I SA/Gl 659/18

I SA/Gl 659/18 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2018-09-12
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-06-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /sprawozdawca/
Dorota Kozłowska
Paweł Kornacki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 280/19 - Wyrok NSA z 2023-04-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 56  par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Kornacki, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Anna Tyszkiewicz – Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 i art. 56 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec p. M. W. (dalej: strona, zobowiązana) na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...] wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P..
Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionych wyżej tytułów wykonawczych reprezentujący zobowiązaną radca prawny zwrócił się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Zdaniem pełnomocnika strony tytuły wykonawcze zostały wydane w postępowaniach skażonych wadą nieważności, a "z nieważnego postępowania nie może powstać prawnie skuteczny tytuł wykonawczy i taki po prostu nie istnieje". Pełnomocnik zobowiązanej podał, iż skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie cztery skargi, których przedmiotem jest bezprawne nakładanie grzywny w celu przymuszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.. Wniósł zatem o natychmiastowe zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia spraw w WSA w Warszawie, o potraktowanie pisma jako prawnej przeszkody do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i stwierdzenie konieczności jego zawieszenia.
Z kolei przy piśmie z dnia 19 grudnia 2017 r. pełnomocnik strony przekazał organowi egzekucyjnemu kopie skargi do WSA w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego wskazując, iż jego wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest oczywisty.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze, gdyż nie stwierdził żadnej ustawowej przesłanki zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu taką przesłanką nie było również złożenie skarg do WSA w Warszawie.
W zażaleniu na to postanowienie, pełnomocnik strony, żądając jego uchylenia i zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania orzeczenia przez WSA w Warszawie, stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka określona w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Przedstawił swoje zastrzeżenia względem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.. W jego ocenie "osoba będąca Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. została mentalnie i intelektualnie opanowana przez Panią B. C., co powoduje nieważność całego postępowania administracyjnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 7 kpa. Skoro zaś postępowanie administracyjne skażone jest wadą nieważności z mocy prawa, to wydany w takim postępowaniu tytuł wykonawczy także nie jest ważny i prawnie po prostu nie istnieje." W ocenie pełnomocnika strony "byłoby rzeczą paradoksalną gdyby się okazało, że Sąd stwierdzi nieważność, a mimo tego organ egzekucyjny nadal będzie prowadził egzekucję administracyjną".
Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia. Wskazał, że art. 56 § 1 u.p.e.a. zawiera zamknięty katalog okoliczności skutkujących zawieszeniem postępowania egzekucyjnego. Przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu:
1. w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej,
2. w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego,
3. w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych
i braku jego przedstawiciela ustawowego,
4. na żądanie wierzyciela,
5. w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje zatem w ściśle określonych w ustawie sytuacjach, a rozstrzygnięcia w tym zakresie nie są oparte na uznaniu administracyjnym. Organ nadzoru, aprobując stanowisko organu egzekucyjnego, stwierdził, że wniosek zobowiązanej nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zaistniała żadna okoliczność opisana w art. 56 § 1 u.p.e.a. Podnoszony przez pełnomocnika zobowiązanej zarówno we wniosku o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, jak i w zażaleniu argument dotyczący wniesienia skargi do WSA w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nie jest przesłanką zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
W ocenie organu nadzoru wniesienie skargi do WSA w Warszawie nie miało wpływu na prowadzone postępowanie egzekucyjne, a skutki dla tego postępowania wywierać będzie dopiero ewentualne stwierdzenie nieważności decyzji wierzyciela, tj. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.. W przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka zawieszenia, na którą powołuje się pełnomocnik zobowiązanej określona w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Jednocześnie organ nadzoru nadmienił, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.)
W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej będący radcą prawnym wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia;
2. zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. na podstawie tytułów wykonawczych: z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...]r. nr [...];
3. zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów niniejszego postępowania oraz kosztów zastępstwa prawnego.
W uzasadnieniu skargi opisano stanowisko organu, stwierdzając, że jest ono "oczywistym nieporozumieniem na gruncie obowiązującego prawa". Podniesiono, że "organ nie zauważył, iż podstawą prawną do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego jest przepis art. 56 § 1 ust. 5 stanowiący cytuję: "w innych przypadkach przewidzianych przez prawo" czyli w zagrożeniu nieważności postępowania".
W ocenie pełnomocnika strony, "skoro Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. prowadząc od września 2010 r. postępowanie administracyjne w sprawie skarżącej dotknięte nieważnością, wystawił trzy tytuły wykonawcze na łączną kwotę [...] złotych, to na gruncie obowiązującego prawa takie tytuły wykonawcze nie mają racji bytu, bo po prostu w sensie prawnym nie istnieją. Jeżeli więc w takiej sytuacji organ nie bacząc na wady prawne tytułów wykonawczych, bez wahania postanawia wykonywać te tytuły wykonawcze, to tak jakby godzi się na coś, co można by nazwać "barbarzyństwem prawnym w majestacie prawa".
Autor skargi podał, że pismem z dnia 7 grudnia 2017 r. poinformował Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o złożonych czterech skargach do WSA w Warszawie, w których podniósł zarzut nieważności postępowania administracyjnego prowadzonego od września 2010 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.. Stanowiło to prawną podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego, gdyż tylko Sąd może orzec o nieważności prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Takie orzeczenie jest oczekiwane przez skarżącą, ale WSA w Warszawie oddalił skargi strony w sprawach o sygn. akt VII SA/Wa 1338/17, VII SA/Wa 1438/17, VII SA/Wa 1699/17, VII SA/Wa 1700/17 oraz VII SA/Wa 1701/17. Pełnomocnik skarżącej zamierza wnieść od tych orzeczeń skargi kasacyjne, podtrzymując w dalszym ciągu zarzut nieważności postępowania administracyjnego prowadzonego przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w P. od września 2010 r. Jest to więc kolejny etap postępowań sądowych w kierunku ostatecznego stwierdzenia nieważności postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P.. W tym stanie rzeczy mój wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie trzech wykazanych powyżej tytułów wykonawczych jest w pełni uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) podlegało postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r., którym utrzymano w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...], z dnia [...] r. nr [...] wystawionych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. celem dochodzenia zapłaty grzywien nałożonych w celu przymuszenia strony do wykonania decyzji tegoż organu.
Zgodnie z art. 56 § 1 P.p.s.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
W zacytowanym art. 56 § 1 u.p.e.a. ustawodawca wyliczył w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco uregulował omawianą instytucję prawa, nie pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobody wyboru co do zawieszenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 6 grudnia 1996 r., sygn. akt I SA/Lu 339/96 LEX nr 29731 oraz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Nie budzi przy tym także wątpliwości fakt, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Należy przyjąć, że zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 u.p.e.a. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 663/17, wszystkie powoływane wyroki sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
We wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r. reprezentujący skarżącą radca prawny wskazywał, że "tytuły wykonawcze były wydawane w postępowaniach skarżonych wadą nieważności, a to oznacza, że skoro tak, to z nieważnego postępowania nie może powstać prawne skuteczny tytuł wykonawczy i taki po prostu nie istnieje".
W kontekście tak umotywowanego żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego wskazać należy, że organ, orzekając o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie jest uprawniony ani zobowiązany do badania legalności samego postępowania egzekucyjnego. (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II FSK 2186/15).
Nadto podkreślenia wymaga, że "organ nie może wskazać jako powodu zawieszenia, innej przyczyny niż wyraźnie wskazana w ustawie. Toczenie się postępowań sądowych związanych ze świadczeniem dochodzonym w drodze egzekucji nie zostało wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. jako przyczyna zawieszenia postępowania" (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn.. akt I SA/Sz 1298/15).
Stwierdzenie to odnosi się także do sytuacji, w których zobowiązany zmierza do wzruszenia decyzji i postanowień ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 385/17 fakt podejmowania działań w celu wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji w trybie nadzwyczajnym, przykładowo wznowienia postępowania administracyjnego, sam w sobie nie powoduje konieczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego ani także innego rodzaju przeszkody w jego kontynuowaniu. Gdyby bowiem przyjąć, że samo jedynie prawdopodobieństwo wyeliminowania w przyszłości decyzji, w której ustalony został egzekwowany obowiązek miało przemawiać za zawieszeniem tego postępowania, wówczas w znacznym stopniu deprecjacji uległby cel, którym pozostaje doprowadzenie do wykonania obowiązku. Ustawodawca dopuszczając możliwość jednoczesnego prowadzenia postępowania administracyjnego w nadzwyczajnym jego trybie oraz postępowania egzekucyjnego w administracji świadomie podejmuje ryzyko ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej, dążąc do uniknięcia brzemiennych w skutki konsekwencji niewykonania dochodzonego obowiązku (zob. W. Piątek, Glosa do wyroku NSA z 14 lipca 2016 r., II FSK 1637/14, Finanse Komunalne 2017, z. 9, s. 75-76).
Jak więc wykazano powyżej, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zarzut naruszenia art. 56 § 1 u.p.e.a. jest bezpodstawny. W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.