I SA/Gl 751/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2016-01-28
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od spadkówpodatek od darowiznwznowienie postępowaniadecyzja ostatecznaulga mieszkaniowawywłaszczenieodszkodowanieordynacja podatkowaustawa o podatku od spadków i darowizn

WSA w Gliwicach oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn, uznając brak podstaw do wznowienia postępowania.

Skarżący P.G. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn. Skarżący argumentował, że nieruchomość spadkowa została wywłaszczona bez odszkodowania i że miał prawo do ulgi mieszkaniowej, której nie uwzględniono. Sąd uznał, że wywłaszczenie nastąpiło po powstaniu obowiązku podatkowego i nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania. Ponadto, skarżący nie ubiegał się o ulgę mieszkaniową w pierwotnym postępowaniu, a chęć jej zastosowania zgłosił dopiero po latach, co nie spełnia przesłanek wznowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę P.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K., która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn. Skarżący domagał się uchylenia decyzji podatkowej z dnia [...] ustalającej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn, argumentując dwoma głównymi przesłankami do wznowienia postępowania. Pierwszą było wywłaszczenie nieruchomości spadkowej, a drugą – prawo do ulgi mieszkaniowej, której nie uwzględniono przy pierwotnym wymiarze podatku. Sąd uznał, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło po powstaniu obowiązku podatkowego (dzień nabycia spadku), a zatem nie mogło wpłynąć na ustalenie podstawy opodatkowania według stanu z dnia nabycia spadku. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, obowiązek podatkowy powstaje z dniem nabycia spadku, a art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowi, że podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych według stanu z dnia nabycia. W chwili powstania obowiązku podatkowego nieruchomość była własnością spadkobierców, a jej późniejsze wywłaszczenie nie miało wpływu na pierwotne ustalenie podatku. Sąd podkreślił, że instytucja wznowienia postępowania nie może być wykorzystana do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Odnosząc się do ulgi mieszkaniowej, sąd stwierdził, że skarżący nie ubiegał się o nią w pierwotnym postępowaniu, mimo obowiązku złożenia zeznania podatkowego wraz z dokumentami mającymi wpływ na podstawę opodatkowania (art. 17a ust. 1 u.p.s.d.). Chęć skorzystania z ulgi zgłosił dopiero w toku wznowionego postępowania, po niemal 4 latach od wydania decyzji wymiarowej, co nie stanowi nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Sąd dodał, że twierdzenia skarżącego o zamieszkiwaniu w budynku do czasu wywłaszczenia są sprzeczne z ustaleniami faktycznymi dotyczącymi egzekucji administracyjnej, która nastąpiła przed nabyciem spadku.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, wywłaszczenie nastąpiło po powstaniu obowiązku podatkowego i nie mogło wpłynąć na ustalenie podstawy opodatkowania według stanu z dnia nabycia spadku.

Uzasadnienie

Obowiązek podatkowy powstaje z dniem nabycia spadku. Podstawa opodatkowania jest ustalana według stanu z dnia nabycia spadku i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Późniejsze wywłaszczenie nie zmienia tego stanu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

O.p. art. 240 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Przesłanka wznowienia postępowania z pkt 5 (nowe fakty i dowody).

O.p. art. 245 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna decyzji organu odwoławczego odmawiającej uchylenia decyzji.

u.p.s.d. art. 6 § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

Powstanie obowiązku podatkowego w drodze dziedziczenia.

u.p.s.d. art. 7 § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

Podstawa opodatkowania i ustalanie wartości nabytych rzeczy i praw.

u.p.s.d. art. 16

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

Ulga mieszkaniowa.

u.p.s.d. art. 17a § 1

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

Obowiązek złożenia zeznania podatkowego i dołączenia dokumentów.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna orzeczenia o oddaleniu skargi.

Pomocnicze

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie i zasada informowania.

O.p. art. 233 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Podstawa prawna utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wywłaszczenie nieruchomości spadkowej jako podstawa wznowienia postępowania. Prawo do ulgi mieszkaniowej, której nie uwzględniono w pierwotnym postępowaniu, jako podstawa wznowienia postępowania. Naruszenie art. 122 O.p. przez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Naruszenie art. 121 O.p. (zasada zaufania i informowania).

Godne uwagi sformułowania

instytucja wznowienia postepowania nie może być wykorzystana do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzja ostateczną w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja tego zwykłego postępowania, lecz odrębne postepowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle ograniczone konkretną podstawą prawną wymienioną w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej.

Skład orzekający

Ewa Madej

przewodniczący sprawozdawca

Paweł Kornacki

członek

Przemysław Dumana

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wznowienia postępowania podatkowego w kontekście wywłaszczenia nieruchomości i nieuwzględnienia ulg podatkowych, a także obowiązków podatnika w zakresie zgłaszania ulg."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji podatku od spadków i darowizn oraz procedury wznowienia postępowania. Interpretacja zasad wznowienia postępowania ma jednak szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w prawie podatkowym, takich jak wznowienie postępowania i ulgi podatkowe, co jest interesujące dla prawników i doradców podatkowych.

Czy wywłaszczenie nieruchomości i nieznajomość ulg podatkowych pozwolą na wznowienie zakończonej sprawy? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 751/15 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2016-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-07-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Ewa Madej /przewodniczący sprawozdawca/
Paweł Kornacki
Przemysław Dumana
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 240 par. 1 pkt 5,  art. 245 par. 1 pkt 2,  art. 122,  art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Dz.U. 2004 nr 142 poz 1514
art. 6 ust. 1,  art. 7  ust. 1,  art. 16  ust. 1,  art. 17a  ust. 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Paweł Kornacki, Protokolant specjalista Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od spadków i darowizn oddala skargę.
Uzasadnienie
1. P.G. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...], którą – na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14, art. 15, art. 16 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (t. j. Dz. U. z 2004 r. nr 142, poz. 1514 ze zm., dalej: u.p.s.d.) - utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] nr [...], ustalającej zobowiązanie w podatku od spadków i darowizn z tytułu nabycia spadku po zmarłej w dniu [...] M.G.
2. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i z zastosowaniem poniższych przepisów:
2.1. W dniu 11 sierpnia 2011 r. skarżący, działający we własnym imieniu oraz jako pełnomocnik swego brata M. G., złożył zeznania podatkowe w podatku od spadków i darowizn deklarując, że przedmiotem spadku po zmarłej w [...] matce jest nieruchomość zabudowana, położona w B. przy ul. [...], składająca się z budynku mieszkalnego o pow. 84 m2 o wartości [...]zł, budynku przeznaczonego na działalność gospodarczą o pow. 90 m2 o wartości [...]zł oraz działki o pow. 1.286 m2 o wartości [...]zł. Do zeznania dołączono akt poświadczenia dziedziczenia, sporządzony w dniu [...] przez notariusza, notarialne pełnomocnictwo dla skarżącego udzielone przez brata oraz odpis księgi wieczystej według stanu na 26 stycznia 2011 r. oraz kopię decyzji z dnia [...] w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2011 od nieruchomości przy ul. [...] w B., adresowaną do skarżącego.
Organ podatkowy uznał, że wartości składników majątkowych podane w zeznaniu odpowiadają wartościom rynkowym i przyjął jako wartość masy spadkowej zadeklarowaną kwotę [...]zł. W oparciu o powyższe ustalenie, przy przyjęciu, że udział skarżącego w spadku wynosił ½ oraz po odliczeniu kwoty wolnej od opodatkowania, ustalono skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego na kwotę [...]zł. Decyzja wydana w tym przedmiocie w dniu [...] została doręczona podatnikowi w dniu 15 września 2011r. i - wobec niewniesienia odwołania - stała się ostateczna.
2.2. Pismem z dnia 21 sierpnia 2014 r. skarżący złożył "wniosek o ponowne wszczęcie postępowania w sprawie decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że nie nabył spadku bowiem nieruchomość, która była jego przedmiotem została wywłaszczona i z tego tytułu nie otrzymał odszkodowania "do dnia dzisiejszego". Stwierdził, że organ podatkowy nie odniósł się do tej kwestii mimo, że zgłaszał stosowne wnioski w tym zakresie.
Na wezwanie organu skarżący skonkretyzował, że jego wniosek stanowi wniosek o wznowienie postępowania, a powodem jest wywłaszczenie nieruchomości bez odszkodowania.
2.3. Postanowieniem z dnia [...] organ podatkowy wznowił postępowanie, a następnie zgromadził informacje i dokumenty dotyczące wywłaszczonej nieruchomości, z których wynika, że decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] orzekł o nabyciu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym, położonej w B. przy ul. [...], obejmującej działkę oznaczoną numerem [...] o pow. 0,1286 ha, zapisanej w księdze wieczystej Nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. W decyzji ustalono odszkodowanie za tę nieruchomość w wysokości [...]zł i wskazano, że – z uwagi na nieuregulowany stan prawny nieruchomości – zostanie ono złożone do depozytu sądowego na okres 10 lat. W uzasadnieniu powyższej decyzji podano, że organ zawiadomił osoby zameldowane na pobyt stały w budynku mieszkalnym znajdującym się na terenie działki podlegającej wywłaszczeniu, a mianowicie P. G. i M. N. J. o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym i wezwał do przedłożenia tytułu własności tej nieruchomości. Wprawdzie P. G. poinformował o podjęciu działań związanych ze stwierdzeniem nabycia spadku po zmarłej w [...] matce – M.G., ale do czasu wydania powyższej decyzji – nie udokumentował swego prawa własności, a w księdze wieczystej nadal jako właścicielka figurowała M.G. W tej sytuacji organ wywłaszczeniowy potraktował nieruchomość jako niemającą uregulowanego stanu prawnego.
Złożenie przyznanego odszkodowania do depozytu nastąpiło na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] sygn. akt [...].
Po zapoznaniu się przez skarżącego z powyższymi dowodami złożył on w dniu 12 stycznia 2015 r. dodatkowy wniosek, aby dokonać ponownego wymiaru podatku z uwzględnieniem ulgi przewidzianej w art. 16 u.p.s.d. czyli tzw. ulgi mieszkaniowej, której nie zastosowano oraz wniosek o odroczenie zapłaty podatku na mocy art. 67a § 1 pkt 1 O.p. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w zakresie ustalenia odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości w B. przy ul. P., wchodzącej w skład masy spadkowej. W uzasadnieniu tego pisma skarżący podał, że miał prawo do ulgi mieszkaniowej, gdyż w nabytym w drodze spadku budynku zamieszkiwał nieprzerwanie do 2011 r. tj. do czasu, kiedy został zmuszony do jego opuszczenia w związku z wywłaszczeniem nieruchomości pod budowę autostrady. Gdyby nie wywłaszczenie, nadal zamieszkiwałby w odziedziczonym budynku.
2.4. Organ podatkowy, decyzją z dnia [...]., opartą na podstawie prawnej z art. 245 § 1 pkt 2 O.p., odmówił uchylenia decyzji z dnia [...]. W uzasadnieniu wskazał, że nie stwierdził istnienia żadnej z przesłanek określonych w art. 240 § 1 tej ustawy. Podkreślił, że wywłaszczenie nieruchomości miało miejsce już po powstaniu obowiązku podatkowego po stronie skarżącego, który nabył spadek po zmarłej matce w dniu sporządzenia akty poświadczenia dziedziczenia tj. w dniu [...], gdyż z tym dniem nastąpiło przyjęcie spadku. Decyzję podatkową z dnia [...] wydano zatem prawidłowo, według stanu na dzień nabycia spadku. Oparto się przy tym na dokumentach przedłożonych przez samego podatnika, w tym – na deklaracji podatkowej, opisie mienia oraz wypisie z księgi wieczystej.
Odnośnie zgłoszonego w toku wznowionego postępowania wniosku o zastosowanie ulgi mieszkaniowej organ wyjaśnił, że podatnik nie załączył takiego wniosku do swego zeznania podatkowego, zatem nie było podstaw aby ulgę taką uwzględnić przy wymiarze podatku.
2.5. W odwołaniu od powyższej decyzji podatnik zarzucił organowi naruszenie art. 122 O.p. przez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W uzasadnieniu skupił się na kwestii niewyjaśnienia przesłanek do zastosowania ulgi mieszkaniowej, do której – jego zdaniem – miał prawo. Wskazał, że ujawnienie przez niego okoliczności, iż w dacie wydania decyzji wymiarowej miał prawo do skorzystania z powyższej ulgi spełnia przesłanki wznowienia postępowania przewidziane w art. 240 § 1 pkt 5 O.p.. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podatnik stwierdził, że ujawnione przez niego okoliczności faktyczne spełniają wszystkie cechy powyższej przesłanki, a mianowicie: są nowe, istniały w dniu wydania decyzji, są istotne dla sprawy i nie były znane organowi, który wydał decyzję. Organ powinien więc okoliczności te zweryfikować i jeśli uzna, że zaistniały podstawy zastosowania ulgi, wydać decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe w niższej wysokości. Raz jeszcze oświadczył, że mieszkał w budynku odziedziczonym po matce do czasu odebrania mu go w trybie egzekucyjnym, był i jest w nim zameldowany, nie zawarł żadnej umowy sprzedaży tego budynku ani nie jest adresatem żadnego aktu administracyjnego, mającego na celu odebranie prawa do tej nieruchomości. Podkreślił, że zdaje sobie sprawę z trudności związanych z sytuacją własnościową nieruchomości, ale nie zwalniało to organu od obowiązku wyjaśnienia tej kwestii przed wydaniem decyzji.
2.6. Organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, a w uzasadnieniu przedstawił szczegółowo dotychczas przebieg postepowania, zgromadzone dowody oraz omówił podstawy wznowieniowe, w szczególności przesłankę z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Podzielił ocenę dokonaną przez organ pierwszej instancji, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] nie istniały okoliczności nieznane organowi podatkowemu, dające podstawę do wznowienia postępowania. Nie istniała bowiem wówczas podstawa do zastosowania wobec podatnika ulgi z art. 16 u.p.s.d., gdyż o ulgę taką podatnik nie wystąpił. Organ przytoczył treść art. 17a ust. 1 oraz art. 16 u.p.s.d. podkreślając, że zastosowanie ulgi mieszkaniowej dla nabywców zaliczonych do I grupy uzależnione jest od ubiegania się o nią przez podatnika poprzez złożenie stosownego oświadczenia i zadeklarowania spełnienia warunków zawartych w powyższych przepisach. W tej sytuacji organ odwoławczy podkreślił, że chęć skorzystania przez skarżącego z ulgi podatkowej, wynikającej z art. 16 u.p.s.d. na obecnym etapie sprawy nie może być zakwalifikowana jako "nowa okoliczność w sprawie".
3. W skardze na decyzję odwoławczą podatnik zarzucił jej:
1) naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. przez nieuwzlędnienie przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania podatkowego,
2) naruszenie art. 122 oraz art. 187 § 1 i 191 O.p. przez niepodjęcie wszelkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy,
3) naruszenie zawartej w art. 121 O.p. zasady zaufania do organów podatkowych oraz zasady informowania o przepisach prawa podatkowego.
W oparciu o powyższe zarzuty sformułowano wniosek o uchylenie decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji. W uzasadnieniu skargi powtórzone zostały wywody i argumenty powołane w odwołaniu, a dodatkowo zarzucono, że organ podatkowy w 2011 r. nie poinformował skarżącego o możliwości skorzystania z ulgi mieszkaniowej, co pozostaje w całkowitej sprzeczności z zasadą prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz informowania o przepisach prawa podatkowego.
4. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swe dotychczasowe stanowisko. Raz jeszcze podkreślił, że w postępowaniu wymiarowym organ podatkowy nie miał podstaw prawnych do zastosowania ulgi mieszkaniowej, ponieważ podatnik się o nią nie ubiegał. Nie miał tez obowiązku informować podatnika o takiej uldze, skoro uprawnienie do skorzystania z niej wynika wprost z przepisów ustawy, z którymi podatnik mógł się zapoznać. Nadmienił ponadto, że skarżący sam stwierdził, że od 2011 r. nie mieszka z odziedziczonym budynku. Organ powołał się ponadto na wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r. sygn. akt I FSK 687/11, w którym wskazano, że "instytucja wznowienia postepowania nie może być wykorzystana do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy zakończonej decyzja ostateczną w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja tego zwykłego postępowania, lecz odrębne postepowanie nadzwyczajne, którego granice są ściśle ograniczone konkretną podstawą prawną wymienioną w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej". Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. organ podkreślił, że obowiązek organu zebrania dowodów i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy nie zwalnia strony od obowiązku współpracy z organem w toku postepowania, w tym także w zakresie gromadzenia dowodów. W szczególności art. 17a ust. 1 u.p.s.d. obliguje podatnika do złożenia w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego zeznania podatkowego o nabyciu rzeczy i praw majątkowych z załączeniem wszystkich dokumentów mających wpływ na określenie podstawy opodatkowania, w tym m. in. oświadczenia o spełnieniu warunków do zastosowania ulgi mieszkaniowej, czego podatnik nie uczynił.
5. Na rozprawie skarżący podtrzymał swą skargę i ponownie stwierdził, że wydanie decyzji wywłaszczeniowej przed decyzją ustalającą podatek od spadku stanowi podstawę do uchylenia decyzji podatkowej w trybie wznowienia postepowania, gdyż jest to nowy fakt, którego organ nie uwzględnił. Na pytanie Sądu wyjaśnił, że posługuje się adresem domu mieszkalnego, którego już nie ma, gdyż został rozebrany pod budowę autostrady. Oświadczył także, że sprawy wywłaszczeniowe nie są jeszcze zakończone, gdyż składał odwołania oraz skargi do WSA w Warszawie i do NSA.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6. Skarga nie może być uwzględniona, gdyż objęta nią decyzja i decyzja organu I in stancji nie naruszają prawa.
6.1. Wbrew zarzutowi skargi, organy obu instancji oparły swe rozstrzygnięcia na prawidłowo zgromadzonym, pełnym materiale dowodowym, który oceniły w sposób właściwy i zgodny z zasadami ogólnymi postępowania.
W tym zakresie trzeba wskazać, że skarżący oparł swe żądanie uchylenia (lub zmiany) decyzji podatkowej z dnia [...] na dwóch okolicznościach faktycznych, uzasadniających – jego zdaniem – wznowienie postępowania i wydanie nowej decyzji podatkowej. Początkowo podstawy takiej upatrywał w fakcie, że nieruchomość będąca przedmiotem spadkobrania została wywłaszczona. Do argumentacji tej powrócił na rozprawie.
W toku wznowionego postępowania powołał inną okoliczność, a mianowicie – prawo do ulgi mieszkaniowej, której nie uwzględniono przy wymiarze podatku. Na tej przesłance oparł zresztą cały wywód odwołania, a następnie – zarzuty pisemnej skargi wniesionej do Sądu (w pismach tych nie kwestionował oceny organów o braku przesłanki wznowienia opartej na fakcie wywłaszczenia nieruchomości).
6.2. Kwestię wywłaszczenia nieruchomości będącej przedmiotem spadku, wyjaśnił prawidłowo organ pierwszej instancji, w oparciu o zgromadzone we wznowionym postepowaniu dokumenty. Ustalił, że wydanie decyzji wywłaszczeniowej miało miejsce już po powstaniu obowiązku podatkowego, co nastąpiło z chwilą przyjęcia spadku przez podatnika, potwierdzonym notarialnym poświadczeniem dziedziczenia.
Należy zatem przypomnieć, że stosownie do art. 6 ust. 1 u.p.s.d. obowiązek podatkowy przy nabyciu mienia w drodze dziedziczenia powstaje z dniem nabycia spadku. Z kolei art. 7 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że "podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych w dniu nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Jeżeli przed dokonaniem wymiaru podatku nastąpi ubytek rzeczy spowodowany siłą wyższą, do ustalenia wartości przyjmuje się stan rzeczy w dniu dokonania wymiaru, a odszkodowanie za ubytek należne z tytułu ubezpieczenia wlicza się do podstawy wymiaru".
W realiach rozpoznawanej sprawy w chwili powstania obowiązku podatkowego nieruchomość pozostawała własnością spadkobierców zmarłej M. G. Późniejsze jej wywłaszczenie, co nastąpiło na krótko przed wydaniem decyzji podatkowej, nie mogło mieć żadnego wpływu na ustalenie podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku, skoro znaczenie prawne miał wyłącznie stan majątku z dnia powstania obowiązku podatkowego. Ten stan przedstawił sam podatnik w złożonym zeznaniu podatkowym, a organ przyjął zadeklarowane dane (w tym wartość poszczególnych składników nieruchomości) jako podstawę opodatkowania i wyliczenia podatku. Wydanej w tym przedmiocie decyzji podatnik nie zakwestionował. Na marginesie można jedynie nadmienić, że w przypadku gdyby wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło przed nabyciem spadku, przedmiotem spadkobrania byłyby środki pieniężne z tytułu odszkodowania orzeczonego decyzją wywłaszczeniową.
Zasadnie zatem organ podatkowy uznał, że okoliczność wywłaszczenia nieruchomości odziedziczonej przez skarżącego, nie stanowi przesłanki z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i nie daje podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji wymiarowej.
6.3. Podobnie prawidłowo oceniły organy obu instancji drugi argument, zgłoszony już w toku prowadzonego po wznowieniu postępowania, a mianowicie fakt, że skarżący nie skorzystał przy wymiarze podatku z ulgi mieszkaniowej, do której – jego zdaniem - miał prawo.
W odniesieniu do tej kwestii należy przez wszystkim powołać przepis art. 17a ust.1 u.p.s.d., zgodnie z którym "podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania".
Z kolei z art. 16 u.p.d.s. wynika, że ulga mieszkaniowa, przysługująca podatnikom pod określonymi warunkami, polega na niewliczeniu do podstawy opodatkowania wartości odziedziczonego budynku lub lokalu mieszkalnego do łącznej wysokości nieprzekraczającej 110 m2 ich powierzchni użytkowej.
Z powyższych uregulowań wynika, że podatnik, obowiązany dołączyć do zeznania dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania, winien zgłosić organowi zamiar skorzystania z ulgi mieszkaniowej i przedłożyć dokumenty niezbędne do jej uwzględnienia przy wymiarze podatku.
Nie budzi żadnych wątpliwości, że podatnik do powyższego wymogu nie zastosował się. Tym samym organ podatkowy, wydając decyzję z dnia [...], nie miał żadnej podstawy do uwzględnienia ulgi mieszkaniowej, o którą podatnik się nie ubiegał. Należy przypomnieć, że korzystanie z ulg podatkowych jest uprawnieniem podatnika a nie jego obowiązkiem. Organ nie może więc uwzględniać prawa do ulgi z urzędu, wobec braku podstawy prawnej do takiego działania. Nie można także oczekiwać od organu, aby pouczał strony o przysługujących jej ewentualnie ulgach, skoro o udzielenie takiej informacji sama strona nie zwróciła się do organu w toku postępowania., a obowiązek wyjaśniania przepisów prawa podatkowego (art. 121 § 2 O.p.) obejmuje przepisy pozostające w związku z prowadzonym postępowaniem, czyli te, które organ zastosował jako podstawę wydania decyzji wymiarowej. Sąd uznał zatem, że nie doszło do naruszenia zasad sformułowanych w art. 121 § 1 i § 2 O.p.
Chęć skorzystania z ulgi mieszkaniowej skarżący zgłosił dopiero w piśmie z dnia 12 stycznia 2015 r. w toku wznowionego postępowania, a więc niemal po 4 latach od wydania decyzji wymiarowej. Okoliczności tej nie można więc uznać za nowy fakt, który dopiero teraz wyszedł na jaw. Ne stanowi on więc nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. i nie może być podstawą uchylenia decyzji wymiarowej.
6. 4. Z tego też powodu nie można zarzucić zaskarżonej decyzji, że wydana została bez dokładnego ustalenia, czy ulga mieszkaniowa w ogóle skarżącemu przysługiwała. Ustaleń takich musiałby dokonać organ podatkowy w postępowaniu zwykłym, gdyby podatnik zadeklarował wówczas zamiar skorzystania z tej ulgi. W niniejszej sprawie, w której przedmiotem oceny Sądu jest zgodność z prawem decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania, w więc w trybie nadzwyczajnym, istota rozstrzygnięcia sprowadza się do ustalenia przesłanek wznowienia, a nie do przeprowadzenia ponownego postępowania podatkowego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnymj jak również w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że tryb nadzwyczajny nie może polegać na ponownym rozpoznaniu sprawy, gdyż jest to nie do pogodzenia z zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
Tak więc przeprowadzanie dowodów co do podstawy zastosowania ulgi mieszkaniowej wykracza poza zakres postępowania w trybie wznowieniowym w niniejszej sprawie. Niezależnie jednak od tego warto zwrócić uwagę na dwie kwestie. Po pierwsze – dwie okoliczności faktyczne, na jakie powołał się skarżący jako na przesłanki wznowieniowe, wzajemnie się wykluczają, bo skoro przedmiotem spadkobrania była nieruchomość już wywłaszczona to nie mogła być zamieszkiwana przez skarżącego, co wykluczało możliwość skorzystania z ulgi mieszkaniowej. Po drugie – skarżący w żadnym z pism nie sprecyzował, czy w dacie nabycia spadku mieszkał w budynku odziedziczonym po zmarłej matce. Podawał jedynie, że mieszkał w nim do 2011 r. do czasu usunięcia go w trybie egzekucji administracyjnej. Z dokumentów znajdujących się w aktach (zwłaszcza z postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] o odmowie wydania zaświadczenia) wynika, że do wyegzekwowania obowiązku wydania nieruchomości poprzez jej odebranie i opróżnienie lokalu oraz innych pomieszczeń doszło w dniach 18-24 maja 2011 r., a więc przed nabyciem spadku przez skarżącego. W tym kontekście twierdzenie skarżącego, że był uprawniony do skorzystania z ulgi mieszkaniowej, pozostaje w sprzeczności ze stanem faktycznym.
7. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o oddaleniu skargi, jako nieuzasadnionej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI