I SA/Gl 784/22

I SA/Gl 784/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-12-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący sprawozdawca/
Borys Marasek
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33  par. 1 i  par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędzia WSA Borys Marasek, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 11 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.5857.2022 ŁD.SA.ZZ 00521447 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.5857.2022 ŁD.SA.ZZ 00521447 Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. (dalej: wierzyciel) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j, Dz. U. z 2021 r., poz. 735) w związku z art. 18, art. 34 § 3 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej: u.p.e.a.) oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689, dalej: u.o.a.) utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr [...] dotyczące zarzutów W. G. na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 września 2021 r. nr 173769E1-65/LO/2021 obejmującego opłaty abonamentowe.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez W. G. (dalej: zobowiązana, strona, skarżąca) przekazał do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. tytuł wykonawczy z dnia 22 września 2021 r. nr 173769E1-65/LO/2021.
Przedmiotowy tytuł wykonawczy obejmował na dzień 22 września 2021 r. zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do maja 2021 r. w kwocie 1 484,50 zł, odsetki za zwłokę w łącznej wysokości 104,79 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 11,60 zł.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. pismem z dnia 21 października 2021 r. przekazał wierzycielowi w załączeniu pismo skarżącej z dnia 13 października 2021 r. (złożone w organie egzekucyjnym w dniu 14 października 2021 r.) stanowiące zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego, celem rozpatrzenia zawartych w nim zarzutów i wydania postanowienia zgodnie z art. 34 § 2 u.p.e.a. W załączeniu zostało również przekazane postanowienie z dnia 20 października 2021 r. nr [...] w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Stanowisko wierzyciela na wniesione zarzuty zostało zawarte w postanowieniu z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr [...], w którym postanowił on uznać w całości zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, oddalił zarzut nieistnienia obowiązku oraz zarzut wygaśnięcia obowiązku. W załączeniu do postanowienia został przekazany "Wniosek o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z dnia 11 stycznia 2001 r.
W zażaleniu z dnia 7 kwietnia 2022 r. zobowiązana podniosła, że Poczta Polska S.A. powinna wykazać, iż strona po 21 latach od zarejestrowania odbiorników jest nadal zobowiązana do uiszczania opłat abonamentowych. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu nie została przedłożona jakakolwiek dokumentacja potwierdzająca, że od dnia 11 stycznia 2001 r. na stronie nadal ciąży obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, pomimo podniesienia zarzutu przedawnienia obowiązku. Zostało również podtrzymane stanowisko w zakresie dopełnienia czynności wyrejestrowania odbiorników rtv w 2005 r. Skarżąca nie posiada dokumentu potwierdzającego dopełnienie przedmiotowych formalności, gdyż żadne przepisy prawa nie nakazują przechowywać taki dokument bezterminowo, natomiast wieloletni brak reakcji Poczty Polskiej S.A. na nieuiszczanie opłat abonamentowych uznać należy za usprawiedliwione przeświadczenie abonenta o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Skarżąca wskazała również, iż niepodanie w tytule wykonawczym numeru NIP skutkuje umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Natomiast naliczenie opłaty w wysokości 11,60 zł i wskazanie jej w tytule wykonawczym jest nieprawidłowe, ponieważ tytuł wykonawczy nie zawiera daty doręczenia upomnienia, a organ nie dysponuje dowodem skutecznego jego doręczenia. Wobec takich zarzutów strona wniosła o wstrzymanie lub zawieszenie postępowania, umorzenie w całości postępowania egzekucyjnego i uchylenie postanowienia w zaskarżonej części.
W dniu 9 maja 2022 r. wierzyciel sporządził notatkę służbową z przeprowadzonej rozmowy telefonicznej z pracownikiem Urzędu Skarbowego w B., podczas której ustalone zostało, że zajęcie świadczenia w ZUS nie zostało uchylone.
Stanowisko wierzyciela w sprawie wniesionego zażalenia zostało zawarte w postanowieniu z dnia 11 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.5857.2022 ŁD.SA.ZZ 00521447, którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 1 kwietnia 2022 r., znak: [...].
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wierzyciel wskazał na wstępie, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy o opłatach abonamentowych. Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji, która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz, 805 z późn. zm.).
Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U. z 2015 r., poz. 1324),
W zaskarżonym postanowieniu z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr [...], odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku prawidłowo wskazano, iż wypełniając ustawowy obowiązek w dniu 11 stycznia 2001 r. strona zgłosiła rejestrację odbiorników rtv używanych pod adresem: [...], [...]. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna nr [...], stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych.
Załączony do zaskarżonego postanowienia z dnia 1 kwietnia 2022 r. dowód w postaci kserokopii "Wniosku o rejestrację odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego" z dnia 11 stycznia 2001 r., poświadczony za zgodność z oryginałem stanowi wystarczający dowód na okoliczność, iż zobowiązana została zarejestrowana w bazie danych o abonentach i posiada status abonenta zobowiązanego do uiszczania opłat abonamentowych.
Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 ż 2007 r., poz. 1342) stronie jako użytkownikowi odbiorników przyporządkowany został indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...], który zastąpił książeczkę opłat abonamentowych numer [...].
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami którejkolwiek z wymienionych ustaw bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z ustawy obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (aktualnie jest to opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym (por. m.in. wyroki NSA z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18 oraz z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5276/16 i wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/GI 804/14).
W 2001 r. zgłoszona została rejestracja odbiorników, której zresztą strona nie zaprzecza. W tym stanie rzeczy na abonencie spoczywał obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, zaprzestaniu korzystania z odbiorników lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych.
Nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiorników, czego jednak strona skutecznie nie dokonała. Jedynie podjęcie w stosownym czasie właściwych i wymaganych przepisami prawa działań, związanych z wyrejestrowaniem odbiorników i okazanie dokumentu potwierdzonego datownikiem placówki pocztowej miałoby wpływ na stanowisko wierzyciela.
Wierzyciel wskazał, że każdy z niżej wymienionych aktów wykonawczych:
- rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. nr 141, poz. 1190),
- rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., Nr 187, poz.1342),
- rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676) zawierały delegacje ustawowe w dacie ich obowiązywania, które obligatoryjnie nakładały na użytkowników odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej o zmianie nazwiska, miejsca pobytu stałego (siedziby), zagubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników rtv.
Wierzyciel zaznaczył także, że imienna książeczka radiofoniczna (do czasu wprowadzenia w 2007 r. zmian technologicznych) służyła abonentom do dokonywania opłat z wykorzystaniem znajdujących się w niej odcinków. Książeczka ta posiadała również druki: "Z" - odcinek służący do zgłaszania zmian formalno prawnych np.: zmiana adresu zamieszkania, rodzaju posiadanych odbiorników, odcinek "W - przewidziany do zgłoszenia wyrejestrowania odbiorników oraz odcinek "U" - służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat, do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych. Przy czym, jak podkreślono, wydanie kolejnej książeczki radiofonicznej po wyczerpaniu dowodów wpłat w poprzednio wydanej stanowiło kontynuację opłat w ramach zgłoszonej rejestracji odbiorników.
Każda dokonana w placówce pocztowej wpłata czy też zmiana danych, oraz wyrejestrowanie odbiorników odnotowywana była i potwierdzana datownikiem placówki pocztowej w ww. książeczce radiofonicznej.
Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, zawarte jest w treści rozporządzeń kolejno obowiązujących rozporządzeń wykonawczych.
Ponadto zarówno w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.
Wierzyciel podkreślił, że to na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. np. o zmianie danych adresowych, nieposiadaniu odbiornika lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych zgodnie z obowiązującymi w danym czasie przepisami prawa. W tym zakresie powołał się na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 997/18, w którym stwierdzono, że skoro skarżący nie wyrejestrował odbiorników, to zobowiązany jest do uiszczenia zaległych opłat abonamentowych objętych tytułem wykonawczym. To na skarżącym ciąży obowiązek wykazania okoliczności znoszących powstały uprzednio obowiązek w zakresie uiszczenia opłat abonamentowych. Powszechnie, w doktrynie prawa administracyjnego podkreśla się, że w sytuacji gdy zobowiązany podnosi zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., powinien przedstawić dowody potwierdzające tę okoliczność. Na zobowiązanym bowiem spoczywa ciężar dowodu, gdyż to zobowiązany, wnosząc zarzut egzekucyjny, usiłuje doprowadzić do korzystnych dla siebie ustaleń w tym zakresie. Regulacja dotycząca opiat abonamentowych, która obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać taki dokument, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika.
W dalszych wywodach zaskarżonego postanowienia wskazano, że w przypadku zgłoszenia faktu zaprzestania używania odbiorników rtv pracownik placówki pocztowej obowiązany jest zgłaszaną zmianę przyjąć. W przypadku zgłoszenia w grudniu 2005 r. w placówce pocztowej jakichkolwiek zmian statusu formalno-prawnego abonenta, użytkownik odbiorników był zobowiązany do wypełnienia i przedłożenia, w zależności od zaistniałego zdarzenia, odpowiednich odcinków, tj. "Z" (odcinek zmiany), "U" (odcinek wymiany książeczki) oraz "W" (odcinek wyrejestrowania), znajdujących się w książeczce radiofonicznej - skoro zgodnie z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia książeczka radiofoniczna stanowiła (dla abonenta) dowód zarejestrowania odbiorników. Pracownik placówki pocztowej, w momencie zgłoszenia przez abonenta wyrejestrowania odbiorników, w książeczce radiofonicznej na odcinku "W" potwierdzał dokonanie formalności datownikiem placówki pocztowej. Jedną część odcinka oraz okładki książeczki pracownik placówki pocztowej odsyłał celem archiwizacji do właściwej jednostki Poczty Polskiej S.A., natomiast środek książeczki radiofonicznej wraz z dowodami wpłat i drugą częścią odcinka "W" (potwierdzoną datownikiem placówki pocztowej) pozostawał w posiadaniu abonenta.
Gdyby powyższe czynności zostały dokonane, wyrejestrowanie odnotowane zostałoby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] (wcześniej książeczce radiofonicznej), a dokument zarchiwizowany. Jak przyjmuje się w judykaturze (m.in. w wyrokach NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19 oraz z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16 i w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 11020/17) wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia.
Twierdzenie strony, iż nie ma obowiązku przechowywania bezterminowo dokumentu potwierdzającego dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników oraz, że jakiekolwiek należne opłaty abonamentowe uległy przedawnieniu z końcem 2010 r. nie ma zatem uzasadnienia w sprawie.
Wierzyciel podkreślił przy tym, że kwestia wyrejestrowania przez stronę odbiorników rtv została dogłębnie zbadana w toku postępowania egzekucyjnego. Przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe i nie stwierdzono zgłoszenia przez zobowiązaną wymaganymi przepisami formalności wyrejestrowania odbiorników. Strona także dokumentu takiego nie przedstawiła. Dodano także, iż zgodnie z art. 5 ust. 6 u.o.a. po wyrejestrowaniu odbiornika usunięcie danych osobowych osób, o których mowa w ust. 5 (wraz z dokumentacją w sprawie) następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano wyrejestrowania odbiornika, pod warunkiem, że osoby te nie są zadłużone w uiszczaniu opłat abonamentowych oraz nie toczą się przeciwko nim postępowania w sprawie zaległości w uiszczaniu opłat abonamentowych albo postępowania egzekucyjne.
Wierzyciel nie podzielił także stanowiska strony, zgodnie z którym brak reakcji wierzyciela na nieuiszczanie opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. W tym zakresie powołał się na wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19, w którym wskazano, że obowiązek uiszczenia takiej opłaty powstaje z mocy samej ustawy, bez wezwania i jest realizowany w terminach i wysokości określonej tą ustawą. Z samej ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin jej płatności. W orzeczeniu tym NSA zanegował stanowisko, zgodnie z którym to na wierzycielu ciąży obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, a brak przez długi okres czasu jakiejkolwiek reakcji wierzyciela na brak uiszczenia opłat abonamentowych należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie strony nie tylko o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, ale i o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
W nawiązaniu do zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości wierzyciel przywołał jednolite stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym opłata abonamentowa stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz, U. z 2018, poz. 800, dalej: O.p.). Oznacza to, iż do opiaty abonamentowej za używanie odbiorników rtv zastosowanie znajduje art. 70 § 1 O.p. stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 485/16, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1177/15, wyroki WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/G11394/14, z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/GI 1028/18).
Jednocześnie zauważono, że zgodnie z art. 70 § 4 O.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Biorąc pod uwagę fakt, iż organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 22 września 2021 r. nr 1002-SEE.711.40267057.2021.1.AB/35083 dokonał zajęcia świadczenia strony w ZUS, natomiast korespondencja skierowana do strony zawierająca przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu nr 173769E1-65/LO/2021 z dnia 22 września 2021 r. została odebrana w dniu 8 października 2021 r., zaległość ujęta w przedmiotowym tytule wykonawczym za okres od stycznia 2016 r. do maja 2021 r. nie uległa przedawnieniu.
Wierzyciel stwierdził także, iż z uwagi na skierowanie upomnienia na nieprawidłowe dane osobowe w zaskarżonym postanowieniu właściwie uznano w całości zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane, co stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 września 2021 r. nr 173769E1-65/LO/2021 (w oparciu o art. 34a pkt 1 u.p.e.a.).
Zauważono przy tym, że uznanie w całości zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane nie przesądza o ich możliwości dochodzenia w odrębnym postępowaniu, gdyż zaległości dotyczące abonamentu na indywidualnym numerze identyfikacyjnym abonenta pozostają do uregulowania.
W nawiązaniu do zarzutu dotyczącego niepodania w tytule wykonawczym nr NIP wierzyciel wskazał, że art. 33 § 2 u.p.e.a. określa katalog przypadków będących podstawą zgłoszenia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Nowelizacja ww. ustawy założyła rozdzielenie środków zaskarżenia wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego na takie, które dotyczą bezpośrednio należności pieniężnej, i takie, które dotyczą bezpośrednio postępowania egzekucyjnego i czynności egzekucyjnych. W związku z tym katalog podstaw zarzutów został ograniczony jedynie do zarzutów kwestionujących samą należność, za rozstrzygnięcie których odpowiada wierzyciel. Natomiast prawidłowość wystawienia tytułu wykonawczego organ egzekucyjny weryfikuje na etapie badania dopuszczalności egzekucji. W przypadku tytułu wykonawczego niespełniającego wymogów przepisu art. 27 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji i zawiadamia wierzyciela o przyczynie tego nieprzystąpienia. Zaznaczono, że obecnie obowiązujący katalog zarzutów nie zawiera zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27.
W rozpatrywanej sprawie organ egzekucyjny, zgodnie z art. 29 u.p.e.a. po otrzymaniu wniosku Poczty Polskiej S.A. o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, zbadał dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego. Jedynie z ostrożności wskazano, iż w ocenie wierzyciela przedmiotowy tytuł wykonawczy spełnia wymogi zawarte w art. 27 § 1 u.p.e.a. Tytuł w części A zawiera dane zobowiązanej, tj. imię, nazwisko, numer PESEL i adres (pozostający w dyspozycji wierzyciela w dniu wystawienia tytułu wykonawczego), w części E określa szczegółowo wszelkie niezbędne dane dotyczące (dochodzonych) należności pieniężnych, tj. akt normatywny, podstawę prawną egzekucji administracyjnej, datę doręczenia upomnienia, kwotę kosztów upomnienia, stawkę odsetek, kwotę należności pieniężnej oraz kwotę odsetek naliczanych na dzień wystawienia tytułu wykonawczego.
Organ egzekucyjny na podstawie weryfikacji danych umieszczonych w tytule wykonawczym, w tym właściwy numer pesel zobowiązanej wszczął egzekucję. Po stwierdzeniu, iż obowiązek, którego dotyczy przedmiotowy tytuł wykonawczy, podlega egzekucji administracyjnej, a tytuł spełnia wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zaopatrzył tytuł wykonawczy w klauzulę o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej i wszczął egzekucję zgodnie z przepisem art. 26 § 1 tejże ustawy.
Zauważono także, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia 20 października 2021 r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie wniesionych zarzutów.
W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła brak wnikliwego zbadania sprawy przez organ, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz naruszenie przez organ przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 k.p.a., art., 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. oraz art. 2 ust. 2 u.o.a. poprzez:
- naruszenie ogólnej zasady postępowania administracyjnego polegającej na przestrzeganiu przez organ praworządności i podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli - poprzez zupełne pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu obywatela, które przejawiło się w niepodjęciu wszelkich możliwych kroków do wyjaśnienia sprawy;
- działanie organu w sposób niebudzący zaufania obywateli do władzy publicznej, które przejawiło się w niepoinformowaniu skarżącej o potrzebie dopełnienia przez nią dodatkowych formalności w postaci wypełnienia oświadczenia i obarczeniu strony negatywnymi skutkami zaniedbania organu;
- niepoinformowanie strony o potrzebie dopełnienia przez skarżącą dodatkowych formalności w postaci wypełnienia oświadczenia i obarczenia strony negatywnymi skutkami zaniedbania organu, pomimo istnienia obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek;
- brak skutecznego i prawidłowego doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego nr 173769E1-65/LO/2021 ;
- uchybienie obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie;
- oparcie rozstrzygnięcia na domniemaniu faktycznym sprawności odbiornika rtv;
- błędne zastosowanie przepisów ustawy abonamentowej, która nie ma zastosowania do skarżącej, ponieważ nie posiada ona żadnego odbiornika rtv, w czasie obowiązywania ustawy abonamentowej nie dokonała rejestracji żadnego odbiornika, a Poczta Polska S.A. nie wykazała, by w czasie obowiązywania ustawy z 2005 r. skutecznie zawiadomiła skarżącą o nadaniu jej indywidualnego numeru identyfikacyjnego.
Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonych postanowień, zasądzenie na rzecz skarżącej od Poczty Polskiej S.A. kosztów postępowania zgodnie z przepisami oraz dopuszczenie dowodu z (załączonej do skargi) kopii postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 19 maja 2022 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, że Poczta Polska S.A. powinna przede wszystkim zgromadzić pełen materiał dowodowy i wskazać w jaki sposób ustaliła, że strona jest zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych, a zobowiązania te są wymagalne i nieprzedawnione. Swoje stanowisko w tej sprawie skarżąca oparła m.in na orzeczeniach WSA w Poznaniu o sygn. III SA /Po 138/20 i sygn. akt III SA/Po 693/19.
Skarżąca zarzuciła, że Poczta Polska S.A. prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie nie dokonała wyczerpujących ustaleń faktycznych w zakresie tych okoliczności. Wierzyciel rozpisywał się na temat obowiązku wyrejestrowania odbiornika, a nie wyjaśnił dlaczego przez te wszystkie lata Poczta Polska S.A. nie wykonała żadnego kroku prawnego zmierzającego do zaspokojenia przysługującego jej roszczenia, skoro istniało i było wymagalne? Wieloletni brak jakiejkolwiek reakcji na nieuiszczanie opłat abonamentowych uznać należy za usprawiedliwione przeświadczenie strony o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Z żadnych przepisów prawa nie wynika, że strona jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument wyrejestrowania odbiornika. Skarżąca obecnie nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania odbiornika rtv ponieważ nie przypuszczała, że będzie jej on potrzebny po upływie ok. 17 lat. Z tej samej przyczyny nie posiada dowodu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru abonenta. Zgodnie z zasadami dowodowymi dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu numeru indentyfikacyjnego Poczta Polska S.A. winna przedstawić dowód przesłania tego numeru skarżącej, np. w formie zwykłej przesyłki listowej. Tymczasem poza twierdzeniem o nadaniu numeru identyfikacyjnego oraz duplikatem wystawionym na podstawie danych przechowywanych w systemie wierzyciel nie przedłożył dokumentacji potwierdzającej doręczenie skarżącej nadanie w/w numeru identyfikacyjnego. Zastanawiające jest również i to, że wierzyciel uznaje za zupełnie udowodnioną okoliczność, iż skarżąca jest objęta obowiązkiem uiszczania opłat abonamentu rtv, bo w 2001 r. miało dojść do skutecznej rejestracji takiego odbiornika, natomiast z niezrozumiałych przyczyn podważa fakt wyrejestrowania odbiornika. Z załączonych w sprawie dokumentów wynika jedynie, iż Poczta posiada tylko duplikat wniosku o rejestrację odbiornika rtv z 11 stycznia 2001 r. oraz przyporządkowanie numeru identyfikacji abonenta [...]. Brak jest dowodów na doręczenie skarżącej powiadomienia o nadaniu takiego numeru. Poczta w ogóle nie wykazała, że faktycznie podjęła czynności celem sprawdzenia, czy skarżąca wyrejestrowała odbiornik rtv w 2005 r. zgodnie z jej twierdzeniem. Ten aspekt został zmarginalizowany i omówiony jedynie w gołosłownym stwierdzenie, że "przeszukano zasoby archiwalne oraz zapisy systemowe i nie stwierdzono zgłoszenia przez skarżącą wyrejestrowania odbiorników rtv". Nie podano kto dokonał takiego przeszukania, kiedy, w jakich archiwach, gdzie się znajdujących, jakie są dowody potwierdzające takie czynności, a zgodnie z k.p.a. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Napisać o rzekomych poszukiwaniach dowodu można zawsze i wszystko, ale żeby to udowodnić trzeba czegoś więcej niż tylko słów. Skarżąca mogła zabezpieczać dowody na swoją korzyść wówczas, gdy obowiązek zapłaty jej dotyczył, a nie przez 17 lat tj. do 2022 r., kiedy dawno już go nie ma, a rzekomy wierzyciel nigdy się nie upominał o swoje roszczenia finansowe. Wierzyciel nie wskazał także w jaki sposób i przez jaki czas przechowuje dokumenty oraz informacje dotyczące zarejestrowania (jak i wyrejestrowania) odbiornika.
Zdaniem skarżącej, wbrew stanowisku organu, nie jest do końca kluczowe ustalenie wyrejestrowanie odbiornika rtv przez skarżącą. Kluczowe jest, by Poczta Polska wskazała, w jaki sposób ustaliła, że strona skarżąca po 21 latach od zarejestrowania odbiornika nadal jest zobowiązana do uiszczenia opłat abonamentowych, czyli czy obowiązek ten istniał nadal w dacie wydania zaskarżonych decyzji i czy nie uległ przedawnieniu. Skoro bowiem termin przedawnienia opłat abonamentowych określa art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, to nie sposób wymagać od strony, aby dokument potwierdzający wyrejestrowanie odbiornika rtv przechowywała w nieskończoność. Wyrejestrowanie odbiorników w grudniu 2005 r., oznacza, że jakiekolwiek należne opłaty uległy już przedawnieniu z końcem 2010 r. Poczta Polska S.A. podważa okoliczność wyrejestrowania odbiornika, a nie podważa tego, że pomimo braku płatności abonamentu przez tyle lat, obowiązek taki z pewnością nadal istniał i istnieje, choć nikt nie wzywał skarżącej do zapłaty. Tym samym w sposób celowy i zawiniony Poczta Polska działała na swoją niekorzyść, narażając się na straty, co można rozpatrywać w kontekście prawa karnego materialnego. Takie działania Poczty muszą mieć znaczenie dla oceny zasadności jej roszczenia w tej sprawie. Zarzut przedawnienia jest zatem zasadny, a przy jego rozpatrywaniu należy także uwzględnić, że postanowieniem z dnia 19 maja 2022 r. umorzono w całości postępowanie egzekucyjne w sprawie 1002-SEE.711.2022.AW i zwrócono skarżącej zajętą kwotę. Umorzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje zakończeniem postępowania i niewykonaniem obowiązku. W uchwale NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13 przyjęto szerokie rozumienie uchylenia czynności egzekucyjnych i uznano, że powoduje ono unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego, w tym w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. Tym samym, w przypadku uchylenia w toku postępowania egzekucyjnego decyzji, na podstawie której wszczęto postępowanie egzekucyjne, podatnik może się domagać umorzenia tego postępowania. W następstwie umorzenia zastosowane w tym postępowaniu środki egzekucyjne nie będą wywoływały skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Myli się tym samym Poczta twierdząc, że nie doszło do przedawnienia jej rzekomego roszczenia, a co więcej, że uprzednie zajęcie świadczeń w ZUS na skutek czynności egzekucyjnych w administracji spowodowało przerwanie terminu przedawnienia.
Skarżąca podniosła również, że Poczta nie podjęła żadnych czynności, by ustalić, że strona w okresie od stycznia 2016 r. do maja 2021 r. była faktycznie użytkownikiem zarejestrowanego odbiornika i w związku z tym faktem zalega z zapłatą abonamentu.
Nadto strona wskazała, że doręczony jej tytuł wykonawczy w części A. 1.14 bezspornie nie zawiera wskazania numeru NIP zobowiązanej, wobec czego postępowanie egzekucyjne należało umorzyć. Zakwestionowała także dokonane w tytule wykonawczym naliczenie kosztów upomnienia (rubryka D.11.12), które nie zostało jej skutecznie doręczone.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. W nawiązaniu do dodatkowej argumentacji strony skarżącej wskazał, że w sytuacji dopełnienia stosownych formalności przez skarżącą fakt wyrejestrowania odbiorników zostałby odnotowany w rejestrze abonentów na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...] (wcześniej książeczce radiofonicznej), a dokument zarchiwizowany. Natomiast w tym przypadku taka sytuacja nie miała miejsca, o czym świadczy fakt wysyłanych zawiadomień w okresie od 2006 r. do 2010 r., zawiadomienia o INI w dniu 24 lipca 2008 r. oraz upomnień w 2015 r. i w 2021 r. Skuteczne dopełnienie formalności wyrejestrowania odbiornika przez skarżącą wiązałoby się z usunięciem jej danych osobowych. W związku z tym wierzyciel nie mógłby przesłać upomnienia oraz prowadzić postępowania egzekucyjnego w administracji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto wyjaśniono, że dokumentacja potwierdzająca status formalno-prawny abonenta jest przechowywana w zasobach archiwalnych Poczty Polskiej S.A. zgodnie z przepisami ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 164 ze zm.). Poczta Polska S.A. przechowuje dokumentację potwierdzającą status formalno-prawny abonentów i osób zwolnionych od opłat abonamentowych, gdyż jest to niezbędne do spełnienia obowiązku wynikającego z przepisów ustawy abonamentowej. Usunięcie danych osobowych osób fizycznych z systemów, jak również wszelkiej dokumentacji po wyrejestrowaniu odbiornika następuje po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano wyrejestrowania tego odbiornika, pod warunkiem braku zadłużenia w opłatach abonamentowych i gdy nie toczą się postępowania w sprawie zaległości w uiszczaniu opłat abonamentowych albo postępowania egzekucyjne.
Odnośnie podniesionej dopiero w skardze kwestii nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego, wskazano, że zgodnie z § 5 ust. 2 zdanie drugie rozporządzenia z 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych Poczta Polska była zobowiązana wyłącznie do powiadomienia użytkowników o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, poprzez przesłanie zawiadomienia w formie wzoru, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia. Potwierdza to przywołane przez organ orzecznictwo, w którym powszechnie przyjmuje się, że przesłanie zawiadomienia ma charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru, wierzyciel nie jest zobowiązany do posiadania dokumentu potwierdzenia jego odbioru, a nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu tego numeru nie zwalnia z opisanych powyżej obowiązków, nałożonych przywołaną ustawą. Jednocześnie podano, że w aktach sprawy znajduje się poświadczony duplikat wygenerowanego zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru Identyfikacyjnego z dnia 24 lipca 2008 r., podpisany przez uprawnionego pracownika operatora.
Podtrzymując stanowisko odnośnie zarzutu wygaśnięcia obowiązku wierzyciel przywołał art. 70 § 4 O.p., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu bieg terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W tym kontekście wskazał, że organ egzekucyjny zastosował skutecznie środek egzekucyjny w 2021 r. poprzez zajęcie w dniu 22 września 2021 r. świadczenia skarżącej w ZUS. Na dzień wydania postanowienia z dnia 11 maja 2022 r. zajęcie to nie zostało uchylone, w związku z tym zaległość ujęta w przedmiotowym tytule wykonawczym za okres od stycznia 2016 r. do maja 2021 r. nie uległa przedawnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia 11 maja 2022 r. nr COF.OUR.6375.5857.2022 ŁD.SA.ZZ 00521447, którym Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia 1 kwietnia 2022 r. dotyczące zarzutów skarżącej na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 22 września 2021 r. nr 173769E1-65/LO/2021 obejmującego opłaty abonamentowe
Kontrolę tą rozpocząć należy od stwierdzenia, że zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej stanowią podstawowy środek służący ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a.) - wnosi się je do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują z kolei przepisy art. 34 u.p.e.a.
Co warte podkreślenia, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie jest ograniczony zarzutami podniesionymi w skardze, lecz zawsze pozostaje związany granicami sprawy rozpoznawanej przez organ. W przypadku zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny wyznaczają wskazane przez stronę zobowiązaną zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Sąd nie może objąć kontrolą innej sprawy niż ta, która była przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Poprzez wniesienie zarzutu zobowiązany kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego, w stosunku do którego obowiązuje generalne domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (por.: P. M. Przybysz, Komentarz do art. 33 u.p.e.a., [w:] P. M. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, WKP 2021).
Jak stanowi art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być m.in. nieistnienie obowiązku (pkt 1), brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane (pkt 4), wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części (pkt 5).
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku wskazać należy na wstępie, że w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca w dniu 11 stycznia 2001 r. zarejestrowała telewizor i radio pod adresem w B., [...] przy ul. [...] (potwierdzona za zgodność z oryginałem kserokopia wniosku znajduje się w aktach sprawy). Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna nr [...], stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do dokonywania opłat abonamentowych.
Zgodnie z art. 1 i art. 2 ust. 1 i ust. 2 u.o.a. w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 z późn. zm.), za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Opłaty te stanowią dochód publiczny. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. W świetle ww. uregulowań prawnych, zdolność do natychmiastowego odbioru programu przez odbiornik jest równoznaczna ze stwierdzeniem, że odbiornik jest używany, a to z kolei prowadzi do wniosku, że posiadacz jest obowiązany do wniesienia opłaty abonamentowej za jego używanie.
Obowiązki związane z rejestracją odbiorników rtv i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach aktualnie obowiązującej u.o.a., a także obowiązującej wcześniej ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Według Trybunału Konstytucyjnego abonament RTV to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa" (por. wyrok TK z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03, OTK-A 2004/8/83 oraz wyrok z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08, OTK-A 2010/3/22). Analiza przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (art. 2 ust. 1 i 3, art. 3 ust. 1 i 4) wskazuje, że pobór abonamentu RTV odbywa się na zasadzie tzw. samoobliczenia - obowiązek uiszczania, wysokość oraz termin zapłaty opłaty abonamentowej wynika wprost z przepisów tej ustawy. Tryb decyzyjny ustawodawca zastrzegł jedynie w przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art. 7 ust. 6-7 wskazanej ostatnio ustawy). Trybunał Konstytucyjny uznał również, że ustalanie wysokości należnego abonamentu, czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej jest czynnością materialno-techniczną dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Stwierdzenie zatem, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek.
W świetle powołanych powyżej przepisów ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązek ponoszenia opłat za używanie odbiorników RTV ciąży na osobie od momentu ich zarejestrowania.
Zatem jeśli organ – tak jak w niniejszej sprawie - wykazał dokonanie rejestracji odbiornika telewizyjnego, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. m.in. wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 650/14, z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 518/14; z dnia 9 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 376/13 oraz WSA w Poznaniu z dnia 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika zawarte w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r., poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz §11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym powyżej wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt I GSK 637/21 konstrukcja powołanych wyżej uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego, a obowiązek ten nie może być przerzucany na wierzyciela. Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanego jest zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia. Na wierzycielu nie ciąży prawny obowiązek przypominania zobowiązanemu o braku bieżących wpływów z opłat abonamentowych, wobec czego nawet długotrwały brak reakcji wierzyciela na zaleganie z opłatami abonamentowymi nie zwalnia abonenta z ich uiszczania (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2020 r., sygn. akt I GSK 1518/19). Wierzyciel nie jest także zobowiązany do badania i wykazania, że w okresie, za który domaga się zaległych opłat abonamentowych strona faktycznie korzystała z odbiorników rtv.
Kwestia nieotrzymania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie była podniesiona w zarzutach z dnia 13 października 2021 r. ani też w zażaleniu. Niemniej, zważywszy, że można uznać, iż taka argumentacja mieści się w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, wskazać należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że w świetle rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., nr 187, poz. 1342) operator nie musi dysponować potwierdzeniem odbioru powiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego. § 5 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia stanowi, że dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia. Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Z treści przywołanych przepisów nie wynika, aby powiadomienie dokonywane poprzez przesłanie użytkownikowi zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, stanowiło warunek skuteczności dokonania czynności nadania takiego numeru. Przesłanie zawiadomienia nie kreuje i nie wpływa na skuteczność czynności operatora publicznego, który z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek indywidualny numer identyfikacyjny. Prawodawca nie wprowadza obowiązku, aby dla skuteczności nadania użytkownikowi odbiornika RTV numeru identyfikacyjnego, konieczne było doręczenie zawiadomienia o jego nadaniu. Przesłanie zawiadomienia ma wobec tego charakter wyłącznie informacyjny, wtórny do samego nadania numeru identyfikacyjnego, która to czynność dokonywana jest z urzędu, a organ nie jest zobowiązany do uzyskania potwierdzenia odbioru powiadomienia strony o jego nadaniu. Dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego, nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora dowodem nadania, czy też zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (podobnie NSA w wyrokach z dnia: 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15; z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1297/15, z dnia 11 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GSK 3328/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3012/17, z dnia 22 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 1343/16, 5 września 2018 r., sygn. akt I GSK 2271/18).
W związku z powyższym nadanie indywidualnego numeru identyfikacyjnego skuteczne było w chwili jego nadania, a nie w chwili jego doręczenia skarżącej. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego było tylko informacją dla skarżącej. Dla tej czynności nie było wymagalne posiadanie przez operatora zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki.
W aktach sprawy znajduje się poświadczona kserokopia wygenerowanego zawiadomienia z dnia 24 lipca 2008 r. o nadaniu zobowiązanej indywidualnego numeru identyfikacyjnego podpisana przez uprawnionego pracownika operatora, które to zawiadomienie (przesłane na adres prawidłowy adres) stanowi obecnie dowód zarejestrowania odbiornika rtv w rozumieniu § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że oddalenie zarzutu nieistnienia obowiązku było zasadne.
Podobnie należało ocenić oddalenie zarzutu wygaśnięcia obowiązku.
W judykaturze jednolite jest stanowisko, zgodnie z którym opłata abonamentowa stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz, U. z 2018, poz. 800, dalej: O.p.). Oznacza to, iż do opiaty abonamentowej za używanie odbiorników rtv zastosowanie znajduje art. 70 § 1 O.p. stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat, licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Po 485/16, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 1177/15, wyroki WSA w Gliwicach z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/G11394/14, z dnia 26 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/GI 1028/18). Wspomniany 5-letni okres przedawnienia należności z tytułu opłat za lata 2017 r. – 2021 r. przypada niewątpliwie na okres po wydaniu zaskrzonego postanowienia. Opłaty za 2016 r. przedawniłyby się natomiast, zgodnie z zasadą określoną w art. 70 § 1 O.p., z dniem 31 grudnia 2021 r. Art. 70 § 4 O.p. stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 22 września 2021 r. dokonał zajęcia świadczenia strony w ZUS, o czym skarżąca została skutecznie zawiadomiona w dniu 8 października 2021 r.
Umorzenie na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego, powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego, w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 O.p. (por. powołana w skardze uchwała NSA z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13). W niniejszej sprawie umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło na podstawie art. 34 § 4 pkt 3 u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny po utrzymaniu zawiadomienia o wydaniu ostatecznego postanowienia o uznaniu zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o którym mowa w art. 33 § 2 pkt 1 – 5 u.p.e.a. umarza postępowanie egzekucyjne. O umorzeniu postępowania orzeczono w załączonym do skargi postanowieniu z dnia 19 maja 2022 r., co było rozstrzygnięciem następczym wobec kontrolowanego przez Sąd w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia z dnia 11 maja 2022 r. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia unicestwienie skutków zastosowanego środka egzekucyjnego jeszcze nie nastąpiło, wobec czego zaaprobować należało oddalenie zarzutu wygaśnięcia obowiązku. Okoliczności te będą natomiast rzutować na rozmiar obowiązku egzekwowanego ewentualnie od skarżącej w przyszłości.
W nawiązaniu do argumentacji skargi podzielić należy stanowisko wierzyciela, że obecnie obowiązujący katalog zarzutów nie zawiera zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zgodnie z art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny po otrzymaniu wniosku wierzyciela o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, bada dopuszczalność egzekucji administracyjnej oraz poprawność formalną tytułu wykonawczego.
Akcentowana w skardze kwestia niezasadnego naliczenia kosztów wadliwie doręczonego upomnienia straciła na aktualności, skoro – jak podała strona w skardze – kwota zajęcia została jej w całości zwrócona po umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jedynie na marginesie zauważyć zatem warto, że zgodnie z art. 64 c § 9 u.p.e.a. postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych wydaje organ egzekucyjny, a nie wierzyciel, którego stanowisko podlega kontroli w niniejszej sprawie.