I SA/Gl 731/25

I SA/Gl 731/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Mikołaj Darmosz
Paweł Kornacki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 130 par. 1 pkt 6, art. 240 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury, Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Protokolant Nikola Bartosik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi D. sp. z o.o. sp. komandytowa w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 14 marca 2025 r. nr SKO.FP.41.4/19/2025/337 w przedmiocie odmowy uchylenia w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2021 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
1. Spółka D. sp. z o.o. sp. komandytowa w L. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 14 marca 2025 r., SKO.FP.41.4/19/2025/337 w przedmiocie wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją tego samego organu z 22 czerwca 2022 r., nr SKO.FP.41/226/2022/6176.
2. Stan sprawy.
2.1. Prezydent Miasta R. decyzją z 11 marca 2022 r., [...] określił dla skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2021 r. w kwocie 19.525 zł. Zakwestionował zasadność deklarowanego przez skarżącą zwolnienia budynku i gruntu z opodatkowania na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1170, ze zm.), w okresie od stycznia do marca 2021 r.
2.2. Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Kolegium decyzją z 22 czerwca 2022 r., nr SKO.FP/41.4.226/2022/6176 utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Kolegium orzekało w składzie: Przewodniczący zespołu R.Z., Członek zespołu G.N., Członek zespołu G.M.
2.3. W piśmie z 17 września 2024 r. spółka wniosła o wznowienie przedmiotowego postępowania podatkowego. Wskazała na nowe okoliczności, o których stanowi art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, ze zm. – dalej: o.p.).
2.4. Postanowieniem z 3 grudnia 2024 r. Kolegium na podstawie art. 243 § 1 o.p. wznowiło postępowanie podatkowe.
2.5. Decyzją z 6 grudnia 2024 r., nr SKO.FP/41.4/575/2024/16856 Kolegium odmówiło uchylenia decyzji wymiarowej z 22 czerwca 2022 r. z uwagi na "niestwierdzenie istnienia przesłanki wznowieniowej". Orzekało w składzie: Przewodniczący zespołu T.G., Członek zespołu A.M., Członek zespołu A.G.
2.6. Po rozpatrzeniu odwołania spółki, Kolegium decyzją z 14 marca 2025 r., nr SKO.FP.41.4/19/2025/337 utrzymało w mocy własną decyzję z 6 grudnia 2024 r. Kolegium orzekało w składzie: Przewodniczący zespołu A.K., Członek zespołu A.J., Członek zespołu R.Z.
2.7. W skardze spółka zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 240 § 1 pkt 5 i 6 o.p. polegające na uznaniu braku istnienia przesłanek do wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium;
2) naruszenie przepisów postępowania podatkowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 122, art. 124, art. 187 § 1 i 2, art. 191 i art. 194 o.p.;
3) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2024 r. poz. 1292, ze zm.).
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
2.8. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
4. Skarga okazała się skuteczna, ale z innych powodów aniżeli w niej zawarte. Stosownie bowiem do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania).
Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Sprawowanie przez sądy administracyjne wymiaru sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej polega na obowiązku wojewódzkiego sądu administracyjnego sformułowania kompleksowej oceny prawnej, czy proces podjęcia decyzji stosowania prawa przez organ administracji publicznej był prawidłowy (por. uzasadnienie uchwały NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09. Powoływane orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
5. Sąd dostrzegł z urzędu, że w sprawie wystąpiła jedna z podstaw wznowienia postępowania, tj. podstawa wymieniona w art. 240 § 1 pkt 3 o.p. Zgodnie z tym przepisem, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu, stosownie do art. 130-132 tej ustawy. Jak stanowi natomiast art. 130 § 1 pkt 6 o.p. m.in. członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
6. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z 14 marca 2025 r., która została podpisana przez trzyosobowy skład, tj. A.K. (Przewodnicząca składu), A.J. (Członek zespołu) oraz R.Z. (Członek zespołu). Decyzja ta utrzymywała w mocy decyzję Kolegium z 6 grudnia 2024 r., którą to decyzją odmówiono uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium z 22 czerwca 2022 r. w sprawie określenia skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2021.
Decyzję z 22 czerwca 2022 r. Kolegium wydało w składzie: R.Z. (Przewodniczący zespołu), G.N. (Członek zespołu) i G.M. (Członek zespołu).
Zatem, w wydaniu decyzji ostatecznej w sprawie wymiarowej z 22 czerwca 2022 r., jak i w wydaniu zaskarżonej do Sądu decyzji z 14 marca 2025 r. (decyzja Kolegium wydana w drugiej instancji w trybie wznowieniowym) brała udział ta sama osoba: R.Z.
Należało zatem rozważyć, czy zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 130 § 1 pkt 6 o.p., czyli uzasadniająca wyłącznie m.in. członka samorządowego kolegium odwoławczego od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
7. Zdaniem Sądu obawa braku obiektywizmu i zaistnienie tym samym określonej w tym przepisie przesłanki zachodzi też w sytuacji, w której osoba biorąca udział w wydaniu decyzji w trybie zwyczajnym bierze taki sam udział w postępowaniu nadzwyczajnym, którego celem jest ocena prawidłowości wcześniejszej decyzji. Istotą instytucji wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została zakończona decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistniały określone w Ordynacji podatkowej podstawy wznowienia postępowania.
Udział konkretnej osoby w wydaniu decyzji ostatecznej w postępowaniu zwyczajnym uniemożliwia tej samej osobie - jako członkowi samorządowego kolegium odwoławczego – udział w postępowaniu wznowionym. Za takim stanowiskiem przemawia konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy oraz sprawiedliwość proceduralna związana z bezstronnością w rozpatrywaniu sprawy. To właśnie wyeliminowaniu wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu danej sprawy służy możliwość wyłączenia danej osoby od udziału w tej sprawie. Zawarte w art. 130 § 1 pkt 6 o.p. sformułowanie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy bowiem nie tylko orzekania w postępowaniu instancyjnym, a zatem w relacji organ pierwszej instancji - organ odwoławczy, ale także w relacji: postępowanie zwykłe - postępowania nadzwyczajne (w tym: postępowanie wznowione), zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej. Celem art. 130 § 1 pkt 6 o.p. jest uniknięcie sytuacji, w której treść rozstrzygnięcia decyzji wydanej przez członka organu kolegialnego mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby, wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Wskazany przepis należy interpretować w ten sposób, aby usunąć wszelkie obawy, że ocena nie będzie obiektywna.
Takie rozumienie rozpatrywanej sytuacji prawnej ma już ugruntowaną pozycję w orzecznictwie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 marca 2023 r., I GSK 795/19; 1 czerwca 2022 r., III FSK 190/22; 18 maja 2021 r., III FSK 3501/21; 16 kwietnia 2020 r., II FSK 2486/19; 29 listopada 2019 r., II FSK 1381/19; 7 lutego 2019 r., II FSK 432/17; 8 lutego 2018 r., I FSK 525/16; 4 lipca 2017 r., II FSK 506/17; 31 maja 2016 r., I FSK 1965/14; 2 lutego 2016 r., II GSK 1569/14; 27 października 2015 r., I FSK 1133/14).
8. W warunkach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że udział w składzie orzekającym Kolegium, wydającego decyzję w drugiej instancji po wznowieniu postępowania, R.Z. - Członka zespołu, który w składzie orzekającym wydającym 22 czerwca 2022 r. decyzję ostateczną w trybie zwyczajnym pełnił funkcję Przewodniczącego zespołu, stanowi naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 o.p.
Tym samym realizuje przesłankę wznowienia postępowania podatkowego przewidzianą w art. 240 § 1 pkt 3 o.p.
W konsekwencji, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., który stanowi, że Sąd uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tego rodzaju naruszenie prawa determinuje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego czy uchybienie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Uregulowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. ma bowiem na względzie ochronę obiektywnego porządku prawnego (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, art. 145, teza 6; J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, art. 145, teza 5 - z odwołaniem się do uzasadnienia uchwały NSA z 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04).
9. Rodzaj stwierdzonego naruszenia prawa przez Kolegium powoduje zarazem, że przedwczesna jest sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zarzutów skargi, które dotyczą istoty sprawy. Z charakteru kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie naruszenia prawa uzasadniającego wznowienie postępowania, podobnie jak nieważności decyzji lub postanowienia, czyni przedwczesną merytoryczną ocenę zarzutów zawartych we wniesionej przez stronę skardze. Ocena sądu w innych kwestiach w istocie rzeczy prowadziłaby do zmiany funkcji pełnionych przez administrację i sądownictwo administracyjne. De facto orzeczenie sądu zastępowałoby decyzję organu odwoławczego, która jak dotąd nie została wydana w prawidłowo ukształtowanym składzie.
10. W ponownie prowadzonym postępowaniu Kolegium wyeliminuje dostrzeżone przez Sąd uchybienie procesowe i rozstrzygnie o zasadności odwołania spółki w składzie wykluczającym wątpliwości co do bezstronności organu drugiej instancji.
11. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 697 zł złożył się wpis od skargi (200 zł), opłata skarbowa od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (480 zł) ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).