującego są nieuzasadnione. Organ I instancji prowadził postępowanie z zachowaniem zasad ogólnych, a strony miały w nim zapewniony czynny udział. Przeprowadzone przez Kolegium postępowanie odwoławcze potwierdziło zasadność opodatkowania wszystkich gruntów stawką określoną dla gruntów pozostałych, w tym zajętych na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego.
Odnosząc się do zarzutu niezapewnienia stronie czynnego udziału w sprawie poprzez nieuwzględnienie jej wniosku o przełożenie czynności zapoznania się z materiałem dowodowym, zawartego w piśmie z dnia 23 października 2020 r. (jego niepodpisaną kopię załączono do odwołania) SKO stwierdziło, że z wyjaśnień organu podatkowego nadesłanych w dniu 23 grudnia 2020 r. wynika, iż pismo tej treści nie wpłynęło do organu I instancji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podatnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej i o wstrzymanie ich wykonania.
Decyzji zarzucono naruszenie:
1. Obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 254 O.p. poprzez wydanie decyzji ostatecznej, podczas gdy zmiana okoliczności faktycznych istniała w dacie wydania pierwotnej decyzji.
2. Rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 1a ust. 3 u.p.o.l. albowiem organy są związane zapisami w ewidencji gruntów i nie mogą ich korygować w trakcie trwania postępowania a do tego prowadzi wydanie nowej decyzji za 2019 r.
3. Naruszenie art. 7 oraz art. 2 i art. 32 Konstytucji RP poprzez naliczenie opłaty w dużej wysokości wstecz, podczas gdy nienaliczenie opłaty w terminie nie było zawinione przez stronę,
4. Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 7 i art. 77 k.p.a.), a także art. 2 i 32 Konstytucji, czyli naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa oraz rażące naruszenie zasady równości wobec prawa poprzez nakazanie zapłacenia podatku post factum, w sytuacji gdy podatnik nie uchybiał wcześniej swoim obowiązkom podatkowym, a nieprawidłowe wyliczenie było zawinione przez organ,
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 28 marca 2022 r, skarżący - reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata - podtrzymali skargę i zawarte w niej twierdzenia. Skarżący podkreślili, iż czują się pokrzywdzeni działaniem organów podatkowych, albowiem nie stać ich na uiszczenie podatku w tak wysokiej kwocie.
Ponadto pełnomocnik złożył pismo datowane na dzień 28 marca 2022 r. w formie załącznika do protokołu rozprawy wraz z załącznikami, w którym dodatkowo podniósł naruszenie:
1) art. 247 § 1 pkt 4 i art. 240 § 1 O.p., gdyż w sprawach wymiaru podatku za 2017 r., SKO wydało decyzję z dnia [...] r. nr [...], a za 2018 i 2019 r. decyzje z dnia [...] r. nr [...], nr [...], którymi uchyliło decyzje Prezydenta z dnia [...] r., ustalające wysokość podatku od nieruchomości za każdy rok po [...] zł i umorzyło w tych sprawach postępowania, czyli merytorycznie zakończyło te postępowania, a może być tylko jedno zakończenie postępowania, tj. wymiar podatku lub umorzenie postępowania w sprawie, co oznacza, że wydano decyzję w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją, zamiast przeprowadzenia analizy co do podstaw ewentualnego wznowienia postępowania w tych sprawach,
2) art. 247 § 1 pkt 4 O.p., odnośnie decyzji za 2017 r., gdyż decyzja ta dotyczy sprawy rozstrzygniętej inną decyzja ostateczną, tj. decyzją Prezydenta z dnia [...] r. nr [...], którą nastąpiła zmiana podatku z kwoty [...] zł na kwotę [...] zł; decyzja ta w toku wszystkich postępowań nie była ani zmieniana, ani nie stwierdzono jej nieważności, czyli w chwili obecnej pozostaje w obrocie prawnym,
3) art. 3 ust. 1 pkt 3, ust. 4 i ust. 6 u.p.o.l. poprzez przyjęcie, że skarżący są podatnikami jako "współuźytkownicy wieczyści", gdy tymczasem takiego określenia w tych przepisach nie ma, a nie można przepisów podatkowych stosować przez analogię lub dokonywać ich rozszerzającej interpretacji; każdy z nas jest tylko użytkownikiem wieczystym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., ale z całą pewnością nie jesteśmy ani właścicielami, ani współwłaścicielami nieruchomości ani posiadaczami, ani współposiadaczami nieruchomości (art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 4); poza tym nie można być podatnikiem z dwóch różnych tytułów, jeśli tak to nie można mówić o odpowiedzialności solidarnej,
4) art. 3 ust. 4 i ust. 6 w związku z art. 2 ust. 4 u.p.o.l. poprzez błędne zastosowanie solidarnej odpowiedzialności, gdy właścicielem gruntu jest Skarb Państwa, który nie podlega opodatkowaniu, a skarżący nie sa, jak wyżej wskazano, ani właścicielami, ani współwłaścicielami nieruchomości, ani ich posiadaczami lub współposiadaczami, tylko użytkownikami wieczystymi, czyli nie ciąży na nich solidarny obowiązek podatkowy,
5) art. 7 pkt 10 u.p.o.l. poprzez błędną jego wykładnię i niezastosowanie tego zwolnienia podatkowego, gdyż organ podatkowy dokonując wykładni językowej tego przepisu uznał, że pojęcia "nieużytków" lub "gruntów zadrzewionych i zakrzewionych" wiążą się analogicznie z takim pojęciami używanymi w ewidencji gruntów i budynków odpowiednio "N" i "Lz"; pominął przy tej wykładni użyte w tym przepisie istotne słowa wstępne "grunty stanowiące" co oznacza, że ustawodawcy nie chodziło o zapisy w ewidencji, bo by od razu wpisał "10) nieużytki, grunty zadrzewione i zakrzewione..." czyli ich teoretyczne przeznaczenie, a o rzeczywisty ich stan, dodatkowym potwierdzeniem tego jest użycie pojęcia "użytki ekoIogiczne", którego nie ma w ewidencji gruntów i budynków oraz dopisanie odnośnie części "w zakresie faktycznie zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej"; co istotne zauważyć należy, że obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przy stosowaniu przepisów podatkowych w podatku od nieruchomości, tam gdzie ustawodawca odsyła do pojęcia prowadzenia działalności gospodarczej winno się brać pod uwagę faktyczne prowadzenie działalności, np. na danym gruncie, a nie tylko w ogóle prowadzenie działalności gospodarczej przez podatnika; nastąpiło to po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 grudnia 2017 r., SK 13/15,
6) art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 24a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1990 z późn. zm. - dalej u.p.g.k.) poprzez wydanie decyzji podatkowej w zakresie np. przedmiotu i podstawy opodatkowania na podstawie zapisów zawartych w ewidencji gruntów i budynków, która została w 2015 r. nieprawidłowo zmodernizowana, bo w oparciu o niezgodny z rzeczywistością opis gruntów będących w użytkowaniu wieczystym strony skarżącej, zawarty w operacie opisowo-kartograficznym stanowiącym podstawę tej modernizacji, gdy tymczasem grunty te stanowiły i stanowią nieużytki lub grunty zadrzewione i zakrzewione, a przy tym nie są wykorzystywane do prowadzenia żadnej działalności gospodarczej,
7) art. 2a O.p. poprzez niezastosowanie i nierozstrzygnięcie na korzyść podatników wątpliwości co do treści przepisów podatkowych wskazanych w szczególności w powyższych zarzutach,
8) art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 191 Op. poprzez naruszenie tych przepisów i niewyjaśnienie wszechstronnie, w sposób nie budzący wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych spraw między innymi, które są objęte powyższymi i poniższymi zarzutami,
Pełnomocnik skarżących sformułował ponadto zarzuty:
1) w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości za 2017 r., gdzie wydanie decyzji wymiarowych w pierwszej i drugiej instancji w niniejszej sprawie zostało poprzedzone wydaniem decyzji SKO z dnia [...] r., stwierdzającej nieważność decyzji dwóch Prezydenta z [...] r. które to decyzje zostały wydane z naruszeniem;
a) art. 165 § 1 i 4 O.p. co do wszczęcia postępowania oraz art. 200 § 1 O.p. w ramach prawa podatnika do wypowiedzenia się co do zebranego materiału, gdyż w dniu [...] r. nastąpiło doręczenie decyzji z dnia [...] r. i jednocześnie postanowienia z dnia [...] r. o wszczęciu z urzędu postępowania,
b) art. 247 § 1 pkt 3 O.p., gdyż ostateczne decyzje wydane przez Prezydenta Miasta S. nie zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, bo były to decyzje częściowe na poszczególne obszary, tj. odpowiednio [...] m2 i [...] m2, których łączny obszar wynosił [...] m2 i gdzie można wskazać jakie działki ewidencyjne obszary te zajmowały i jakie obszary były opodatkowane, a jakie zwolnione z podatku,
c) art. 247 § 1 pkt 3 O.p., ponieważ SKO stosując ten przepis w zakresie rażącego naruszenia prawa podało określone przyczyny (dwie decyzje zamiast jednej, nie ustalono jakie działki i nie ustalono, które są opodatkowane, a które zwolnione), a nie przyczynę będącą podstawą naliczenia podatku w zaskarżonej decyzji czyli nowych kwalifikacji gruntów będących w użytkowaniu wieczystym strony w ewidencji gruntów i budynków dokonanej w 2015 r. przez Prezydenta, który jest jednocześnie uprawniony do zmiany tej ewidencji i wymiaru podatku od nieruchomości, co świadczy o tym, że decyzje stwierdzające nieważność miały jedynie na celu usunięcie z obrotu wcześniejszych decyzji wymiarowych po to, aby wydać nowe decyzje ustalające wyższy podatek od nieruchomości, na co też wskazuje wniosek Prezydenta z [...] r. kierowany do SKO o stwierdzenie nieważności tych decyzji,
d) art. 247 § 1 pkt 4 i art. 240 § 1 O.p., gdyż zamiast stwierdzenia nieważności powyższych decyzji Prezydenta SKO winno przeprowadzić analizę, czy występują podstawy do wznowienia postępowania w sprawie wymiaru podatku w sytuacji, gdy SKO wydało wcześniej decyzję z dnia [...] r., którą uchyliło decyzję Prezydenta z [...] r., zmieniającą decyzję z dnia [...] r. na kwotę [...] zł i umorzyło w tej sprawie postępowanie, czyli merytorycznie zakończyło postępowanie, a może być tylko jedno zakończenie postępowania, tj. wymiar podatku lub umorzenie postępowania w sprawie, co oznacza, że wydano decyzję w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją zamiast analizy podstaw wznowienia postępowania;
Analogiczne zarzuty autor pisma sformułował odnośnie roku podatkowego 2018 i 2019.
Mając powyższe na uwadze pełnomocnik skarżących wniósł o uwzględnienie skarg i uchylenie zaskarżonych decyzji oraz poprzedzających ich decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie nieważności tych decyzji - w szczególności decyzji za 2017 r., a także w trybie art. 135 p.p.s.a. uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji SKO wydanych w trybie stwierdzenia nieważności, a opisanych powyżej, tj. decyzji z dnia [...] r. za 2017 r. oraz decyzji z dnia [...] r. za 2018 i 2019 r. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż nie narusza ona prawa w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Tym samym zarzuty sformułowane przez stronę skarżącą uznał za bezpodstawne.
Odnosząc się do tych zarzutów przede wszystkim przypomnieć trzeba chronologię wydarzeń, które wystąpiły w sprawie i które w dużej części są kontestowane przez skarżących.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r. ustalającą skarżącym zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2020 r. w kwocie [...] zł. Podkreślić przyjdzie, iż decyzja organu I instancji wydana została po uchyleniu w dniu [...] r. przez organ odwoławczy pierwotnych decyzji ustalających zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2020 r. W decyzjach tych wydanych w dniu [...] r.:
- ustalono stronie wymiar podatku za działkę o pow. [...] m2 - opodatkowując grunty według stawek jak dla gruntów pozostałych,
- ustalono stronie wymiar podatku za działkę o pow. [...] m2 - opodatkowując grunty według stawek jak dla gruntów pozostałych.
Następnie organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] r., w której ponownie ustalił wymiar podatku za ww. rok podatkowy na kwotę [...] zł, obejmując opodatkowaniem całość nieruchomości gruntowych będących w użytkowaniu wieczystym podatników. Ta decyzja również została uchylona przez Kolegium ([...] r.), a to z uwagi na dostrzeżone istotne uchybienia przepisom prawa procesowego. W dalszej kolejności, po wszczęciu postępowania podatkowego za lata od 2017 do 2020, organ I instancji wydał decyzję z dnia [...] r. (doręczoną podatnikom [...] r.), w której opodatkowaniem według stawek jak dla gruntów pozostałych objął grunty o pow. [...] m2, znajdujące się we współużytkowaniu wieczystym małżonków będących podatnikami w sprawie. Dopiero ta kolejna decyzja pierwszoinstancyjna z dnia [...] r. została oceniona przez organ odwoławczy jako prawidłowa. Skarżący nie kwestionowali przy tym powierzchni przyjętej do opodatkowania, podnosili jednakże, że wbrew zapisom w ewidencji grunty w znakomitej części w rzeczywistości stanowią nieużytki.
W tym miejscu wyjaśnić trzeba, iż w dniu 13 maja 2015 r. ukazało się w Dz. Urz. Województwa Śląskiego ogłoszenie Prezydenta Miasta Siemianowice Śląskie w sprawie modernizacji ewidencji gruntów i budynków. Nastąpiła tym samym zmiana ewidencji gruntów i budynków w ten sposób, że należące do podatników jako użytkowników wieczystych grunty o pow. [...] m2, wcześniej stanowiące nieużytki, oznaczone zostały jako tereny przemysłowe (Ba), rekreacyjno-wypoczynkowe (Bz) oraz inne tereny zabudowane (Bi) - co szczegółowo opisano na str. 4 decyzji drugoinstancyjnej. Warto także nadmienić, że w korekcie informacji za 2015 r. złożonej na wezwanie organu w dniu 3 października 2017 r. podatnicy sami ujęli grunty o pow. [...]m2 jako grunty pozostałe, niepodlegające zwolnieniu.
Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej w tym zakresie Sąd podziela powszechnie reprezentowany w orzecznictwie sądowym pogląd co do związania organów podatkowych zapisami ewidencji przy wymiarze podatków, który wynika z art. 21 ust. 1 u.p.g.k. Zgodnie z treścią tego unormowania, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości, że zwrot "podstawa wymiaru podatków’ należy rozumieć w ten sposób, iż wpływające na wymiar podatku dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są wiążące dla organów podatkowych, a to znaczy, że organy podatkowe nie mogą czynić ustaleń faktycznych sprzecznych z danymi ewidencyjnymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z ostatniego okresu: z dnia 25 sierpnia 2021 r., III FSK 4002/21, z dnia 6 października 2021 r., III FSK 165/21, czy z dnia 12 października 2021 r., III FSK 385/21). Jak ujęto to w pierwszym z wymienionych judykatów, zawarte w art. 21 ust. 1 u.p.g.k. pojęcie "wymiar podatku" odnosi się zarówno do powierzchni, jak i funkcji (klasyfikacji), co oznacza, że organ podatkowy zobowiązany jest odwoływać się do danych zawartych w ewidencji, ilekroć są one prawnie relewantne dla prawidłowego określenia lub ustalenia zobowiązania podatkowego. Dane co do klasyfikacji gruntu są wiążące dla organu podatkowego, który w postępowaniu podatkowym nie ma kompetencji do ich zmiany; zmiana taka jest możliwa dopiero wówczas, gdy odpowiedni zapis zostanie dokonany w ewidencji gruntów i budynków (por. wyrok NSA z dnia 22 lutego 2022 r., sygn. akt III FSK 4693/21, dostępny, podobnie jak pozostałe powołane wyroki na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Tym samym wykluczona jest możliwość prowadzenia przeciwdowodu w trybie art. 194 § 3 O.p przez inne organy, w tym także podatkowe, na okoliczność faktycznego wykorzystywania gruntów lub ich faktycznego charakteru. Stanowisko to uznać należy za ugruntowane także w literaturze przedmiotu (glosa A. Bartosiewicza, opubl. baza LEX, wyrok NSA z 21 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1150/11).
Stosownie do art. 22 ust. 1 u.p.g.k. ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Właściciele i osoby władające obowiązane są zgłaszać właściwemu staroście wszelkie zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków, w terminie 30 dni licząc od dnia powstania tych zmian (art. 22 ust. 2). Zgodnie natomiast z § 49 ust.1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe - w przypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego. Zawiadomienie to zawiera w szczególności oznaczenie dokumentu, który stanowił podstawę do zmiany, oraz datę jej wprowadzenia.
Chcąc zatem podważyć treść zapisów ujętych w ewidencji, zainteresowany powinien uruchomić stosowny tryb ich korekty (zmiana, aktualizacja, sprostowanie), powołując się na to, że wypis z ewidencji gruntów odbiega od stanu rzeczywistego.
Podzielić należy także wniosek, że z regulacji art. 21 ust. 1 u.p.g.k. oraz przepisów wymienionego rozporządzenia wynika, że datą zmiany treści ewidencji jest data określona w skierowanym do organu podatkowego zawiadomieniu starosty (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2012r., sygn. akt II FSK 986/11).
W świetle powyższego, argumenty strony skarżącej dotyczącej znaczenia dla wymiaru podatku faktycznego przeznaczenia gruntów, "ich rzeczywistego stanu" - zawarte w skardze jak i w piśmie pełnomocnika stanowiącego uzupełnienie skargi nie mogą zostać uwzględnione. Zasadnie organy oparły się przy wymiarze podatku na treści aktualnych danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków , w szczególności co do klasyfikacji gruntu.
Podobnie, za bezzasadne uznać należy twierdzenie sformułowane w pkt 3 i 4 ww. pisma z 28 marca 2022 r., podważające to, że skarżący są w istocie podatnikami podatku od nieruchomości, której właścicielem jest Skarb Państwa. W tym zakresie pełnomocnik stwierdził, że u.p.o.l. w art. 3 ust. 1 pkt 3, ust 4 i ust. 6 nie operuje pojęciem "współużytkownicy wieczyści", a zatem nie może być mowy o solidarnej odpowiedzialności, którą błędnie zastosował organ podatkowy. Odnosząc się do tej kwestii zauważyć przyjdzie, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia "użytkownika wieczystego" dla jej celów. Dokonując zatem wykładni pojęcia użytego w art. 3 ust. 1 pkt 3 tej ustawy należy odwołać się do przepisów regulujących tę instytucję, tj. Kodeksu cywilnego oraz ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stosownie do treści art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego, grunty stanowiące własność Skarbu Państwa a położone w granicach administracyjnych miast oraz grunty Skarbu Państwa położone poza tymi granicami, lecz włączone do planu zagospodarowania przestrzennego miasta i przekazane do realizacji zadań jego gospodarki, a także grunty stanowiące własność jednostek samorządu terytorialnego lub ich związków mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym, i osobom prawnym. Użytkownikiem wieczystym może być zatem każda osoba prawna i fizyczna, której takie grunty przekazano. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2015 r., poz. 782 z późn. zm. - dalej u.g.n.), oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy - wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny zarówno dla ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jak i dla jego przeniesienia. Prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest prawem jednolitym, niepodlegającym wewnętrznym podziałom. Taki charakter zachowuje ono również wtedy, gdy przysługuje niepodzielnie kilku różnym osobom. W tym ostatnim wypadku wszystkie te podmioty są współużytkownikami wieczystymi wspólnie i niepodzielnie korzystającymi z jednego i tego samego prawa, podobnie jak przy prawie współwłasności. Do współużytkowania wieczystego gruntu należy odpowiednio stosować przepisy kodeksu cywilnego o współwłasności.
W niniejszej sprawie podatnicy w toku postępowania nie kwestionowali, że są użytkownikami/współużytkownikami wieczystymi opodatkowanych nieruchomości. Znajduje to potwierdzenie zarówno w wypisie z ewidencji gruntów i budynków, pierwotnie wydanych decyzjach podatkowych, których strona nie podważała, jak i składanych prze oboje małżonków informacjach podatkowych (za 2015, 2017 r.), gdzie w rubryce B1. 4 (rodzaj własności) podatnicy zaznaczali kwadrat 6 tj. współużytkownik wieczysty. W ocenie Sądu podniesione w tej kwestii zarzuty są całkowicie nieuprawnione, a wręcz niezrozumiałe.
Także pozostałe zarzuty strony skarżącej Sąd uznał za nieuzasadnione. Większość z nich dotyczy przy tym poprzednich lat podatkowych (2017 -2019), jako że zarówno skargi, jak i pismo pełnomocnika skarżących są praktycznie jednobrzmiące. Podkreślić dodatkowo należy, iż W postępowaniu podatkowym art. 2a O.p. nakazuje stosować wynikającą z tego przepisu zasadę in dubio pro tributario wyłącznie w odniesieniu do treści przepisów prawa podatkowego, a zatem zasada ta w żadnym razie może nie odnosić się do wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Sąd nie dopatrzył się także naruszenia przez organy podatkowe przepisów proceduralnych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 120, art. 121 § 1, art. 180, art.187, art.191 O.p. Zauważyć wypada, że zarzuty te nie zostały w istocie poparte konkretną argumentacją. Zgodzić się trzeba jednocześnie ze stroną skarżącą, iż niewłaściwy (zaniżony) wymiar podatku za lata podatkowe od 2017 do 2019 nie był przez podatników zawiniony i ogólna kwota zobowiązania w podatku od nieruchomości (włącznie z rokiem 2020 - ponad [...] zł) może stanowić nadmierne obciążenie dla małżonków, ale okoliczność ta pozostaje bez wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji. Może natomiast stać się argumentem uzasadniającym złożenie wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania w trybie art. 67a O.p.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, nie dopatrzono się zatem podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem prawa, które uzasadniałoby jej uchylenie. Z tego względu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga została oddalona.