I SA/Gl 769/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-12-02
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek VATpodatek CITzaliczki na podatekodsetki za zwłokęzaliczenie nadwyżki podatkupostanowienieorgan odwoławczysąd administracyjnyOrdynacja podatkowa

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając je za wydane z naruszeniem przepisów proceduralnych, i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wykładni prawa materialnego.

Sprawa dotyczyła zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego VAT na poczet zaległości podatkowych CIT. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uchylił postanowienie organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sąd administracyjny uznał, że uchylenie to było niezasadne i stanowiło naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 233 § 2, nakazując Dyrektorowi merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem wcześniejszych wyroków sądów.

Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które uchyliło postanowienie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Spór dotyczył zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego VAT za maj 2022 r. na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych wraz z odsetkami. Organ odwoławczy powołał się na wyroki sądów administracyjnych, które wskazały na wadliwość postanowienia organu I instancji w zakresie odmowy zastosowania obniżonej stawki odsetek. Spółka O. Sp. z o.o. wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 234 (wydanie rozstrzygnięcia wykraczającego ponad żądanie zażalenia), art. 153 P.p.s.a. (brak zastosowania ocen prawnych sądu), art. 233 § 2 i 239 o.p. (niewłaściwe zastosowanie przepisu o uchyleniu do ponownego rozpatrzenia) oraz art. 125 § 1 i § 2 o.p. (uchylanie się od rozpoznania sprawy). Sąd administracyjny uznał, że Dyrektor nie naruszył art. 153 p.p.s.a., gdyż jego postanowienie było zgodne z wykładnią prawa materialnego. Jednakże, Sąd stwierdził, że Dyrektor niezasadnie uchylił postanowienie organu I instancji, zamiast orzec co do istoty sprawy, naruszając tym samym art. 233 § 2 o.p. oraz zasadę sprawności postępowania (art. 125 o.p.). Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i nakazał Dyrektorowi ponowne rozpatrzenie sprawy, wydając merytoryczne rozstrzygnięcie, chyba że wystąpiły nowe okoliczności faktyczne lub prawne.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ odwoławczy niezasadnie uchylił postanowienie organu I instancji, naruszając tym samym art. 233 § 2 o.p. oraz zasadę sprawności postępowania (art. 125 o.p.).

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy, gdzie stan faktyczny był ustalony, a spór dotyczył wykładni prawa materialnego, organ odwoławczy powinien był orzec co do istoty sprawy, a nie uchylać postanowienie do ponownego rozpoznania. Uchylenie powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zachodzą braki dowodowe lub podstawa faktyczna może ulec istotnej zmianie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (25)

Główne

o.p. art. 233 § 2

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 153

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 56

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 56a § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 239

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 234

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 153

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 125 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 125 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 3 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

p.p.s.a. art. 170

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

o.p. art. 56a § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 76b § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 229

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 55 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 62

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 76a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 51 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 59a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy niezasadnie uchylił postanowienie organu I instancji, zamiast orzec co do istoty sprawy, naruszając tym samym art. 233 § 2 o.p. i zasadę sprawności postępowania. Zebrany materiał dowodowy nie wskazywał na zasadność wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 234 o.p. poprzez wydanie niekorzystnego dla Spółki rozstrzygnięcia w zakresie wykraczającym ponad żądanie zażalenia. Zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. poprzez brak zastosowania i zignorowanie ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych przez WSA w Gliwicach. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 239 o.p. poprzez brak zastosowania i nie wydanie postanowienia zmieniającego. Zarzut naruszenia art. 125 § 1 i § 2 o.p. poprzez uchylanie się od rozpoznania sprawy i oddalanie w czasie rozpoznania sprawy.

Godne uwagi sformułowania

Nierespektowanie przez organy administracji stanowiska wyrażonego przez sąd administracyjny w prawomocnym wyroku, czyniłoby iluzoryczną kontrolę sprawowaną przez sądy administracyjne. W istotę ponownego rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym wpisana jest możliwość odmiennej oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy przez organ wykonujący kontrolę instancyjną, prowadząca do zmiany rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Brak wiążącego orzeczenia odnośnie wygaszenia spoczywających na niej zobowiązań podatkowych może mieć znaczenie dla strony, w perspektywie uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu.

Skład orzekający

Dorota Kozłowska

przewodniczący

Katarzyna Stuła-Marcela

członek

Mikołaj Darmosz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zaliczania nadwyżek podatku naliczonego na poczet zaległości, a także zasady postępowania odwoławczego i kontroli sądowej nad działaniami organów administracji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaliczania nadwyżki VAT na poczet zaległości CIT, z uwzględnieniem obniżonej stawki odsetek. Interpretacja art. 233 § 2 o.p. może być stosowana w podobnych sprawach, gdzie organ odwoławczy uchyla postanowienie zamiast orzec co do istoty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z interpretacją przepisów podatkowych i procedurą odwoławczą, a także znaczenie związania organów administracji wyrokami sądów. Jest to ciekawe dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Sąd administracyjny ukarał organ podatkowy za unikanie rozstrzygnięcia sprawy!

Sektor

podatkowe

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Gl 769/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Dorota Kozłowska /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela
Mikołaj Darmosz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 56, art. 56a par. 1, art. 127, art. 233 par. 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz (spr.), Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi O. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 10 kwietnia 2025 r. nr 2401-IEW2.7010.12.2025 UNP: 2401-25-102587 w przedmiocie zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2022 r. na poczet zaległości podatkowych 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiot kontroli Sądu stanowiło postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: "Dyrektor", "DIAS", "organ odwoławczy") z 10 czerwca 2025 r. nr 2401-IEW2.7010.12.2025 UNP: 2401-25-102587 wydane na podstawie art. 233 § 2 w związku z art. 239 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 111 - dalej: "o.p.") po rozpoznaniu zażalenia O. Sp. z o.o. w R. (dalej: "strona", "skarżąca", "Spółka") na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej: "organ podatkowy I instancji", Naczelnik") z 29 lipca 2022 r. nr [...], w przedmiocie zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy na poczet zaległości podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych wraz z należnymi odsetkami.
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor uchylił postanowienie Naczelnika z 29 lipca 2022 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle zapadłych w sprawie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/GI 389/23 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2024 r. sygn. akt I FSK 115/25 postanowienie Naczelnika okazało się wadliwe. Spór w sprawie dotyczył odmowy zastosowania obniżonej stawki odsetek, o której mowa w art. 56a § 1 o.p., w sytuacji gdy podatnik złoży zeznanie roczne i wykaże w nim zaliczki na podatek dochodowy w prawidłowej wysokości, które w roku podatkowym, mimo obowiązku nie zostały zapłacone, tylko z powodu braku prawnie skutecznej korekty, ale złożenia zamiast niej pisemnego wyjaśnienia zaistniałego stanu rzeczy (oświadczenia wiedzy). Sądy administracyjne obu instancji podzieliły stanowisko Spółki uznając, że w zaistniałym stanie faktycznym powinna wobec niej zostać zastosowana preferencyjna stawka odsetek za zwłokę.
Dyrektor rozpoznając zażalenie, po zakończeniu postępowania sądowadministracyjnego, uchylając postanowienie organu podatkowego I instancji wskazał na konieczność, ustalenie stanu faktycznego sprawy, a następnie zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za maj 2022 r. na poczet zaległości podatkowych mając na względzie stanowisko wyrażone w powołanych wcześniej wyrokach. Dyrektor zalecił, aby organ podatkowy I instancji zwrócił uwagę na fakt złożenia przez Spółkę pism z 30 czerwca i 4 lipca 2022 r., które mogą spełnić rolę deklaracji oraz korekty tej deklaracji.
Spółka pismem z 13 maja 2025 r. wniosła skargę własną do WSA w Gliwicach na postanowienie DIAS z 10 kwietnia 2025 r. Strona skarżąca zarzuciła wydanie postanowienia z naruszeniem:
art. 234 o.p. poprzez wydanie niekorzystnego dla Spółki rozstrzygnięcia w zakresie wykraczającym ponad żądanie zażalenia tj. uchylenie postanowienia Naczelnika –B. z 29 lipca 2022 roku również w części dotyczącej zaliczenia zwrotu w podatku od towarów i usług na poczet kwoty głównej w podatku CIT-8 za 2021 rok i połowy odsetek (tj. odsetek wyliczonych według stawki preferencyjnej), czyli w części zgodnej z wnioskiem spółki, niespornej i niekwestionowanej zażaleniem kwestionującym jedynie 50% odsetek ujętych w postanowieniu;
art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak
zastosowania i zignorowanie ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych przez WSA w Gliwicach w uzasadnieniu wyroku z 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/GI 389/23;
3. art. 233 § 2 w związku z art. 239 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uchylenie postanowienia do ponownego rozpoznania w sytuacji braku ku temu podstaw procesowych;
4. art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a w związku z art. 239 o.p. poprzez brak zastosowania i nie wydanie postanowienia zmieniającego w zakresie objętym zażaleniem Spółki,
5. art. 125 § 1 i § 2 o.p. poprzez uchylanie się od rozpoznania sprawy i oddalanie w czasie rozpoznania sprawy pomimo, że w roku bieżącym upływają trzy lata od złożenia przez Spółkę prostego wniosku z 30 czerwca 2022 roku o zaliczenie zwrotu podatku od towarów i usług na należności podatkowe w podatku dochodowym CIT-8.
Spółka wniosła o:
uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia
zasądzenie kosztów postępowania.
Spółka przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania. Zaakcentowała, że ww zaaprobowanym przez NSA wyroku tut. Sądu z 3 października 2023 r. stwierdził zatem, iż zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego, tj. art. 56a § 2 w zw. z § 1 o.p., poprzez błędną wykładnię tego przepisu, której skutkiem było niezastosowanie obniżonej stawki odsetek za zwłokę. Wskazała, że Sąd zalecił aby: "Rozpoznając sprawę ponownie organ odwoławczy uwzględni; przedstawioną powyżej ocenę prawną."
Rozwijając uzasadnienie dla poparcia zarzutów skargi uzasadnieniu strona podniosła, że w sprawie zostały zebrane już wszystkie dowody, nie ma potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego i organ odwoławczy winien bezzwłocznie wydać postanowienie mając na względzie treść wydanych orzeczeń. Wedle skarżącej DIAS winien wydać merytoryczne rozstrzygnięcie końcowe jako jedyne zgodne z wytycznymi i wykładnią prawa materialnego dokonaną przez orzekające w sprawie sądy w ramach niespornego stanu faktycznego sprawy. Spółka wskazała, że nie wydając takiego rozstrzygnięcia Dyrektor naruszył art. 153 p.p.s.a. Spółka, nawiązując do orzeczeń sądów administracyjnych, przedstawiła argumentację dla poparcia zarzutu naruszenia art. 233 § 2 o.p. z uwagi na nieuzasadnione uchylenie postanowienia organu podatkowego I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez ten organ.
Dyrektor odpowiadając na skargę w piśmie z 13 czerwca 2025 r. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ odwoławczy wskazał, że rozstrzygnięcie kasatoryjne było uzasadnione, bowiem powinien respektować zasadę dwuinstancyjności postępowania, gdyż nie powinien zastępować pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Dla umożliwienia organowi podatkowemu I instancji uwzględnienie aktualnego stanu faktycznego należało zdaniem DIAS uchylić postanowienie Naczelnika.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zaskarżone postanowienie jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę, co do istoty i jako takie wymienione zostało w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: "p.p.s.a."). Sosownie do art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem Skarga dotyczyła zatem sprawy pozostającej we właściwości sądu administracyjnego. Skargę wniesiono w terminie, była ona pozbawiona braków formalnych oraz fiskalnych, wobec czego podlegała rozpoznaniu.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w sprawie, w której stanowisko zajęły sądy administracyjne obu instancji. W warstwie materialnoprawnej spór został prawomocnie rozstrzygnięty. Nie jest kwestionowane przez żądną ze stron to, że w niniejszej sprawie wobec podatnika należało zastosować obniżoną stawkę odsetek za zwłokę przy rozliczaniu zwrotu podatku naliczonego na poczet zaległości podatkowych w innym podatku.
Obecnie sporne jest to, czy organ odwoławczy prawidłowo wykonał zalecenia odnośnie dalszego postępowania wynikające z zapadłych w sprawie wyroków sądów administracyjnych. Z tym zagadnieniem jest bezpośrednio powiązane pytanie, o to czy organ odwoławczy poprawnie zastosował art. 233 § 2 o.p. Wiąże się tym kwestia działania organu odwoławczego z poszanowaniem zasad ogólnych postępowania podatkowego sprawności postępowania (art. 125 o.p.) oraz dwuinstancyjności postepowania (art. 127 o.p.). Dotychczasowy przebieg postępowania w wątku dotyczącym wykładni i stosowania przepisów prawa materialnego został szczegółowo opisany w uzasadnieniach zapadłych w sprawie wyroków (dostępne poprzez Centralną Bazę Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej: "CBOSA").
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Stosownie do art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Związanie organów podatkowych treścią wyroku sądu administracyjnego, nie tylko sentencją ale również uzasadnieniem, jest kluczowe dla realizacji przez sądy administracyjne konstytucyjnej funkcji kontroli działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji RP). Nierespektowanie przez organy administracji stanowiska wyrażonego przez sąd administracyjny w prawomocnym wyroku, czyniłoby iluzoryczną kontrolę sprawowaną przez sądy administracyjne. Z uwagi na rangę zarzucanego organowi odwoławczemu naruszenia prawa, w pierwszej kolejności należało odnieść się do powyższej kwestii.
W prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 389/23 przedstawiono zapatrywanie odnośnie wykładni art. 56a o.p. Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym sprawy szczegółowo opisanym w uzasadnieniu wyroku, należało uznać że Spółka spełniła kryteria dla zastosowania uregulowanej w tym powołanym przepisie obniżonej stawki odsetek za zwłokę. Słuszność zapatrywania tut. Sądu znalazła potwierdzenie w wyroku NSA oddalającym skargę kasacyjną wywiedzioną przez Dyrektora. W orzeczeniu Sądu II instancji nie zmieniono zaleceń WSA w Gliwicach. Skarga kasacyjna oparta była o podstawę kasacyjną naruszenia przepisów prawa materialnego (szczegółowo opisaną w uzasadnieniu wyroku I FSK 115/24).
W zaleceniach odnośnie dalszego postępowania adresowanych do organu odwoławczego tut. Sąd nakazał uwzględnienie przy ponownym rozstrzyganiu, omówionego już stanowiska, co do wykładni i stosowania art. 56a o.p. W motywach wyroku nie zamieszczono sformułowania, z którego literalnie wynikałby obowiązek rozstrzygnięcia przez DIAS o zaliczeniu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wynikającej z deklaracji VAT -7 za maj 2022 r. na poczet zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych stanowiącego zobowiązanie w tym podatku oraz odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek miesięcznych na ten podatek za poszczególne okresy 2021 r. W zaskarżonym postanowieniu DIAS nie zaprezentował stanowiska odmiennego od Sądu, w kwestii merytorycznej będącej osią sporu. Wręcz przeciwnie wyraźnie wskazał na konieczność jego zastosowania. W tym sensie zaskarżone postanowienie nie jest sprzeczne z wykładnią przepisów i zaleceniami odnośnie dalszego postępowania wyrażonymi w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z 3 października 2023 r. sygn. akt I SA/Gl 389/23. Nie potwierdził się zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 153 p.p.s.a.
Sąd uznał, że organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem zmierzał do realizacji zaleceń wynikających z powołanego orzeczenia jednakże uczynił to z naruszeniem art. 233 § 2 o.p. polegającym na jego nieuprawnionym zastosowaniu.
Organ odwoławczy nie narażając się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 127), może realizując normę kompetencyjną wyrażoną w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. uchylić postanowienie organu podatkowego I instancji i orzec, co do istoty. Będzie tak jeżeli nie wystąpią podstawy do zastosowania art. 233 § 2 o.p.
Na potrzeby rozstrzygnięcia merytorycznego organ odwoławczy może skorzystać z art. 229 o.p. przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe. Skorzystanie z tej możliwości służy urzeczywistnianiu zasady sprawności postępowania podatkowego (art. 125 § 1 o.p.). W istotę ponownego rozpoznania sprawy w trybie odwoławczym wpisana jest możliwość odmiennej oceny okoliczności faktycznych i prawnych sprawy przez organ wykonujący kontrolę instancyjną, prowadząca do zmiany rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.
Zastosowanie art. 233 § 2 o.p. należy wiązać przede wszystkim z sytuacjami, w których dostrzeżone w kontroli instancyjnej braki w materiale dowodowym powodują, że zachodzi uzasadniona obawa iż podstawa faktyczna orzekania przez organ podatkowy może ukształtować się na nowo w sposób istotnie (dla rozstrzygnięcia sprawy) odmienny od dotychczasowego, co z kolei aktualizować może potrzebę zastosowania innych norm prawa materialnego. Wartością jaką należy uwzględnić przy stosowaniu art. 233 § 2 o.p. jest nie tylko zasada dwuinstancyjności postępowania, ale również dyrektywa sprawnego prowadzenia postępowania podatkowego. Z niej wywodzić należy, o pierwszeństwie rozstrzygania merytorycznego nad kasatoryjnym. Nie służy jej urzeczywistnianiu odwlekanie momentu, w którym strona uzyska ostateczne rozstrzygnięcie. Brak wiążącego orzeczenia odnośnie wygaszenia spoczywających na niej zobowiązań podatkowych może mieć znaczenie dla strony, w perspektywie uzyskania zaświadczenia o niezaleganiu.
Odnosząc wcześniej do realiów niniejszej sprawy należy dostrzec, że dotyczy ona czynności o charakterze księgowo-rachunkowym. W jej ramach nie dochodzi do badania okoliczności faktycznych na miarę typowego postępowania rozpoznawczego albo rozstrzygania o kluczowych dla powstania zobowiązania podatkowego okolicznościach prawnych. Celowi temu służą postępowania wymiarowe, postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty, stosowania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych. Brane są natomiast pod uwagę wynikające z rejestrów organu informacje o wysokości zobowiązań podatkowych, daty płatności, uwzględniane są czynniki obiektywne jak upływ czasu oraz wiadomości powszechnie znane jak stawka odsetek za zwłokę. Sens postanowienia o zaliczeniu wyraża się w tym, że wierzyciel podatkowy ma poinformować w nim o stanie wzajemnych rozliczeń pomiędzy nim a dłużnikiem podatkowym. W rozpoznawanej sprawie chodziło, o to w jakiej części przysługujący podatnikowi zwrot podatku (nadwyżka podatku naliczonego nad należnym) po odpowiednim jego zarachowaniu doprowadził do wygaśnięcia zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Z woli prawodawcy czynność ta przybiera formę postanowienia (art. 76b § 1 o.p.).
W niniejszej sprawie DIAS zarówno na etapie postępowania podatkowego jak i w postępowaniu sądowadministracyjnym nie weryfikował występowania takich okoliczności. Nie zwrócił się do organu podatkowego I instancji o udzielenie stosownych wyjaśnień.
Brak było przeszkód natury prawnej do wydania orzeczenia merytorycznego. Dyrektor nie wykazał, że nie był stanie orzekać o rozliczeniu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, z użyciem obniżonej stawki odsetek za zwłokę art. 56a o.p. Rzecz jasna doprowadziłoby to, albo mogło doprowadzić do zmiany kwot zwrotu podatku "wykorzystanego" do wygaszenia poszczególnych zaległości ciążących na Spółce, względem kwot wskazanych w postanowieniu Naczelnika. Zebrany w sprawie materiał nie wskazywał na zasadność wydania rozstrzygnięcia kasatoryjnego. Trafny okazał się zarzut skargi, co do naruszenia przez organ odwoławczy art. 233 § 2 o.p., art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p., a także art. 125 § 1 o.p.
Sąd nie podzielił natomiast zarzutu naruszenia zakazu orzekania na niekorzyść przy rozpoznawaniu instancyjnych środków zaskarżenia wyrażonego w art. 234 o.p. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub interes publiczny. Wyrażona w nim jest reguła zakazu orzekania na niekorzyść wnoszącego instancyjny środek zaskarżenia.
Po pierwsze rozstrzygnięcie przewidziane w art. 233 § 2 o.p. z zasady nie prowadzi do pogorszenia sytuacji strony. Art. 234 o.p. krępuje organ odwoławczy przy rozstrzyganiu, co do istoty. Stanowisko takie jest prezentowane powszechnie w orzecznictwie, na co trafnie wskazał DIAS w odpowiedzi na skargę (przykładowo wyroki NSA z 17 października 2024 r., sygn. akt II FSK 851/24, z 12 grudnia 2023 r., sygn. akt I FSK 1083/19).
Po drugie rozpoznając instancyjny środek zaskarżenia organ odwoławczy nie jest związany wnioskami i zarzutami podniesionymi przez stronę. Organ odwoławczy orzeka w granicach danej sprawy jeżeli została ona zaskarżona.
Spółka wniosła skargę na postanowienie wydane w sprawie zaliczenia zwrotu nadwyżki podatku naliczonego wynikającego z deklaracji podatkowej za konkretny okres (VAT-7 za maj 2022 r.), na poczet spoczywających na niej zobowiązań podatkowych stanowiących podatek dochodowy od osób prawnych za 2021 r. oraz zaległości podatkowych. Na zaległości te składały się odsetki od nieuiszczonych w terminie zaliczek na ten podatek wynikające z deklaracji CIT-8 (art. 51 § 2 o.p.). W ocenie Sądu sprawa ta była niepodzielna, a zatem zaliczając nadwyżkę podatku naliczonego z VAT-7 za maj 2022 r. na poczet zobowiązań podatkowych wynikających z CIT-8 za 2021 r., organ podatkowy nie mógł oddzielić zaliczenia na zobowiązanie podatkowe od zaliczenia na poczet zaległości stanowiących odsetki za zwłokę od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek. Sposób zaliczenia nadwyżki podatku na poszczególne tytuły płatności pozostawał z sobą w ścisłym wzajemnym wniosku. Polegało to na tym, że sposób rozdysponowania tej kwoty nadwyżki na konkretne należności oddziaływał na środki pozostające rozdysponowane na pozostałe należności, według kryteriów określonych w art. 55 § 1 i art. 62 o.p.
W konsekwencji strona wnosząc zażalenie na postanowienie wydane w sprawie zaliczenia nadwyżki podatku na poczet zobowiązań i zaległości podatkowych, nie mogła zaskarżyć je tylko w części kwestionowanej (tj. co do zastosowanej stawki odsetek za zwłokę). Z treści zażalenia z 25 sierpnia 2022 r. wynika, że skarżone było postanowienie w całości. Strona nie wskazała, że zaskarża postanowienie w części. Dyrektor uchylając w całości postanowienie pierwszoinstancyjne nie naruszył art. 234 o.p. Organ odwoławczy nie wyszedł poza zakres zaskarżenia zażaleniem wniesionym na postanowienie wydane w przedmiocie zaliczenia zwrotu podatku.
Podsumowując organ odwoławczy nie działał w sprawie w sposób sprzeczny ze oceną prawną i wskazaniami odnośnie dalszego postępowania wyrażonymi zapadłych w sprawie prawomocnych wyrokach Sądów obu instancji. Jednakże organ odwoławczy niezasadnie uchylił postanowienie Naczelnika, zamiast orzec co do istoty. W toku ponownie prowadzonego postępowania nie badał i nie wykazał wystąpienia okoliczności przemawiających za celowością uchylenia postanowienia organu podatkowego I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Nie leżało poza możliwościami prawnymi i organizacyjnymi Dyrektora wydanie rozstrzygnięcia, co do istoty sprawy. Słuszne okazały się zarzuty skargi, co do bezzasadnego unikania przez DIAS rozstrzygnięcia merytorycznego prowadzącego do naruszenia niżej wymienionych przepisów postępowania.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z opisanym wcześniej naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 121 § 1 o.p., art. 125 o.p., art. 127 o.p. w związku z art. 233 § 2 o.p. przy zastosowaniu art. 76a o.p. W tym stanie rzeczy stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. zaskarżone postanowienie należało uchylić.
Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor uwzględni zalecenia wynikające z uzasadnienia niniejszego wyroku. W szczególności organ odwoławczy wyda rozstrzygnięcie w trybie art. 233 § 2 pkt 1 lit. a) o.p., dokonując zaliczenia przysługującej Spółce nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za maj 2022 r. na poczet zobowiązań podatkowych i zaległości podatkowych wynikających z deklaracji podatkowej dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych za 2021 r. przy zastosowaniu art. 59a o.p., chyba że stwierdzi wystąpienie okoliczności faktycznych lub prawnych mających istotne znaczenie sprawy nie występujących w dacie orzekania przez organ podatkowy I instancji (np. doszło do zmiany wysokości zobowiązań podatkowych wynikających z deklaracji objętych postanowieniem w następstwie wydania decyzji wymiarowych albo złożenia korekt).
Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. orzekł o zwrocie na rzecz strony skarżącej od organu kosztów postępowania, na które składał się wpis od skargi.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę