I SA/GL 701/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2023-07-25
NSApodatkoweŚredniawsa
postępowanie egzekucyjnezarzuty egzekucyjnezaliczanie wpłatOrdynacja podatkowaVATzaległość podatkowatermin płatnościorgan egzekucyjnysąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając prawidłowość zaliczenia wpłaty na najstarszą zaległość podatkową zgodnie ze znowelizowanym art. 62 § 1 O.p.

Skarga dotyczyła postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej utrzymującego w mocy decyzję organu pierwszej instancji o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podatnik kwestionował sposób zaliczenia wpłaty VAT za październik 2020 r., która została przez organ zaliczona na poczet najstarszej zaległości z 2005 r., zamiast na bieżące zobowiązanie. Sąd uznał, że zgodnie ze znowelizowanym art. 62 § 1 O.p., w przypadku istnienia zaległości, wpłata jest zaliczana na najstarszą zaległość, a wskazanie podatnika dotyczy jedynie wyboru podatku, a nie okresu. Skargę oddalono.

Sprawa dotyczyła skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o oddaleniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Podatnik wniósł deklarację VAT-7 za październik 2020 r. i wpłacił 134,00 zł, wskazując w tytule przelewu VAT i okres "10" 2020 r. Organ pierwszej instancji, z uwagi na istnienie innych zaległości w VAT, zaliczył tę wpłatę na najstarszą zaległość z 2005 r. Podatnik wniósł zarzuty do postępowania egzekucyjnego, twierdząc, że zobowiązanie zostało spełnione, a organ błędnie zinterpretował art. 62 § 1 O.p., nie uwzględniając jego wskazania co do zaliczenia wpłaty. Sąd administracyjny rozpoznał skargę, analizując zmiany w art. 62 § 1 O.p. wprowadzone od 1 stycznia 2020 r. Sąd stwierdził, że nowe brzmienie przepisu rozróżnia zobowiązania niewymagalne od wymagalnych. W przypadku istnienia zaległości podatkowych, wpłata jest zaliczana na poczet najstarszej zaległości w danym podatku (jeśli podatnik go wskaże) lub najstarszej zaległości spośród wszystkich podatków. Wskazanie podatku przez podatnika skutkuje zaliczeniem na najwcześniej wymagalną ratę w tym podatku. Sąd podkreślił, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty ma charakter deklaratoryjny i potwierdza czynność materialno-techniczną. W ocenie Sądu, wpłata nie wygasła zobowiązania za październik 2020 r., ponieważ została prawidłowo zaliczona na poczet starszej zaległości. W związku z tym skarga została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

W przypadku istnienia zaległości podatkowych, wpłata jest zaliczana na poczet najstarszej zaległości podatkowej we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości we wskazanym podatku - na poczet najstarszej zaległości spośród wszystkich zaległości podatkowych. Wskazanie podatku przez podatnika skutkuje zaliczeniem na najwcześniej wymagalną ratę w tym podatku.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na znowelizowanym brzmieniu art. 62 § 1 O.p., który rozróżnia zobowiązania niewymagalne od wymagalnych. W przypadku zaległości, organ ma obowiązek zaliczyć wpłatę na najstarszą zaległość, ograniczając swobodę podatnika do wskazania jedynie rodzaju podatku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (5)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § 2 pkt 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

O.p. art. 62 § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2020 r. rozróżnia zobowiązania niewymagalne i wymagalne. W przypadku zaległości, wpłata jest zaliczana na najstarszą zaległość, a wskazanie podatnika dotyczy jedynie wyboru podatku.

Pomocnicze

K.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 144

Kodeks postępowania administracyjnego

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaliczenie wpłaty na najstarszą zaległość podatkową zgodnie ze zmienionym brzmieniem art. 62 § 1 O.p. jest prawidłowe, nawet jeśli podatnik wskazał inny okres rozliczeniowy.

Odrzucone argumenty

Organ błędnie zinterpretował art. 62 § 1 O.p., nie uwzględniając wskazania podatnika co do zaliczenia wpłaty na bieżące zobowiązanie. Zastosowanie art. 62 § 1 O.p. w sposób zaprezentowany przez organ jest sprzeczne z prawem i stanowi aberrację. Różnicowanie traktowania podatników ze względu na istnienie zaległości może naruszać konstytucyjną zasadę równego traktowania.

Godne uwagi sformułowania

Zatem zmiana brzmienia art. 62 § 1 O.p. umożliwia dysponowanie przez podatnika dokonaną przez niego wpłatą (tj. dokonanie wyboru na poczet, którego zobowiązania podatkowego spośród wielu ma być zarachowana wpłata), ale dotyczy tylko podatników, którzy terminowo, rzetelnie i systematycznie regulują swoje zobowiązania podatkowe. Wskazanie podatku przez podatnika skutkuje tym, że organ zalicza dokonaną wpłatę na najwcześniej wymagalną ratę w tym podatku (obligatoryjnie). Postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym jedynie o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty.

Skład orzekający

Bożena Pindel

przewodniczący

Dorota Kozłowska

sprawozdawca

Krzysztof Kandut

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie znowelizowanego art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej w kontekście zaliczania wpłat podatkowych, zwłaszcza w sytuacjach, gdy podatnik posiada zarówno zaległości, jak i bieżące zobowiązania."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji konkretnego przepisu, który uległ zmianie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu zaliczania wpłat podatkowych i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej, co jest istotne dla wielu podatników i praktyków prawa podatkowego.

Czy Twoja wpłata trafi tam, gdzie chcesz? Sąd wyjaśnia zasady zaliczania pieniędzy przez urząd skarbowy.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 701/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Bożena Pindel /przewodniczący/
Dorota Kozłowska /sprawozdawca/
Krzysztof Kandut
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1581/23 - Wyrok NSA z 2024-06-07
III FZ 689/22 - Postanowienie NSA z 2023-03-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 33 par. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Krzysztof Kandut, Dorota Kozłowska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2023 r. sprawy ze skargi M. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr 2401-IEW2.711.8.2021.2 2401-21-087575 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z 15 kwietnia 2021 r. nr 2401-IEW2.711.8.2021.2 2401-21-087575, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.), dalej: K.p.a. i art. 18, art. 33 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 z późń. zm.), dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia M. J. (dalej: podatnik, dłużnik, skarżący) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. (dalej: organ pierwszej instancji, organ egzekucyjny) z 24 lutego 2021 r. nr [...], którym oddalono zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Powyższe postanowienie organu odwoławczego zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 25 listopada 2020 r. podatnik złożył do organu pierwszej instancji deklarację dla podatku od towarów i usług VAT-7 za październik 2020 r., w której wykazał kwotę podatku podlegającego wpłacie do urzędu skarbowego w wysokości 134,00 zł. Tego samego dnia dokonał za pośrednictwem banku wpłaty na konto organu podatkowego w kwocie 134,00 zł. i w szczegółach wpłaty/przelewu wskazał: podatek z przelewu VAT, tytułem "VAT-7", jako okres zobowiązania "10" 2020 r.
W związku z faktem, że wpłacający posiadał inne zaległości w podatku od towarów i usług organ pierwszej instancji zaliczył dokonaną wpłatę na najstarszą zaległość w podatku od towarów i usług, tj. za 2/2005 r. i w dniu 11 stycznia 2021 r. wydał postanowienie nr [...] w przedmiocie zaliczenia z urzędu dokonanej wpłaty na przedmiotową zaległość. Podatnik wniósł zażalenie na postanowienie dotyczące zaliczenia wpłaty. Po rozpoznaniu zażalenia podatnika organ odwoławczy postanowieniem z 25 marca 2021 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
W związku z powyższym organ egzekucyjny w dniu 3 grudnia 2020 r. wystosował do podatnika upomnienie wzywające do uregulowania w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma następujących należności:
- podatku VAT (VAT-7) w kwocie 134,00 zł,
- oraz kosztów upomnienia w wysokości 11,60 zł.
Łączna kwota dochodzonej należności wynosiła 145,60 zł. Upomnienie to zostało doręczone podatnikowi w dniu 11 grudnia 2020 r.
Następnie, w związku z nieuregulowaniem powyższych należności organ egzekucyjny dniu 7 stycznia 2021 r. wystawił tytuł wykonawczy nr 2431-723.8178.2021, który został doręczony dłużnikowi w dniu 22 stycznia 2021 r. Na podstawie tytułu wykonawczego organ egzekucyjny zawiadomieniem z 7 stycznia 2021 r. nr [...] z dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej, w D.. Zawiadomienie to doręczono podatnikowi w dniu 22 stycznia 2021 r. a firmie D. w dniu 1 lutego 2021 r.
Pismem z 29 stycznia 2021 r. podatnik wniósł zarzuty na prowadzoną - w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy - egzekucję administracyjną, podnosząc że zobowiązanie to zostało spełnione przed wystawieniem tytułu.
Organ pierwszej instancji postanowieniem z 24 lutego 2021 r. oddalił wniesiony zarzut.
Podatnik na postanowienie organu pierwszej instancji złożył zażalenie. Wskazał, że należną kwotę uiścił, a organ pierwszej instancji przerachował ją na inne zobowiązanie dokonując błędnej wykładni art. 62 § 1 O.p. Przedmiotowa norma prawna składa się z dwóch zdań. Pierwsze z nich zawiera dyspozycje, iż zarachowania dokonuje się zgodnie ze wskazaniem podatnika. Dopiero brak takiego wskazania uprawnia organ do zarachowania wpłaty na najstarszą zaległość, zgodnie z dyspozycją zdania drugiego. Zdanie drugie zawiera dyspozycję sposobu zarachowania, ale ma to zastosowanie tylko i wyłącznie, wtedy gdy nie wskazano dyspozycji, o której mówi zdanie pierwsze.
Zdaniem dłużnika organ zastosował zdanie drugie art. 62 § 1 O.p. w oderwaniu od dyspozycji zdania pierwszego przepisu. Jest to sprzeczne z prawem a wykładnia przepisu zaprezentowana przez organ jest aberracją, albowiem nic takiego nie wynika z gramatycznej treści art. 62 § 1 O.p.
Rozpoznając sprawę organ odwoławczy na wstępie swoich rozważań omówił przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie.
Następnie wskazał, że w toku prowadzonego postępowania podatnik zarzucił wygaśnięcie obowiązku podlegającego egzekucji i wskazał równocześnie, że obowiązek ten wypełnił poprzez zapłatę w dniu 25 listopada 2020 r.
Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy stwierdził, że faktycznie w niniejszej sprawie podatnik w dniu 25 listopada 2020 r. dokonał za pośrednictwem banku wpłaty na konto organu podatkowego kwoty 134,00 zł. i w szczegółach przelewu wskazał: jako symbol formularza lub płatności "VAT-7", jako numer okresu zobowiązania "10" w 2020 r. Jednakże wpłata ta została zaliczona przez organ pierwszej instancji na najstarszą istniejącą zaległość w podatku od towarów i usług, tj. za 2/2005 r., co potwierdza postanowienie organu pierwszej instancji z 11 stycznia
2021 r. nr [...], które pozostaje w obrocie prawnym.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestia wpłat dokonywanych na poczet zobowiązań podatkowych jest regulowana przez art. 62 O.p.
Do dnia 31 grudnia 2019 r. art. 62 § 1 O.p., stanowił, że jeżeli na podatniku ciążyły zobowiązania z różnych tytułów, dokonaną wpłatę, z zastrzeżeniem § 2, zaliczało się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskazał, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty.
Natomiast od dnia 1 stycznia 2020 r. - art. 62 § 1 O.p. posiada brzmienie: ,Jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika."
Zatem zmiana brzmienia art. 62 § 1 O.p. umożliwia dysponowanie przez podatnika dokonaną przez niego wpłatą (tj. dokonanie wyboru na poczet, którego zobowiązania podatkowego spośród wielu ma być zarachowana wpłata), ale dotyczy tylko podatników, którzy terminowo, rzetelnie i systematycznie regulują swoje zobowiązania podatkowe. Dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty - wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego - jest zatem wiążąca dla organu podatkowego, tylko w sytuacji, gdy podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął (podobnie orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 766/20). Zatem w sytuacji istnienia zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, za który powstała zaległość, albowiem z urzędu będzie ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, spośród wszystkich zaległości podatkowych.
Organ odwoławczy podkreślił, że zdanie pierwsze art. 62 § 1 O.p. odnosi się do zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął, natomiast zdanie drugie - do kolejności zaliczania wpłat w razie wystąpienia równolegle zaległości podatkowych lub zobowiązań podatkowych, albo samych zaległości podatkowych. Taka regulacja ma na celu zabezpieczenie wyeliminowania sytuacji, w których podatnik reguluje bieżące zobowiązania podatkowe, przy jednoczesnym posiadaniu zaległości podatkowych, powodując tym samym realne zagrożenie ich przedawnienia.
Reasumując organ odwoławczy uznał, że w przedmiotowej sprawie wystąpił obowiązek zapłaty zaległości podatkowej w postaci podatku od towarów i usług za 10/2020 r. W świetle powyższego zobowiązanie podatkowe za październik 2020 r. było wymagalne, a tym samym organ egzekucyjny był uprawniony do sporządzenia w dniu 7 stycznia 2021 r. tytułu wykonawczego nr 2431-723.8178.2021, który został doręczony podatnikowi w dniu 22 stycznia 2021 r. Oznacza to, że zgłoszone w tym zakresie zarzuty są bezpodstawne. Wbrew przekonaniu dłużnika istniał bowiem obowiązek podlegający wykonaniu, gdyż obowiązek nie wygasł wskutek wpłaty z 25 listopada 2021 r.
W skardze na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił kwalifikowaną oczywiście błędną wykładnię art. 62 § 1 O.p.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania, względnie o zmianę postanowienia poprzez uchylenie tytułu wykonawczego, zwolnienie z zajęcia kwoty zajęcia i jej zwrot na rzecz podatnika oraz ewentualnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że art. 62 § 1 O.p. składa się z dwóch zdań. Pierwsze z nich zawiera dyspozycję, iż zarachowania dokonuje się zgodnie ze wskazaniem podatnika. Dopiero brak takiego wskazania uprawnia organ do zarachowania wpłaty na najstarszą zaległość, zgodnie z dyspozycją zdania drugiego. Zdanie drugie zawiera dyspozycje sposobu zarachowania, ale ma to zastosowanie tylko i wyłącznie wtedy, gdy nie wskazano dyspozycji, o której mówi zdanie pierwsze.
Zdaniem skarżącego organ zastosował zdanie drugie art. 62 § 1 O.p. w oderwaniu od dyspozycji zdania pierwszego przepisu i jest to sprzeczne z prawem, a wykładnia przepisu zaprezentowana przez organ aberracją. Norma prawna stanowi, iż dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika. Natomiast, gdy płatnik nie określił tego co reguluje, wtedy stosuje się zdanie drugie.
W celu poparcia swojego stanowiska skarżący przywołał wyrok Sądu Najwyższego z 17 listopada 2011 r., sygn. akt V CSK 351/07 w którym wskazano, że zastosowanie wykładni, w której interpretator odchodzi od sensu językowego przepisu, może być uzasadnione tylko w wyjątkowych okolicznościach, ponieważ adresaci norm prawnych mają prawo polegać na tym, co ustawodawca rzeczywiście wyraził, a nie na tym, co chciał uczynić lub co uczyniłby, gdyby znał nowe lub inne okoliczności. Reguły odstępstwa od jasnego i oczywistego sensu językowego wynikającego z brzmienia przepisu wymagają szczególnej ostrożności przy ich stosowaniu i zobowiązują do wskazania ważnych racji mających uzasadniać odstępstwo od wyniku poprawnie przeprowadzonej wykładni językowej.
Skarżący podkreślił, że przyjęcie koncepcji prezentowanej przez organ podatkowy powodowałoby kreowanie pozornego prawa do deklarowania przedmiotu wpłaty, która to deklaracja nie była uwzględniana, pomimo takiego uprawnienia w przepisie.
Dodatkowo skarżący podniósł, że różnicowanie traktowania podatników i dokonywanych przez nich wpłat ze względu na w/w stan faktyczny - można postrzegać jako naruszenie konstytucyjnej zasady równego traktowania i jednakowej ochrony praw materialnych. Tylko bowiem z powodu istniejącej zaległości podatkowej podatnikowi odmawia się prawa do regulowania bieżących zobowiązań, co może mieć znaczne konsekwencje nie tylko materialne, ale i karne. Inaczej bowiem postrzegana jest okoliczność, iż w przeszłości podatnik pozostawał przez jakiś czas w zwłoce (ale aktualnie reguluje na bieżąco zobowiązania), a inaczej gdy nieregulowanie należności ma pozornie ciągły i pozornie permanentny charakter.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.
Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Podstawą zarzutu może być tylko:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.
Skarżący podniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku - przez zapłatę - podnosząc, że zobowiązanie to zostało spełnione przed wystawieniem tytułu.
Sąd zauważa, że przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym a organami podatkowymi de facto jest zasadność zaliczenia dokonanej przez skarżącego w dniu 25 listopada 2020 r. wpłaty na poczet zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług, tj. za 2/2005 r.
Zgodnie z art. 62 § 1 O.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania wpłaty) jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika.
Należy zauważyć, że w wyniku zmiany od 1 stycznia 2020 r. treści przepisu art. 62 § 1 O.p. w sposób istotny doszło do rozszerzenia uprawnień organów w zakresie w jakim mają one prawo do zaliczenia wpłaty niezależnie od tytułu jaki został wskazany na przelewie. Ustawodawca rozróżnił bowiem zobowiązania niewymagalne (takie, których termin płatności nie upłynął) od zobowiązań wymagalnych (a zatem takich, których termin płatności upłynął). Zobowiązania niewymagalne, a zatem bieżące, tj. w których termin płatności upłynie z określonym dniem objęte są zdaniem pierwszym. Natomiast w odniesieniu do zobowiązań wymagalnych, w przypadku dokonanej wpłaty obowiązkiem organu jest zaliczenie wpłaty na poczet najstarszej zaległości podatkowej w danym podatku (w przypadku jego wskazania), bądź też na najstarszą zaległość podatkową we wszystkich podatkach, jeżeli podatnik nie ma zaległości wymagalnych w danym podatku, bądź też nie wskaże jakiego podatku dotyczy przelew. Ze zdania drugiego wynika bowiem wprost, że jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania w danym podatku, których termin płatności upłynął dokonuje się zaliczenia na najstarsze zobowiązanie w tym podatku, a jeżeli podatnik nie wskazał podatku bądź też nie ma on zaległości we wskazanym podatku, na najstarszą zaległość spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. Zatem ustawodawca odszedł od zasady, że to podatnik mający zaległości podatkowe decyduje na jaką zaległość dokonuje wpłaty.
Zatem w sytuacji istnienia zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, za który powstała zaległość, albowiem z urzędu będzie ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, spośród wszystkich zaległości podatkowych.
Reasumując, do końca 2019 r. podatnik mógł wskazać, na jaką zaległość podatkową powinna być zaliczona dokonana przez niego wpłata. W wyniku wprowadzonych zmian podatnik może wskazać jedynie podatek, na rzecz którego dokonuje wpłaty. Wskazanie podatku przez podatnika skutkuje tym, że organ zalicza dokonaną wpłatę na najwcześniej wymagalną ratę w tym podatku (obligatoryjnie).
Nowe zasady zaliczania dokonanych wpłat skutkują tym, że wpłaty te są zaliczane w pierwszej kolejności na zaległe podatki. Dopiero, gdy dokonana wpłata przewyższa kwotę zaległości, to jest zaliczana na poczet bieżącego zobowiązania podatkowego wskazanego przez podatnika.
Przedstawiony sposób rozumienia art. 62 § 1 O.p. jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym.
Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt I FSK 390/21 wskazano, że dokonując wykładni powyższej regulacji trzeba przede wszystkim zauważyć, że ustawodawca rozróżnia sytuację zobowiązań podatkowych ciążących na podatniku (zdanie pierwsze) od sytuacji zaległości podatkowych, to jest zobowiązań podatkowych, których termin płatności już upłynął (zdanie drugie). Z tego rozróżnienia wynika, że dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty, wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego, jest wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, w której podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. W przypadku posiadania zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale wyłącznie w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, na który ma być zaliczona, bowiem z urzędu, z mocy przywołanego przepisu, jest ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku – na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych.
Co więcej odnośnie skutków materialnoprawnych zauważyć należy, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty (art. 62 § 4 O.p.) nie kreuje nowego stanu faktycznego i prawnego, a jedynie potwierdza dokonanie czynności o charakterze rachunkowo-technicznym, ma więc charakter deklaratoryjny. Postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym jedynie o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. To zaś oznacza, że dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej, polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych, według zasad określonych w O.p. Organowi nie przysługuje żadna uznaniowość w rozliczeniu wpłaconej kwoty, gdyż rozliczenie następuje z mocy prawa, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili dokonania wpłaty. Z brzmienia przytoczonego wyżej art. 62 § 1 O.p. wynika obowiązek organu uwzględnienia przy rozliczaniu wpłaty oświadczenia podatnika, w którym wskazuje on, na poczet którego zobowiązania dokonuje wpłaty. Ponadto, postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości podatkowej, lecz informującym o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. Zaliczenie następuje z mocy prawa (por.m.in. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 stycznia 2021 r., sygn. II FSK 2452/18; z 5 października 2017 r., sygn. I FSK 2290/15; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 stycznia 2015 r., sygn. III SA/Wa 1739/14).
W świetle powyższego zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za październik 2020 r. nie wygasło przez zapłatę. Dokonaną przez skarżącego wpłatę organ bowiem zaliczył na poczet zaległości w podatku od towarów i usług. Zatem istniał bowiem obowiązek podlegający wykonaniu, gdyż obowiązek nie wygasł wskutek dokonania wpłaty z dnia 25 listopada 2021 r.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) oddalił skargę.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI