I SA/Gl 730/24

I SA/Gl 730/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-12-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury /sprawozdawca/
Anna Rotter
Piotr Pyszny /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 15 par. 1, art. 26e par. 1, art. 33 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Pyszny, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury (spr.), Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 24 kwietnia 2024 r. nr SKO.FE/41.4/25/2024/5868 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Przedmiotem skargi C sp. z o.o. w L. (dalej: skarżąca, spółka, zobowiązana) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji, Kolegium) z dnia 24 kwietnia 2024 r. o nr SKO.FE/41.4/25/2024/5868 utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta J. (dalej: organ pierwszej instancji, wierzyciel, Prezydent) z dnia 18 stycznia 2024 r. nr [...] dotyczące oddalenia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Postępowanie przed organami administracji.
2.1. Z akt sprawy wynika, że wobec zobowiązanej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, obejmujące niezwrócone dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w roku 2019, wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem.
W piśmie z dnia 12 października 2023 r. Prezydent skierował do zobowiązanej upomnienie, w którym wezwano do zapłaty kwoty dotacji wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych i wraz z kosztami upomnienia. Następnie w dniu 12 grudnia 2023 r. wobec spółki wystawione zostały tytuły wykonawcze.
2.2. Pismem z dnia 3 stycznia 2024 r. pełnomocnik zobowiązanej wniósł zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Powołując art. 33 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz.U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: u.p.e.a., ustawa egzekucyjna) zarzucił:
- brak doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego;
- błędne określenie daty powstania ewentualnej należności pieniężnej oraz daty początkowej naliczania odsetek w części "D.1. – D.67" tytułu wykonawczego, bowiem we wskazanym czasokresie nie została jeszcze spółce doręczona jakakolwiek decyzja;
- błędne określenie czasokresów naliczania odsetek, tj. z pominięciem art. 54 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, dalej: O.p.);
- błędne oznaczenie wierzyciela w rubryce "E.1." tytułu wykonawczego, gdyż zdaniem pełnomocnika wierzycielem jest "Miasto J." a nie "Prezydent Miasta", który pełni wyłącznie rolę jego organu;
- brak doręczenia zobowiązanej upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., a to z uwagi na fakt, iż pismo doręczone spółce w dniu 23 października 2023 r. nie spełnia wymogów formalnych, określonych w przepisach wykonawczych, w szczególności nie zawiera oznaczenia okresu, którego dotyczy należność objęta tytułem wykonawczym.
Uzasadniając zarzuty pełnomocnik wskazał, że działania organu egzekucyjnego dokonane zostały z naruszeniem przepisów prawa, co winno skutkować uchyleniem tytułu wykonawczego oraz umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Pełnomocnik podnosił, że odpis tytułu wykonawczego stanowi uwierzytelnioną kopię, co pozwala na dokonanie jego weryfikacji. Tymczasem w niniejszej sprawie spółce doręczono jedynie elektroniczny wydruk tytułu wykonawczego, co nie pozwala ustalić, czy widnieją na nim jakiekolwiek podpisy, zwłaszcza zaś podpisy osób umocowanych do działania w imieniu wierzyciela. Z tego powodu pełnomocnik zarzucił nieistnienie tytułu wykonawczego.
Dalej pełnomocnik stwierdził, że w rubrykach D.3. – D.4 tytułu wykonawczego wskazano błędnie, że podstawa obowiązku wynika z mocy prawa, tj. z art. 252 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 1634, dalej: u.f.p.), podczas gdy przepis ten stanowi jedynie źródło pewnej abstrakcyjnej powinności, która wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. Co więcej, w części "D" tytułu wykonawczego nie wskazano decyzji administracyjnej ani innego orzeczenia, które by mogły stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Z uwagi na to pełnomocnik zakwestionował istnienie obowiązku zapłaty należności pieniężnej.
Pełnomocnik także wskazywał, że w tytule wykonawczym błędnie wskazano daty powstania należności pieniężnych, a także daty początkowe naliczania odsetek. Wadliwie określono też sam sposób naliczania odsetek oraz błędnie oznaczono wierzyciela, który jest jedynie reprezentantem jednostki samorządu terytorialnego. Końcowo stwierdził, że doręczone pismo zatytułowane "Upomnienie" nie zawierało okresu, którego dotyczy należność nim objęta i w konsekwencji nie spełniało ono wymogów, określonych w art. 15 ustawy egzekucyjnej dla tego typu pism.
2.3. Powołanym wyżej postanowieniem organ pierwszej instancji oddalił zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
W tych ramach organ wskazał, iż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostało doręczone spółce w dniu 27 grudnia 2023 r. Tytuł wykonawczy sporządzono w formie wydruku dokumentu elektronicznego i opatrzono pieczęcią, o której mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a. Dlatego też zdaniem Prezydenta nie można zgodzić się z zarzutem, iż nie zostały spełnione kryteria, o których mowa w art. 26b ustawy egzekucyjnej.
Następnie wierzyciel zwrócił uwagę, że zobowiązana błędnie odczytała zapisy w odpisie tytułu wykonawczego. Art. 252 u.f.p. oznaczony w rubryce D.1. powołany został jako akt normatywny, zaś podstawę obowiązku wskazano w rubryce D.3. i D.4. i jest nią decyzja administracyjna Prezydenta. Niezasadny jest w związku z tym zarzut niewskazania w tytule wykonawczym podstawy jego wystawienia.
Odnośnie zarzutu wskazania w tytule wykonawczym błędnej daty powstania należności wierzyciel wskazał, że daty te zostały określone w wydanych decyzjach o zwrocie dotacji. Nadto, określając odsetki na dzień wystawienia tytułu wykonawczego zastosowane zostały tzw. okresy bez odsetkowe, zgodnie z art. 54 O.p.
Końcowo Prezydent zwrócił uwagę, że również chybiony jest zarzut błędnego określenia wierzyciela w tytule wykonawczym. Podmiotem, któremu zobowiązana jest winna określone środki pieniężne, jest bowiem Miasto J., co zostało wykazane w rubryce E.16. Natomiast Prezydent występuje w roli reprezentanta Miasta, które samo – jako Miasto – nie może występować w imieniu własnym. Wierzyciel zaznaczył też, że zobowiązanej doręczono upomnienie, w którym wskazano na kwotę należności głównej, zaś kwoty oraz daty naliczania odsetek podano, odsyłając do wydanej decyzji.
2.4. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik zobowiązanej wniósł o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uznanie zarzutów na postępowanie egzekucyjne, zarzucając naruszenie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutów w sytuacji, gdy:
- zobowiązanej nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego;
- w części D.1.- D.67. tytułu wykonawczego błędnie określono daty powstania ewentualnej należności pieniężnej jak również daty początkowe naliczania odsetek, zaś odsetki mogłyby zostać naliczane dopiero od dnia doręczenia ostatecznej decyzji;
- błędnie określono czasokresy naliczania odsetek, tj. z pominięciem regulacji wynikającej z art. 54 O.p.;
- w rubryce E.1. tytułu wykonawczego w sposób błędny wskazano wierzyciela, albowiem jest nim Miasto J., a nie Prezydent Miasta, który pełni wyłącznie rolę jego organu;
- nie zostało doręczone pisemne upomnienie o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., gdyż pismo doręczone spółce nie spełnia wymogów właściwych dla upomnienia.
2.5. Zaskarżonym postanowieniem Kolegium utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta o oddaleniu zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym.
Organ drugiej instancji opisał w pierwszej kolejności dotychczasowy przebieg postępowania a następnie zwrócił uwagę na przewidziane w ustawie egzekucyjnej podstawy zarzutów w egzekucji administracyjnej, określone w art. 33 § 2 u.p.e.a.
Dalej Kolegium zwróciło uwagę, że jak wynika z informacji udzielonej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego L. (dalej także: organ egzekucyjny), odpis tytułu wykonawczego doręczono spółce w dniu 27 grudnia 2023 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 21 grudnia 2023 r. Odpis tytułu wykonawczego został sporządzony w formie dokumentu elektronicznego, zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a. Do organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy został przekazany drogą elektroniczną zgodnie z art. 26 § 1c ustawy egzekucyjnej. Tym samym w ocenie organu drugiej instancji bezzasadny jest zarzut braku doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego.
Bezzasadny jest również zdaniem Kolegium zarzut, iż w części D.1-D.67 tytułu wykonawczego błędnie określono daty powstania ewentualnej należności pieniężnej, jak również daty początkowe naliczania odsetek, albowiem we wskazanym czasie stronie nie została jeszcze doręczona żadna decyzja, a w konsekwencji, w myśl art. 252 ust. 1 i 6 u.f.p., odsetki mogłyby być naliczane dopiero od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. Kolegium zwróciło uwagę, iż w części "D." tytułu wykonawczego w polu "4." - identyfikacja podstawy prawnej obowiązku - została wskazana sygnatura decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę obowiązku uiszczenia należności pieniężnej, natomiast w polu "5." - data wydania orzeczenia - została wskazana data wydania decyzji administracyjnej. Ponadto, zgodnie z obowiązującym wzorem TW-1(5) stosowanym w egzekucji należności pieniężnych data wskazana przez stronę jako błędna oznacza początek okresu, którego dotyczy należność pieniężna, tj. w niniejszym przypadku odpowiada dacie wypłaty pierwszej transzy dotacji za 2019 r. Analogicznie, tytuł wykonawczy zawiera datę końcową okresu, którego dotyczy należność pieniężna, tj. datę wypłaty ostatniej transzy dotacji za 2019 r. Dodatkowo w tytule wykonawczym dokładnie zostały wskazane poszczególne daty, od których naliczane są odsetki, które jednocześnie określone są w ostatecznej decyzji określającej istnienie obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Powołując się na przepisy u.f.p. Kolegium zwróciło uwagę, że w rozpatrywanej sprawie należność dotyczy dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, zatem odsetki od dotacji podlegającej zwrotowi nalicza się począwszy od dnia ich przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Nadto, wbrew twierdzeniom spółki, organ zastosował okresy bez odsetkowe, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 3 oraz pkt 7 O.p.
Kolegium nie podzieliło także zarzutu błędnego oznaczenia wierzyciela, wskazując na treść art. 1a pkt 13 u.p.e.a. oraz art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zaznaczyło, że w sprawie obowiązki podlegające egzekucji wynikają z decyzji, dlatego w świetle ww. przepisów wierzycielem jest Prezydent Miasta, jako organ pierwszej instancji.
Końcowo Kolegium podniosło, że upomnienie zostało niewątpliwie doręczone zobowiązanej, co nastąpiło w dniu 23 października 2023 r. W upomnieniu tym oznaczono kwotę należności głównej, tj. 80.561,69 zł, natomiast sygnatura upomnienia wyraźnie wskazywała na okres czasu, którego należność dotyczy. Ponadto, upomnienie odsyłało do wydanej decyzji, która jest ostateczna i znajduje się w obrocie prawnym. Dodatkowo Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 24 października 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 545/23 WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki na decyzję SKO, dotyczącą zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wypłaconej w 2019 r.
3. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
3.1. W skardze na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika - adwokata, zaskarżając je w całości, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pełnomocnik zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
a) art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. Z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, poprzez bezkrytyczne powielenie stanowiska Prezydenta, co narusza prawo skarżącej do dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia sprawy, gwarantowane przez przepisy k.p.a.;
b) art. 34 § 2 pkt 2 lit. a w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej i brak uwzględnienia zarzutów strony w sytuacji, gdy:
- zobowiązanej nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego;
- w części D.1.- D.67. błędnie określono daty powstania ewentualnej należności pieniężnej, jak również daty początkowe naliczania odsetek, albowiem we wskazanym czasokresie skarżącej nie została jeszcze doręczona żadna decyzja, a w konsekwencji, w myśl art. 252 ust. 1 i 6 u.f.p. odsetki mogłyby być naliczane dopiero od dnia doręczenia ostatecznej decyzji;
- błędnie określono czasokresy naliczania odsetek, tj. z pominięciem regulacji wynikającej z art. 54 O.p.;
- w rubryce E.1. w sposób błędny wskazano wierzyciela, albowiem zgodnie z treścią decyzji wskazanej jako podstawa prawna obowiązku wierzycielem jest Miasto J., a nie Prezydent Miasta, który pełni wyłącznie rolę jego organu;
- skarżącej nie zostało doręczone pisemne upomnienie o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., z uwagi na fakt, iż pismo doręczone stronie w dniu 1 grudnia 2023 r. nie spełnia wymogów formalnych, określonych w przepisach wykonawczych, w szczególności nie zawiera oznaczenia okresu, którego dotyczy należność objęta tytułem wykonawczym.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej przede wszystkim akcentował, że spółce nie doręczono odpisu tytułu wykonawczego, a jedynie jego elektroniczny wydruk. Odpis tytułu wykonawczego sporządzany jest na zasadach określonych w art. 26b u.p.e.a. i stanowi uwierzytelnioną kopię oryginalnego tytułu wykonawczego, dzięki czemu możliwe jest poddanie go weryfikacji. Tymczasem dokument doręczony skarżącej nie pozwala ustalić, czy na tytule widnieją jakiekolwiek podpisy, jak również czy są to podpisy osób należycie umocowanych do działania po stronie wierzyciela oraz organu egzekucyjnego, co z kolei prowadzi do wniosku, iż nie ma pewności, że tytuł wykonawczy został w ogóle podpisany oraz czy został podpisany w sposób prawidłowy,
jak również nie można przesądzić o jego rzeczywistej treści i formie. Z tego powodu zasadny jest zarzut nieistnienia tytułu wykonawczego. Zdaniem pełnomocnika, do tej kwestii nie odniesiono się w skarżonym postanowieniu Kolegium.
Ponadto pełnomocnik skarżącej podnosił, że błędnie wskazano daty powstania należności pieniężnych, tj. dnia 17 stycznia 2019 r. a co za tym idzie - również daty początkowe naliczania odsetek. Data ta pochodzi z okresu, kiedy skarżącej nie została jeszcze doręczona stosowna decyzja administracyjna, w której skonkretyzowany zostałby obowiązek fiskalny, a w konsekwencji, w myśl art. 110 k.p.a., nie wiązała ona organu. Do chwili skutecznego doręczenia stronie decyzja nie wchodzi bowiem do obrotu prawnego. Co istotne, przywołane wyżej daty pochodzą sprzed momentu wszczęcia postępowania administracyjnego, co miało miejsce w dniu 24 lipca 2020 r., data doręczenia zawiadomienia: 4 sierpnia 2020 r. Wierzyciel oznaczył zatem datę wymagalności należności na dzień, w którym ewentualne istnienie tej należności nie było jeszcze nawet przedmiotem jego zainteresowania. Czynność tę uznać trzeba za bezwzględnie niedopuszczalną i sprzeczną z podstawowymi zasadami, rządzącymi postępowaniem administracyjnym.
Zdaniem pełnomocnika sam sposób naliczania odsetek również został błędnie określony przez wierzyciela. Pomijając fakt nieprawidłowego określenia daty początkowej naliczania odsetek z powodu wadliwego określenia daty powstania należności pieniężnej, nieuwzględniona została w tym zakresie regulacja art. 54 O.p.
Po raz kolejny pełnomocnik skarżącej stwierdził, że tytuł wykonawczy błędnie identyfikuje wierzyciela w sytuacji, gdy oznaczony w nim Prezydent Miasta jest jedynie reprezentantem jednostki samorządu terytorialnego a nie podmiotem uprawnionym do żądania na jego rzecz jakichkolwiek środków.
Pełnomocnik następnie zaakcentował, że tytuł wykonawczy jest dokumentem ściśle sformalizowanym i każda jego niezgodność z treścią decyzji, na podstawie której został wystawiony, uzasadniać winna uznanie zasadności zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów.
Końcowo pełnomocnik stwierdził, że zobowiązanej nie zostało doręczone pisemne upomnienie. Zwrócił uwagę, iż Kolegium odniosło się do części tego zarzutu, lecz ograniczyło się jedynie do stwierdzenia, że upomnienie niewątpliwie doręczono. Meritum podniesionego zarzutu stanowi zaś nie sama czynność doręczenia, lecz brak spełnienia przez pismo nazwane "Upomnieniem" kryteriów, pozwalających na zakwalifikowanie go jako upomnienia w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a. Przywołując stosowne regulacje prawne pełnomocnik podniósł, że pismo mające stanowić upomnienie w szczególności nie zawierało okresu, którego dotyczyła należność nim objęta.
3.2. Odpowiadając na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację, zaprezentowaną w zaskarżonym postanowieniu.
4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4.1. Skarga okazała się niezasadna, albowiem uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. ...., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który to wyjątek nie ma w niniejszej sprawie zastosowania).
4.2. Przedmiotem sporu jest zasadność postanowienia Kolegium w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, zgłoszonych przez skarżąca.
4.3. Rozważając sporne zagadnienie na wstępie przypomnieć trzeba, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a.
Z przepisów tych wynika, że w toku postępowania organy administracji obu instancji, powinny podejmować (art. 7 K.p.a.) wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przestrzegając statuowanej tym przepisem zasady praworządności, mają też obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.) Ponadto stosownie do art. 80 K.p.a. organy administracji obu instancji oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona i w tym celu są obowiązane zebrać i rozpatrzyć - zgodnie z art. 77 § 1 K.p.a. - cały materiał dowodowy.
Zgodnie natomiast z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Konsekwentnie zgodnie z art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w I instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji.
Istota wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności sprowadza się do spoczywającego na organie odwoławczym obowiązku ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. W praktyce oznacza to, iż organ II instancji ma obowiązek po pierwsze, ocenić prawidłowość decyzji organu I instancji, po drugie zaś rozpoznać sprawę na nowo biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie orzekania przez ten organ. Na organie odwoławczym spoczywa przy tym również obowiązek ustosunkowania się do zgłoszonych w złożonym środku zaskarżenia zarzutów i wniosków. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności sytuacja, w której organ rozpoznając odwołanie w uzasadnieniu ostatecznej decyzji nie ustosunkuje się tylko do niektórych z zarzutów zawartych w odwołaniu, zwłaszcza tych dotyczących kwestii nie mających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Bez wątpienia jednak naruszeniem zasady dwuinstancyjności będzie sytuacja, w której organ odwoławczy pominie rozpoznanie sprawy na skutek wniesienia odwołania lub nie przeprowadzi ponownego rozpoznania sprawy (por. wyrok NSA z 8 stycznia 2019 r. II OSK 259/17).
Skład orzekający podziela także stanowisko WWSA w Gdańsku wyrażone w wyroku z dnia 4 grudnia 2024 r. II SA/Gd 801/24, zgodnie z którym nie jest naruszeniem zasady dwuinstancyjności sytuacja, w której organ rozpoznając odwołanie w uzasadnieniu ostatecznej decyzji nie ustosunkuje się tylko do niektórych z zarzutów zawartych w odwołaniu, zwłaszcza tych dotyczących kwestii nie mających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Bez wątpienia jednak naruszeniem zasady dwuinstancyjności będzie sytuacja, w której organ odwoławczy pominie rozpoznanie sprawy na skutek wniesienia odwołania lub nie przeprowadzi ponownego rozpoznania sprawy.
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazać należy, ze analiza akt administracyjnych jak i uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że Kolegium wydając decyzję nie ograniczyło się wyłącznie do powtórzenia argumentacji organu I instancji. Tym samym nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.) poprzez bezkrytyczne powielenie stanowiska przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu i nierozpoznanie merytorycznie sprawy w dwóch instancjach.
4.4. Dalej wskazać należy, iż zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Jego celem jest weryfikacja czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności.
Zainicjowanie postępowania egzekucyjnego następuje w okolicznościach wskazanych w art. 6 § 1 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych (...). Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, którego podstawą w świetle art. 33 § 2 u.p.e.a. jest:
1) nieistnienie obowiązku,
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu,
3) błąd co do zobowiązanego,
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane,
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części,
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a) i b).
4.5. W rozpoznawanej sprawie spółka zgłosiła zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne powołując się na art. 34 § 2 pkt 2 lit. a w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia wskazać należy, że Sąd nie podzielił zarzutów skargi.
W pierwszej kolejności podnieść należy, iż bezzasadny okazał się zarzut braku doręczenia zobowiązanej odpisu tytułu wykonawczego, albowiem z informacji udzielonej przez organ egzekucyjny odpis tytułu wykonawczego doręczono spółce w dniu 27 grudnia 2023 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 21 grudnia 2023 r. Odpis tytułu wykonawczego został sporządzony w formie dokumentu elektronicznego, zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a. Do organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy został przekazany drogą elektroniczną zgodnie z art. 26 § 1c ustawy egzekucyjnej.
4.6. Sąd nie podzielił również zarzutu strony skarżącej, iż w części D.1-D.67 tytułu wykonawczego błędnie określono daty powstania ewentualnej należności pieniężnej, jak również daty początkowe naliczania odsetek, albowiem we wskazanym czasie stronie nie została jeszcze doręczona żadna decyzja, a w konsekwencji, w myśl art. 252 ust. 1 i 6 u.f.p., odsetki mogłyby być naliczane dopiero od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. Kolegium zwróciło uwagę, iż w części "D." tytułu wykonawczego w polu "4." - identyfikacja podstawy prawnej obowiązku - została wskazana sygnatura decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę obowiązku uiszczenia należności pieniężnej, natomiast w polu "5." - data wydania orzeczenia - została wskazana data wydania decyzji administracyjnej. Ponadto, zgodnie z obowiązującym wzorem TW-1(5) stosowanym w egzekucji należności pieniężnych data wskazana przez stronę jako błędna oznacza początek okresu, którego dotyczy należność pieniężna, tj. w niniejszym przypadku odpowiada dacie wypłaty pierwszej transzy dotacji za 2019 r. Analogicznie, tytuł wykonawczy zawiera datę końcową okresu, którego dotyczy należność pieniężna, tj. datę wypłaty ostatniej transzy dotacji za 2019 r. Dodatkowo w tytule wykonawczym dokładnie zostały wskazane poszczególne daty, od których naliczane są odsetki, które jednocześnie określone są w ostatecznej decyzji określającej istnienie obowiązku zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Zdaniem Sądu, trafnie w zaskarżonym postanowieniu organ drugiej instancji zwrócił uwagę, powołując się na przepisy u.f.p., że w rozpatrywanej sprawie należność dotyczy dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, zatem odsetki od dotacji podlegającej zwrotowi nalicza się począwszy od dnia ich przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Nadto, wbrew twierdzeniom spółki, organ zastosował okresy bez odsetkowe, o których mowa w art. 54 § 1 pkt 3 oraz pkt 7 O.p.
4.7. Skarżąca nie wykazała także, iż doszło do błędnego oznaczenia wierzyciela, choć jej zdaniem, wskazując na treść art. 1a pkt 13 u.p.e.a. oraz art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a. podniosła, że w niniejszej sprawie obowiązki podlegające egzekucji wynikają z decyzji, dlatego w świetle ww. przepisów wierzycielem jest Prezydent Miasta, jako organ pierwszej instancji. Podmiotem, któremu zobowiązana jest winna określone środki pieniężne, jest bowiem Miasto J., co zostało wykazane w rubryce E.16. Natomiast Prezydent występuje w roli reprezentanta Miasta, które samo – jako Miasto – nie może występować w imieniu własnym. Obowiązki podlegające egzekucji wynikają z bowiem z decyzji, dlatego w świetle ww. przepisów wierzycielem jest Prezydent Miasta, jako organ pierwszej instancji.
4.8. W ocenie Sądu zasadnie także twierdzi Kolegium, że w rozpoznawanej sprawie upomnienie zostało niewątpliwie doręczone zobowiązanej, co nastąpiło w dniu 23 października 2023 r. W upomnieniu tym oznaczono kwotę należności głównej, tj. 80.561,69 zł, natomiast sygnatura upomnienia wyraźnie wskazywała na okres czasu, którego należność dotyczy. Ponadto, upomnienie odsyłało do wydanej decyzji, która jest ostateczna i znajduje się w obrocie prawnym. Trafnie również Kolegium wskazało, że wyrokiem z dnia 24 października 2023 r. III SA/Gl 545/23 WSA w Gliwicach oddalił skargę spółki na decyzję Kolegium, dotyczącą zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wypłaconej w 2019 r.
Reasumując, organ drugiej instancji stwierdził, że prawidłowe jest stanowisko Prezydenta wyrażone w postanowieniu o oddaleniu zarzutów.
Powołane w uzasadnieniu wyroki sądów administracyjnych są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
4.9. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, uznając ją za bezzasadną.