I SA/Gl 755/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2025-02-06
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od nieruchomościumorzenie zaległościulgi płatniczeuznanie administracyjneważny interes podatnikainteres publicznyOrdynacja podatkowaWSA Gliwice

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, uznając, że mimo trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej, nie wykazał on ważnego interesu podatnika uzasadniającego umorzenie.

Podatnik M. Z. złożył skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o odmowie umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 rok. Skarżący powoływał się na trudną sytuację finansową i zdrowotną, przedstawiając liczne dokumenty. Organy uznały, że choć sytuacja podatnika jest trudna, nie uzasadnia ona umorzenia, które ma charakter uznaniowy i wymaga wykazania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.

Sprawa dotyczyła skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. o odmowie umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 rok w kwocie 306,00 zł wraz z odsetkami. Skarżący argumentował swoją trudną sytuacją finansową i zdrowotną, dołączając dokumentację medyczną i dowody leczenia. Organy podatkowe, rozpatrując wniosek, podkreśliły uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu, wskazując na konieczność wykazania "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Mimo iż sytuacja finansowa i zdrowotna skarżącego została uznana za trudną, organy stwierdziły, że nie uzasadnia ona umorzenia, zwłaszcza że podatnik wcześniej korzystał już z ulg podatkowych. Podkreślono, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, niezależnym od dochodów, a jego płacenie jest konstytucyjnym obowiązkiem. Sąd administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę, zważył, że organy prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny. Sąd podkreślił, że uznanie administracyjne nie jest dowolne i podlega kontroli sądowej pod kątem zgodności z prawem i zasadami postępowania. W ocenie sądu, organy należycie ustaliły stan faktyczny, rozważyły przesłanki prawne i właściwie uzasadniły swoje rozstrzygnięcie. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący wykazał możliwość sfinansowania kosztownego zabiegu stomatologicznego oraz ponosił wydatki związane z utrzymaniem samochodu, co sugerowało, że był w stanie uiścić podatek. W konsekwencji, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, trudna sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika sama w sobie nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowych, jeśli nie wykazano istnienia "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", a decyzja o umorzeniu ma charakter uznaniowy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły, iż uznaniowy charakter decyzji o umorzeniu wymaga wykazania szczególnych okoliczności, a sama trudna sytuacja finansowa i zdrowotna, choć faktem jest, nie jest wystarczająca do przyznania ulgi, zwłaszcza gdy podatnik wcześniej korzystał z ulg i posiada majątek.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

o.p. art. 67a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

o.p. art. 67b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 13 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

P.u.s.a.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika nie stanowi automatycznego uzasadnienia dla umorzenia zaległości podatkowych. Podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, a jego płacenie jest konstytucyjnym obowiązkiem. Umorzenie zaległości podatkowych jest formą ulgi o charakterze uznaniowym, wymagającą wykazania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Podatnik, który wielokrotnie korzystał z ulg podatkowych, nie może oczekiwać kolejnego umorzenia, co mogłoby naruszać zasadę równości i powszechności opodatkowania. Podatnik wykazał możliwość sfinansowania kosztownych zabiegów stomatologicznych i utrzymania samochodu, co sugeruje zdolność do zapłaty podatku.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przez organy. Zarzut braku wyczerpującego uzasadnienia decyzji organów.

Godne uwagi sformułowania

decyzje podejmowane w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy ważny interes podatnika

Skład orzekający

Borys Marasek

przewodniczący sprawozdawca

Mikołaj Darmosz

członek

Anna Tyszkiewicz-Ziętek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych w ramach uznania administracyjnego, zwłaszcza w kontekście podatku od nieruchomości i oceny \"ważnego interesu podatnika\"."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i uznaniowego charakteru decyzji, co ogranicza jego bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach bez analizy indywidualnych okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu trudności finansowych podatników i ich starań o ulgi podatkowe, co jest interesujące dla szerokiego grona prawników i podatników. Pokazuje praktyczne zastosowanie uznania administracyjnego.

Czy trudna sytuacja finansowa zawsze oznacza umorzenie podatku? Sąd wyjaśnia granice uznania administracyjnego.

Dane finansowe

WPS: 306 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 755/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-02-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Borys Marasek /przewodniczący sprawozdawca/
Mikołaj Darmosz
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 67a par. 1, art. 67b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Borys Marasek (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 6 maja 2024 r. nr SKO.F/41.4/208/2024/5169 w przedmiocie ulg płatniczych - odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 maja 2024 r., nr SKO.F/41.4/208/2024/5169, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej: o.p.), po rozpoznaniu odwołania M. Z. (dalej skarżący, podatnik, strona), utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B z dnia 9 lutego 2024 r. Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 rok.
Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Pismem złożonym w dniu 18 grudnia 2023 r. skarżący zwrócił się do Prezydenta Miasta B z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za 2023 rok w kwocie 306,00 złotych oraz odsetki w wysokości 9,00 złotych, w związku z trudną sytuacją finansową i zdrowotna. Do wniosku podatnik załączył dokumenty leczenia, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz faktury za leki.
Decyzją z dnia 9 lutego 2024 r. Prezydent B odmówił skarżącemu umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2023 w kwocie 306,00 zł plus odsetki za zwłokę w kwocie 9,00 zł.
We wniesionym odwołaniu skarżący opisał swoją sytuację życiową i na jej potwierdzenie dołączył 61 załączników.
Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wskazało, że podstawę prawną przyznawania ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowią przepisy rozdziału 7a - Ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa. Udzielanie ulg w spłacie podatków, jest co do zasady traktowane jako jedna z form pomocy udzielanej określonym kategoriom podatników przez państwo lub samorząd terytorialny, a decyzje podejmowane w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy.
Ze złożonego oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że skarżący miesięcznie uzyskuje dochód w łącznej wysokości 2148,18 zł (w tym emerytura 1853,79 zł, dodatek pielęgnacyjny 294,39 zł). W odniesieniu do ponoszonych kosztów skarżący wskazał następujące kwoty; - energia elektryczna - roczne koszty w kwocie 4820,71 zł (co daje około 402,00 zł miesięcznie); - gaz 83,26 zł miesięcznie; - telefon 40,00 zł miesięcznie - abonament RTV 40,00 zł miesięcznie; - leczenie i rehabilitacja — roczne koszty w łącznej kwocie 4086,90 zł {co stanowi około 341,00 zł miesięcznie); - zaciągnięte kredyty — miesięczna rata w kwocie 408,00 zł.
skarżący oświadczył również, że posiada zadłużenie w płatnościach za energię elektryczną w kwocie 183,67 zł. Z przedstawionych dokumentów wynika, że skarżący posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności wydane na stałe. Zamieszkuje w budynku o zabudowie bliźniaczej, który według oświadczenia strony wymaga remontu. W toku prowadzonego postępowania ustalono, że skarżący korzystał już kilkakrotnie z ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych w postaci odroczenia terminu płatności podatku od nieruchomości za 2020 rok oraz umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2020 oraz 2022 rok.
Po analizie stanu faktycznego i prawnego sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło, iż zaskarżona odwołaniem decyzja jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami.
Kolegium wskazało na uznaniowy charakter decyzji podejmowanych w przedmiocie udzielania ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, co oznacza, że nawet przy zaistnieniu przesłanek określonych w cytowanym wyżej art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ orzekający może, ale nie musi udzielić wnioskowanej ulgi, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne. Wskazany przepis zobowiązuje organ podatkowy do ustalenia czy w danym przypadku występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Obydwa te pojęcia są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy.
Organ podatkowy musi zatem wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy występuje "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", a decyzja podjęta w tym trybie wymaga stosownego uzasadnienia. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem o potrzebie zastosowania danej ulgi podatkowej. Postępowanie w sprawie udzielenia ulgi ma charakter dowodowy, co oznacza konieczność zgromadzenia w sprawie materiałów dowodowych wskazujących na zasadność jej udzielenia.
Z informacji przedstawionych w oświadczeniu majątkowym wynika, że jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest emerytura w wysokości 1853,79 zł plus dodatek pielęgnacyjny w wysokości 294,39 zł.
Wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada dom jednorodzinny o pow. 95m2 - bliźniak na działce o pow. 184m2, posiada także działkę budowlaną o pow. 255m2. Oprócz wydatków na energię elektryczną, gaz, abonament RTV, telefon ponosi koszty dwóch kredytów w wysokości 408 zł miesięcznie oraz koszty leczenia i rehabilitacji. Z dokumentów dołączonych do odwołania wynika, że w roku 2024 znacznie wzrosły rachunki za energię elektryczną.
Z pewnością sytuacja życiowa, w tym finansowa i zdrowotna skarżącego jest trudna, lecz - w ocenie Kolegium - trudna sytuacja podatnika sama w sobie nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci umorzenia należnego gminie podatku. Wielu podatników boryka się z niskimi dochodami i różnymi trudnościami, powstałymi m.in. w skutek problemów zdrowotnych i rodzinnych, rosnącej inflacji czy ogólnokrajowego kryzysu gospodarczego, lecz pomimo tego wywiązują się ze swoich zobowiązań podatkowych. Skarżący w złożonym wniosku przedstawił swoją sytuację jako niezwykłe trudną, dążąc do pozytywnego rozstrzygnięcia i uzyskania ulgi w formie umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości. Jako przyczynę powstania zaległości za 2023 rok wskazał konieczność poniesienia kosztu wstawienia mostka 4 zębów porcelanowych na kwotę 5600 zł. Poniesienie tego wydatku potwierdza przedłożony dokument z dnia 24 maja 2023 r. opatrzony pieczęcią i podpisem lekarza stomatologa. Wnioskodawca nie wskazał przy tym z jakich środków sfinansował tak kosztowny zabieg, co biorąc pod uwagę, że trudna sytuacja finansowa i zdrowotna wnioskodawcy trwa od dłuższego czasu, nie jest bez znaczenia.
Kolegium wskazało, że umorzenie zaległości podatkowych jest najdalej idącym rodzajem ulgi, gdyż przepis art. 67a o.p. przewiduje również odroczenie terminu płatności podatku lub rozłożenie zaległego podatku na raty, stosownie do możliwości płatniczych podatnika. Jak podkreśla się w orzecznictwie, jednym z aspektów badania występowania w sprawie interesu publicznego, jest również ocena skutków fiskalnych, które w przypadku przyznania tej najbardziej radykalnej ulgi podatkowej dla budżetu oznaczają bezpowrotną rezygnację z należnych kwot. Dzięki powszechności obowiązku podatkowego zapewnione są stałe wpływy środków do budżetu, które przeznaczane są na zaspokojenie różnych potrzeb ogólnospołecznych, w tym funkcjonowanie służby zdrowia, wypłacanie świadczeń społecznych, zasiłków itp.
Podatek od nieruchomości należy do grupy podatków majątkowych. Oznacza to, że jest podatkiem wiążącym się z posiadaniem gruntu, budynku, czy budowli. Nie jest on natomiast w żaden sposób uzależniony od dochodów, ani też korzyści uzyskiwanych z danej nieruchomości.
Kolegium podkreśliło, że wnioskodawca korzystał już w ubiegłych latach z ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych za 2020 i 2022 rok. Udzielanie ulg w spłacie podatków nie może mieć charakteru stałego. Płacenie podatków nie jest przy tym uzależnione od dobrej woli i chęci podatnika, lecz jest jego obowiązkiem konstytucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Zasadą jest więc płacenie podatków a udzielanie ulg może mieć miejsce tylko w sytuacjach wyjątkowych, uzasadnionych wystąpieniem "ważnego interesu podatnika" bądź "ważnego interesu publicznego".
Organ podatkowy musi mieć zatem na względzie obowiązek realizowania konstytucyjnej zasady ponoszenia ciężarów podatkowych przez wszystkich obywateli. Jednocześnie fakt, że strona kilkakrotnie korzystała już z przywileju ulgi podatkowej w postaci odroczenia terminu płatności oraz umorzenia zaległości podatkowych powoduje, że kolejna pozytywna decyzja w tym zakresie mogłaby naruszać zasadę równości i powszechności opodatkowania wyrażoną w Konstytucji
RP. Organ wskazał. przy tym, że skarżący może zwrócić się do organu podatkowego odrębnym wnioskiem o rozłożenie przedmiotowych zaległości na raty.
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że zgodnie z treścią art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć na raty, 2) umorzyć w całości. Wyjaśnił, że zwrócił się do organu z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w związku z bardzo trudną sytuacją, w jakiej się znajduje. W dalszej części skargi opisał swoją sytuację i wskazał, że tylko raz korzystał z umorzenia podatku.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji, uznać należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Spór pomiędzy stronami dotyczy odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2023 rok.
Zgodnie z art. 67a § 1 o.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:
1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;
2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek;
3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
Rozstrzygnięcie w tego rodzaju sprawie ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet stwierdzenie przesłanek do zastosowania art. 67a § 1 o.p. nie zobowiązuje organu do wydania rozstrzygnięcia na korzyść wnioskodawcy.
Uznanie administracyjne to sytuacja, w której ustawodawca daje organowi możliwość wyboru konsekwencji prawnych. "Wybór ten jednak nie jest zupełnie dowolny i swobodny, ale ograniczony przez ustawodawcę w samej normie wprowadzającej uznanie" (J. Zimmermann, Prawo administracyjne, Wolters Kluwer 2018, s. 409). W przypadku wprowadzenia uznania administracyjnego, organ podejmuje decyzje nie tylko na podstawie ustawy, ale także z uwzględnieniem zasad celowości i sprawiedliwości oraz szczególnych cech stanu faktycznego (zob. J. Zimmermann, op. cit., s. 413). "Skoro prawo daje organowi administracji możliwość wyboru, to każdy wybór mieszczący się w ramach tego upoważnienia jest zgodny z prawem i on sam nie może być z zasady zakwestionowany przez sąd administracyjny. Kontrolując akty swobodne, sąd administracyjny może więc tylko badać, czy nie zostały przekroczone granice uznania i czy podjęte rozstrzygniecie nie było dowolne" (J. Zimmermann, op. cit., s. 417). "Uznanie administracyjne nie jest sferą wolną od związania konstytucyjnego i ustawowego, a także nie jest sferą wolną od kontroli sądów administracyjnych" (M. Jaśkowska w: Instytucje prawa administracyjnego System Prawa Administracyjnego Tom 1, red. R. Hauser, A. Wróbel, Z. Niewiadomski, C.H.Beck 2015, s. 298). W orzecznictwie sądów administracyjnych zostało przyjętych szereg reguł dotyczących kontroli aktu uznaniowego. Jedną z nich jest konieczność zgodności uznania z ogólnymi zasadami prawa, Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej oraz zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego.
W orzeczeniu z dnia 29 września 1993 r., sygn. K 17/92, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że zgodnie z wymogami demokratycznego państwa prawnego "nie może być mowy o jakimkolwiek "swobodnym", tzn. w określonych granicach niezwiązanym prawem i niekontrolowanym działaniu administracji. Z instytucji formalnej, ustalającej swobodną, niezwiązaną niczym możliwość rozstrzygnięcia, swobodne uznanie przekształca się jedynie w formę pewnego uelastycznienia administracji, która umożliwia i zobowiązuje odpowiednie organy do zbadania wszystkich okoliczności danego przypadku w celu wyszukania najbardziej właściwego, odpowiadającego prawdzie obiektywnej i swemu celowi rozstrzygnięcia. Swobodne uznanie staje się w ten sposób szczególną formą wykonywania przepisów prawa, polegającą na tym, że organ stosujący prawo ma uwzględnić indywidualne warunki każdego wypadku, których stwierdzenie jest możliwe tylko w tym stopniu, by móc wydać decyzję zgodną z wolą ustawodawcy. To działanie organu administracyjnego musi być jednak uzasadnione i podlega kontroli". Podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 czerwca 1993 r. sygn. III ARN 33/93, wskazał że: "przy dokonywaniu sądowej kontroli zgodności z prawem wszelkich decyzji administracji o charakterze uznaniowym (...) rola, zadania i zakres kompetencji niezawisłego sądu muszą być rozumiane znacznie szerzej i głębiej niż w innych sytuacjach (...) z decyzjami uznaniowymi musi się wiązać nie zmniejszona, lecz zwiększona kontrola sądu, wykonywana z punktu widzenia przestrzegania prawa (i to prawa rozumianego jako całość systemu)".
Mimo iż sądowa kontrola takiego aktu ma zakres ograniczony, to jednak wymaga zbadania, czy akt ten nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia sprawy, oraz czy takiego wyboru dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Sąd bada, czy w postępowaniu podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz czy organ uwzględnił słuszny interes strony. Kontroli sądowej podlega samo uzasadnienie aktu uznaniowego, z punktu widzenia powiązania ustaleń faktycznych z rekonstruowaną normą prawną. Ocenie Sądu nie podlegają natomiast kryteria słuszności, czy celowości podjętego rozstrzygnięcia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 130/10 i z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. I OSK 1981/14, opublikowane w CBOSA).
W wyrokach z dnia 10 maja 2012 r., sygn. I OSK 292/12 i I OSK 369/12 (opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzasadnienie aktu wydanego w ramach uznania administracyjnego, winno być "na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby sąd administracyjny był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego". Z kolei w wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. II FSK 1254/08, (opubl. w CBOSA), NSA podkreślił, że "organ zobowiązany jest w sposób czytelny i umożliwiający kontrolę poszczególnych etapów rozumowania, przedstawić wszystkie przesłanki faktyczne i interpretacyjne wnioskowania. Konieczne jest zatem wskazanie wyraźnych kryteriów decyzyjnych (dóbr chronionych przez prawo), w tym zwłaszcza znajdujących oparcie w wartościach konstytucyjnych, dopiero bowiem ich należyta identyfikacja i ustalenie ich hierarchii na tle konkretnego stanu faktycznego pozwala na instancyjną kontrolę rozstrzygnięcia mającego charakter uznaniowy, odwołującego się do ocen". Uzasadnienie aktów z zakresu administracji publicznej, winno spełniać rolę informacyjną i edukacyjno-perswazyjną w stosunku do ich adresatów i umożliwiać kontrolę ich poprawności. Z tego względu motywy, które legły u podstaw rozstrzygnięcia powinny być tak sformułowane, aby strona mogła poznać w pełni tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć, i w miarę możliwości zaakceptować, zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu jej sprawy. Istotne jest również, by na tej podstawie sąd administracyjny mógł skontrolować, czy podjęty akt nie ma charakteru dowolnego i mieści się w granicach swobodnego uznania (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. III SA/Kr 485/20 i sygn. III SA/Kr 483/20, opubl. w CBOSA).
To zobowiązany ubiegając się o umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, musi wykazać posiadanie ważnego interesu w takim rozstrzygnięciu. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego należy rozumieć nie jako subiektywne przekonanie zobowiązanego, ale jako obiektywne uwarunkowania, rozpatrywane w kontekście okoliczności faktycznych konkretnej sprawy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 września 2011 r., sygn. II FSK 489/10, opubl. w CBOSA).
Sąd nie podzielił zarzutów skargi. Zdaniem Sądu w kontrolowanej decyzji stanowisko organu zostało właściwie i szczegółowo uzasadnione, z odwołaniem się do stanu faktycznego wynikającego z materiału dowodowego, jak i powołaniem stanu prawnego. Brak akceptacji rozstrzygnięcia przez skarżącego nie prowadzi do konkluzji, że postępowanie w niniejszej sprawie przeprowadzono w sposób wadliwy.
Jak już wskazano, instytucja umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości działa na zasadzie rozstrzygania spraw w oparciu o uznanie administracyjne. Uznanie administracyjne samo w sobie nie stanowi przedmiotu kontroli sądu, gdyż kontrola ta koncentruje się wokół kwestii, czy rozstrzygnięcie zostało podjęte zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, w szczególności czy wydano je w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy poddały wnikliwej analizie stan sprawy. Wbrew podniesionym przez skarżącego zarzutom, nie doszło do naruszenia art. 67a § 1 o.p. Organy rozpatrując wniosek skarżącego o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości, w sposób należyty ustaliły i rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz przesłanki wymagane przepisami prawa, czemu dały wyraz w uzasadnieniach swych decyzji.
Słusznie Kolegium wskazało też, że podatek od nieruchomości należy do grupy podatków majątkowych. Oznacza to, że jest podatkiem wiążącym się z posiadaniem gruntu, budynku, czy budowli. Skarżący jest właścicielem nieruchomości wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a zatem posiada majątek. Dopóki więc skarżący będzie właścicielem nieruchomości wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, musi liczyć się z obowiązkiem zapłaty tego podatku. Słusznie też organ zauważył, że skarżący wykazał też, że posiadał środki umożliwiające mu wstawienie mostka 4 zębów porcelanowych na kwotę 5600 zł, co było kwotą wielokrotnie wyższą od zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości (306 zł). Nadto skarżący w skardze wskazał, że ponosi stosunkowo wysokie koszty utrzymania samochodu osobowego, co jest m.in. związane z tym, że użyczył ten pojazd swojemu synowi, który w 2022 r. i 2023 r. w cztery miesiące przejechał 20 000 km. Jak wskazał skarżący w 2023 r. koszty wymiany automatu sprzęgła wynosiły 1300 zł. Poniósł także inne wydatki związane z samochodem w kwocie 500 zł. Z twierdzeń skarżącego wynika, że koszty te syn pokrywał jedynie w części. Skarżący przedstawił także koszty utrzymania pojazdu w 2021 r. tj. w zakresie dokonanych napraw. Wynika z tego, że skarżący był w stanie dokonać zapłaty podatku.
Mając na uwadze powyższe, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI