I SA/Gl 720/23

I SA/Gl 720/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Beata Machcińska /sprawozdawca/
Bożena Pindel /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi H. Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 6 marca 2023 r. nr 2401-IEE.7192.6.2023.6.JO UNP: 2401-23-054410 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi H. sp. z o.o. w K. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej "organ nadzoru") wydane w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. (dalej "organ egzekucyjny") w dniu 15 listopada 2022 r. wystawił przeciwko Spółce tytuł wykonawczy w związku z brakiem uregulowania w terminie zadeklarowanego podatku VAT za III kwartał 2022 r. Następnie zawiadomieniem z 17 listopada 2022 r., nr [...], które zostało doręczone do P. S.A. w tym samym dniu przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dokonał zajęcia rachunku bankowego w P. S.A. prowadzonego dla Spółki. Przedmiotowe zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 21 listopada 2022 r.
W dniu 17 listopada 2022 r. Spółka zleciła dyspozycję przekazania środków pieniężnych za pośrednictwem M. S.A. na indywidualny rachunek podatkowy Spółki w celu uregulowania zadłużenia z tytułu nieuiszczonych w terminie należności podatkowych, objętych ww. tytułem wykonawczym.
22 listopada 2022 r. organ egzekucyjny rozksięgował otrzymaną od Spółki za pośrednictwem M. S.A. wpłatę, przyjmując jako termin zapłaty termin obciążenia rachunku Spółki zgodnie z dyspozycją wynikającą z art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, tj. 17 listopad 2022 r., a nie rzeczywistego otrzymania środków. Następnie w związku z zapłatą przez Spółkę należności pieniężnej wraz z odsetkami po wszczęciu egzekucji, dokonał aktualizacji zawiadomienia zajęcia rachunku bankowego w P. S.A., w którym ustalił należną organowi egzekucyjnemu kwotę opłaty egzekucyjnej w wysokości 5%, a nie 10 % jak w przypadku realizacji zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
2. Spółka wniosła skargę na dokonane zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego w P. S.A., w której zarzuciła naruszenie art. 7 § 3 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a.") poprzez stosowanie środka egzekucyjnego, w sytuacji gdy egzekwowany obowiązek charakterze pieniężnym został wykonany oraz naruszenie art. 64 § 4 i 7 u.p.e.a. poprzez naliczenie kwoty opłaty egzekucyjnej, podczas gdy nie powstał obowiązek jej zapłaty z uwagi na dobrowolne uiszczenie należności przez zobowiązaną.
W uzasadnieniu wskazała, że zastosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdyż Spółka dobrowolnie uiściła całą należność podatkową. Innymi słowy obowiązek zapłaty nie istniał w chwili zajęcia, ponieważ został dobrowolnie wykonany. Ponadto wskazała, że Spółka dobrowolnie uregulowała należność pieniężną z tytułu niezapłaconego podatku VAT i naliczenie opłaty egzekucyjnej w wysokości 5.400,12 zł nastąpiło bez podstawy prawnej.
Spółka argumentowała, że z uwagi na prowadzoną działalność gospodarczą w zakresie robót budowlanych zastosowanie przez organ środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego jest nadmiernie uciążliwe dla Spółki i dodatkowo zagraża jej funkcjonowaniu na rynku oraz utrudnia regulowanie należności publicznoprawnych.
3. Postanowieniem z 9 grudnia 2022 r., wydanym na podstawie m.in. art. 54 § 1, 3 i 4 i art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny oddalił skargę Spółki dotyczącą naruszenia ustawy przy czynności egzekucyjnej zajęcia rachunku bankowego Spółki w P. S.A. oraz na zastosowania przez organ egzekucyjny zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego.
4. W zażaleniu na to postanowienie Spółka podtrzymała zarzuty i argumentację zawartą w skardze na czynność egzekucyjną.
5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z 6 marca 2023 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm. dalej "k.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 54 § 5 u.p.e.a., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Stwierdził, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego było zasadne, gdyż w chwili wystawienia tytułu wykonawczego oraz dokonania zajęcia rachunku bankowego w P. S.A., tj. 17 listopada 2022 r. istniała zaległość Spółki w podatku VAT-7K za III kwartał 2022 r. Wyjaśnił, że organ egzekucyjny w dniu dokonania zajęcia nie dysponował środkami przekazanymi przez Spółkę na poczet zaległości i poprawnie dokonał czynności zmierzających do wyegzekwowania zaległości.
Za niezasadne uznał twierdzenie Spółki, że w chwili dokonania zajęcia rachunku bankowego prowadzonego w P. S.A. egzekwowany obowiązek został wykonany, a podjęte czynności polegające na zajęciu rachunku bankowego były bezpodstawne. Jak bowiem wynika z akt sprawy zadeklarowany podatek został uregulowany przez Spółkę częściowo w dniu 7 listopada 2022 r. - po przesłaniu stosownego upomnienia. W zakresie pozostałej do zapłaty zaległości będącej wynikiem niewykonania w terminie obowiązku w całości i w terminie, organ egzekucyjny wystawił 15 listopada 2022 r. tytuł wykonawczy, 17 listopada 2022 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego prowadzonego dla Spółki w P. S.A. i była to jedyna czynność egzekucyjna podjęta przez organ egzekucyjny w sprawie, mająca na celu skuteczne wyegzekwowanie zaległości.
Organ nadzoru uznał za bezzasadny zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przez zajęcie wskazanego rachunku bankowego.
W tym zakresie argumentował, ze celem każdego postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, natomiast zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej uciążliwy dla zobowiązanego. W realiach niniejszej sprawy organ egzekucyjny spośród dostępnych środków wskazanych w art. 1a pkt 12 lit a u.p.e.a. wybrał ten, który najlepiej i najprościej może zrealizować zakładany cel egzekucji, tj. zajęcie rachunku bankowego, a Spółka nie wskazała innego skutecznego środka egzekucyjnego.
Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego Spółki zostało potwierdzone przez bank P. S.A. w dniu 17 listopada 2022 r. o godzinie 9.28. Z tą chwilą zajęcie weszło do obrotu prawnego, wywołując określone przepisami skutki prawne. Dokonanie tej czynności było zasadne, bowiem w chwili jej podjęcia istniało zadłużenie z tytułu niezapłaconego w terminie podatku.
Organ nadzoru wskazał, że 17 listopada 2022 r. Spółka wydała dyspozycję przekazania za pośrednictwem M S.A. kwoty 60.000 zł, na indywidualny rachunek Spółki służący do rozliczeń podatkowych, która miała pokryć pozostałą zadeklarowaną kwotę podatku VAT. Zapłata została dokonana przez Spółkę bezpośrednio do wierzyciela, dopiero po skutecznym dokonaniu czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia rachunku bankowego. M S.A., za pośrednictwem którego Spółka dokonała zapłaty zaległości, wskazał bowiem, że czynność ta nastąpiła w dniu 17 listopada 2022 r. o godzinie 12.04, a zatem po dokonanym zajęciu rachunku bankowego.
Organ wyjaśnił, że kwestionowane przez Spółkę koszty egzekucyjne, w szczególności opłata egzekucyjna ustalona na podstawie art. 64 § 4 u.p.e.a, wskazana w zawiadomieniu o zajęciu rachunku bankowego z 17 listopada 2022 r. wynosząca 10% egzekwowanych środków pieniężnych byłaby należna organowi egzekucyjnemu w sytuacji przekazania środków pieniężnych przez P. S.A. Z uwagi jednak na fakt, że Spółka dokonała zapłaty należności pieniężnej po wszczęciu egzekucji, a wpłata została dokonana na indywidualny rachunek służący do rozliczeń podatkowych, zastosowanie do ustalenia wysokości opłaty egzekucyjnej ma art. 64 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którym w przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie lub kosztów upomnienia organowi egzekucyjnemu lub wierzycielowi przez zobowiązanego lub przez podmiot wymieniony w art. 71ca § 1 pkt 3 i 5, po wszczęciu egzekucji administracyjnej, organ egzekucyjny pobiera opłatę egzekucyjną w wysokości 5% uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych.
Organ nadzoru podniósł, że kwestionowana przez Spółkę opłata egzekucyjna za zajęcie rachunku bankowego ustalona na podstawie art. 64 § 4 u.p.e.a. nie została pobrana, ale została ustalona w niższej wysokości, zgodnie z art. 64 § 5 u.p.e.a. Organ egzekucyjny po otrzymaniu informacji o uregulowaniu dochodzonej w toku egzekucji należności niezwłocznie ograniczył zajęcie rachunku bankowego, wskazując, że do egzekucji pozostały jedynie opłata manipulacyjna, koszty wydatków gotówkowych oraz opłata egzekucyjna ustalona według art. 64 § 5 u.p.e.a. Aktualizacja zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z ustalonymi kosztami egzekucyjnymi została przesłana do P. S.A. w dniu 24 listopada 2022 r. Wobec tego zarzut Spółki o błędnym naliczeniu opłaty egzekucyjnej z uwagi na uiszczenie należności przez zobowiązaną w oderwaniu od wymogu proporcjonalności, relacyjności do nakładu pracy i faktycznych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny jest bezzasadny.
Organ nadzoru argumentował, że w przypadku gdy obie czynności zarówno organu, jak i Spółki dokonane zostały w jednym dniu, wyjaśnienia wymagały okoliczności dokonania przelewu, w tym również ustalenie czas dokonania przelewu. Stało się to konieczne w szczególności, że zgodnie z przepisami ordynacji podatkowej do rozliczenia uzyskanych kwot przez organ podatkowy, nie przyjmuje się daty rzeczywistego wpływu środków na rachunek podatkowy do rozliczeń ale dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika.
6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, wniosła o uchylenie w całości postanowienia nadzoru oraz postanowienia organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji pomimo, iż narusza ono wskazane niżej przepisy prawa;
2) art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 81 i art. 81a k.p.a. poprzez brak udowodnienia okoliczności związanych z wymagalnością zaległości, oparcie rozstrzygnięcia jedynie na arbitralnych domysłach organu oraz rozstrzygnięcie wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść Skarżącej;
3) art. 7 § 3 u.p.e.a. poprzez stosowanie środka egzekucyjnego, podczas gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym został wykonany;
4) art. 64 § 4 u.p.e.a. poprzez naliczenie kwoty opłaty egzekucyjnej, podczas gdy nie powstał obowiązek jej zapłaty z uwagi na dobrowolne uiszczenie należności przez zobowiązaną oraz poprzez błędne określenie wysokości opłaty egzekucyjnej w oderwaniu od wymogu proporcjonalności, relacyjności do nakładu pracy i faktycznych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny;
5) art. 60 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651; dalej: "o.p.") poprzez nieprawidłowe określenie terminu zapłaty zobowiązania oraz analizę okoliczności prawnie irrelewantnych dla sprawy.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7 § 3 u.p.e.a., Skarżąca podniosła, że zajęcie wierzytelności zostało zastosowane, mimo iż Skarżąca dobrowolnie uiściła całą należność podatkową, co udokumentowała, przedkładając wraz ze skargą potwierdzenia realizacji przelewów. Mimo dokonania przedmiotowych płatności, zajęcie rachunku bankowego jest wciąż bezpodstawnie utrzymywane przez organ egzekucyjny, który powinien natychmiast odstąpić od stosowania środka egzekucyjnego.
W ocenie Skarżącej, organ egzekucyjny podjął analizę okoliczności niemających znaczenia w sprawie i błędnie określił termin zapłaty zobowiązania Skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 60 § 1 pkt 2 o.p. za termin zapłaty podatku uważa się w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika, rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej lub rachunku płatniczego podatnika w instytucji płatniczej, w małej instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego na podstawie polecenia przelewu, a w przypadku zapłaty za pomocą instrumentu płatniczego innego niż polecenie przelewu, zwanego dalej "innym instrumentem płatniczym" - dzień uzyskania potwierdzenia autoryzacji transakcji płatniczej, o której mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2360). Ponieważ ustawodawca jednoznacznie określa termin w dniach, stwierdzić należy, że organ egzekucyjny nie był uprawniony do analizowania godziny, z dokładnością co do minuty wykonania zlecenia przelewu. Z perspektywy przepisów prawa termin zapłaty określony jest wyłącznie w dniach. Gdyby racjonalny ustawodawca chciał określić termin zapłaty w innych jednostkach czasu, wyraziłby to wprost w treści przepisu prawnego, tak jak jest to uczynione przykładowo w przypadku rozstrzygania kolejności wpisu zastawu skarbowego do rejestru zastawów (por. art. 45 § 2 o.p.).
W sprawie naliczono kwotę opłaty egzekucyjnej w wysokości 5.400,12 zł. W dniu 24 listopada 2022 r. organ egzekucyjny wygenerował zawiadomienie aktualizujące kwotę opłaty egzekucyjnej do kwoty 2.700,06 zł. W tym kontekście Spółka podkreśliła, że organ nie wyegzekwował od Spółki żadnych należności, a nieprawidłowo dokonane zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego było jedyną czynnością w sprawie.
Skarżąca zarzuciła organowi bezpodstawne obciążenie jej opłatą egzekucyjną, podkreślając nieprawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej (która wskutek dobrowolnego uiszczenia zaległości przez stronę skarżącą ograniczyła się wyłącznie do zajęcia rachunku bankowego, a nie do faktycznego wyegzekwowania środków. Wskazała, iż stosownie do treści art. 80 § 1 i § 2 u.p.e.a. opłata egzekucyjna może być pobrana wyłącznie wówczas, gdy nastąpi faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych. Zarówno wykładnia przepisów, jak i doktryna oraz orzecznictwo potwierdzają tezę, że zajęcia wierzytelności nie można utożsamiać z zajęciem rachunku bankowego. Sama czynność zajęcia rachunku nie uprawnia organu do naliczenia opłaty egzekucyjnej (por. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2051/19, LEX nr 3099265.).
Niezależnie Skarżąca podniosła, że kwota 2.700,06 zł oderwana jest od wymogu proporcjonalności, relacyjności do nakładu pracy i faktycznych kosztów poniesionych przez organ egzekucyjny, gdyż w sprawie dokonano jedynie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, które nie doprowadziło do faktycznej egzekucji. Stwierdziła, że wysokość tej kwoty jest rażąco zawyżona. W celu prawidłowego obliczenia kwoty opłaty egzekucyjnej należy ustalić m.in., czy i ile czynności wykonano w tej sprawie. Organy administracyjne powinny zaprezentować rzeczywisty obraz postępowania egzekucyjnego, tj. wysokość egzekwowanych należności pieniężnych oraz to, czy zastosowano środek egzekucyjny, na czym środek ten polegał oraz ile środków przedsięwzięto. Brak szczegółowego wykazania faktycznych kosztów jakie poniósł organ w egzekucji wpływa na nieprawidłowe i zawyżone określenie kwoty opłaty egzekucyjnej. Wobec tego wniosek Skarżącej o zobowiązanie organu egzekucyjnego do wykazania faktycznych kosztów jakie poniósł w toku postępowania egzekucyjnego uznać należy za uzasadniony i niezbędny dla prawidłowego rozpatrzenia sprawy.
7. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ nadzoru podkreślił, że zarówno w chwili wystawienia tytułu wykonawczego, jak i w momencie dokonania zajęcia rachunku bankowego w P. S.A., tj. 17 listopada 2022 r. istniała zaległość w podatku VAT-7K za III kwartał 2022 r. Przyjęcie zawiadomienia dotyczącego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego bank P. S.A. potwierdził 17 listopada 2022 r. o godzinie 9.28. Z tą chwilą zajęcie weszło do obrotu prawnego, wywołując określone przepisami skutki prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Przedmiotowa skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
W myśl art. 54 § 1 i 2 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie.
Za ugruntowane uznać należy stanowisko, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 8 sierpnia 2023 r. III FSK 1100/22 i przywołane tam orzecznictwo). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest zatem uniwersalnym środkiem prawnym, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Służy ona ochronie praw zobowiązanego w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym i ma za zadanie chronić go przed naruszeniami przepisów postępowania egzekucyjnego ze strony organu egzekucyjnego lub egzekutora wykonującego konkretną czynność. W jej ramach można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora, na podstawie przepisów regulujących sposób i formę dokonania tej czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Zasada niekonkurencyjności środków w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach których dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Nie można też ich stosować zamiennie. Każdy z nich dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyroki NSA: z dnia 9 maja 2023 r. III FSK 4406/21z 31 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 2972/17; z 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13).
Zobowiązany, wnosząc skargę na czynności egzekucyjne, musi ją oprzeć na podstawach wskazanych w art. 54 § 1, to jest zarzucić dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy lub zarzucić zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 54). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego (np. z powodu wadliwości wystawienia tytułów wykonawczych, braku upomnienia czy też nieistnienia obowiązku) ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 5 marca 2015 r., II FSK 290/13).
Tymczasem argumentacja Skarżącej nie odnosi się do formalnej poprawności dokonanej czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, lecz zasadności jej zastosowania z uwagi na dobrowolne uregulowania zaległości w dniu 17 listopada 2022 r. oraz zasadności obciążenia Skarżącej opłatą egzekucyjną.
Zarzut wygaśnięcia obowiązku w związku z zapłatą zaległości, czy zarzut nieistnienia obowiązku zapłaty zaległości objętej tytułem wykonawczym może być ponoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 5 i 1 u.p.e.a., a nie w trybie skargi na czynność egzekucyjną.
W sprawie nie było również podstaw, by w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną analizować kwestię prawidłowości obciążenia Skarżącej opłatą egzekucyjną. Jak już Sąd wyjaśnił w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną ocenia się wyłącznie prawidłowość dokonania czynności egzekucyjnej od strony wykonawczej. Natomiast podniesione przez Skarżącą zarzuty odnoszą się do zasadności obciążenia Skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego w sytuacji kiedy zapłata zaległości podatkowych przez Spółkę nastąpiła w dniu dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności Spółki z rachunku bankowego. Skarżącej przysługują w tym zakresie inne środki prawne, jak zażalenie na postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 10 u.p.e.a.).
Niemniej jednak Sąd stwierdza, że czynność egzekucyjna w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego została dokonana prawidłowo.
W świetle art. 1a pkt 2 u.p.e.a. ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a więc środka wskazanego w art. 1a pkt 12 u.p.e.a.
Czynność egzekucyjna w postaci zajęcia wierzytelności Skarżącej z rachunku bankowego w P. S.A. została dokonana na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zawiadomieniem z dnia 17 listopada 2022 r. nr [...] przesłanym do banku w tym samym dniu, w trybie art. 86b u.p.e.a., tj. za pomocą systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego.
Z potwierdzenia odbioru komunikatu przekazanego przez P. S.A. wynika, że zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane przez bank 17 listopada 2022 r. o godz.: 09:28:22. Z kolei w piśmie z dnia 29 listopada 2022 r. M S.A. wyjaśnił, że transakcja dokonania przelewu przez Spółkę do organu podatkowego kwoty 60.00,00 zł tytułem VAT została wykonana w dniu 17 listopada 2022 r. o godz. 12:04.
Organ egzekucyjny zawiadomił o zajęciu również Spółkę poprzez przesłanie jej wydruku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, odebranego przez Spółkę w dniu 21 listopada 2022 r. Ponieważ zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano z wykorzystaniem systemu informatycznego obsługującego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, dla Spółki sporządzono wydruk zawiadomienia zgodnie z art. 26e § 2 u.p.e.a.
Sąd podziela stanowisko organów w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., III FSK 243/21; wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2007 r. III SA/Wa 1462/07). Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Co istotne, Skarżąca nie wskazała innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego, który jednocześnie umożliwiałby skuteczną egzekucję. W tej sytuacji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest bezzasadny
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał zarzuty skargi za chybione i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259)