I SA/Gl 707/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-11-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
egzekucja administracyjnaczynność egzekucyjnaskarga na czynność egzekucyjnąrachunek bankowywierzytelnośćnależność cywilnoprawnadopuszczalność egzekucjipostępowanie egzekucyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na czynność egzekucyjną, uznając, że zarzuty dotyczące dopuszczalności egzekucji nie mogą być przedmiotem postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.

Skarżący A. M. złożył skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących dopuszczalności egzekucji administracyjnej należności cywilnoprawnych. Organy obu instancji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uznały, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym trybem do kwestionowania dopuszczalności samej egzekucji, a jedynie prawidłowości formalnej dokonanej czynności. W konsekwencji, skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi A. M. na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego, przeprowadzoną przez Prezydenta Miasta S. na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego opłaty dodatkowej z tytułu użytkowania wieczystego. Skarżący podnosił, że egzekwowana należność ma charakter cywilnoprawny, nie mieści się w zamkniętym katalogu obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej (art. 2 u.p.e.a.) i uległa przedawnieniu, co czyni egzekucję niedopuszczalną. Zarzucał również naruszenie przepisów K.p.a. dotyczących wyłączenia organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę, wskazując, że zarzuty dotyczące dopuszczalności egzekucji nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.), które służy jedynie do badania formalnoprawnych aspektów konkretnej czynności egzekucyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podzielił to stanowisko, podkreślając, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem do kwestionowania zasadności wszczęcia lub prowadzenia egzekucji, a jedynie prawidłowości formalnej wykonania konkretnej czynności egzekucyjnej. Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego zgodnie z art. 80 u.p.e.a., a zarzuty materialnoprawne podniesione przez skarżącego nie mogły być rozpatrywane w ramach tego postępowania. W konsekwencji, sąd oddalił skargę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie do badania formalnoprawnych aspektów konkretnej czynności egzekucyjnej, a nie do kwestionowania dopuszczalności lub zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji.

Uzasadnienie

Postępowanie ze skargi na czynność egzekucyjną ma ograniczony zakres i nie pozwala na badanie zarzutów materialnoprawnych, takich jak dopuszczalność egzekucji czy charakter egzekwowanej należności, które powinny być podnoszone w innych trybach postępowania egzekucyjnego (np. zarzuty z art. 33 u.p.e.a.).

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (26)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym. Nie może stanowić konkurencyjnego w stosunku do innych środków zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w jej ramach nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne.

u.p.e.a. art. 54 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę zobowiązanego na podstawie tego przepisu, skoro zobowiązany nie podważył skutecznie zajęcia dokonanego na podstawie u.p.e.a.

u.p.e.a. art. 80 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Podstawa prawna zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 2 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Katalog zamknięty obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej. Zarzut skarżącego dotyczył egzekucji obowiązku nieujętego w tym katalogu.

u.p.e.a. art. 2 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

pkt 1a - dotyczy niepodatkowanych należności budżetowych. Zarzut skarżącego dotyczył niewłaściwej wykładni tego przepisu.

u.p.e.a. art. 3 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzut skarżącego dotyczył naruszenia tego przepisu poprzez niewłaściwą wykładnię, skutkującą egzekucją obowiązku nieujętego w art. 2 u.p.e.a.

u.p.e.a. art. 26 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Przewiduje sytuację, w której organ pierwszej instancji jest jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem.

u.p.e.a. art. 15 § 3

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 22 § 2a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 22 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa właściwość miejscową organu egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zarzutów dotyczących dopuszczalności prowadzenia egzekucji.

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy zarzutów dotyczących dopuszczalności prowadzenia egzekucji.

u.p.e.a. art. 33 § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zakres zarzutów, które nie mogą być badane w ramach skargi na czynność egzekucyjną.

u.p.e.a. art. 1a § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja legalna czynności egzekucyjnych.

u.p.e.a. art. 1a § 12

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

lit. a) tiret 4 - egzekucja z rachunków bankowych.

u.p.e.a. art. 86b

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 67 § 2a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26e § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26e § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

K.p.a. art. 138 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 24 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zarzut skarżącego dotyczył naruszenia tego przepisu poprzez rozstrzygnięcie sprawy pomimo przesłanek wyłączenia organu.

u.f.p.

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych

k.c.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarga na czynność egzekucyjną nie jest właściwym trybem do badania dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty materialnoprawne dotyczące charakteru należności i jej przedawnienia nie mogą być przedmiotem oceny w postępowaniu ze skargi na czynność egzekucyjną. Podwójna rola organu pierwszej instancji (organ egzekucyjny i wierzyciel) jest zgodna z przepisami u.p.e.a. i nie stanowi podstawy do wyłączenia organu.

Odrzucone argumenty

Egzekwowana należność (opłata dodatkowa z tytułu użytkowania wieczystego) ma charakter cywilnoprawny i nie podlega egzekucji administracyjnej. Egzekwowana należność uległa przedawnieniu. Organ egzekucyjny naruszył przepisy K.p.a. dotyczące wyłączenia organu.

Godne uwagi sformułowania

Skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Zarzuty skargi opierają się na takiej samej argumentacji, jak wniesiona skarga na czynność egzekucyjną oraz zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Stanowią one podstawę dla stosowania innych środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, aniżeli skarga na czynność egzekucyjną.

Skład orzekający

Dorota Kozłowska

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Pyszny

członek

Anna Rotter

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ograniczony zakres skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niedopuszczalność podnoszenia w tym trybie zarzutów materialnoprawnych dotyczących dopuszczalności egzekucji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki postępowania ze skargi na czynność egzekucyjną w administracji. Interpretacja charakteru prawnego opłat z tytułu użytkowania wieczystego i ich egzekucji może być przedmiotem odrębnych postępowań.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje kluczową kwestię proceduralną w egzekucji administracyjnej – rozróżnienie między skargą na czynność egzekucyjną a zarzutami dotyczącymi dopuszczalności egzekucji. Jest to istotne dla praktyków prawa egzekucyjnego.

Kiedy skarga na czynność egzekucyjną nie wystarczy? Sąd wyjaśnia granice postępowania.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 707/24 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-11-19
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Dorota Kozłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska (spr.), Sędziowie WSA Piotr Pyszny, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 listopada 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.GN/41.8/52/2024/3522 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. nr SKO.GN/41.8/52/2024/3522, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej: K.p.a. oraz w zw. z art. 18 i art. 54 § 4 pkt 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 z późn. zm.), dalej: u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia A. M. (dalej: zobowiązany, skarżący), utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z 29 stycznia 2024 r. nr [...], oddalające skargę na czynność organu egzekucyjnego.
Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ pierwszej instancji zawiadomieniem z 6 grudnia 2023 r. na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a. zajął na poczet należności objętych tytułem wykonawczym nr KS-Rku 3325/M/2022/4 z 27 września 2022 r., wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego w P S.A. W toku egzekucji zrealizowano zajęcie, pokrywając w całości należności dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym.
W piśmie z 14 grudnia 2023 r., powołując się na art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zobowiązany wniósł skargę na wskazaną wyżej czynność egzekucyjną, zaskarżając ją w całości.
Zobowiązany zarzucił, że przedmiotowe zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zostało dokonane z naruszeniem art. 3 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwą wykładnię ww. przepisu, skutkującą egzekucją obowiązku, który nie został wymieniony w treści art. 2 u.p.e.a., stanowiącego katalog zamknięty obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej. Podniósł również zarzut naruszenia przez organ egzekucyjny art. 2 § 1 pkt 1a u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię, skutkującą uznaniem, że opłata dodatkowa z tytułu użytkowania wieczystego stanowi niepodatkowaną należność budżetową, do której stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (dalej: u.f.p.), przez co możliwa jest egzekucja przedmiotowej opłaty w trybie egzekucji administracyjnej. Zobowiązany wniósł o uchylenie w całości dokonanej czynności egzekucyjnej, tj. zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 29 stycznia 2024 r. oddalił skargę na czynność egzekucyjną.
Pełnomocnik skarżącego na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego złożył zażalenie, zarzucając naruszenie:
1. art. 3 § 1 u.p.e.a. poprzez niewłaściwą jego wykładnię skutkującą egzekucją obowiązku, który nie został wymieniony w treści art. 2 u.p.e.a. stanowiącego katalog zamknięty obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej;
2. art. 2 § 1 pkt 1a u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem, że opłata dodatkowa z tytułu użytkowania wieczystego stanowi niepodatkowaną należność budżetową, do której stosuje się przepisy u.f.p., przez co możliwa jest egzekucja przedmiotowej opłaty w trybie egzekucji administracyjnej;
3. art. 24 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez rozstrzygnięcie sprawy pomimo, że zachodziły przesłanki wyłączenia organu.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji z 29 stycznia 2024 r.
Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy w pierwszej kolejności omówił instytucję skargi na czynności egzekucyjne. Następnie wskazał, że zarzuty skargi z 14 grudnia 2023 r. nie dotyczą dokonanej czynności organu egzekucyjnego, lecz w istocie obejmują zarzuty dotyczące dopuszczalności prowadzenia egzekucji, a nie naruszenia u.p.e.a. czynnością egzekucyjną w postaci zajęcia rachunku bankowego. Uznano, że dopuszczalność prowadzenia egzekucji nie jest przedmiotem ocen w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a., gdyż jest przedmiotem ocen w procedurze regulowanej art. 29 § 1 i art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Dopuszczalność prowadzenia egzekucji nie podlega zatem ocenom w ramach rozpoznawania skargi wniesionej na podstawie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Nie jest również możliwe dokonywanie w ramach postępowania ze skargi składanej w trybie art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. kwestii objętych zarzutami z art. 33 § 2 u.p.e.a., które zostały już rozpoznane w postanowieniu organu odwoławczego z 25 maja 2022 r. nr SKO.GN/41.8/138/2022/7084 w zakresie zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w odniesieniu do przedawnienia należności i kwalifikowania jej, jako niepodatkowej należności budżetowej jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 60 pkt 7 u.f.p. oraz w zakresie zarzutu z art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. w odniesieniu do charakteru należności z tytułu dodatkowej opłaty rocznej w związku z niedotrzymaniem terminu zagospodarowania nieruchomości gruntowej i konieczności poprzedzenia egzekucji administracyjnej tej należności uprzednim przesłaniem zobowiązanemu upomnienia.
W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę zobowiązanego na podstawie art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a., skoro zobowiązany nie podważył skutecznie zajęcia dokonanego na podstawie u.p.e.a. W postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie można bowiem skutecznie podnosić zarzutów, które są nakierowane na podważenie dopuszczalności, czy też zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji, na czym oparto wniesioną skargę. W ocenie organu odwoławczego, błędne jest zatem twierdzenie zobowiązanego zawarte w zażaleniu, że dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy w rozumieniu art. 54 § 1 pkt 1 u.p.e.a. może wynikać z niezasadnie wszczętego postępowania egzekucyjnego w administracji z uwagi na egzekucję administracyjną należności o charakterze cywilnoprawnym i egzekucją obowiązku, który nie został wymieniony w treści art. 2 u.p.e.a., stanowiącego katalog zamknięty obowiązków podlegających egzekucji administracyjnej.
Podkreślono, że skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie na czynności o charakterze wykonawczym i tylko takie, które nie mogą być zaskarżone innym środkiem prawnym przewidzianym w u.p.e.a. Oznacza to, że składana w trybie art. 54 u.p.e.a. skarga nie może stanowić konkurencyjnego w stosunku do innych środków zaskarżenia, a jej ograniczony zakres sprawia, że w jej ramach nie mogą być badane zarzuty materialnoprawne objęte zarzutami z art. 33 § 2 u.p.e.a., czy też związane z dopuszczalnością (zasadnością) prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Organ odwoławczy stwierdził również, że zupełnie chybiony jest zarzut zażalenia dotyczący braku wyłączenia organu pierwszej instancji od załatwienia sprawy uzasadniany tym, że jest on w sprawie jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, co w sposób oczywisty podważa jego bezstronność. Taki status w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyznacza bowiem organowi pierwszej instancji u.p.e.a., która wprost w art. 26 § 1 przewidział taką sytuację. Taka podwójna rola organu pierwszej instancji znajduje również potwierdzenie w innych przepisach u.p.e.a.: art. 15 § 3 i art. 22 § 2a. Podważanie przez zobowiązanego tej podwójnej roli i próba zastosowania w sprawie instytucji wyłączenia organu od załatwienia sprawy w postępowaniu egzekucyjnym nie znajduje zatem jakiejkolwiek podstawy prawnej, a wręcz prowadzi do rażącego naruszenia przepisów wyznaczających organowi pierwszej instancji w takim postępowaniu egzekucyjnym poszczególne procesowe role.
Organ odwoławczy wskazał również, że organ pierwszej instancji jest właściwym rzeczowo organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności pieniężnych ("własnych wierzytelności"), co do których orzekł o ich wysokości i dla których poboru jest właściwy. Przy tym według art. 22 § 2 u.p.e.a. przysługuje mu właściwość miejscowa organu egzekucyjnego, bowiem miejscem zamieszkania zobowiązanego są S.. Zatem w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji, jako organ egzekucyjny właściwy miejscowo i rzeczowo, mógł w myśl art. 80 § 1 u.p.e.a. dokonać zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w rozpatrywanym przypadku.
W skardze skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił jednocześnie naruszenie:
1. art. 29 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 3 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie skutkujące uznaniem, iż prowadzenie egzekucji w przedmiotowej sprawie jest dopuszczalne, pomimo egzekucji obowiązku, który nie został określony treścią art. 2 u.p.e.a.;
2. art. 54 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą stwierdzeniem przez organ egzekucyjny, iż zarzuty podniesione przez skarżącego w postępowaniu ze skargi na czynności egzekucyjne nie mieszczą się w granicach rozpoznania w powołanym trybie, pomimo, iż w istocie całość zarzutów skarżącego sprowadzała się do wykazania nieprawidłowości i niezgodności z przepisami dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej;
3. art. 2 § 1 pkt 1a u.p.e.a. poprzez jego niewłaściwą wykładnię skutkującą uznaniem, iż opłata dodatkowa z tytułu użytkowania wieczystego stanowi niepodatkowaną należność budżetową, do której stosuje się przepisy u.f.p., przez co w ocenie organu egzekucyjnego w niniejszej sprawie możliwe jest prowadzenie egzekucji w trybie administracyjnym;
4. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż podstawową przesłanką dopuszczalności wszczęcia egzekucji w trybie administracyjnym jest stwierdzenie, że obowiązek wskazany w tytule wykonawczym podlega egzekucji administracyjnej. W niniejszej sprawie natomiast czynności zmierzające do zbadania, czy egzekucja jest dopuszczalna, nie zostały w ogóle podjęte. Egzekucji w niniejszej sprawie podlega bowiem obowiązek, który nie został wprost wskazany w art. 2 u.p.e.a., który z kolei stanowi zamknięty katalog obowiązków podlegających egzekucji w trybie administracyjnym, a zatem w niniejszej sprawie egzekwowana jest należność o charakterze cywilnoprawnym. Skarżący podkreślił, że w judykaturze funkcjonuje jednoznaczny i utrwalony pogląd, iż wszelkie sprawy związane z użytkowaniem wieczystym, które jako prawo pośrednie między własnością, a ograniczonymi prawami rzeczowymi, jest instytucją prawa cywilnego. Ponadto na podstawie ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego, opłata z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości ma charakter cywilnoprawny.
Dalej skarżący zwrócił uwagę, iż organ egzekucyjny zastosował środek dopuszczalny przez u.p.e.a., jednakże jednocześnie naruszył przy tym regulacje ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny i K.p.a. Organ egzekucyjny prowadzi bowiem egzekucję należności o charakterze cywilnoprawnym, która uległa przedawnieniu 31 grudnia 2020 r. Nie można zatem uznać w ocenie skarżącego, iż tryb dokonanego w sprawie zajęcia był prawidłowy i nie naruszał przepisów ww. ustaw.
Ponadto skargą na czynność egzekucyjną skarżący poza kwestionowaniem zgodności z prawem dokonanej czynności wskazał na ogół nieprawidłowości zidentyfikowanych przezeń w toku postępowania. Wobec tego, należy uznać w jego ocenie, iż organy obu instancji dokonały nieprawidłowej wykładni art. 54 § 1 u.p.e.a., skutkującej uznaniem, iż podniesione przez skarżącego zarzuty nie mieszczą się w granicach rozpoznania w przedmiotowym trybie.
Dalej skarżący wskazał, że niedopuszczalne jest uznanie należności związanej z instytucją prawa cywilnego za należność możliwą do egzekwowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Do egzekucji należności z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste w ocenie judykatury właściwy jest tryb egzekucji sądowej. Nie można bowiem uznać, że wszelkiego rodzaju należności jednostek sektora finansów publicznych, oparte na tytułach cywilnoprawnych stanowią środki publiczne i przez to dopuszczalna jest ich egzekucja w trybie u.p.e.a. Doprowadziłoby to bowiem do wniosku, że wszystkie należności cywilnoprawne podmiotów publicznych mogą być egzekwowane w tym trybie, co nie może mieć miejsca.
Końcowo skarżący, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 kwietnia 2023 r. o sygn. akt I OSK 583/22 wskazał, że brak jest takich elementów konstrukcji prawnej opłat za użytkowanie wieczyste, które mogłyby dostateczne uzasadnić konieczność odwrócenia cywilistycznej natury przedmiotowych opłat. A zatem, do egzekwowania należności z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste właściwa jest egzekucja sądowa, a nie egzekucja administracyjna. Niezasadne jest więc uznanie egzekwowanej należności za niepodatkowaną należność budżetową, do której zastosowanie znajdują przepisy u.f.p., podczas gdy egzekwowana należność ma charakter wyłącznie cywilnoprawny, przez co jej egzekucja powinna być poprzedzona przeprowadzeniem właściwego postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy potrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest legalność dokonanej przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, a w konsekwencji zasadność oddalenia skargi zobowiązanego na tę czynność.
Sąd zaznacza, że dokonuje kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy prawa materialnego w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonanej czynności egzekucyjnej.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne - stanowiącym w istocie fragment postępowania egzekucyjnego - ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 9 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 69/08 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Zwrócić należy ponadto uwagę, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 u.p.e.a.) można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, bądź egzekutora, mając na względzie przepisy regulujące sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I SA/Bd 789/16; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13).
Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności.
Zarzuty skargi opierają się na takiej samej argumentacji, jak wniesiona skarga na czynność egzekucyjną oraz zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Stanowią one podstawę dla stosowania innych środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym, aniżeli skarga na czynność egzekucyjną, którą uruchomiono postępowanie, z przyczyn wykazanych w zaskarżonym postanowieniu organu odwoławczego, a zwłaszcza w przywołanym w nim orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ramach skargi na czynność egzekucyjną można jedynie podnosić zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności. Nie sposób zatem podzielić stanowiska skarżącego i uznać, że na podstawie zarzutów stanowiących podstawę ocen w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego czy też rozpatrzenia zarzutów, o których mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. możliwe jest dokonywanie ocen w ramach skargi na czynność egzekucyjną. Podnoszone przez skarżącego w ramach skargi na czynności egzekucyjne zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji - mające w ocenie skarżącego wynikać z egzekucji obowiązku, który nie został wymieniony w treści art. 2 u.p.e.a. oraz niewłaściwej wykładni przepisów, a przez to egzekucji w trybie u.p.e.a. obowiązków cywilnoprawnych, które jego zdaniem uległy przedawnieniu - nie mogą być rozpatrywane w ramach postępowania prowadzonego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., gdyż nie odnoszą się one do kwestii formalnoprawnych związanych z realizacją (wykonywaniem) czynności egzekucyjnej. Dotyczą one materii nie mieszczącej się w formule art. 54 § 1 u.p.e.a. i jako takie nie mogły być badane w postępowaniu przed organami ze skargi na czynność egzekucyjną. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się bowiem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej.
Zatem skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej, a organ dokonuje w tym trybie oceny zgodności z prawem czynności faktycznych podjętych przez organ egzekucyjny w wykonaniu zastosowanego środka egzekucyjnego.
W kontekście tych uwag, organ odwoławczy prawidłowo dokonał oceny zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przez pryzmat przepisów określających wymagania formalnoprawne danej czynności egzekucyjnej.
W rozpoznawanej sprawie, organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych przewidzianych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 4u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunków bankowych.
Działanie organu egzekucyjnego było zgodne z art. 80 u.p.e.a.
Przepis art. 80 § 1 u.p.e.a., w oparciu o który dokonano spornego zajęcia stanowi, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. W myśl § 2 art. 80 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Zgodnie z art. 80 § 3 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 86b u.p.e.a. zawiadomienia i wezwania, o których mowa w przepisach niniejszego rozdziału (egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych), przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienia i wezwania doręcza się na piśmie.
Z kolei art. 67 § 1a u.p.e.a. stanowi, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1. Natomiast art. 67 § 2a u.p.e.a. określa, że jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:
1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;
2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.
Należy także zwrócić uwagę na treść art. 26e § 1 i 2 u.p.e.a., regulującego kwestię opatrzenia podpisem lub pieczęcią elektroniczną pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej oraz wydruku pisma sporządzonego w postaci elektronicznej. Analiza zawiadomienia o zajęciu z 6 grudnia 2023 r. wykazała zastosowanie przez organ egzekucyjny wyżej omówionych przepisów prawa.
Organy obu instancji wydając swoje rozstrzygnięcia nie naruszyły także przepisów postępowania.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI