I SA/Wr 521/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-03-20
NSApodatkoweŚredniawsa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkowezarząd spółkiOrdynacja podatkowabezskuteczna egzekucjaspółka z o.o.podatek dochodowy

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę S. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymującą w mocy orzeczenie o jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki A.

Skarżący S. R. kwestionował decyzję o swojej odpowiedzialności jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki A, argumentując, że formalnie pełnił funkcję członka zarządu, ale faktycznie nie miał nic wspólnego z działalnością spółki od 1998 r. Organy podatkowe i sąd uznały, że odpowiedzialność członka zarządu jest formalna i nie zależy od faktycznego zakresu czynności, a skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych. Sąd oddalił skargę, podkreślając, że wpisy w rejestrze handlowym i inne dowody potwierdzały pełnienie funkcji członka zarządu w okresie powstania zobowiązania.

Przedmiotem skargi S. R. była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej utrzymująca w mocy orzeczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki A z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 2003 r. Organy podatkowe ustaliły, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a skarżący, będący wiceprezesem zarządu, nie wykazał przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej. Skarżący podnosił, że od 1998 r. faktycznie nie pełnił funkcji i nie miał nic wspólnego ze spółką, a jego wpis do rejestru był jedynie formalny. Sąd administracyjny uznał te argumenty za bezzasadne. Podkreślono, że odpowiedzialność członka zarządu ma charakter formalny i jest związana z pełnieniem funkcji, a nie z faktycznym zakresem wykonywanych czynności. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał skutecznego ustania członkostwa w zarządzie ani nie udowodnił braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Dodatkowo, aneks do umowy dzierżawy z 2000 r. podpisany przez skarżącego jako wiceprezesa przeczył jego twierdzeniom o braku aktywności. Sąd nie uznał za dowód wadliwości decyzji dokumentów przedłożonych dopiero w postępowaniu sądowym, które nie były oceniane przez organy podatkowe. W konsekwencji, skarga została oddalona jako bezzasadna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, członek zarządu może być pociągnięty do odpowiedzialności, ponieważ odpowiedzialność ta ma charakter formalny i nie zależy od faktycznego zakresu wykonywanych czynności, o ile nie wykaże przesłanek egzoneracyjnych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki jest uwarunkowana formalnym pełnieniem funkcji, a nie faktycznym zakresem czynności. Skarżący nie wykazał skutecznego ustania członkostwa w zarządzie ani braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, a dowody, takie jak aneks do umowy z 2000 r. podpisany przez niego jako wiceprezesa, przeczyły jego twierdzeniom o braku aktywności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

o.p. art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych (zgłoszenie wniosku o upadłość lub brak winy w niezgłoszeniu, wskazanie mienia spółki).

Pomocnicze

o.p. art. 116 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania powstałe w czasie pełnienia przez nich obowiązków.

o.p. art. 116 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialnością można obciążyć także byłego członka zarządu, ale tylko za zobowiązania powstałe w okresie pełnienia funkcji.

o.p. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Osoby trzecie odpowiadają m.in. za podatki niepobrane lub niewpłacone przez płatników oraz za odsetki za zwłokę.

o.p. art. 108 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.

o.p. art. 108 § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Egzekucja z majątku osoby trzeciej może być wszczęta dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności egzekucji z majątku podatnika.

k.s.h. art. 202 § 1

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

Mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji, jeśli umowa nie stanowi inaczej.

k.s.h. art. 202 § 5

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

Członek zarządu może zrezygnować z funkcji.

k.h. art. 196

Ustawa z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy

Mandaty członków zarządu wygasały z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie, bilans i rachunek zysków i strat za ostatni rok ich urzędowania.

k.h. art. 197

Ustawa z dnia 27 czerwca 1934 r. - Kodeks handlowy

Członkowie zarządu mogli być odwołani w drodze uchwały.

p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające wpływ na wynik sprawy.

p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku braku podstaw do uchylenia decyzji, sąd oddala skargę.

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący argumentował, że od 1998 r. nie miał faktycznego związku ze spółką i nie pełnił aktywnie funkcji członka zarządu. Skarżący twierdził, że nie wiedział o dalszym istnieniu spółki po 1998 r. i nie mógł zgłosić wniosku o upadłość. Skarżący powołał się na dokumenty (uchwała o odwołaniu, rezygnacja) przedstawione dopiero w postępowaniu sądowym, które miały potwierdzać jego brak związku ze spółką w spornym okresie.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność członka zarządu została bowiem uzależniona od kryterium formalnego, jakim jest pełnienie funkcji członka zarządu. Ordynacja podatkowa nie uzależnia tej odpowiedzialności od zakresu faktycznie wykonywanych czynności. Sąd nie mógł uznać powyższych dokumentów za uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji, skoro nie były one przedmiotem badania i oceny ze strony organów podatkowych.

Skład orzekający

Ireneusz Dukiel

przewodniczący

Jadwiga Danuta Mróz

członek

Katarzyna Borońska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, zwłaszcza w kontekście formalnego charakteru tej odpowiedzialności i braku wpływu faktycznego zakresu czynności na jej powstanie."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji Kodeksu spółek handlowych i Ordynacji podatkowej, a także specyfiki spółki z o.o. i jej rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym (wcześniej rejestr handlowy).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, co jest istotne dla przedsiębiorców. Pokazuje, jak formalne aspekty prawa (pełnienie funkcji) mogą przeważać nad faktycznym zaangażowaniem.

Czy formalny wpis do zarządu spółki wystarczy, by odpowiadać za jej długi? Sąd wyjaśnia.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 521/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-03-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Jadwiga Danuta Mróz
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2005 nr 8 poz 60
art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel Sędziowie WSA Jadwiga Danuta Mróz Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Protokolant Aleksandra Słomian po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 marca 2007 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodka Zamiejscowego w J. G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe A sp. z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 2003 r. wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi S. R. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodka Zamiejscowego w J. G. z dnia [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. z dnia [...], nr [...], orzekającą o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością A z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 2003 r.
Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] orzeczono wobec spółki A o odpowiedzialności podatkowej płatnika za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 2003 r. (PIT-4). Decyzję doręczono spółce w dniu [...], a wynikające z niej należności zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W toku czynności egzekucyjnych stwierdzono, że pod adresem siedziby spółki - w P., ul. Ż. [...], nie jest prowadzona działalność gospodarcza, mieszkanie zajmowała była żona oraz syn prezesa spółki J. N., zaś rachunek bankowy spółki został zamknięty, Nadto spółka nie posiadała nieruchomości ani pojazdów, co ustalono na podstawie informacji otrzymanych za Starostwa Powiatowego w J. G. oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Stwierdzając, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, zaś organ nie posiadał informacji o toczącym się wobec spółki postępowaniu układowym lub upadłościowym, postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ postanowił o wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zobowiązania spółki z w/w tytułu.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w J. G. orzekł o odpowiedzialności S. R. za wskazane zaległości podatkowe spółki A. W uzasadnieniu powołał się na art. 116 § 1 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. , nr 8, poz. 60 ze zm.) - dalej: o.p. Stwierdził, że z informacji przekazanej przez Sąd Rejonowy dla W. F. Wydział X Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego wynikało, że spółka A w obowiązującym terminie nie dokonała rejestracji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Jednocześnie z przekazanego odpisu rejestru handlowego wynikało, że w skład zarządu spółki wchodzili:
1) J. N. - pełniący od dnia [...] do chwili obecnej funkcję prezesa zarządu,
2) S. R. - wiceprezes zarządu w okresie od [...] do [...],
3) K. S. - wiceprezes od [...].
Organ nie uznał za podstawę wyłączenia odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki A podnoszonych przez niego argumentów, iż w rzeczywistości nie ma on nic wspólnego z przedsiębiorstwem A sp. z o.o., że był jedynie pracownikiem spółki działającej pod nazwą A w okresie od [...] do [...] oraz że pozostawał w przekonaniu, że od października 1998 r. działalność A sp. z o.o. była zawieszona, a nikt nie powiadomił go o wznowieniu działalności tej firmy. Organ wskazał, iż pismem z dnia [...] Prezes Zarządu A J. N. potwierdził, że S. R. pełnił funkcję członka zarządu spółki w okresie od [...] do [...] - co znajdowało potwierdzenie w dołączonej do pisma uchwale Zgromadzenia Wspólników Przedsiębiorstwa A
sp. z o.o. w P., nr [...] z dnia [...] o odwołaniu S. R. z funkcji członka zarządu oraz wiceprezesa spółki. Za wyłączeniem odpowiedzialności skarżącego nie przemawiał również, w przekonaniu organu podatkowego, fakt że z twierdzeń skarżącego oraz informacji udzielonej przez J. N. wynikało, iż faktyczny zakres czynności S. R. był ograniczony do spraw techniczno-eksploatacyjnych, bez pobierania wynagrodzenia, i nie obejmował nadzoru nad sprawami podatkowymi. Organ I instancji uznał, że brak jest podstaw ustawowych do odstąpienia od orzekania o odpowiedzialności osoby trzeciej z uwagi na rodzaj faktycznie wykonywanych przez nią czynności lub twierdzenie o faktycznym zaniechaniu działalności w spółce. W tym bowiem względzie należało opierać się na wpisach w rejestrze handlowym, uwzględniając jego formalną jawność i związane z nią domniemanie prawdziwości zawartych w nim danych. Biorąc pod uwagę bezskuteczność egzekucji z majątku spółki oraz fakt, że skarżący nie wykazał żadnej z przesłanek egzoneracyjnych, o których mowa w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 - tj. że został we właściwym czasie zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że wniosek w tym zakresie nie został złożony bez winy podatnika, jak również że podatnik wskazał mienie spółki umożliwiające zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części - organ uznał, że zaistniały wszelkie przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za należności podatkowe spółki A za styczeń 2003 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji S. R. wniósł o odstąpienie od obciążenia go odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki A. Ponownie podkreślał, że we wskazanym w decyzji okresie nie miał faktycznie nic wspólnego ze spółką A i powołał się w tej mierze na pismo Prezesa Zarządu A sp. z o.o. J. N., z którego wynikało, że S. R. był jedynie formalnie wpisany do rejestru handlowego jako członek zarządu, lecz faktycznie od listopada 1998 r. funkcji tej nie pełnił. Odwołujący stwierdzał, że skoro nie wiedział o dalszym działaniu spółki, to nie mógł również zgłosić wniosku o stwierdzenie upadłości.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. powołaną na wstępie decyzją utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji. Uznał, że wobec zapisów w rejestrze handlowym oraz informacji dostarczonych przez spółkę A w tym opisanej uchwały, bezspornie wynikało, że S. R. pełnił funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstało zobowiązanie podatkowe, odpowiedzialnością za które go obciążono. Organ argumentował, że wbrew przekonaniu strony, odmiennego wniosku nie można było wyprowadzić z twierdzeń podatnika oraz wyjaśnień J. N., w szczególności, że sporządzony dnia [...] aneks do umowy dzierżawy samochodu ciężarowego z dnia [...], podpisany w imieniu spółki przez S. R., przeczył tezie, jakoby w tym okresie nie pełnił on czynnie funkcji członka zarządu A sp. z o.o. Podatnik nie wykazał również wymienionych w art. 116 o.p. okoliczności uwalniających go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki.
W skardze na powyższą decyzję podatnik wniósł o jej uchylenie, zarzucając, że została wydana niezgodnie ze stanem faktycznym i prawnym. Skarżący stwierdził, że organ odwoławczy rozpoznał sprawę z pominięciem istotnych dla rozstrzygnięcia dokumentów oraz stanu faktycznego związanego z zaległościami A sp. z o.o. Dodatkowym argumentem potwierdzającym zarzuty stawiane decyzji miała być okoliczność, że spółka wskazała, iż należności od jej kontrahentów są odzyskiwane w toku procesów cywilnych, a prawomocne wyroki są przekazywane Urzędowi Skarbowemu na pokrycie zobowiązań podatkowych. Stwierdził, że podatek od towarów i usług jest sukcesywnie spłacany przez spółkę, zaś w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych spółka zwróciła się o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Skarżący podkreślił, że obecnie przebywa na rencie i otrzymuje niskie uposażenie.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymują stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do nowych zarzutów podniesionych w skardze organ uznał, że nie mogą one stanowić podstawy zmiany rozstrzygnięcia, gdyż nie dotyczą istoty spornej sprawy i nie dowodzą okoliczności, które w świetle art. 116 § 1 zwalniałyby skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) - dalej w skrócie p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał skargę za bezzasadną.
W prawie podatkowym odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe spoczywa co do zasady na podatniku, a więc tym podmiocie, na którym ciąży obowiązek podatkowy. Za swoje działania lub zaniechanie odpowiadają, w zakresie określonym w ustawie, także płatnik i inkasent. Zarazem ustawodawca dopuścił w szczególnych wypadkach, aby za zobowiązanie podatkowe podatnika odpowiadał inny podmiot. Możliwość taka została wyrażona w art. 107 o.p., w którym stwierdzono, iż w przypadkach i w zakresie przewidzianych w rozdziale 15 o.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. W myśl § 3 tego artykułu osoby trzecie odpowiadają również za:
1) podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów;
2) odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych;
3) niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek;
4) koszty postępowania egzekucyjnego.
Naturalnie obciążenie osoby trzeciej odpowiedzialnością za zobowiązania podatnika, płatnika lub inkasenta jest uwarunkowane uprzednim potwierdzeniem istnienia zaległości podatkowej po stronie tych osób. Zaległość ta może wynikać z deklaracji lub decyzji podatkowej, doręczonej w/w podmiotom. Z kolei odpowiedzialność osoby trzeciej za cudze zobowiązania podatkowe powstaje na skutek wydania i doręczania jej decyzji orzekającej o tej odpowiedzialności oraz o jej zakresie (art. 108 § 1 o.p.). Zgodnie z § 1 tego przepisu o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji.
Jednocześnie w myśl § 2. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte przed:
1) upływem terminu płatności ustalonego zobowiązania;
2) dniem doręczenia decyzji:
a) określającej wysokość zobowiązania podatkowego,
d) określającej wysokość należnych odsetek za zwłokę;
(...)
3) dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w przypadku, o którym mowa w §3.
W razie wystawienia tytułu wykonawczego na podstawie deklaracji, na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed orzeczeniem o odpowiedzialności osoby trzeciej nie wymaga się uprzedniego wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i decyzji, o której mowa w art. 53a (§ 3). Egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna (§4). Wypada podkreślić, że w świetle przepisów Ordynacji podatkowej organ podatkowy, w razie zaistnienia okoliczności uzasadniającej obciążenie osoby trzeciej odpowiedzialnością za zobowiązania podatkowe innego podmiotu, jest obowiązany wydać taką decyzję. Nie ma on możliwości odstąpienia od wydania decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej (vide wyrok NSA z 05.09.2002 r. , sygn. akt I SA/Po 3214/00, POP 3/2003, poz. 65).
Poszczególne kategorie osób trzecich, odpowiadających za cudzy dług podatkowy, oraz przesłanki i warunki orzeczenia o ich odpowiedzialności zostały z kolei szczegółowo określone w art. 109 -119 o.p.
Podstawą orzeczenia o odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki był art. 116 o.p. W myśl tego przepisu za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.
Według § 2 tego przepisu odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki można obciążyć także byłego członka zarządu (§ 3) - z tym że odpowiedzialność ta jest ograniczona do zobowiązań powstałych w okresie pełnienia przez nich funkcji członków zarządu.
Treść powołanych przepisów wskazuje, że odpowiedzialność członków zarządu za zobowiązania spółki jest ograniczona:
1) czasem powstania zobowiązań podatkowych spółki, które następnie przekształciły się w zaległości podatkowe - do okresu pełnienia przez członków zarządu swoich funkcji;
2) bezskutecznością egzekucji prowadzonej z majątku spółki;
3) niewykazaniem przez członka zarządu okoliczności wyłączających jego odpowiedzialność, wymienionych w art. 116 § pkt 1 i 2.
W rozpoznawanej sprawie okolicznością niekwestionowana było istnienie po stronie spółki A zaległości podatkowej. Zaległość ta wynikała z decyzji z dnia [...] o dopowiedzialności podatkowej spółki A jako płatnika i na tej podstawie wystawiony został przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w J. G. tytuł wykonawczy. Wypada w tym miejscu podkreślić, że o ile w postępowaniu toczącym się w sprawie ustalenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatnika (tu: spółki) konieczne jest ustalenie, że decyzja określająca zaległość została spółce doręczona, o tyle nie podlega już badaniu sam fakt powstania zaległości i jej wysokości. Te okoliczności były bowiem przedmiotem ustaleń innego postępowania, prowadzonego wobec spółki.
W sprawie, której dotyczy skarga, S. R. został obciążony odpowiedzialnością za zadłużenie spółki A z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 2003 r., która to decyzja została doręczona spółce w dniu [...].
Kolejną przesłanką, warunkującą odpowiedzialność skarżącego za zaległości A sp. z o.o. była bezskuteczność egzekucji kierowanej do majątku spółki. Akta sprawy dowodzą, że przesłanka ta została spełniona w przedmiotowej sprawie. Jak bowiem wynika z adnotacji na wydruku zaległości, stanowiącym załącznik wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności za zobowiązania na osoby trzecie, czynności egzekucyjne podejmowane wobec spółki wykazały, że w marcu 2005 r. nie prowadziła ona działalności gospodarczej i nie posiadała rachunku bankowego. Pismo otrzymane z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej przy Starostwie Powiatowym w J. G. stwierdzało, że spółka A nie figurowała w bazie danych ewidencji gruntów i budynków powiatu jeleniogórskiego. Z kolei w piśmie Wydziału Udostępniania Informacji i CBA Departamentu rejestrów Państwowych MSWiA stwierdzono, że A sp. z o.o. w P. nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel zarejestrowanych pojazdów. Jakkolwiek w orzecznictwie pojawiały się stanowiska, że stwierdzenie bezskuteczności egzekucji wobec spółki przed wydaniem decyzji o odpowiedzialności członka zarządu powinno przybrać postać formalnego aktu, to zdaniem Sądu, umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec spółki w dniu [...] potwierdzało bezskuteczność tej egzekucji, wynikającą z opisanych ustaleń organu.
Na etapie postępowania podatkowego w sprawie ustalenia odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej S. R. konsekwentnie podtrzymywał argumentację zmierzającą do wykazania, że z uwagi na jego przekonanie o zaprzestaniu przez spółkę działalności w 1998 r. oraz zważywszy na ograniczony zakres jego czynności jako członka zarządu, nie mógł być uznany za osobę faktycznie pełniącą funkcję członka zarządu w spółce z o.o. w okresie, w którym powstało m.in. zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń 2003 r. Odnosząc się do przytaczanych przez stronę argumentów i powoływanych dowodów Sąd podziela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, iż okoliczności te nie wykluczają skarżącego z kręgu osób, które mogły być obciążone odpowiedzialnością za należności podatkowe A sp. z o.o. , dotyczące m.in. stycznia 2003 r. Po pierwsze, brak podstaw do przyjęcia, że w spornym okresie skarżący nie był członkiem zarządu spółki. Jakkolwiek nie można decydującej roli w tej kwestii przypisywać danym wynikającym z rejestru handlowego, to jednak także pozostałe informacje i dowody, na których oparły się organy podatkowe obu instancji, potwierdzały, że skarżący był członkiem władz spółki aż do maja 2005 r. W świetle regulacji ustawy z dnia 15.09.2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz.1037 ze zm.) - dalej: k.s.h., wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny, natomiast za okoliczność decydującą o ustaniu członkostwa w zarządzie spółki z o.o. należy uznać:
1) upływ kadencji, na którą członek został powołany (art. 202 § 1 i 2 k.s.h.) - wówczas, jeżeli umowa nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji, w razie pełnienia funkcji dłużej niż rok - za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji;
2) odwołanie członka zarządu w drodze uchwały zgromadzenia wspólników lub rady nadzorczej - wówczas członkostwo w zarządzie ustaje z chwilą podjęcia uchwały, a gdy odwołania dokonuje inny podmiot (zgodnie z umową spółki), to ustaje ono z chwilą zapoznania się adresata z treścią decyzji o odwołaniu;
3) rezygnację członka zarządu (art. 202 § 5 k.s.h.). Z uwagi na odesłanie w tym przypadku do przepisów o wypowiedzeniu zlecenia przez przyjmującego zlecenie należy uznać, że rezygnacja jest skuteczna z chwilą dojścia oświadczenia do adresata w sposób umożliwiający zapoznanie się z jego treścią (art. 61 k.c.).
Biorąc pod uwagę podnoszone przez skarżącego twierdzenia, iż faktycznie od 1998 r. nie pełnił funkcji członka zarządu Sąd zauważa, że w świetle przepisów ustawy z dnia 27.06.1934 r. Kodeks handlowy (Dz. U. nr 57, poz. 502 ze zm.) mandaty członków zarządu wygasały z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie, bilans i rachunek zysków i strat za ostatni rok ich urzędowania (art. 196), a ponadto członkowie zarządu mogli być odwołaniu w drodze uchwały (art. 197). W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że uchwała o odwołaniu S. R. z funkcji członka zarządu, którą skarżący przedłożył w postępowaniu podatkowym była datowana na dzień [...] i stwierdzała odwołanie członka zarządu z dniem [...]. Z akt sprawy wynika wprawdzie, że dnia [...] wpłynęło do organu odwoławczego pismo skarżącego (kopia) z dnia [...], kierowane do Rady nadzorczej spółki A i zawierające rezygnację z funkcji członka zarządu, jednak, w przekonaniu Sądu, organ podatkowy zasadnie nie uznał tego pisma za dowód, iż po dniu [...] skarżący nie pełnił już funkcji członka zarządu. Jak już bowiem zaznaczono, samo złożenie rezygnacji przez członka zarządu można uznać za wystarczające na gruncie przepisów k.s.h., który nie wymaga potwierdzenia tego aktu przez spółkę. W świetle obowiązujących w 1998 r., przepisów Kodeksu handlowego rezygnacja członka zarządu z pełnionej funkcji powinna natomiast być potwierdzona uchwałą wspólników. Tymczasem treść przedstawionej uchwały z dnia [...] przeczy faktowi rezygnacji skarżącego z funkcji członka zarządu już w 1998 r. ponadto, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji, w aneksie z dnia [...] do umowy dzierżawy z dnia [...], jak również w samej umowie, w imieniu spółki A występował S. R., jako Wiceprezes Zarządu. Powyższe zatem również wskazuje, że faktycznie rezygnacja przez skarżącego z funkcji członka zarządu nie mogła mieć miejsca [...]. Dodatkowo można zauważyć, że w spółce A nie działała Rada Nadzorcza (do której skarżący kierował rezygnację według przedłożonego pisma z dania [...]).
Odnosząc się w tym miejscu do przedłożonych przez skarżącego na rozprawie w dniu [...] dowodów, w tym uchwały Zgromadzenia Wspólników Przedsiębiorstwa A sp. z o.o. w P. z dnia [...] o odwołaniu S. R. z funkcji członka zarządu z dniem [...] oraz protokołu z dnia 02.11.1998 r. z posiedzenia Zarządu w/w Spółki, Sąd stwierdza, że dokumenty te zostały dopuszczone w postępowaniu sądowym na okoliczność, czy były przedmiotem oceny organów w ramach prowadzonego postępowania podatkowego. Po przeanalizowaniu akt sprawy oraz nadesłanych akt uzupełniających Sad stwierdził, że powyższe dokumenty nie były przedłożone przez podatnika w postępowaniu podatkowym zakończonym zaskarżoną decyzją. Tym samym nie były one poddane ocenie przez organy podatkowe, Zważywszy, że zakres kontroli działalności organów administracyjnych, sprawowany przez wojewódzkie sądy administracyjne ogranicza się do kontroli zgodności tych rozstrzygnięć z prawem materialnym oraz podejmowania ich w zgodzie z obowiązująca procedurą, Sąd nie mógł uznać powyższych dokumentów za uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji. Skoro bowiem dokumenty te nie były przedmiotem badania i oceny ze strony organów podatkowych, to nie mogą dowodzić wadliwości rozstrzygnięcia zapadłego w oparciu o stan faktyczny znany w momencie wydawania decyzji. Podatnik był w postępowaniu wzywany do dostarczenia dokumentów potwierdzających przesłanki uwalniające go od odpowiedzialności za zobowiązania spółki, a dowody które przedłożył jedynie potwierdzały sprawowanie przez niego funkcji członka zarządu w okresie objętym decyzją. Przedłożone obecnie w Sądzie dokumenty , o treści przeciwnej do znanych organowi, są nowymi dowodami w sprawie i ich oceny organ może dokonać ewentualnie w trybie wznowienia postępowania.
Przechodząc do argumentów skarżącego o faktycznym nieuczestniczeniu w zarządzie sprawami spółki po 1998 r. oraz o znacznym ograniczeniu jego rzeczywistego udziału w czynnościach zarządu do spraw techniczno-eksploatacyjnych Sąd nie uznał tych argumentów za uzasadniające wyłączenie odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki. Odpowiedzialność członka zarządu została bowiem uzależniona od kryterium formalnego, jakim jest pełnienie funkcji członka zarządu. Ordynacja podatkowa nie uzależnia tej odpowiedzialności od zakresu faktycznie wykonywanych czynności. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 201 k.s.h. zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. Co do zasady więc żaden z członków zarządu nie został wyłączony od prowadzenia spraw spółki ani jego prawo do ich prowadzenia nie zostało ograniczone. Skarżący nie wskazywał zresztą na żadne formalne przeszkody sprawowania funkcji w zakresie wynikającym z ustawy. Nie można zatem przyjąć, że ewentualny faktyczny podział obowiązków wyłączył odpowiedzialność skarżącego na zasadach określonych w art. 116 o.p., podobnie jak nie wyłączył możliwości zwrócenia się z wnioskiem o stwierdzenie upadłości lub wszczęcie postępowania układowego. Nie stanowi w tym zakresie dowodu braku winy podatnika powoływana przez niego okoliczność, że nie wiedział o dalszym istnieniu spółki po 1998 r. Pomijając fakt, że powołany aneks do umowy z [...], podpisany przez skarżącego w imieniu spółki A w 2000 r. przeczy tej "niewiedzy", to skarżący nie wykazał , że skutecznie zrezygnował z pełnionej funkcji, ani tez skąd czerpał wiedzę o zaprzestaniu przez spółkę działalności - potwierdzenie którego to faktu powinien posiadać lub umieć wskazać, skoro formalnie wciąż był członkiem zarządu spółki.
Końcowo odnosząc się do poniesionego w skardze zarzutu, że spółka wskazała majątek, z którego możliwa była egzekucja, Sąd stwierdza, że akta postępowania podatkowego nie potwierdzają tego faktu, w szczególności umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec spółki wskazuje, iż nie było możliwości zaspokojenia się z jej majątku. Skarżący nie sprecyzował tez w skardze, jakiego okresu (przed czy po wydaniu zaskarżonej decyzji) dotyczył fakt przekazywania organowi wyroków sądów cywilnych zasądzających należności na rzecz skarżącego od jego kontrahentów. Okoliczność ta w każdym razie nie została przez skarżącego powołana w toku postępowania podatkowego jako jedna z przesłanek pozwalających na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania spółki. Słusznie też organ odwoławczy stwierdził w odpowiedzi na skargę, że ubieganie się obecnie spółki o rozłożenie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT-4) na raty nie może mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, jeżeli w momencie jej podjęcia zaległość istniała i była wymagalna. Fakt spłacania stopniowo przez spółkę zadłużenia z tytułu podatku od towarów i usług również nie jest argumentem, który można wiązać z jakąkolwiek przesłanką, o której mowa w art. 108 o.p. lub 116 § 1 pkt 1 i 2 o.p. w niniejszej sprawie, dotyczącej należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI