I SA/Gl 76/25

I SA/Gl 76/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-11-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-01-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Mikołaj Darmosz
Piotr Pyszny /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 6m ust. 2 i 4,  art. 6q ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 72 par. 1 pkt 1, art. 74a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny (spr.), Sędziowie Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi H. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2024 r. nr SKO.F/41.4/985/2024/17227 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w opłacie za odbiór odpadów komunalnych za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 maja 2023 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia 23 września 2024 r. nr [...], 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 6 grudnia 2024 r., znak SKO.F/41.4/985/2024/17227, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako organ, SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej jako organ I instancji, Prezydent Miasta) w przedmiocie odmowy stwierdzenia wobec H.L. (dalej jako strona, skarżąca) nadpłaty w opłacie za odbiór odpadów komunalnych dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 maja 2023 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej jako O.p., Ordynacja podatkowa) oraz omówione w uzasadnieniu decyzji przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 399 – dalej jako u.c.p.g.).
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Dla opisanej wyżej nieruchomości strona złożyła deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wskazując w niej, że w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 maja 2023 r. była zamieszkiwana przez 3 osoby. W związku ze złożoną deklaracją, strona uiszczała wskazaną w deklaracji opłatę, a odpady z ww. nieruchomości były regularnie odbierane, zgodnie z przyjętym harmonogramem odbioru odpadów.
Wnioskiem z 19 marca 2024 r. (złożonym dnia 21 marca 2024 r.) strona wszczęła postępowanie o stwierdzenie nadpłaty w opłacie za odbiór odpadów komunalnych. Podstawą złożenia wniosku były wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 października 2023 r. o sygn. III FSK 734/23, III FSK 733/23, III FSK 735/23 oddalające skargi kasacyjne Prezydenta Miasta od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 2 lutego 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1381-1383/22, którymi to stwierdzono nieważność uchwał rady miejskiej B. z 3 stycznia, 21 grudnia 2020 r. oraz 29 sierpnia 2022 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na terenie miasta oraz ustalenia stawki opłaty. Strona wniosła o zwrot części pobranych opłat za wywóz odpadów w kwocie 800 zł na każdego domownika plus ustawowe odsetki, co stanowiło łącznie kwotę 2400 zł. Strona jako podstawę prawną wniosku podała art. 72-80 O.p.
Organ I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty, a jego decyzja została utrzymana w mocy zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją SKO.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że zgodnie z art. 6i ust. 1 lit. a i b w związku z art. 6c ust. 1 i 2 u.c.p.g. obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości na których zamieszkują mieszkańcy, powstaje za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec, a w przypadku nieruchomości niezamieszkałych - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne. Przez właściciela nieruchomości rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością (art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.).
Poza obowiązkiem ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z art. 6m ust. 1 u.p.c.g. na właścicielach nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca łub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.
Organ podniósł, że u.c.p.g. zawiera szczególne przepisy regulujące nadpłatę w tej opłacie. Do dnia 6 września 2019 r. obowiązywał art. 6q ust. 3 u.c.p.g. zgodnie z którym w przypadku złożenia korekty deklaracji lub nowej deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie stwierdza się nadpłaty w tej opłacie za miesiące, w których usługa odbierania odpadów komunalnych była świadczona. We wskazanym powyżej dniu przepis ten został uchylony, dodano natomiast art. 6m ust. 4 u.c.p.g. stosownie do którego właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. Zgodnie zaś ze wskazanym ustępem 2, w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Nie dotyczy to jednak sytuacji zmiany stawki, gdyż na podstawie art. 6m ust. 2a u.c.p.g. w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji.
W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
Zdaniem Kolegium nadpłata to m.in. nadpłacony podatek (art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej), a jako podatek traktuje się również opłaty i inne niepodatkowe należności budżetowe (art. 3 pkt 3 lit. c Ordynacji podatkowej). Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi podlega regulacjom Ordynacji podatkowej, przy czym uwzględnić należy jako szczególne, przepisy dotyczące nadpłaty zawarte w ustawie materialnoprawnej, tj. ustawie o czystości i porządku w gminach.
W tych przepisach zaś ustawodawca ograniczył możliwość stwierdzenia nadpłaty poprzez ograniczenie możliwości składania korekt deklaracji w art. 6m ust. 4 u.c.p.g., stosownie do którego właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. Korekta deklaracji jest więc możliwa m.in. w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeśli właściciel nieruchomości złoży nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana.
Zmianą danych jest bez wątpienia zmiana stawki, o czym świadczy treść cytowanego wyżej art. 6m ust. 2a u.c.p.g. Przepis ten zwalnia stronę od obowiązku złożenia korekty deklaracji w przypadku gdy zmianie ulegnie stawka na skutek uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zatem możliwa jest korekta deklaracji i wnoszenie o stwierdzanie nadpłaty, gdy zostanie zachowany przewidziany w art. 6m ust. 2 u.c.p.g termin do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana.
W konsekwencji utraciła moc wstecznie nie tylko stawka opłaty przewidziana w zakwestionowanych uchwałach, ale i jej przepisy derogujące przewidujące utratę mocy poprzednio obowiązujących uchwał. Wobec tego na skutek ww. wyroków sądów, ponownie obowiązuje stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przewidziana w ostatniej z uchwał Rady Miejskiej z dnia 30 maja 2016 r.
Zdaniem SKO, nastąpiła zmiana stanu prawnego, która jest zmianą danych w świetle art. 6m ust. 2 u.c.p.g. Z powyższych względów strona była uprawniona do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za okres wsteczny, ale nadpłata przysługiwałaby pod warunkiem złożenia wniosku wraz z nową deklaracją do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. W przedmiotowej sprawie wniosek o stwierdzenie nadpłaty złożono 19 marca 2024 r., natomiast wyroki NSA wydane zostały 10 października 2023 r. Miesięczny termin do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za okres wsteczny upłynął zatem z dniem 10 listopada 2023 r.
W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta oraz nakazania zwrotu powstałej nadpłaty.
Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca zwróciła uwagę na wadliwy jej zdaniem sposób procedowania ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Przede wszystkim w jej ocenie Prezydent Miasta prowadził przewlekłe postępowanie, a po złożeniu ponaglenia wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty.
Nadto podniosła, że z chwilą stwierdzenia nieważności uchwał określających wysokość stawki za gospodarowanie odpadami, odżyły niejako stawki poprzednio obowiązujące. Tymczasem organ I instancji nie dość, że nie poinformował mieszkańców o uchyleniu przez sąd administracyjny uchwał regulujących stawki opłat za gospodarowanie odpadami, to nadto szantażował skarżącą domagając się uzupełnienia braków formalnych wniosku, złożenia deklaracji, a następnie wywiódł, że ta została złożona z upływem miesięcznego terminu do jej złożenia.
Dalej skarżąca zwróciła uwagę na wyrok WSA we Wrocławiu o sygn. I SA/Wr 729/23, w którym to sąd administracyjny jednoznacznie potwierdził stanowisko mieszkańca ubiegającego się o zwrot nadpłaty w analogicznym stanie faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Skargę należało uwzględnić, choć po części z innych przyczyn, niż w niej podniesione.
Organ I instancji odmawiając stwierdzenia nadpłaty podniósł, że art. 6m ust. 2, 4, 5 u.c.p.g. dopuszcza zwrot nadpłaty jedynie w przypadku zgonu mieszkańca. Dzieje się tak dlatego, że art. 75 § 3 O.p. nakłada obowiązek złożenia korekty deklaracji wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, a art. 6m ust. 4 u.c.p.g. wyklucza możliwość złożenia takiej korekty za okres wsteczny.
Dalej organ stwierdził, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty winien zostać złożony przez stronę zgodnie z art. 6m ust. 2 u.c.p.g., tj w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po dniu, w którym nastąpiła zmiana danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w powołanym przepisie. Drugim argumentem podniesionym przez Prezydenta Miasta było stwierdzenie, że nie jest nadpłatą podatku kwota, jeżeli ten, kto ją uiścił, nie poniósł z tego tytułu bezpośredniego uszczerbku majątkowego. Opłata ma charakter świadczenia pieniężnego, od którego wniesienia uzależnione jest świadczenie innego podmiotu, w tym przypadku gminy.
SKO w swojej argumentacji ograniczyło się zaś do stwierdzenia, że możliwa jest korekta deklaracji. Wniosek o stwierdzenie nadpłaty może być jednak skuteczny jedynie wówczas, gdy zachowany został wskazany wyżej termin do jego złożenia liczony do 10 dni miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd miał na uwadze art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 934 – dalej jako p.p.s.a.). W myśl tego przepisu sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Na wstępie należy wyjaśnić, że treść uzasadnienia decyzji organu I instancji może wskazywać, że strona złożyła deklarację w 2020 r. Tak jednak nie jest, ponieważ w aktach administracyjnych Prezydenta Miasta Sąd ujawnił wyłącznie jedną deklarację pochodzącą z 19 maja 2014 r. Dopiero SKO wskazało na tą deklarację w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zastosowanie stawki wynikającej z uchwał, których nieważność została stwierdzona nie wynika ze złożonej przez stronę deklaracji, lecz ze skierowanego do niej zawiadomienia organu o zmianie wysokości stawki. Obowiązek taki spoczywa na organie od daty wejścia w życie art. 6m ust. 2a u.c.p.g., tj. od 1 lutego 2015 r., (zob. art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustawy, Dz. U. z 2015 r., poz. 87).
Trzeba przyznać rację organowi, że art. 6m ust. 4 u.c.p.g. wyklucza możliwość złożenia deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2. Ten ostatni przepis rzeczywiście dopuszcza możliwość złożenia nowej deklaracji wówczas, gdy nastąpiła zmiana danych będąca podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami obwarowując wykonanie tego obowiązku opisanym już wyżej terminem do 10 dnia miesiąca następującego po dniu, w którym nastąpiła zmiana danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami.
Jednakże przepisu tego nie można wykładać w oderwaniu od przepisów regulujących obowiązek składania deklaracji. I tak, art. 6m ust. 1 u.c.p.g., w brzmieniu do 22 września 2021 r. stanowił, że właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.
Po tej dacie kwestię tą reguluje art. 6m ust. 11 tej ustawy stanowiąc, że pierwszą deklarację o wysokości opłaty składa się w terminie 14 dni od dnia zamieszkania pierwszego mieszkańca na danej nieruchomości albo w lokalu w budynku wielolokalowym objętym uchwałą, o której mowa w art. 2a ust. 1, lub wytworzenia na danej nieruchomości lub w danym lokalu odpadów komunalnych.
W myśl z kolei art. 6m ust. 1a i 1d u.c.p.g., deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o. Ten ostatni ustęp reguluje kwestie określenia wysokości opłaty w drodze decyzji wójta w razie niezłożenia deklaracji albo uzasadnionych wątpliwości co do danych w niej zawartych.
Jeżeli zaś dojdzie do zmiany wysokości stawki za gospodarowanie odpadami, to wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji.
Oznacza to, że zobowiązany do złożenia deklaracji składa jej korektę wówczas, gdy dojdzie do zmiany danych stanowiących podstawę ustalenia wysokości należnej opłaty innych, niż wysokość stawki. W przypadku uchwalenia nowej stawki, deklaracji bowiem nie składa się, a organ zawiadamia właściciela o wysokości opłaty ustalonej jako iloczyn danych podanych w deklaracji i nowej, uchwalonej przez radę gminy stawki opłaty.
Przypomnieć należy, że w niniejszej sprawie podstawą żądania nadpłaty był fakt stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy w przedmiocie stawki za gospodarowanie odpadami. W ocenie Sądu na podstawie powyższych przepisów nie można uzależniać możliwości stwierdzenia nadpłaty w tej opłacie od złożenia przez skarżącą korekty deklaracji jednocześnie wykluczając możliwość korekty wstecz – jak uczynił to Prezydent Miasta, lub stwierdzając, że korekta winna zostać złożona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 6m ust. 2 u.c.p.g., jak uczyniły to organy obu instancji. W sprawie nie doszło bowiem do zmiany danych, którą winien zadeklarować właściciel nieruchomości, lecz doszło do zmiany stawki opłaty. Skoro bowiem sąd administracyjny stwierdził nieważność uchwały, mocą której ustalono wyższe stawki opłaty, to zastosowanie winny znaleźć stawki obowiązujące poprzednio, tj. w wysokościach już zadeklarowanych przez stronę bądź też tych, o których organ zawiadomił stronę na podstawie art. 6m ust. 2a u.c.p.g. w oparciu o poprzednio obowiązującą uchwałę. Z chwilą stwierdzenia nieważności uchwały, straciły podstawę prawną zawiadomienia o zmianach stawek wynikające z uchwał, których nieważność stwierdził sąd administracyjny.
Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta (...). Organ nie miał wątpliwości, że wniosek skarżącej winien być procedowany przez pryzmat art. 72 § 1 pkt 1 O.p., stwierdzając, że nadpłata to nadpłacony podatek, a jako taki traktuje się również opłaty i inne niepodatkowe należności budżetowe zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. c tej ustawy. Jest to stanowisko prawidłowe, wszak w myśl z kolei art. 2 § 1 pkt 1 O.p., przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Zgodnie z art. 75 § 1 i § 3 O.p., jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, co zostało już wyżej wyjaśnione, wskutek uchylenia uchwał regulujących wysokość stawki opłaty za gospodarowanie odpadami, nie zaszła konieczność złożenia przez skarżącą korekty deklaracji. A skoro tak, to wystarczającym w tym zakresie winien być sam wniosek o jej stwierdzenie. Nieważność uchwał miała bowiem ten skutek, że organ był w stanie obliczyć wysokość należnej opłaty mnożąc stawkę, która niejako odżyła wskutek stwierdzenia nieważności następnych uchwał przez liczbę deklarowanych przez stronę osób zamieszkujących nieruchomość.
W konsekwencji, jeżeli u.c.p.g. nie wymaga w okolicznościach badanej sprawy złożenia przez stronę deklaracji, to organ winien określić tą nadpłatę bez uprzedniego wzywania skarżącej do jej złożenia. Możliwość taką daje art. 74a (O.p.), zgodnie z którym w przypadkach niewymienionych w art. 73 § 2 i art. 74, wysokość nadpłaty określa organ podatkowy. Gdyby podzielić stanowisko organów doszłoby do sytuacji, w której prawomocny wyrok sądu administracyjnego stwierdzający nieważność uchwały, powodowałby wyłącznie konieczność podjęcia przez radę gminy nowej uchwały regulującej wysokość stawek za odbiór odpadami. Tymczasem gmina dysponowałaby pobranymi od mieszkańców opłatami za odbiór odpadów w wysokości nieznajdującej oparcia w akcie prawa miejscowego, a w konsekwencji opłatami odbiegającymi od wymagań ustawy określonych w art. 6k ust. 2 i art. 6r ust. 2 i następne u.c.p.g.
W ocenie Sądu stanowisko SKO narusza również art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Sąd odwołuje się w tym zakresie do wyroku NSA z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt II OSK 1997/20. NSA wyjaśnił, że artykuł 170 p.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe (B. Dauter (w:) A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 170). Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów, oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. wyrok NSA z 27.06.2018 r., I GSK 561/18). Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 p.p.s.a. wskazują motywy. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2023 r., II OSK 126/20).
Jak wskazał WSA we Wrocławiu w wyroku z 29 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Wr 152/25, stanowisko organów podatkowych oznaczałoby, że przy prawomocnym stwierdzeniu, że przepisy aktu prawa miejscowego, w zakresie określającym wysokość opłat za gospodarowanie odpadami, uchwalone zostały z istotnym naruszeniem prawa, wyłączona miałaby być jednocześnie możliwość restytucji uszczerbku majątkowego, jaki powstał w związku z tym po stronie odbiorców usługi publicznej gospodarowania odpadami komunalnymi, a przy tym bez względu na jego rozmiary. Oznaczałoby to w praktyce, że ryzyko ekonomiczne uchwalania niezgodnych z prawem regulacji spoczywałoby na mieszkańcach całości. Bezprawność działań uchwałodawczych w opisanym wyżej kształcie pozostawałaby zatem niesankcjonowana, a wyrok prawomocnie ją stwierdzający byłby pozbawiony realnej skuteczności w swojej istotnej części.
Podsumowując, stwierdzić należy – w myśl art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 O.p. w związku z normą odsyłającą z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. – że skarżąca – w wyniku podjęcia nieważnej uchwały – w każdym miesiącu od dnia jej wejścia w życie do dnia uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego jej nieważność, niewątpliwie płaciła nienależnie tę część opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, która stanowiła różnicę pomiędzy wysokością opłaty, ustaloną na podstawie zakwestionowanej uchwały, a tą, która wynikała z przepisów prawa miejscowego uchwalonych poprzednio.
Zgodnie z art. 147 § 2 p.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, których nieważność stwierdzono, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. W niniejszej sprawie nie zostało jednak wydane rozstrzygnięcie w oparciu o uchwałę, której nieważność stwierdzono. Sąd nie dopatrzył się zatem szczególnego trybu, z którego mogłaby skorzystać skarżąca. W konsekwencji należy uznać, że złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty winno stanowić tryb wzruszenia niejako faktu stosowania stawki opłaty wynikającej z uchwały, której nieważność została stwierdzona.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. stwierdzając, że organ dokonał błędnej wykładni art. 6m ust. 4 i 2 u.c.p.g. wymagając od skarżącej złożenia korekty deklaracji w ogóle, a szczególnie z zachowaniem terminu wynikającego z ust. 2, w sytuacji, gdy na skarżącej taki obowiązek nie ciążył. Wysokość nadpłaty winna zostać ustalona przez organ na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 w zw. z art. 74a O.p. w związku ze stwierdzeniem nieważności uchwał regulujących wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami. Przypomnieć bowiem jeszcze raz należy, że SKO w istocie nie podważyło prawa skarżącej do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty za okres wsteczny. Organ ponownie rozpoznając sprawę uwzględni zatem opisany wyżej sposób procedowania z wnioskiem skarżącej.
W punkcie drugim sentencji Sąd na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi.