I SA/Gl 867/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w GliwicachGliwice2024-05-09
NSAubezpieczenia społeczneŚredniawsa
postępowanie egzekucyjneczynność egzekucyjnaskarga na czynność egzekucyjnąZUSskładkirachunek bankowyzajęcieorgan egzekucyjny WSAprawo administracyjne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na czynność egzekucyjną dotyczącą zajęcia rachunku bankowego, uznając prawidłowość działań organu egzekucyjnego.

Sprawa dotyczyła skargi B.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora ZUS o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Skarżąca kwestionowała zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, zarzucając m.in. brak podstaw prawnych i faktycznych oraz wadliwość tytułów wykonawczych. Sąd administracyjny uznał, że skarga na czynność egzekucyjną nie jest środkiem do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani wadliwości tytułów wykonawczych, a jedynie samych czynności egzekucyjnych. Stwierdzono, że Dyrektor ZUS był uprawnionym organem egzekucyjnym, a zajęcie rachunku bankowego było zgodne z przepisami.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę B.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach, które utrzymało w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Skarżąca kwestionowała zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, podnosząc zarzuty dotyczące bezzasadności i bezprawności zajęcia, niedopuszczalności egzekucji, braku uprzedniego doręczenia upomnienia oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Sąd administracyjny, powołując się na przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), wyjaśnił, że skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 § 1 u.p.e.a.) służy wyłącznie kwestionowaniu konkretnych czynności egzekucyjnych pod kątem naruszenia ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie jest ona środkiem do badania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, prawidłowości jego prowadzenia, braku doręczenia upomnienia czy wadliwości tytułów wykonawczych, do czego służą inne środki prawne, np. zarzuty (art. 33 § 1 u.p.e.a.). Sąd potwierdził, że Dyrektor Oddziału ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, a zajęcie rachunku bankowego było zgodne z przepisami, w tym z art. 80 u.p.e.a. Podkreślono również, że skarżąca nie wskazała innego, mniej uciążliwego, a jednocześnie skutecznego środka egzekucyjnego. Wobec powyższego, sąd oddalił skargę jako niezasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie kwestionowaniu konkretnych czynności egzekucyjnych pod kątem naruszenia ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Badanie zasadności wszczęcia postępowania, wadliwości tytułu wykonawczego czy braku doręczenia upomnienia wymaga skorzystania z innych środków prawnych, takich jak zarzuty.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny podkreślił, że skarga na czynność egzekucyjną jest środkiem o ograniczonym zakresie kognicji sądu, nie zastępującym innych środków prawnych przewidzianych w ustawie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

u.p.e.a. art. 54 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Skarga na czynność egzekucyjną służy wyłącznie kwestionowaniu konkretnych czynności egzekucyjnych pod kątem naruszenia ustawy lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 19 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa Dyrektora Oddziału ZUS jako organ egzekucyjny uprawniony do egzekucji składek ZUS z określonych składników majątku.

u.p.e.a. art. 7 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie.

u.p.e.a. art. 7 § § 2

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny stosuje środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego, prowadzące do wykonania obowiązku.

u.p.e.a. art. 80 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Procedura zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

u.p.e.a. art. 1a

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Definicja środków egzekucyjnych, w tym egzekucji z rachunków bankowych.

P.u.s.a. art. 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a-c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji administracyjnej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie sądu w przypadku nieuwzględnienia skargi.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzuty jako środek prawny służący kwestionowaniu zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub wadliwości tytułu wykonawczego.

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Utrzymanie w mocy postanowienia organu niższej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dyrektor ZUS jest organem egzekucyjnym uprawnionym do egzekucji składek. Skarga na czynność egzekucyjną nie służy kwestionowaniu zasadności wszczęcia postępowania ani wadliwości tytułu wykonawczego. Zajęcie rachunku bankowego jest prawidłowym i dopuszczalnym środkiem egzekucyjnym. Czynność egzekucyjna została przeprowadzona zgodnie z przepisami prawa.

Odrzucone argumenty

Bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Niedopuszczalność egzekucji. Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia. Wadliwość wystawionych tytułów wykonawczych. Zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Godne uwagi sformułowania

skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego

Skład orzekający

Anna Rotter

sprawozdawca

Anna Tyszkiewicz-Ziętek

przewodniczący

Piotr Pyszny

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zakresu kognicji sądu w sprawach skarg na czynności egzekucyjne oraz uprawnień organów ZUS do prowadzenia egzekucji."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji egzekucji składek ZUS i zastosowania konkretnego środka egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące postępowania egzekucyjnego i zakresu kontroli sądowej nad czynnościami egzekucyjnymi, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i egzekucyjnego.

Kiedy skarga na czynność egzekucyjną nie wystarczy? Sąd wyjaśnia granice kontroli sądowej.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Gl 867/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /sprawozdawca/
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Asesor WSA Piotr Pyszny, Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi B.B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 18 kwietnia 2023 r. nr 2401-IEE.7192.145.2023.2/MK UNP: 2401-23-094255 w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 18 kwietnia 2023 r. nr 2401-IEE.7192.145.2023.2/MK UNP: 2401-23-094255 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (dalej: DIAS) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18 oraz art. 54 § 5 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r. poz. 2505, dalej: u.p.e.a.), po rozpatrzeniu zażalenia B. B. (dalej: zobowiązana, strona lub skarżąca), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. (dalej: Dyrektor ZUS, organ) z 24 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skarg na czynności egzekucyjne.
Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 23 stycznia 2023 r. Dyrektor ZUS, będący wierzycielem, wystawił wobec zobowiązanej tytuły wykonawcze nr od TW4480023001320 do TW4480023001322, obejmujące należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za październik i listopad 2022 r. i jako organ egzekucyjny, stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a., nadał powyższemu tytułowi klauzulę o skierowaniu do egzekucji.
W dniu 24 stycznia 2023 r. Dyrektor ZUS sporządził zawiadomienia nr od [...] do [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. w C. W odpowiedzi na powyższe zajęcia Bank pismami z 25 stycznia 2023 r. poinformował o przeszkodzie w realizacji z uwagi to, że rachunki dłużnika zarejestrowane pod znakiem firmowym zostały rozwiązane. Dłużnik jako osoba fizyczna posiada w [...] Indywidualne Konto Składkowe - brak środków i obrotów na koncie oraz konto [...] saldo 1,24 zł – brak obrotów na koncie.
Zawiadomienie wraz z tytułami wykonawczymi zostały doręczone zobowiązanej 24 stycznia 2023 r.
Pismami z 13 lutego 2023 r. zobowiązana, na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., wniosła skargi na powyższe czynności egzekucyjne, zarzucając:
- bezzasadne i bezprawne dokonanie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego,
- niedopuszczalność egzekucji,
- brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia o jakim mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.
W oparciu o powyższe zarzuty zobowiązana wniosła o:
- uchylenie zaskarżonych czynności egzekucyjnych,
- umorzenie postępowania egzekucyjnego’
- zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpoznania skargi.
W uzasadnieniu argumentowała, że czynności egzekucyjne zostały dokonane niezasadnie. Wskazała, że organ nie jest władny do podejmowania żadnych czynności egzekucyjnych w celu przymusowego wykonania zobowiązania, mianowicie brak ku temu podstaw faktycznych i prawnych. Zaznaczyła również, że od 21 grudnia 2018 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje z tego tytułu dochodów, więc nie jest zobowiązana do ponoszenia kosztów. Wniosła o uchylenie zajęcia z uwagi na fakt, że wystawiony tytuł wykonawczy stwierdzający istnienie zaległości jest wadliwy.
Postanowieniem z 24 lutego 2023 r., nr [...] organ oddalił skargi z 13 lutego 2023 r. na zajęcie rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. w C. o znakach od [...] do [...]. Uzasadniając swoje stanowisko powołał w szczególności przepisy art. 54 § 1 u.p.e.a. argumentując, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie kwestionowaniu czynności o charakterze faktycznym i to tylko takich, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie. Oznacza to, że skarga składana w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. powinna dotyczyć konkretnej czynności egzekucyjnej. Tymczasem skarga strony tego rodzaju czynności nie kwestionuje i w konsekwencji organ nie ma prawnej możliwości odniesienia się do kwestii, które mogą być badane w trybie zarzutów.
Niezależnie od tego organ wyjaśnił skarżącej okoliczności przesłania dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. w C. zobowiązanej, zaznaczając, że zaskarżona czynność egzekucyjna została wykonana w sposób prawidłowy i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz zawierały także wymagane pouczenia dla dłużnika zajętej wierzytelności dotyczące m. in. środków zaskarżenia.
W postanowieniu wskazano, że wyboru środka egzekucyjnego dokonuje organ, natomiast zobowiązany może wskazać inny środek, który jest tak samo skuteczny, a mniej uciążliwy dla zobowiązanego. Organ stosuje taki środek, który jawi się jako najbardziej adekwatny i skuteczny w danych okolicznościach. Jednakże zobowiązana nie wskazała innych, mniej uciążliwych środków egzekucyjnych, z których możliwe było skuteczne oraz szybkie przeprowadzenie egzekucji egzekwowanej należności.
Pismem z 17 marca 2023 r. strona złożyła zażalenie na postanowienie z 24 lutego 2023 w przedmiocie oddalenia skarg na czynności egzekucyjne.
W zażaleniu z 17 marca 2023 r. strona zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, a także błędną interpretację przepisów u.p.e.a. W szczególności podniosła, że Dyrektor ZUS nie jest władny do podejmowania czynności egzekucyjnych mających na celu doprowadzenie do przymusowego wykonania zobowiązania.
Ponadto organ powinien był uwzględnić, że zobowiązana nie posiada wolnych środków pieniężnych i poza świadczeniem emerytalnym nie posiada innych źródeł dochodu. Pomijając powyższe organ zastosował zbyt uciążliwe środki egzekucyjne. Poza tym wystawione tytuły wykonawcze stwierdzające istnienie zaległości podatkowych są wadliwe i zajęcie powinno zostać uchylone.
DIAS zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora ZUS. Na wstępie wskazał, że nie podziela stanowiska zobowiązanej zawartego w zażaleniu.
Zdaniem DIAS w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Z tych względów skarga na czynność egzekucyjną nie jest uniwersalnym środkiem zaskarżenia, który zastępuje stronie inne przysługujące mu środki prawne w celu ochrony przed prowadzoną egzekucją administracyjną. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., dlatego nie odniósł się do nich merytorycznie powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne.
Uzasadniając swoje stanowisko DIAS w szczególności wskazał, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w przepisach ustawy egzekucyjnej, który najlepiej i najprościej zmierzał do zrealizowania zakładanego celu. DIAS nie dopatrzył się również wad w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że zaskarżone postanowienie zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Organ dokonał oceny czynności egzekucyjnej przez pryzmat podnoszonych w skardze zarzutów i obowiązujących przepisów prawa, odnośnie zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej.
Oceniając zgodność z prawem dokonanej czynności egzekucyjnej, DIAS nie stwierdził uchybień, które powinny skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Jak wynika z materiału zebranego w sprawie, tytuły wykonawcze zostały prawidłowo doręczone zobowiązanej (zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach sprawy). Organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych. Wszystkie wymogi formalnoprawne określone w ustawie egzekucyjnej, zostały przez organ egzekucyjny spełnione. Zatem czynność ta została przeprowadzona prawidłowo. Organ egzekucyjny prawidłowo dokonał zajęć w oparciu o wzór zawiadomienia stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Druk zawiadomienia zawiera wszystkie wymagane elementy określone w art. 67 § 2 tej u.p.e.a. Zajęcie zostało dokonane w zgodzie z zapisami art. 80 u.p.e.a. i zgodnie z art. 26e § 1 i § 2 u.p.e.a. opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Ich doręczenie trzeciodłużnikowi tj. S. nastąpiło 24 stycznia 2023 r., natomiast zobowiązana potwierdziła odbiór tych zawiadomień o zajęciu 9 lutego 2023 r.
DIAS podkreślił, że wbrew zarzutom zobowiązanej Dyrektor Oddziału ZUS Z. jest organem egzekucyjnym upoważnionym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz zastosował środek egzekucyjny, do zastosowania którego uprawnił go ustawodawca.
DIAS stwierdził, że w świetle okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, działanie organu egzekucyjnego było prawidłowe i zgodne z celami prowadzonego postępowania, a organ egzekucyjny nie naruszył przepisów, wskazanych w zażaleniu.
W skardze na powyższe postanowienie skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika - córkę zarzuciła brak podstawy prawnej i faktycznej do wydania postanowienia, błędną wykładnię przepisów o egzekucji.
W konsekwencji wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Zdaniem skarżącej powyższa czynność egzekucyjna została dokonana z naruszeniem przepisów prawa a organ podatkowy dokonał tej czynności w sposób bezprawny, albowiem nie istnieją podstawy do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia należności pieniężnych, a złożone przeze nią skargi i zawarte w nich argumenty, a także wykazane okoliczności faktyczne oraz wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego były w pełni zasadne.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U.z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna (tu: postanowienie) podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym sąd ma nie tylko prawo, ale także i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest prawidłowość zajęcia przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. w C.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 19 § 4 u.p.e.a. Dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
Zatem już z treści powyższego przepisu wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji w trybie przepisów u.p.e.a. w zakresie należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń.
Sąd wskazuje, że stosownie do art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Zatem w świetle art. 54 § 1 u.p.e.a. przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną mogą być tylko i wyłącznie wady tej czynności. Skarga na czynność egzekucyjną nie jest bowiem uniwersalnym środkiem zaskarżenia. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, a tym bardziej nie ocenia się braku doręczenia upomnienia, niedopuszczalności egzekucji oraz wadliwości tytułów wykonawczych. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., albowiem ustawodawca przewidział możliwość wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 § 1 u.p.e.a.).
W niniejszej sprawie tytuły wykonawcze o nr od TW4480023001320 do TW4480023001322, obejmują należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za październik i listopad 2022 r., dlatego też Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o powyższe tytuły.
Należy także zauważyć, że stosownie do art. 7 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Zgodnie zaś z § 2 tego artykułu organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W myśl art. 1a ww. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję:
- z pieniędzy,
- z wynagrodzenia za pracę,
- ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej,
- z rachunków bankowych,
- z innych wierzytelności pieniężnych,
- z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków,
- z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych,
- z praw majątkowych zarejestrowanych w rejestrze akcjonariuszy,
- z weksla,
- z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej,
- z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,
- z pozostałych praw majątkowych,
- z ruchomości,
- z nieruchomości.
Porównanie treści art. 1a i art. 19 § 4 u.p.e.a. wskazuje zatem, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organ egzekucyjny jest uprawniony do dokonywania czynności egzekucyjnych w sposób ograniczony, tj. jedynie poprzez do stosowanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych.
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w S. w C.
Stosownie do postanowień art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia o zajęciu – stosownie do § 3 cyt. wyżej artykułu – organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zawiadomienia odpowiadają wymogi, wynikające z art. 67 § 2 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu.
W konsekwencji Sąd stwierdza, iż zawiadomienia z 24 stycznia 2023 r. nr od [...] do [...] wystawione zostały zgodnie z wzorem określonym w Załączniku nr 6 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 1 grudnia 2020 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 26).
Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu z 24 stycznia 2023 r. zawierają oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego, oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności, określenie stosowanego środka egzekucyjnego, numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia, kwotę należności, okres, za który należność, została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia, kwotę kosztów egzekucyjnych, wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia, datę wystawienia zajęcia, jego numer, jak również informację o podpisie zgodnie z art. 26e § 1 u.p.e.a.
Powyższe zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone skarżącej 9 lutego 2023 r. wraz z odpisami tytułów wykonawczych.
Sąd podziela również stanowisko organów, wyrażone w kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, w myśl którego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., III FSK 243/21; wyrok WSA w Warszawie z 18 listopada 2007 r. III SA/Wa 1462/07). Rachunek pozostaje więc otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Co istotne, skarżący nie wskazał innego środka egzekucyjnego, mniej uciążliwego, który jednocześnie umożliwiałby skuteczną realizację egzekucji. W tej sytuacji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego prawidłowo został oceniony jako bezzasadny.
Z tych wszystkich względów należało uznać, że zaskarżone czynności dokonane zostały poprawnie. Jeszcze raz podkreślić trzeba, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną nie można skutecznie podnosić tych zarzutów, które są nakierowane na podważenie zasadności wszczęcia i prowadzenia egzekucji.
Stąd też Sąd nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI