I SA/Gl 676/25

I SA/Gl 676/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-12-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Krywow-Milczarek
Piotr Pyszny
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Odpady
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 733
art. 6ka, art. 6q
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krywow-Milczarek, Sędzia WSA Piotr Pyszny, Protokolant specjalista Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 21 marca 2025 r. nr SKO.V/428/60/2025 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości przy ul. [...] za maj 2024 r. oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 21 marca 2025 r., nr SKO.V/428/60/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej: organ odwoławczy, organ drugiej instancji, SKO), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm.), dalej: o.p., oraz art. 6ka, art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 733), dalej: u.c.p.g., po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w B. (dalej: skarżąca, strona skarżąca), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji, Prezydent) z 20 grudnia 2024 r., nr [...] w sprawie określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją Prezydenta z 20 grudnia 2024 r. określono dla skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] za maj 2024 r. na kwotę 6 136 zł, z uwagi na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w ww. miesiącu.
Z uzasadnienia decyzji wynika, że regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Bielska-Białej (załącznik do uchwały nr XXXI/578/2017 z dnia 20 czerwca 2017 r.) zobowiązuje właścicieli nieruchomości do gromadzenia odpadów komunalnych w sposób selektywny z podziałem na pięć frakcji: szkło, papier, metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe, bioodpady i niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne (poprzednio nazywane "pozostałości po segregowaniu"). Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przedsiębiorca realizujący usługę odbioru odpadów komunalnych stwierdził, iż w altanie śmietnikowej zlokalizowanej na nieruchomości położonej przy ul. [...] nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w pojemnikach na niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne w dniach 7 i 21 marca 2024 r. oraz 6 maja 2024 r., o czym każdorazowo powiadomił skarżącą wysyłając wiadomości e-mail. Informacje o stwierdzonych nieprawidłowościach zostały również przekazane do wiadomości Wydziału Gospodarki Odpadami Urzędu Miejskiego w B., natomiast w formie miesięcznych sprawozdań z realizacji usługi do organu pierwszej instancji.
Prowadząc postępowanie organ pierwszej instancji zapewnił stronie skarżącej możliwość zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. W jego ocenie zebrany materiał zdjęciowy potwierdza, że właściciel nieruchomości dopuścił się mieszania odpadów podlegających selektywnej zbiórce. W pojemnikach przeznaczonych na odpady niesegregowane (zmieszane) umieszczane były worki ze zbiorczo zebranymi odpadami wszystkich frakcji, głównie stanowiącymi surowce wtórne – plastik, papier, szkło opakowaniowe. Organ pierwszej instancji poinformował, że praktyka mieszania odpadów komunalnych prowadzi do zanieczyszczania surowca, który w znacznym stopniu traci swoje właściwości i nie nadaje się do przetworzenia. Ponadto koszt zagospodarowania odpadów zmieszanych jest wyższy niż koszt zagospodarowania frakcji zbieranych w sposób selektywny. Różnica w koszcie pokrywana jest z określonej w decyzji opłaty podwyższonej. Jest to nie tylko sankcja dla właściciela nieruchomości, ale również rekompensata dla gminy związana z wyższym kosztem zagospodarowania. Jak dalej wyjaśnił Prezydent, brak poboru opłaty podwyższonej spowodowałby konieczność sfinansowania podwyższonych kosztów odbioru i zagospodarowania odpadów zmieszanych przez gminę, a w ostateczności przez wszystkich mieszkańców. Organ pierwszej instancji wskazał, że mimo, iż skarżąca na bieżąco otrzymywała informacje o stwierdzonych nieprawidłowościach, nie podjęła działań w celu wyeliminowania uchybień. Powołując się na orzeczenia sądowe Prezydent podkreślił, że obowiązek selektywnego zbierania odpadów ma charakter powszechny, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości. Organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie deklarowała gotowości wdrożenia indywidualnej identyfikacji odpadów komunalnych wytwarzanych w poszczególnych lokalach mieszkalnych w budynku wielolokalowych, o którym mowa w art. 2a ust. 1 u.c.p.g.
Prezydent końcowo wskazał, że analiza dowodów w sprawie zakończyła się odstąpieniem od naliczenia opłaty dla ww. nieruchomości za marzec 2024 r., a tym samym uwzględnieniem postulatów złożonych przez stronę skarżącą. Poinformował również, że opłatę określono w oparciu o dane zawarte w deklaracjach złożonych przez skarżącą.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła skarżąca, zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że umieszczenie niesegregowanych odpadów w pojemnikach oznaczonych jako niesegregowane (zmieszane) stanowi zawinione przez stronę skarżącą niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, podczas gdy podstawienie w altanie śmieciowej niezamówionego przez skarżącą pojemnika z opisem niesegregowane (zmieszane) jest równoznaczne z przyzwoleniem przedsiębiorcy realizującego usługę odbioru odpadów komunalnych na składowanie odpadów niesegregowanych (zmieszanych);
2. błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów w miesiącu maju 2024 r. na nieruchomości przy ul. [...], a tym samym że zaszły przesłanki nałożenia wyższych opłat za odbiór odpadów, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że mieszkańcy ww. nieruchomości nie segregowali odpadów, albowiem załączone zdjęcia przedstawiają zamknięte worki bez uwidocznienia ich zawartości; wątpliwości budzi czas i miejsce wykonania zdjęcia; skarżąca kwestionuje, że pochodzą one z altany śmietnikowej wskazanej nieruchomości; nie sposób stwierdzić, czy pojemniki na poszczególne frakcje odpadów zostały prawidłowo ustawione przez przedsiębiorcę, tzn. czy pojemniki zostały ustawione pod tabliczkami oznaczającymi pojemnik konkretnej frakcji;
3. naruszenie art. 122 o.p. poprzez zaniechanie przez Prezydenta podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. zaniechanie wyjaśnienia, dlaczego pojemniki były opatrzone opisem śmieci niesegregowane, skoro skarżąca deklarowała selektywną zbiórkę odpadów;
4. naruszenie art. 121 o.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów podatkowych, polegające na wszczęciu postępowania dopiero w grudniu, tj. 9 i 10 miesięcy od zdarzeń; upływ czasu powoduje niemożność wszechstronnej weryfikacji przedstawionych przez organ twierdzeń, w tym rozpytania świadków, analizy zawartości pojemników; naruszenie zasady równego traktowania poprzez nałożenie większej opłaty na mieszkańców którzy bez zarzutu realizują zadeklarowany obowiązek selektywnej zbiórki odpadów; odstąpienie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, albowiem Prezydent umorzył postępowanie w analogicznych sprawach;
5. naruszenie art. 125 o.p. poprzez zaniechanie wnikliwego i szybkiego działania, tj. wszczęcie postępowania 9 i 10 miesięcy po zdarzeniu;
6. naruszenie zasady indywidualnej odpowiedzialności przed organami państwowymi poprzez nałożenie wyższej opłaty na mieszkańców, którzy bez zarzutu realizują zadeklarowany obowiązek selektywnej zbiórki odpadów.
Na podstawie art. 233 o.p. skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji z 20 grudnia 2024 r. i umorzenie postępowania w sprawie.
Decyzją z 21 marca 2025 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przywołał relewantne przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Bielska-Białej (załącznik do uchwały nr XXXI/578/2017 z dnia 20 czerwca 2017 r.). Na tej podstawie przedstawiono przesłanki wszczęcia postępowanie administracyjnego i wydania decyzji określającej wysokość opłaty stosując podwyższone stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Pierwszą z przesłanek uzasadniających wydanie ww. decyzji – przesłanką materialną – jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Natomiast druga przesłanka – przesłanka formalna – to powiadomienie przez przedsiębiorstwo o zaistniałym zdarzeniu zarówno wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości. W razie zaistnienia przesłanek wskazanych w ww. przepisach organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie i wydać decyzję o określonej treści.
W ocenie SKO decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. SKO nie zgodziło się tym samym ze skarżącą, że w sprawie nie wyjaśniono należycie niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Wbrew temu co podnosi strona skarżąca, zebrany materiał jednoznacznie wskazuje na fakt braku segregacji odpadów komunalnych, a wykonane zdjęcia pojemników umożliwiają zlokalizowanie miejsca, a tym samym ustalenie, że dotyczą pojemników znajdujących się na konkretnej nieruchomości. Również widoczne naklejki na pojemnikach wskazują jaki strumień odpadów winien być gromadzony w pojemniku.
Organ odwoławczy podkreślił, że to na właścicielu nieruchomości, zarządcy nieruchomości, który zadeklarował selektywną zbiórkę odpadów, ciąży takie zorganizowanie zbiorki odpadów, aby w odpowiednich pojemnikach rzeczywiście znajdowały się odpady segregowane. Przepisy postępowania nie nakładają na organy obowiązku udowodnienia, jaki podmiot dokonuje naruszenia zasad selektywnej selekcji odpadów. Przez pojęcie selektywności w kontekście gromadzenia odpadów, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 24 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.) należy rozumieć selektywne zbieranie odpadów jako zbieranie, w ramach którego dany strumień odpadów w celu ułatwiania specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami. Przedkładając tą definicję na sytuację faktyczną mieszkańca gminy oznacza to gromadzenie odpadów w sposób określony w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, który dokładnie określa, które odpady muszą być gromadzone wspólnie tak, aby mogły ulegać odpowiedniemu przetwarzaniu.
Natomiast w przypadku nieruchomości wielolokalowych za organizację zbiórki odpadów w tym miejsce gromadzenia i odbioru odpadów, ograniczenia dostępności osób trzecich itp. odpowiada spółdzielnia lub wspólnota mieszkaniowa. W niniejszej sprawie wszystkie przypadki dotyczą zmieszania odpadów w pojemnikach na niesegregowane odpady.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca została skutecznie powiadomiona przez podmiot odbierający odpady o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów. Do informacji dołączono zdjęcia. Przepisy nie wskazują, jaka ma być forma powiadomienia oraz nie nakazują konieczności podpisywania powiadomień podpisem kwalifikowanym. Skrzynka służbowa e-mail, z którego zostało wysłane powiadomienie do właściciela nieruchomości obsługiwana jest przez podmiot odbierający odpady na terenie gminy. Skrzynka służbowa jest zarejestrowana w domenie spółki, a wiadomość została opatrzona imieniem i nazwiskiem pracownika przesyłającym powiadomienie pozwalającym na jego identyfikację. Równolegle (wraz ze stroną skarżącą) powiadomienia zostały przesłane do organu.
Odnosząc się do zarzutu podstawienia przez organ niewłaściwych, niezamawianych przez skarżącą kontenerów na "niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne", które wprowadzają w błąd mieszkańców, SKO podziela stanowisko Prezydenta i wskazuje, że ustawodawca posługuje się terminem "niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne". Natomiast termin "pozostałości po segregowaniu" funkcjonuje od 2018 r. na terenie Gminy Bielsko-Biała. I to właśnie taką czarną naklejką z opisem "pozostałości po segregowaniu" opatrzone są wszystkie kontenery w mieście służące do wyrzucania odpadów zmieszanych, czyli takich, których nie można odzyskać w procesie recyklingu z wyłączeniem odpadów niebezpiecznych. Wobec powyższego nie można podzielić zarzutu skarżącej w tym zakresie. Jednocześnie organ odwoławczy dodał, że "pozostałości po segregacji" to jedna z frakcji odpadów komunalnych, podlegających segregacji.
SKO podkreśliło również w odniesieniu do treści odwołania, że materiał dowodowy pochodzi od spółki odbierającej odpady na terenie gminy. Spółka ta jest zobowiązana na podstawie ustawy oraz umowy do informowania organu i właściciela odpadów o nieprawidłowościach. Spółka odbierająca odpady nie ma "interesu" w zwiększonej opłacie za odpady komunalne.
Następnie, w odniesieniu do wszczęcia postępowania w okresie 9-10 miesięcy od zdarzenia, organ odwoławczy zauważył, że dopiero z datą doręczenia stronie decyzji nakładającej karę pieniężną powstaje konkretne "zobowiązanie podatkowe" (zgodnie z art. 21 § 1 pkt 2 o.p.). Jest to zobowiązanie do zapłaty, na rzecz gminy, kary pieniężnej (pieniężnej sankcji za zaistnienie stanu niezgodnego z przepisami ustawy), w wysokości określonej w decyzji i w terminie wskazanym w przepisach ustawy.
Co do zarzutu zastosowania zasady odpowiedzialności zbiorowej SKO stwierdziło, że również on nie zasługiwał na uwzględnienie. Skarżąca jako władająca nieruchomością ponosi pełną odpowiedzialność za wytwarzane na tej nieruchomości odpady oraz za sposób ich selektywnego zagospodarowania. To na właścicielu nieruchomości, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ciążą obowiązki związane z zabezpieczeniem pojemników przed działaniem osób trzecich. To bowiem właściciel nieruchomości, bez względu na sposób jej wykorzystywania, odpowiada za to, w jaki sposób odpady wytwarzane na nieruchomości są gromadzone i oddawane do zagospodarowania.
SKO nie znalazło też podstaw do umorzenia postępowania w sprawie. W związku z dokonaną wykładnią przepisów znajdujących zastosowanie w niniejszej sprawie nie zaistniała jakakolwiek okoliczność skutkująca ujawnieniem bezprzedmiotowości przeprowadzonego postępowania. Organ odwoławczy nie stwierdził bowiem żadnych przeszkód w rozpoznaniu sprawy, co do legalności prowadzonego postępowania oraz braku któregoś z obligatoryjnych elementów, który implikowałby konieczność jego umorzenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu odwoławczego wniosła skarżąca, zarzucając:
1. błędne zastosowanie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., albowiem odpady zmieszane są odbierane jako niesegregowane, a zatem nie ma do nich zastosowania sankcja z art. 6ka;
2. błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że umieszczenie niesegregowanych odpadów w pojemnikach oznaczonych jako niesegregowane (zmieszane) stanowi zawinione przez skarżącą niedopełnienie obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych;
3. błąd w ustaleniach faktycznych mających wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez przyjęcie, że skarżąca nie dopełniła obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych w maju 2024 r., a tym samym, że zaszły przesłanki nałożenia wyższych opłat za odbiór odpadów, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że mieszkańcy nieruchomości nie segregowali odpadów, albowiem:
- załączone zdjęcia przedstawiają zamknięte worki bez uwidocznienia ich zawartości;
- wątpliwości budzi czas i miejsce wykonania zdjęcia – skarżąca stanowczo kwestionuje, by zdjęcia pochodziły z altany śmieciowej przeznaczonej na segregację odpadów dla nieruchomości wskazanej w zaskarżonej decyzji;
- nie sposób stwierdzić, czy pojemniki na poszczególne frakcje odpadów, pojemniki na niesegregowane (zmieszane) odpady zostały poprawnie ustawione przez przedsiębiorcę realizującego usługę odbioru odpadów komunalnych, tzn. czy pojemniki zostały ustawione pod tabliczkami oznaczającymi pojemnik konkretnej frakcji;
4. naruszenie art. 121 o.p. poprzez:
- prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania jego uczestników do organów podatkowych polegające na wszczęciu z urzędu postępowania dotyczącego okresu luty-maj 2024 r. dopiero w grudniu 2024 r., tj. po upływie ponad 6 miesięcy od zdarzeń uzasadniających zdaniem organu wszczęcie postępowania; upływ czasu powoduje niemożność wszechstronnej weryfikacji przedstawionych przez organ twierdzeń, w tym rozpytanie świadków, przeprowadzenie analizy zawartości pojemników;
- naruszenie zasady równego traktowania poprzez nałożenie wyższej opłaty na mieszkańców, którzy bez zarzutu realizują zadeklarowany obowiązek selektywnej zbiórki odpadów;
5. naruszenie art. 125 o.p. poprzez zaniechanie wnikliwego i szybkiego działania, tj. wszczęcie z urzędu postępowania dotyczącego okresu luty-maj 2024 r. dopiero w grudniu 2024 r., tj. po upływie ponad 6 miesięcy od zdarzeń uzasadniających zdaniem organu wszczęcie postępowania; upływ czasu powoduje niemożność wszechstronnej weryfikacji przedstawionych przez organ twierdzeń, w tym rozpytanie świadków, przeprowadzenie analizy zawartości pojemników;
6. naruszenie zasady indywidualnej odpowiedzialności przed organami państwowymi poprzez nałożenie wyższej opłaty ma mieszkańców, którzy bez zarzutu realizują zadeklarowany obowiązek selektywnej zbiórki odpadów;
7. naruszenie przepisów postępowania, a to; art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z 222 w zw. z art. 235 o.p. poprzez brak rozważenia i ustosunkowania się do zarzutów odwołania, nierozpoznanie całości odwołania przez SKO i zaniechanie ustosunkowania się przez organ odwoławczy do zarzutu odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, albowiem Prezydent uchylił decyzje i umorzył postępowania w analogicznych sprawach.
Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, że nie sposób czynić zarzutu, że w pojemniku oznakowanym przez przedsiębiorcę realizującego usługę odbioru odpadów komunalnych jako śmieci niesegregowane (zmieszane) znajdują się odpady niesegregowane (zmieszane), skoro tak opisany pojemnik jest przeznaczony właśnie dla takich zmieszanych odpadów.
Ponadto, w ocenie skarżącej, organy nie dysponowały materiałem dowodowym, z którego wynika w sposób niebudzący wątpliwości niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych we wskazanych w decyzji dniach. Ze znajdujących się w materiale dowodowym zdjęć nie wynika ani miejsce, ani czas wykonanych fotografii. Nie sposób jednoznacznie stwierdzić, by poszczególne zdjęcia obrazowały zawartość kontenera w tej konkretnej altanie śmieciowej, która jest przypisana do segregacji odpadów dla nieruchomości objętej postępowaniem. Ponadto załączone zdjęcia przedstawiają wyłącznie zamknięte worki bez uwidocznienia ich zawartości, wobec czego nieuprawnione jest twierdzenie, że zawierały one zbiorczo zebrane odpady różnych frakcji.
Dalej skarżąca poniosła, iż przedsiębiorca realizujący usługę odbioru odpadów jest zainteresowany osiągnięciem jak największego zysku, a zatem m.in. otrzymywaniem jak najwyższej opłaty za wywóz odpadów. Mając to na uwadze nie sposób wykluczyć, że przełożenia odpadu jednej frakcji do pojemnika na odpady innej frakcji dokonał pracownik spółki, któremu polecono udokumentowanie naruszenia – niezależnie od faktycznego wystąpienia naruszenia w danej altanie śmieciowej. Zdjęcia wykonane przez pracownika firmy, która byłaby lepiej opłacana, gdyby wystąpiły naruszenia selektywnej zbiórki odpadów, nie powinny korzystać z waloru obiektywności i jako takie nie mogą zostać uznane za wystarczające dla ustalenia wyższej opłaty za gospodarowanie odpadami.
W ocenie skarżącej nie bez znaczenia jest tu także fakt, że postępowanie w sprawie zostało zainicjowane po upływie ponad 6 miesięcy od zdarzeń uzasadniających zdaniem organu wszczęcie postępowania. Upływ czasu powoduje niemożność wszechstronnej weryfikacji przedstawionych przez organ twierdzeń, w tym rozpytanie świadków oraz przeprowadzenie komisyjnej analizy zawartości pojemników.
Skarżąca podniosła także, iż SKO swoją decyzją niejako poparło wprowadzenie przez Prezydenta na mocy jednostronnej decyzji niedopuszczalnej zasady odpowiedzialność zbiorowej, a tym samym naruszona została zasada indywidualnej odpowiedzialności przed organami państwowymi. Takie postępowanie jest sprzeczne z zasadą równości wobec prawa oraz zasadą równego traktowania przez władze publiczne. Na skutek zaskarżonej decyzji wyższą stawkę opłaty obowiązani są uiścić także ci mieszkańcy, którzy bez zarzutu segregowali odpady, a także ci, którzy lokal mieszkalny w nieruchomości objętej decyzją nabyli po 31 maja 2024 r., tj. po dacie ewentualnego naruszenie zasady deklarowanej selektywnej zbiórki odpadów.
Końcowo skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja nie zawiera ustosunkowania się do podniesionego w odwołaniu zarzutu odstąpienia od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że podnoszone zarzuty w skardze w znacznej mierze są tożsame z zarzutami podniesionymi w odwołaniu.
SKO podkreśliło w szczególności, że ewentualne okoliczności, w jakich doszło do nieprzestrzegania selektywnego zbierania odpadów z punktu widzenia normy prawnej są obojętne. Ponadto nie zgodziło się z twierdzeniem, że nie odniosło się do kwestii umorzenia postępowania w sprawach odstąpienia (umorzenia postępowania) od wymierzenia opłaty w analogicznych sprawach. SKO wskazało bowiem, że zaskarżona decyzja dotyczy określonego okresu, a nieprawidłowości stwierdzone w innych miesiącach nie były przedmiotem postępowania. SKO orzeka zaś w stanie faktycznym i prawnym danej sprawy. Decyzje dotyczące innych miesięcy nie były zaskarżone i organ odwoławczy nie orzekał w tych sprawach. Ponadto każda sprawa rozpoznawana jest indywidualnie, w oparciu o zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy. Sprawy te, z wiedzy posiadanej przez SKO, nie były tożsame w zakresie stanu faktycznego ze sprawą niniejszą.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jako niezasadna podlega oddaleniu.
Spór w sprawie dotyczy zagadnienia czy w maju 2024r. we wspólnej altanie śmietnikowej przeznaczonej dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] nie dopełniono obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych w pojemnikach na niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne.
Zdaniem skarżącej organ nie wykazał, aby doszło do niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, gdyż załączone zdjęcia przedstawiają zamknięte worki bez uwidocznienia ich wartości, ponadto wątpliwości budzi czas i miejsce wykonania zdjęcia. Skarżąca stanowczo kwestionują, aby zdjęcia pochodziły z altany śmietnikowej przeznaczonej na segregację odpadów dla spornej nieruchomości.
Odmiennego zdania jest organ według którego zarówno zdjęcia, numery RFID pojemników na śmieci oraz weryfikacja lokalizacji GPS pojazdów odbierających odpady z nieruchomości wskazują, iż doszło do niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów komunalnych.
Rację w sporze należało przyznać organowi.
W myśl art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3).
Obowiązek selektywnej zbiórki odpadów komunalnych jest obowiązkiem o charakterze powszechnym, gdyż ciąży na wszystkich właścicielach nieruchomości, na których te odpady powstały. Z mocy art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. dotyczy także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1.
Z powyższego wynika, że pierwszą z przesłanek uzasadniających wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W przypadku stwierdzenia tej okoliczności podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych). Wskazane przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, by możliwe było po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości.
Poza sporem pozostaje i nie jest w sprawie kwestionowane, że skarżąca jest zobowiązana do selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Skarżąca złożyła deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej przy ul. [...] w B. deklarując selektywną zbiórkę odpadów.
Należy wskazać, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale też jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.p.c.g. stanowi wprost, że nie segregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę.
Podwyższona opłata w odniesieniu do nieruchomości zamieszkałych nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów. Koszty te powstają niezależnie od tego, czy brak segregowania odpadów ma charakter incydentalny czy nie. Jeżeli odpady trafiają do odbiorcy jako zmieszane, powstają związane z tym dodatkowe koszty ich zagospodarowania, które muszą zostać sfinansowane. Gdyby pobór opłaty dodatkowej został uzależniony od "uporczywości" niesegregowania odpadów, to oznaczałoby to sytuację, w której powstawałyby koszty zagospodarowania odpadów zmieszanych, które musiałby zostać ostatecznie sfinansowane przez gminę. Tymczasem system gospodarowania odpadami komunalnymi jest z założenia systemem finansowanym z opłat mieszkańców, a nie z dopłat jednostek samorządu terytorialnego.
Wedle ugruntowanego w orzecznictwie stanowiska, wykładnia językowa art. 6ka u.c.p.g. prowadzi do wniosku, że wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na podmiot zainteresowany opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów. W przepisie nie ma mowy o "uporczywości", czy "notoryczności" niesegregowania odpadów. Pojęcia te nie stanowią zatem elementów norm prawnych wyrażonych w art. 6ka u.p.c.g. i w związku z tym nie podlegają ocenie jako przesłanki rozstrzygania przez organ administracji (por. wyroki NSA z 30 marca 2022 r. III FSK 4846/21, 4 lipca 2024 r. III FSK 1171/23). Podnoszona w skardze okoliczność, że stwierdzone naruszenie miało charakter incydentalny i dotyczyło jednego zdarzenia nie stanowi naruszenia art. 6ka u.c.p.g.
Jeżeli zaś chodzi o obowiązek powiadomienia o niedopełnieniu selektywnej zbiórki odpadów, to należy zaznaczyć, iż art. 6ka u.c.p.g. nie reguluje w jaki sposób podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych ma dokonać powiadomienia właściciela nieruchomości. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro ustawowym obowiązkiem przedsiębiorstwa jako podmiotu odbierającego odpady komunalne jest powiadomienie właściciela nieruchomości i organu podatkowego, a organ ten na podstawie powiadomienia może wszcząć postępowanie podatkowe, to powiadomienie kierowane przez podmiot odbierający odpady komunalne winno co do formy odpowiadać wymogom wynikającym z obowiązującej w postępowaniu podatkowym zasady pisemności - art. 126 O.p. w związku z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.( por. wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r. III SA/Wa 1293/24).
Obowiązujące przepisy nie określają terminu tego powiadomienia. Powinno zostać dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji, niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przed wszczęciem postępowania administracyjnego (wyroki NSA z: 28 października 2022 r. III FSK 803/22, 8 lutego 2023r. III FSK 730/22).
W realiach rozpoznanej sprawy pomiot odbierający odpady powiadomił Prezydenta oraz skarżącą – właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów: na spornej nieruchomości w dniach 7 marca 2024r. oraz 6 maja 2024r. Co istotne powiadomienie o tym fakcie właściciela nieruchomości nastąpiło w formie wiadomości e-mail w aktach sprawy.
Sąd zauważa, iż do w/w powiadomienia dołączono zdjęcia. Przepisy nie wskazują, jaka ma być forma powiadomienia oraz nie nakazują konieczności podpisywania powiadomień podpisem kwalifikowanym. Skrzynka służbowa e-mail, z którego zostało wysłane powiadomienie do właściciela nieruchomości obsługiwana jest przez podmiot odbierający odpady na terenie gminy. Skrzynka służbowa jest zarejestrowana w domenie spółki, a wiadomość została opatrzona imieniem i nazwiskiem pracownika przesyłającym powiadomienie pozwalającym na jego identyfikację. Równolegle (wraz ze stroną skarżącą) powiadomienia zostały przesłane do organu.
Zdaniem Sądu obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. został w niniejszej sprawie spełniony.
W tym miejscu należy podkreślić, iż regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta Bielska-Białej (załącznik do uchwały nr XXXI/578/2017 z dnia 20 czerwca 2017 r., dalej: uchwałą z dnia 20 czerwca 2017r.) zobowiązuje właścicieli nieruchomości do gromadzenia odpadów komunalnych w sposób selektywny z podziałem na pięć frakcji: szkło, papier, metale, tworzywa sztuczne i opakowania wielomateriałowe, bioodpady i niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne (poprzednio nazywane "pozostałości po segregowaniu"). Co prawda ustawodawca posługuje się terminem "niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne" jednak termin "pozostałości po segregowaniu" funkcjonuje od 2018r. na terenie Gminy Bielsko-Biała". W szczególności termin ten został użyty w 2 ust. 14 w/w uchwały z dnia 20 czerwca 2017r. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji taką właśnie czarną naklejką z opisem "Pozostałości po segregowaniu" opatrzone są kontenery. Na zdjęciu z dnia 6 maja 2024r. napis taki znajduje także nad kontenerem dedykowanym dla tej frakcji odpadów. Nie budzi wątpliwości Sądu, iż "pozostałości po segregacji" to jedna z frakcji odpadów komunalnych, podlegających segregacji.
W tym miejscu zauważyć należy, iż segregacja odpadów ma sens tylko wówczas, gdy w pojemnikach przeznaczonych do selektywnego zbierania odpadów komunalnych nie występują odpady zmieszane, a w pojemnikach na odpady zmieszane nie występują odpady podlegające segregacji (tak WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 11 stycznia 2024r. sygn. akt I SA/Ol 417/23).
Sąd podnosi, iż dokumentacja zdjęciowa potwierdza, iż właściciel spornej nieruchomości dopuścił się zmieszania odpadów podlegających selektywnej zbiórce. Na zdjęciu z dnia 6 maja 2024r. widać, iż w pojemniku przeznaczony na "pozostałości po segregowaniu" (napis nad pojemnikiem) znajdują się elementy plastikowe (łańcuch świąteczny), które winny być umieszczone w pojemniku dedukowanym dla tworzyw sztucznych.
W odniesieniu do zarzutu niewykazania, iż zdjęcia pochodzą z altany śmieciowej przeznaczonej na segregację odpadów dla spornej nieruchomości, Sąd zwraca uwagę na pismo P S.A. dotyczące wywozów realizowanych z nieruchomości ze wskazanymi numerami RIFD pojemników. W rezultacie pojemniki widoczne na zdjęciach posadowione są w altanie śmietnikowej przy ul. [...], będącej w zasobach Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Dodatkowym potwierdzeniem ustalonego stanu faktycznego jest zweryfikowanie lokalizacji GPS pojazdów odbierających odpady z nieruchomości w czasie stwierdzenia nieprawidłowej segregacji odpadów komunalnych.
Sąd zauważa, iż skarżąca jako władająca nieruchomością ponosi pełną odpowiedzialność za wytwarzane na tej nieruchomości odpady oraz za sposób ich selektywnego zagospodarowania. To na właścicielu nieruchomości, w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., ciążą obowiązki związane z zabezpieczeniem pojemników przed działaniem osób trzecich. To bowiem właściciel nieruchomości, bez względu na sposób jej wykorzystywania, odpowiada za to, w jaki sposób odpady wytwarzane na nieruchomości są gromadzone i oddawane do zagospodarowania.
W świetle art. 6q ust. 1 u.c.p.g. prowadząc postępowanie organy zobowiązane są do stosowania przepisów o.p. a zwłaszcza art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.o. oraz art. 191 tej ustawy. Postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.). Wbrew zarzutom skargi w toku postępowania organy podatkowe podejmowały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył cały materiał dowodowy.
Reasumując należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów postepowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie naruszył również zarzucanych w skardze przepisów prawa materialnego.
Mając to na uwadze, Sąd,, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 24r., poz. 935 ze zm.) skargę oddalił.