I SA/Gl 672/22

I SA/Gl 672/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-07-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska /przewodniczący sprawozdawca/
Bożena Pindel
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 7, 77, 80, 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędzia WSA Bożena Pindel, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lipca 2022 r. sprawy ze skargi D. B. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 31 marca 2022 r. nr COF.OUR.6375.27863.2021 ŁD.SM.ZZ 00421997 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. B. (dalej "zobowiązana" lub "skarżąca") jest postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej (dalej "wierzyciel") wydane w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej w związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez skarżącą przekazał za pomocą platformy ePUAP, do Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. tytuł wykonawczy numer 89566E1-63/LO/2021, obejmujący na dzień 19 lipca 2021 r. zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2016 r. do marca 2021 r. w kwocie 1.435,50 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 84,19 zł i kosztami upomnienia w wysokości 11,60 zł.
2. W piśmie z dnia 24 sierpnia 2021 r. skarżąca wniosła zarzut w postępowaniu egzekucyjnym – zarzut nieistnienia obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Uzasadniając go, wskazała, że nie ma statusu abonenta z powodu braku doręczenia jej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Wyjaśniła, iż w dniu 24 listopada 1994 r. zameldowała się i mieszka w W., przy ul. [...] [...], na dowód czego załączyła do zarzutów kserokopię starego zielonego dowodu osobistego. W jej ocenie, zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nigdy nie zostało jej wysłane, skoro wierzyciel wystawił tytuł egzekucyjny na nieaktualny adres.
3. Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 r., wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej "u.p.e.a.") w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689, dalej "ustawa o opłatach abonamentowych" lub "u.o.a."), wierzyciel uznał zarzut zobowiązanej za niezasadny.
Stwierdził, że na dane zobowiązanej dokonano rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: [...] [...], [...] W., po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiofoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowego odbiornika, a w momencie wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r., poz. 1342), skarżącej nadano indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Wierzyciel do postanowienia przedłożył jako dowód w sprawie: duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych" z dnia 24 lipca 2008 r.
4. W zażaleniu na to postanowienia skarżąca podtrzymała zarzut nieistnienia obowiązku, zarzucając wierzycielowi naruszenie § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., poz. 1342) z uwagi na przesłanie zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego na nieaktualny adres zamieszkania skarżącej. Ponadto skarżąca podniosła nową okoliczność w sprawie, tj. wyrejestrowanie odbiornika. Skarżąca zaznaczyła, że wierzyciel nie wskazał w zaskarżonym postanowieniu przez jaki okres dokonywane były wpłaty z tytułu abonamentu i kiedy zaprzestano ich wnoszenia z uwagi na zmianę adresu zamieszkania. Ponadto skarżąca zarzuciła wierzycielowi naruszenie art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. polegające na wskazaniu w tytule wykonawczym nieaktualnego adresu zamieszkania oraz naruszenie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez brak uprzedniego doręczenia upomnienia.
5. Wierzyciel postanowieniem z dnia 31 marca 2022 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej "k.p.a.") w związku z art. 18, art. 34 § 3, art. 17 § 1a u.p.e.a. oraz w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z o opłatach abonamentowych, utrzymał w mocy postanowienie z dnia 20 stycznia 2022 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Podkreślił, iż rozpatrzenie wniesionego na etapie zażalenia nowego zarzutu, tj, brak uprzedniego doręczenia zobowiązanej upomnienia, jeżeli jest wymagane, przerzucałoby konieczność rozpoznawania tego zarzutu po raz pierwszy przez organ II instancji, czego nie można pogodzić z zasadą dwuinstancyjności postępowania określoną w art. 15 kodeksu postępowania administracyjnego.
W związku z powyższym rozpoznaniu podlegał jedynie zarzut zgłoszony w piśmie z dnia 24 sierpnia 2021 r. dotyczący nieistnienia obowiązku.
W tym zakresie organ wskazał, że obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Ponownie podniósł, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...] [...], [...] W., co wynika z dołączonego do niniejszego postanowienia wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzającego zarejestrowanie przedmiotowego odbiornika oraz uregulowanie opłat abonamentowych do października 2001 r. (wplata z dnia 28 września 2001 r.). Wierzyciel zauważył przy tym, że zgodnie z przekazaną przez zobowiązaną informacją, pod obecnym adresem zobowiązana jest zameldowana od dnia 24 listopada 1994 r.
Odnosząc się do zmiany przez zobowiązaną miejsca zamieszkania, wierzyciel wyjaśnił, że zgodnie z przepisami na abonencie ciąży obowiązek zgłoszenia zmian formalnoprawnych mających wpływ na dokonaną rejestrację odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, w tym aktualizację danych adresowych oraz wyrejestrowanie odbiorników. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania użytkownik odbiorników zobowiązany jest zgłosić ten fakt Poczcie Polskiej i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Natomiast w przypadku zaistnienia okoliczności, z powodu których zaprzestano korzystania z odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych należy zgłosić w placówce pocztowej ich wyrejestrowanie. Tymczasem Poczta Polska S.A. nie posiada dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przez zobowiązaną przedmiotowych odbiorników, jak i zgłoszenia zmiany danych adresowych. Zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...] zostało przesłane pismem z dnia 24 lipca 2008 r. na adres, którym Poczta Polska w danym okresie dysponowała. Podkreślił, iż zgodnie z art. 7 ust, 1a ustawy o opłatach abonamentowych, operator wyznaczony, o którym mowa w ust. 1, jest uprawniony do otrzymywania danych z rejestru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL) na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2019 r, poz. 1397 z póżn. zm.) – niemniej jednak uprawnienie to Poczta Polska S.A. otrzymała na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz, U. z 2015 r. poz, 1324).
Wierzyciel stwierdził, iż tytuł wykonawczy numer 89566E1-63/LO/2021 z dnia 19 lipca 2021 r. zawiera poprawne dane osoby zobowiązanej, tj. imię i nazwisko, a przede wszystkim numer PESEL. W tytule wykonawczym wskazano adres poprzedniego zameldowania zobowiązanej, jednak, uwzględniając pozostałe dane, organ egzekucyjny właściwe zidentyfikował dłużnika.
6. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienie z dnia 31 marca 2022 r. wydanego przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej i uchylenie w całości poprzedzającego go postanowienia z dnia 20 stycznia 2022 r. oraz o zasądzenie od Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej na jej rzecz kosztów postępowania administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Zarzuciła naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. przez przyjęcie przez organ administracyjny, iż zobowiązanie istnieje w sytuacji, gdy:
- naruszono § 5 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342) przez nieokazanie dowodu nadania i dowodu odbioru dokumentu w postaci "zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego", a co za tym idzie nieudowodnienie w toku postępowania, że zobowiązana jest w ogóle abonentem,
- art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. przez brak prawidłowego doręczenia upomnienia z dnia 23 kwietnia 2021 r. wskutek wskazania nieprawidłowego adresu w upomnieniu, jak i w tytule wykonawczym z dnia 19 lipca 2021 r. i skierowaniem tego tytułu pod niewłaściwy adres, co skutkowało brakiem możliwości ustosunkowania się skarżącej do upomnienia na etapie przedegzekucyjnym, a w dalszych skutkach nieuprawnionym zajęciem rachunku bankowego i wyegzekwowaniem części należności objętej tytułem wykonawczym,
b) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ' na wynik sprawy tj.:
- art. 7, art. 7a, art. 8, art. 77 § 1, art. 124 § 2 w zw. z art. 80 K.p.a. oraz w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez nierozpoznanie sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny, nierozważenie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia,
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
W ocenie skarżącej, nie można obciążyć jej odpowiedzialnością za jakiekolwiek zaległości z tytułu opłaty abonamentowej, gdyż zgodnie z obwiązującymi przepisami nie można jej przypisać nawet statusu abonenta. Wynika to z braku doręczenia przez wierzyciela zawiadomienia o nadaniu indywidulanego numeru indentyfikacyjnego. Powyższa okoliczność faktyczna nie została przez wierzyciela udowodniona. Wierzyciel nie dysponuje dowodem doręczenia tego zawiadomienia, a jedynie jego duplikatem. Wierzyciel posiada bezpłatny dostęp do bazy PESEL, tym samym niezrozumiałe jest skierowanie zawiadomienia (jeśli w ogóle miało to miejsce w tej sprawie) o indywidulanym numerze identyfikacyjnym na inny, nieaktualny adres. Skoro adres zameldowania i zamieszkania zobowiązanej został ujawniony w bazie PESEL, tym samym wierzyciel miał obowiązek i możliwość skierowania zawiadomienia na właściwy adres zamieszkania zobowiązanej. Zatem całkowicie chybione są rozważania wierzyciela i organów orzekających w sprawie, jakoby to na skarżącej ciążył obowiązek aktualizowania swojego adresu, gdyż obowiązek aktualizowania danych dotyczy tylko tych osób, które uprzednio stały się abonentami.
Skarżąca, powołując się na § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z 2007 r., w myśl którego dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5) jest wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2 lub zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4, podniosła, że nie składała wniosku o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych.
Skarżąca wskazała, że w 2001 r. wyrejestrowała odbiornik, gdyż wtedy ostatni raz zapłaciła opłatę abonencką, co spowodowane było zmianą miejsca zamieszkania.
7. W odpowiedzi na skargę wierzyciel wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skargę należało uwzględnić.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym oddalono zarzut nieistnienia obowiązku.
Przechodząc do meritum stwierdzić należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) ro złożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Z kolei w myśl art. 33 § 4 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie.
Zgodnie natomiast z art. 33 § 5 u.p.e.a. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż:
1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części.
Wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu (art. 35 § 1 u.p.e.a.).
Organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej (art. 34 § 1 u.p.e.a.). Wierzyciel natomiast rozpoznając zarzut wydaje postanowienie, w którym (art. 34 § 2 u.p.e.a.):
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej przysługuje zażalenie (art. 34 § 3 u.p.e.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, iż zarzut jest środkiem prawnym o niejednolitym charakterze. W zależności od wskazanych podstaw, wyliczonych w sposób wyczerpujący w art. 33 § 2 u.p.e.a., zobowiązany wnosząc zarzut:
1) zapoczątkowuje spór o dopuszczalność egzekucji (art. 33 § 2 pkt 1 i 5 u.p.e.a.) lub o wymagalność obowiązku (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.)-z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzuty na tych podstawach, zamierza wykazać, że obowiązek już nie istnieje albo uległ wygaśnięciu lub, że jeszcze nie zaistniał (nienałożenie obowiązku) albo, że istnieje, ale nie jest jeszcze wymagalny;
2) zarzuca wierzycielowi lub organowi egzekucyjnemu istotne uchybienia proceduralne (art. 33 § 2 pkt 2-4 u.p.e.a.).
W przedmiotowej sprawie Skarżący podniósł zarzuty określone w art. 33 § 2 pkt 1 (nieistnienie obowiązku).
Istota sporu sprowadza się do stwierdzenia czy na skarżącej spoczywa objęty tytułem wykonawczym obowiązek ponoszenia opłaty abonamentowej, któremu skarżąca zaprzeczyła, wnosząc zarzut oparty o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. – nieistnienia obowiązku.
Stosownie do art. 2 ust. 1 i 3 tej u.o.a. na posiadaczu zarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego ciąży ex lege obowiązek uiszczenia abonamentu, powstający z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu rejestracji odbiornika.
Z kolei, jak stanowi art. 5 ust. 1 u.o.a., odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczanie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej).
W sprawie wierzyciel stwierdził, że skarżąca dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego używanego pod adresem: ul. [...] [...], [...] W., co wynika z wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzającego zarejestrowanie odbiornika oraz uregulowanie opłat abonamentowych do października 2001 r. (wplata z dnia 28 września 2001 r.). Wierzyciel zauważył przy tym, że zgodnie z przekazaną przez zobowiązaną informacją, skarżąca jest zameldowana od dnia 24 listopada 1994 r. pod adresem: ul. [...] [...] W.
W ocenie Sądu, przedstawiony przez wierzyciela wydruk z bazy danych o abonentach nie jest dowodem zarejestrowania przez skarżącą odbiornika telewizyjnego. W związku ze zgłoszeniem przez skarżącą w trakcie postępowania zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku, rzeczą wierzyciela było wykazanie faktu rejestracji przez skarżącą odbiornika, gdyż to ta okoliczność przesądzała o powstaniu - z mocy prawa - obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych.
Wierzyciel nie wskazał daty rejestracji odbiornika. Z nieczytelnego wydruku z bazy abonentów nie można jednoznacznie takiej daty ustalić.
Zgodnie z § 2 ust. 1 i 2 rozporządzeniem Ministra Łączności z 16 lipca 1993 r. (Dz. U. nr 70, poz. 338), wydanym na podstawie art. 49 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 1993 r. Nr 7, poz. 34), rejestracji odbiorników należy dokonać w ciągu 14 dni od dnia ich nabycia, a dowodem zarejestrowania jest imienna książeczka radiofoniczna.
Podobnie kwestię tę regulowało kolejne rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.2005.141.1190), wydane na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, w którym zapisano, że odbiorniki radiofoniczne lub telewizyjne podlegają zarejestrowaniu w terminie 14 dni od dnia wejścia w ich posiadanie (§ 2 ust. 1 i 2), a dowodem zarejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych jest imienna książeczka opłaty abonamentowej za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych.
W myśl zaś § 3 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187, poz. 1342), wydanym na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych, dowodem zarejestrowania odbiorników, z zastrzeżeniem § 5, jest:
1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub
2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.
Analogiczne rozwiązania w tym zakresie przewiduje także aktualnie obowiązujący akt prawny - § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676), w myśl którego złożenie zgłoszenia następuje:
1) bezpośrednio w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, z wyłączeniem placówek prowadzonych przez agentów pocztowych, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, albo
2) przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia.
Wzór zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zgłoszenia zmiany danych, zwanego dalej "zgłoszeniem", określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.
W sprawie trzeba zaakcentować, że fakt rejestracji - w świetle zacytowanych powyżej uregulowań - rodzi obowiązek ponoszenia opłat. A contrario w przypadku braku rejestracji odbiorników RTV obowiązek taki nie powstaje, a skoro tak, to Wierzyciel nie posiada też tytułu prawnego do ich przymusowego dochodzenia (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1268/21).
Wydruk z bazy danych o abonentach – w świetle powołanych wyżej przepisów prawa nie może być uznany za dowód zarejestrowania odbiornika. Sąd z urzędu ma wiedzę, że w analogicznych sprawach wierzyciel na okoliczność wykazania rejestracji odbiornika rtv, składa do akt wniosek o rejestrację odbiornika, dowód wydania wspomnianej książeczki opłat rtv, wniosek o wydanie książeczki opłat rtv. Obowiązek badania okoliczności związanych z zarzutem zobowiązanego, co do istnienia i wymagalności egzekwowanego obowiązku, spoczywa na wierzycielu. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 9 kwietnia 2013 r. o sygn. akt II GSK 92/12: "Obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych został w ustawie z 2005 r. o opłatach abonamentowych powiązany z obowiązkiem rejestracji odbiorników i ta konstrukcja umożliwia określenie kręgu podmiotów zobowiązanych. Powyższa ustawa jest adresowana do wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak sama opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli" (Lex Nr 1365871; ONSAiWSA 2015/2/28). Skoro obowiązek wnoszenia opłat został powiązany z obowiązkiem rejestracji, to wykazanie tego faktu ciążyło na wierzycielu.
Stwierdzić zatem trzeba, że stanowisko o istnieniu egzekwowanego obowiązku nie zostało poparte niezbędnym w tym zakresie materiałem źródłowym, który pozwoliłby na jego weryfikację.
Podkreślić trzeba, że wyeksponowane braki materiału dowodowego pozbawiają możliwości dokonania oceny, czy sporny obowiązek istniał. Wypowiadanie się w tej kwestii na tym etapie postępowania uznać zatem należy za przedwczesne. W sprawie bowiem nie jest oczywiste, czy skarżącej wydano książeczkę opłat rtv. Zarazem niewątpliwe jest, że dopiero poczynienie odpowiednich ustaleń w tym zakresie i ich należyte udokumentowanie pozwoli na ocenę, czy do rejestracji odbiornika rzeczywiście doszło, a zatem, czy obowiązek zapłaty opłaty abonamentowej za jego używanie istniał.
Nie ulega zatem wątpliwości, że w sprawie doszło do naruszenia art. 7 k.p.a., gdyż nie podjęto wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Nie dopełniono również wynikającego z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Takie działanie niewątpliwe skutkowało także naruszeniem zasady zaufania, o której stanowi art. 8 k.p.a.
Zaniechania wierzyciela nie usprawiedliwia postawa skarżącej, która nie kwestionowała rejestracji odbiornika, choć już w skardze podniosła, że wniosku o rejestracje odbiornika rtv nie złożyła. Sąd ponownie podkreśla, iż rozstrzygając zasadność zarzutu nieistnienia obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, kluczowe jest wykazania przez wierzyciela rejestracji odbiornika rtv, czego w sprawie zabrakło. Okoliczność rejestracji odbiornika jest kluczowa w kontekście nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego albowiem numer ten zastępuje dowód zarejestrowania odbiorników RTV. Wątpliwości, w kontekście ustalenia czy i kiedy skarżąca zarejestrowała odbiornik telewizyjny, budzi również okoliczność, że jak wskazała skarżąca, od 24 listopada 1994 r. jest zameldowana i mieszka pod adresem: W., ul. [...] [...]. Tymczasem na wydruku z bazy danych o abonentach, który wydaje się, że dotyczy późniejszego okresu oraz zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego z 2008 r. ujawniono inny adres: [...] [...].
Sąd zgadza się z wierzycielem, że kolejne zarzuty, złożone przez skarżącą w zażaleniu na postanowienie wierzyciela wydane w pierwszej instancji, nie mogły zostać rozpoznane po raz pierwszy przez wierzyciela w drugiej instancji, gdyż spowodowałoby to naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.
Jednak wierzyciel, działając zgodnie z zasadą zaufania do władzy publicznej i zasadą informowania stron oraz mając na uwadze określone w art. 33 § 5 u.p.e.a. terminy do wniesienia zarzutów, winien wyjaśnić skarżącej, czy i ewentualnie w jakim trybie będą rozpatrywane.
Sąd uznaje za zasadne stanowisko wierzyciela, że nadanie z urzędu indywidualnego numeru identyfikacyjnego nie wymaga – dla swojej skuteczności – doręczenia zawiadomienia o tym fakcie. Pogląd ten należy do ugruntowanych w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1503/21, LEX nr 3173384 i podane tam wcześniejsze orzecznictwo).
Z tych powodów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej "p.p.s.a.") należało uchylić zaskarżone postanowienie.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę obejmującą uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie radcy prawnego oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa, czyli kwotę 597 zł.