I SA/Gl 1450/21

I SA/Gl 1450/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-02-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Pindel /przewodniczący sprawozdawca/
Dorota Kozłowska
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 1214/22 - Wyrok NSA z 2023-09-13
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lutego 2022 r. sprawy ze skargi I. C. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. Nr [...] ([...]) Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: wierzyciel lub organ) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej K.p.a.), art. 18, art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm..; dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689.; dalej: ustawa abonamentowa) – po rozpoznaniu zażalenia I. C. (dalej: zobowiązana lub skarżąca) − utrzymał w mocy postanowienie własne z [...] r., nr [...] ([...]), w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.
Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny i prawny.
Wierzyciel w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez zobowiązaną przekazał pismem z 19 marca 2021 r. do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w T. (organ egzekucyjny) tytuł wykonawczy z tego samego dnia o nr [...], obejmujący na ten dzień zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do czerwca 2020 r. w kwocie [...] zł, odsetki za zwłokę w wysokości [...] zł oraz koszty upomnienia w kwocie 11,60 zł. W dniu 20 kwietnia 2021 r. przekazał na rachunek bankowy wierzyciela kwotę stanowiąca realizację wystawionego tytułu wykonawczego.
Zobowiązana złożyła zarzuty do organu egzekucyjnego (pismo z 19 kwietnia 2021 r.) podnosząc nieistnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podała, że skierowała do organu dwa pisma z 26 maja 2014 r. oraz z 14 lipca 2014 r. i była przekonana, iż kwestia wyrejestrowania odbiornika została wyjaśniona i obustronnie zaakceptowana. Do momentu otrzymania upomnienia z 15 lipca 2020 r. nie otrzymała żadnej informacji dotyczącej istnienia obowiązku. Zaznaczyła również, że nigdy nie otrzymała zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacji abonenta.
Stanowisko wierzyciela na wniesione zarzuty zostało zawarte w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej z [...] r., w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.
W zażaleniu zobowiązana wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając mu naruszenie art. 33 § 2 plt 1 u.p.e.a. poprzez brak ustalenia właściwego stanu faktycznego.
W uzasadnieniu wskazała, że zmieniając w 2007 r. miejsce zamieszkania na ul. [...] [...] w T. poinformowała o tym fakcie podając nowy adres zamieszkania w placówce Poczty Polskiej. Zaznaczyła, że na załączonym do postanowienia odcinku "Z" dotyczącym zmiany adresu zamieszkania brakuje jej podpisu co sugeruje, że poinformowanie Poczty Polskiej o zmianie adresu w placówce pocztowej jest wystarczające bez konieczności podpisywania dodatkowych formularzy. Zdaniem zobowiązanej odbiorniki zostały wyrejestrowane na podstawie pisma kierowanego do Poczty Polskiej S.A w 2014 r., w którym wskazywała, iż nie posiada już odbiornika telewizyjnego ani radiowego. Podtrzymała stanowisko odnośnie braku doręczenia jej przez Pocztę odpowiedzi na pismo z 14 lipca 2014 r. Z pismem organu z 22 września 2014 r. po raz pierwszy zapoznała się dopiero po doręczeniu jej pisma z 2 października 2020 r.
Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej (działając jako organ odwoławczy) utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 805), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r. Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego (art, 2 ust. 3 ustawy o opłatach abonamentowych) i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych, bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia (na podstawie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych - Dz. U. z 2015 r., poz.1324).
Wyjaśnił, że rejestracja odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego używanego pod adresem ul. [...] [...] w T. dopełniona została na dane osobowe zobowiązanej. W dniu 7 marca 2003 r. zobowiązana dopełniła w placówce Poczty Polskiej S.A. zmiany adresu zamieszkania na ul. [...] [...] w T. Do zaskarżonego postanowienia załączono kserokopię "Wniosku o zezwolenie na używanie urządzenia" z 11 kwietnia 1990 r. oraz kserokopię odcinka "Z" z książeczki radiofonicznej numer [...] z 7 marca 2003 r.
Powołując rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) podał, że zobowiązanej został przyporządkowany, jako użytkownikowi odbiorników, indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesłano zobowiązanej pismem z dnia [...] r. na adres jakim Poczta Polska S.A. dysponowała (dokument załączono do zaskarżonego postanowienia).
Poczta Polska realizując rozporządzenie nie dokonywała powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywała zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych czy o zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Ponadto Poczta Polska przyjęła formę wysyłania do abonentów zawiadomień o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego przesyłką zwykłą, bowiem przepisy ww. rozporządzenia nie normowały sposobu wysyłki. Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2008 r.. Nr 189, poz.1159 ze zm.), obowiązującej w dacie wysłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, przesyłka nierejestrowana podlegała doręczeniu poprzez jej włożenie do oddawczej skrzynki pocztowej adresata.
Abonament radiofoniczny/telewizyjny jest, zgodnie z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu wyroku Trybunatu Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., K 24/08, świadczeniem publicznoprawnym, rodzajem daniny publicznej, nałożonej na wszystkie podmioty, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli. Tak więc nawet nieotrzymanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie stanowi okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych od obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.
Dodał, że rejestracja odbiorników dokonana na gruncie nieobowiązujących już regulacji prawnych nie utraciła mocy ex lege, a w związku z tym nieistnienie egzekwowanego obowiązku musi być następstwem zdarzenia prawnego, z którym stosowne regulacje wiążą skutek w postaci zniesienia obowiązku uiszczania abonamentu. W szczególności może to wynikać z wyrejestrowania odbiornika. Odnosząc się do kwestii, iż zmieniając w 2007 r. miejsce zamieszkania na ui. [...] [...] w T. poinformowała Pani o tym fakcie podając nowy adres zamieszkania w placówce Poczty Polskiej wskazać należy, iż w 2007 roku dopełnienie formalności związanych z aktualizacją danych osobowych i adresowych, czy tez wyrejestrowaniem odbiorników normował § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. (Dz. U. Nr 141 z 2005 r., poz. 1190) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. W okresie późniejszym zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (obowiązujący do 31 grudnia 2013 r.) o zmianie danych zawartych we wniosku rejestracyjnym jak również o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik powinien niezwłocznie powiadomić właściwą placówkę Poczty Polskiej poprzez złożenie formularza.
Organ, odnosząc się do złożonych przez zobowiązaną pism z 26 maja i 14 lipca 2014 r., powołał obecnie obowiązujący § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676), zgodnie z którym abonent niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez zgłoszenie tego faktu w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Powołał także wcześniejsze regulacje prawne. Wskazał, że na ww. pisma organ udzielił odpowiedzi pismami z 1 lipca i 22 września 2014 r. Uznał zarazem, że pisma zobowiązanej z 2014 r. nie stanowiły o wyrejestrowaniu odbiorników. Zaznaczył, że zobowiązana nie dopełniła formalności związanych z wyrejestrowaniem odbiorników do dnia wydania niniejszego postanowienia.
Uznał, że zgłoszenie przez zobowiązaną w 2007 r. w placówce pocztowej nowego adresu zamieszkania jako aktualnego adresu do przekierowania listów nie stanowi o dopełnieniu aktualizacji danych adresowych dotyczących wnoszonych opłat abonamentowych. Wskazał, że dyspozycja dotycząca przekierowania korespondencji nie obejmuje przesyłek w postępowaniu administracyjnym czy też sądowo-administracyjnym.
W skardze na rozstrzygnięcie organu odwoławczego zobowiązana (reprezentowana przez adwokata) domagała się jego uchylenia oraz poprzedzającego go postanowienia z [...] r. oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając mu naruszenie:
1) wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez brak właściwego ustalenia stanu faktycznego i nieuwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym nr [...], pomimo że skarżąca nie była obowiązana do uiszczania opłaty abonamentowej RTV, bowiem dokonała wyrejestrowania odbiornika RTV;
2) wydanie zaskarżonego postanowienia z naruszeniem prawa procesowego, tj. art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § i k.p.a. poprzez zebranie, rozpatrzenie i dokonanie oceny materiału dowodowego z pominięciem całokształtu sprawy oraz z naruszeniem określonej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, w szczególności:
- brak uwzględnienia faktu, że wierzyciel nie udowodnił okoliczności rejestracji przez skarżącą odbiornika RTV, co podważa obowiązek wnoszenia przez skarżącą opłat abonamentowych RTV,
- brak uwzględnienia faktu, że wierzyciel nie udowodnił okoliczności prawidłowego zawiadomienia skarżącej o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego,
- brak uwzględnienia faktu, że skarżąca wykazała wyrejestrowanie odbiornika poprzez poinformowanie wierzyciela pismami z 26 maja 2014 r. i 14 lipca 2014 r. o braku korzystania z odbiornika.
W uzasadnieniu podkreślono, że po stronie skarżącej nie ma obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej RTV, bowiem dokonała skutecznego wyrejestrowania odbiornika RTV. W pismach kierowanych do Poczty Polskiej S.A. z dnia 26 maja 2014 r. i 14 lipca 2014 r. wskazywała, że nie użytkuje odbiornika telewizyjnego ani radiowego. Co więcej, indywidualny numer identyfikacyjny użytkownika został nadany na adres mieszkania, które w 2007 r. zostało sprzedane. Pomimo tego opłata abonamentowa w dalszym ciągu była naliczana.
W ocenie pełnomocnika wierzyciel nie udowodnił okoliczności rejestracji przez skarżącą odbiornika RTV, co podważa obowiązek wnoszenia przez skarżącą opłat abonamentowych. Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji i poprzedzających go rozporządzeń w sprawie warunków i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, dowodem zarejestrowania odbiorników jest imienna książeczka radiofoniczna określająca miejsce używania odbiorników. Dowodem przedstawionym przez wierzyciela jest wyłącznie wniosek o zezwolenie na używanie urządzenia z wykreślonym adresem zamieszkania i odcinek "Z" z datownikiem, który nie został podpisany przez skarżącą i nie zawiera wymaganej informacji o dotychczasowym adresie skarżącej. Wobec tego jedynymi dowodami potwierdzającymi, że skarżąca zarejestrowała odbiornik są niepełne, niewłaściwie wypełnione, z brakującym podpisem dokumenty, które nie są dowodami potwierdzającymi fakt rejestracji odbiornika zgodnie z przepisami. Jedynym dowodem, podpisanym, przez skarżącą i przedstawionym przez wierzyciela jest wniosek o zezwolenie na używanie urządzenia z przekreślonymi danymi, które nie zostały nawet zaparafowane przez żadną ze stron.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – nie dała podstaw do uznania, że zostało ono wydane z naruszeniem przepisów prawa skutkującym jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego.
Spór w sprawie − w ramach złożonego zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (nieistnienia obowiązku) − sprowadza się do ustalenia czy wierzyciel był uprawniony do obciążenia skarżącej opłatami abonamentowymi RTV za okres od stycznia 2016 r. do czerwca 2020 r., a co za tym idzie do wystawienia tytułu wykonawczego i wszczęcia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zaległości z tego tytułu.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:
1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.) – z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;
2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.)
W przedmiotowej sprawie skarżąca podniosła zarzut określony w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., tj. nieistnienia obowiązku.
Skarżąca wskazywała, że organ nie udowodnił okoliczności zarejestrowania przez nią odbiorników RTV, jak również doręczenia jej "Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego". Ponadto powołała się kierowanie przez nią pisma do Poczty Polskiej z 26 maja 2014 r. oraz 14 lipca 2014 r., w których informowała o braku korzystania z odbiorników.
Organ podał, że skarżąca dokonała rejestracji odbiorników RTV na swoje nazwisko, pod adresem: T., ul. [...] [...] w dniu 11 kwietnia 1990 r. W dniu 7 marca 2003 r. zobowiązana dopełniła w placówce Poczty Polskiej S.A. zmiany adresu zamieszkania na: T., ul. [...] [...]. Do akt sprawy załączono kserokopię "Wniosku o zezwolenie na używanie urządzenia" z 11 kwietnia 1990 r. oraz kserokopię odcinka "Z" z książeczki radiofonicznej numer [...] z 7 marca 2003 r. Przyznał jednocześnie, że na odcinku "Z" brak podpisu skarżącej, lecz dokument został przyjęty przez Pocztę Polską do realizacji. Natomiast w dniu 2 lutego 2006 r. odnotowano dokonanie wymiany książeczki radiofonicznej o nr [...], na nr [...]. Organ wskazał także, że "Zawiadomieniem o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego" z [...] r. użytkownikowi odbiorników zarejestrowanych według imiennej książeczki abonamentowej nr [...], nadano numer identyfikacyjny [...]. Jednocześnie wskazał, że opłaty abonamentowe były opłacane do grudnia 2007 r., a odbiorniki nie zostały wyrejestrowane.
Przedstawione w ww. art. 33 u.p.e.a. przesłanki stanowią katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FSK 954/16, Lex nr 2494365). Badaniu więc podlega tylko to, czy wystąpiła jedna z przesłanek wymienionych w art. 33 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z 5 września 2018 r. sygn. akt II FSK 304/18, Lex nr 2555362, dostępne również w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wyjaśnić należy, że o charakterze opłaty abonamentowej jednoznacznie przesądził Trybunał Konstytucyjnego w swoich wyrokach, w szczególności w wyroku wydanym dnia 9 września 2004 r. w sprawie K 2/03 i z dnia 16 marca 2010 r. w sprawie K 24/08 stwierdzając że abonament to "przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zdań państwa. Jest to danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji, przez swój celowy charakter, nie stanowiący dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym." Skutkiem traktowania abonamentu jako daniny publicznej, jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, są rygory w zakresie jego wprowadzenia (wyłącznie ustawą), a także obowiązek jawnego i kontrolowanego publicznie wykorzystywania płynących z niego dochodów. Ustawą regulującą w sposób kompleksowy zasady pobierania opłat abonamentowych jest ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Cechą charakterystyczną dla opłaty abonamentowej jest również to, że obowiązek jej zapłaty wynika z mocy prawa, ex lege, bowiem art. 2 ustawy abonamentowej nakłada obowiązek uiszczania abonamentu, który powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika a jej wysokość również jest ustalona w ustawie abonamentowej i w rozporządzeniach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wydawanych corocznie, które aktualizują jej wysokości na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 3 ustawy abonamentowej i tym samym wynika wprost z przepisów prawa. Zarejestrowany abonent ma więc obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej w drodze samoobliczenia, a gdy wyliczenia tego dokonuje podmiot, któremu powierzone obowiązki związane z pobieraniem opłaty abonamentowej, to czyni to wyłącznie w trybie pozaprocesowym w drodze wyłącznie czynności materialno-technicznej, czy to polegającej na wyliczeniu wysokości nieuiszczonej opłaty. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. o sygn. K 24/08, uiszczanie opłat abonamentowych dokonywane jest w drodze samoobliczenia przez abonenta, zatem przerzucanie obowiązku w tym zakresie na wierzyciela jest bezpodstawne. Poczta Polska S.A. jest zobowiązana wyłącznie, na mocy przepisu art. 7 ust. 3 ustawy abonamentowej, do kontroli wykonywania obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej.
Przechodząc do rozważań nad zagadnieniem nieistnienia obowiązku podnieść należy, że na imię i nazwisko skarżącej zgłoszono odbiorniki RTV (w dniu 11 kwietnia 1990 r.) i dotyczyło to nieaktualnego już miejsca zameldowania zobowiązanej, dla wykazania tego faktu organ przedstawił "Wniosek o zezwolenie na używanie odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego" z dnia 11 kwietnia 1990 r., na którym widnieją dane skarżącej oraz jej podpis. Potwierdza to – wbrew twierdzeniom skarżącej − że rejestracja miała miejsce. Zrodziło to więc obowiązek skarżącej do ponoszenia opłat abonamentowych. Obowiązek uiszczania opłat abonamentowych powstaje bowiem od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego i trwa do czasu ich wyrejestrowania lub dopełnienia w placówce pocztowej Poczty Polskiej S.A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat abonamentowych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., II GSK 3012/17, Lex nr 2479090).
Zważywszy na złożone zarzuty wyjaśnić należy, że opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane na podstawie art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały kwestię opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca uregulował w niej zarówno obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych jak i posiadanie odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą bezpośredniego działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone. Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie ww. ustawy, ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a także w okresie obowiązywania wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, (wynika to także z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
Zatem zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązana wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winna była przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., I GSK 928/18, Lex nr 2645539). Zatem to na zobowiązanej ciąży obowiązek przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, że obowiązek ten ustał poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika (zob. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760). Regulacja dotycząca opłat abonamentowych, którą obowiązek ich wnoszenia wiąże wyłącznie z zarejestrowaniem odbiornika nakazuje przechowywać dokument jego wyrejestrowania w okresie dłuższym niż 5 lat, gdyż wierzyciel ma prawo dochodzić zaległych nieprzedawnionych opłat w czasie nieograniczonym, limitowanym wyłącznie terminem początkowym wyznaczonym datą rejestracji odbiornika (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 7 października 2015 r., I SA/Gl 481/15, Lex nr 1926279). Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał.
Wskazać należy także na jeszcze jeden aspekt. Mianowicie przepisy dotyczące trybu rejestracji odbiorników RTV wskazują na obowiązek informowania właściwej jednostki o zaprzestania użytkowania odbiornika RTV (wyrejestrowania), a także na obowiązek zawiadomienia operatora o zmianie adresu zamieszkania. Wynika to odpowiednio z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1676), zgodnie z którym użytkownik odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników (akt ten obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). W okresie wcześniejszym obowiązek ten wynikał z:
– § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342) – akt obowiązywał w okresie od 13 grudnia 2007 r. do 31 grudnia 2013 r.;
– § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 141, poz. 1190) – akt ten obowiązywał od 29 lipca 2005 r. do 12 grudnia 2007 r.;
– § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. Nr 70, poz. 338) – akt obowiązywał od 1 września 1993 r. do 16 czerwca 2005 r.
Skarżąca – jak wyżej wskazano – dopełniła formalności i zgłosiła organowi zmianę adresu (7 marca 2003 r.), lecz nie zgłosiła jego ponownej zmiany (w 2007 r. według jej relacji).
Zobowiązana twierdzi także, że organ nie udowodnił okoliczności prawidłowego doręczenia jej "Zawiadomienia" o nadaniu indywidulanego numeru identyfikacyjnego użytkownika odbiorników RTV.
Zagadnienie nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego wymaga przywołania § 5 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, zgodnie z którym dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Z zacytowanego przepisu wynika, że Poczta Polska S.A. była zobligowana do tego, aby wszystkim zarejestrowanym w dniu wejścia w życie wspomnianego aktu wykonawczego nadać indywidulany numer identyfikacyjny, a także zawiadomić ich o tym fakcie. Podkreślić przy tym należy, że przywołany przepis stanowi o "powiadomieniu" użytkowników, a zatem o przesłaniu zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej (bez potwierdzenia odbioru), na adres abonenta, pod którym rejestracja nastąpiła. W sytuacji braku zawiadomienia przez użytkownika o zmianie adresu, przesłanie powiadomienia na adres wskazany przy rejestracji czyniło zadość wymogom określonym we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia. Nadanie indywidualnego numeru indentyfikacyjnego nie było tożsame z anulowaniem zgłoszonych przez użytkowników wcześniejszych wniosków rejestracyjnych, ale stanowiło wyłącznie element przejścia do innego systemu rozliczania abonamentu, gdzie zastąpiono imienną książeczkę opłat indywidualnym numerem identyfikacyjnym. Nadanie tego numeru miało przede wszystkim walor techniczny w zakresie zmiany sposobu obsługi należności i kontaktów z abonentem.
Z akt administracyjnych wynika, że organ prawidłowo przesłał ww. zawiadomienie na adres, który skarżącą zgłosiła organowi 7 marca 2003 r. Natomiast zmiana adresu od 2007 r. została przez skarżącą ujawniona dopiero w korespondencji prowadzonej z organem w 2014 r.
Według skarżącej prowadzona w 2014 r. korespondencja z Pocztą Polską, zamyka sprawę wyrejestrowania odbiorników RTV. Należy przy tym zauważyć, że skarżąca zaprzecza własnym zarzutom, twierdząc z jednej strony, że nie udowodniono jej rejestracji odbiorników, zaś z drugiej strony starając się wykazać ich wyrejestrowanie w 2014 r. (skoro ich nie zarejestrowała nie było potrzeby ich wyrejestrowania).
Z załączonego do akt administracyjnych pisma skarżącej z 26 maja 2014 r. wynika, że otrzymała od organu "Upomnienie" z 29 kwietnia 2014 r., skierowane na nieprawidłowy adres (wskazała jednocześnie aktualny od 2007 r.). Jednocześnie w piśmie tym przyznała, że "nie dopełniła obowiązku wyrejestrowania tego sprzętu". Powołując się na § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. wskazała, że operator publiczny miał powiadomić użytkowników o nowym nr identyfikacyjnym, którego nie otrzymała, w związku z czym uznała, że sprawa "wyrejestrowania odbiornika, została obustronnie zaakceptowana".
W odpowiedzi (pismo z 1 lipca r.) organ szczegółowo wyjaśnił skarżącej kwestię obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej oraz sposób dokonania wyrejestrowania odbiorników RTV poprzez wypełnienie "Formularza zgłoszenia zmiany danych" w urzędzie pocztowym, bądź za pośrednictwem strony internetowej (www.poczta-polska.pl).
W kolejnym piśmie (z 14 lipca 2014 r.) skarżąca ponownie powołała § 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. i podniosła, że operator publiczny nie powiadomił jej o nowym nr identyfikacyjnym, którego nie otrzymała. Wniosła o anulowanie przesłanego jej upomnienia.
Organ w piśmie z 22 września 2014 r. ponownie wyjaśnił i pouczył skarżącą o sposobie załatwienia sprawy. Według relacji skarżącej pismo to doręczono jej dopiero w toku niniejszego postępowania.
Z ww. pism skarżącej nie wynika, że dokonała ona skutecznego wyrejestrowania odbiorników RTV. Wręcz odwrotnie przyznała, że zarejestrowała odbiorniki i ich nie wyrejestrowała, z uwagi na brak powiadomienia jej o nowym nr identyfikacyjnym. Organ – jak wyżej wskazano – wyjaśnił skarżącej tryb i procedurę wysyłania zawiadomień o nadaniu numerów identyfikacyjnych, jak również sposobu wyrejestrowania odbiorników. Z tych względów podnoszona przez skarżącą argumentacja nie mogła odnieść skutku.
Podkreślenia wymaga ponownie to, że skarżąca została szczegółowo pouczona przez organ o sposobie dokonania wyrejestrowania odbiorników RTV, czego – jak podał organ w odpowiedzi na skargę – dotąd nie dokonała.
Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki procesowe, a więc na zobowiązanej. Skoro skarżąca nie legitymuje się takim dowodem, to wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. i zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych. Wskazane przez skarżącą pisma kierowane do organu (z 26 maja i 14 lipca 2014 r.), nie stanowią takiego dowodu. Skoro akt wykonawczy − właściwy ze względu na czas zgłoszenia zaprzestania użytkowania odbiornika − precyzuje tryb postępowania w tego rodzaju sytuacji, to wykazanie tej okoliczności winno nastąpić poprzez przedłożenie dowodu przewidzianego dla tego typu czynności we wspomnianym akcie prawnym. Oznacza to, że wyłączona jest możliwość dowodzenia tej okoliczności za pomocą innych środków dowodowych (por. wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18, Lex nr 2693760).
Z tych względów nie można organowi skutecznie zarzucić naruszenia art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art.. 80 K.p.a.
Zatem skoro skarżąca nie dopełniła wymogów formalno-prawnych związanych z wyrejestrowaniem odbiornika RTV, to nie można zatem mówić o bezprawności działania wierzyciela w tym zakresie, a co za tym idzie naruszeniu przez organ art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.
Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.
Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na skargę wniosku organu dotyczącego zasądzenia na jego rzecz kosztów postępowania, stwierdzić należy, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym nie dają podstaw do uwzględnienia tego żądania. Zgodnie bowiem z art. 200 tej ustawy w razie uwzględnienia skargi zwrot kosztów postępowania przysługuje skarżącemu; brak natomiast podstawy prawnej do zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu w przypadku oddalenia skargi.