I SA/Gl 649/23

I SA/Gl 649/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-10-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Borys Marasek
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 498/24 - Wyrok NSA z 2025-07-17
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 2 ust. 1 i 3
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 2, art. 34 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Borys Marasek, Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2023 r. sprawy ze skargi E. R. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 27 lutego 2023 r. nr COF.OUR.6375.8992.2019 KA.PK.ZZ 08073406 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. E. R. (dalej: skarżąca) wniosła skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: organ drugiej instancji) z 27 lutego 2023 r. nr COF.OUR.6375.8992.2019 KA.PK.ZZ 08073406 w przedmiocie zarzutów w postepowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. W uzasadnieniu z dnia 28 listopada 2022 r. organ pierwszej instancji zawarł jednoznaczne stanowisko, w którym oddalił zarzut nieistnienia obowiązku.
2.2. W piśmie stanowiącym zażalenie skarżąca wniosła o zmianę stanowiska zawartego w postanowieniu z dnia 28 listopada 2022 r. poprzez uznanie w całości wniesionych zarzutów w sprawie. Wniosła także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność dopełnienia formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego oraz przedłożenia kopii formularza złożonego przez skarżącą w placówce pocztowej zarówno w 2010, jak i w 2021 r. Wskazała również, że nie ma obowiązku przechowywać przez 12 lat dokumentów potwierdzających wyrejestrowanie odbiorników. Ponadto wniosła o umorzenie oraz wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, a także zwrot kosztów postępowania.
2.3. Po rozpatrzeniu zażalenia, organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
Nie oznacza to jednakże, iż postępowania nie mogą być wszczęte wobec osób zobowiązanych, które dokonały rejestracji używanych odbiorników przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – u.o.a.).
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia od opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Ustawa poprzedzająca ww. ustawę to ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 1722), która weszła w życie z dniem 1 marca 1993 r.
Zajmując stanowisko w zakresie zarzutu nieistnienia obowiązku, organ pierwszej instancji właściwe wskazał, że wykonując ustawowy obowiązek, skarżąca zgłosiła rejestrację odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego. Opłaty abonamentowe były przez skarżącą wnoszone do grudnia 2007 r. Wyegzekwowana została także przez organ egzekucyjny na podstawie poprzedniego tytułu wykonawczego o numerze 310268E1-66/SZ/2015 z dnia 16 listopada 2015 r. wpłata za okres od stycznia 2010 r. do czerwca 2015 r.
Dowód w postaci wydruku z bazy danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. potwierdzający dokonanie opłat abonamentowych załączono do zaskarżonego postanowienia.
Do akt dołączono również duplikat "Zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych" z dnia 10 września 2008 r. stanowiący o nadaniu skarżącej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U, Nr 187 z 2007 r., poz. 1342) indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...].
Roszczenie skarżącej w przedmiotowej sprawie opiera się na wyrejestrowaniu odbiorników w 2010 r. tj. stwierdzeniu, że skarżąca wyraziła wówczas taką wolę jak również, że w 2021 r. gdy wyraziła stanowczą wolę wyrejestrowania, powołując się na toczące się w sprawie wcześniejsze ww. postępowanie egzekucyjne i zarzutowe.
Dalej wskazano na formalności jakie powinien dopełnić abonent związane w wyrejestrowaniem odbiorników w 2010 r. tj. zgodnie treścią obowiązującego od 13 grudnia 2007 r. § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, użytkownik zarejestrowanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych powiadamiał placówkę pocztową o zmianie nazwiska, miejsca zamieszkania, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, niezwłocznie po powstaniu zmiany lub zaistnieniu zdarzenia składając "Formularz zgłoszenia zmiany danych".
Od stycznia 2014 r. abonent w myśl § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. z 2013 r., poz. 1676) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, niezwłocznie powiadamiał operatora wyznaczonego o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, przez zgłoszenie tego faktu w placówce pocztowej lub z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego (www.poczta-polska.pl) do wypełnienia zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych albo zmiany danych.
Podkreślono również, iż zgodnie ze wskazaniem w ustawie o opłatach abonamentowych minister właściwy do spraw łączności, w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określa w drodze rozporządzenia warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Doprecyzowanie przepisów dotyczących zgłaszania przez abonentów zmian formalno-prawnych, w tym wyrejestrowania odbiorników, znajdowało/znajduje się w treści rozporządzeń, które są i były aktami wykonawczymi wydawanymi w celu realizacji ustaw.
Na ustalonych rozporządzeniami formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące jak należy postąpić w zakresie np. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników. Zatem każdy użytkownik odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych miał dostęp do obowiązujących przepisów, a tym samym Poczta Polska S.A. spełniła wobec abonentów obowiązek informacyjny.
Gdyby skarżąca w 2010 r. skutecznie dokonała wyrejestrowania odbiorników fakt ten nastąpiłby przy wykorzystaniu i wypełnieniu w placówce pocztowej dokumentu: "Formularz zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 187 poz. 1342) w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a pracownik placówki pocztowej potwierdziłby dokument datownikiem urzędu pocztowego oraz swoim podpisem. Dokument winien zostać sporządzony w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, które stanowią kopię oraz oryginał. Oryginał "Formularza zgłoszenia zmiany danych" otrzymywał abonent, a kopię przedmiotowego formularza pracownik placówki pocztowej odsyłał do właściwej komórki celem jego archiwizacji.
Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności powyższy fakt odnotowany zostałby na indywidualnym numerze identyfikacyjnym [...], a dokument zarchiwizowany.
Argumentacja o wyrażeniu stanowczej woli wyrejestrowania odbiorników nie znajduje pokrycia w dopełnieniu formalności w placówce pocztowej, choć wierzyciel wielokrotnie taką informację skarżącej przekazywał, iż jednie dopełnienie formalności w placówce pocztowej może doprowadzić do skutecznego wyrejestrowania odbiorników. Taka sytuacja miała miejsce np. w 2016 r. kiedy skarżąca wyraziła stanowczą wolę wyrejestrowania w dniu 15 września 2016. r. wnosząc zarzuty na postępowanie egzekucyjne wszczęte w oparciu o tytuł wykonawczy o numerze 310268E1-66/SZ/2015 z dnia 16 listopada 2015 r. W odpowiedzi na zarzuty wydano postanowienie z dnia 26 października 2016 r., w którym uznano za niezasadny zarzut nieistnienia obowiązku oraz skarżąca została poinformowana o formalnościach, które należy dopełnić w przypadku zaprzestania korzystania z odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego. Następnie 7 listopada 2016 r. skarżąca wniosła zażalenie na wydane postanowienie, na które wierzyciel wydał ostateczne postanowienie z dnia 22 marca 2018 r., w którym utrzymał stanowisko względem zarzutu nieistnienia obowiązku wskazując na dogłębne zbadanie kwestii wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego i nie posiadania przez Pocztę Polską S.A. dokumentu potwierdzającego fakt wyrejestrowania przez skarżącą odbiorników w 2010 r. Kserokopię korespondencji z 2016 i 2018 r. skarżąca załączyła do zarzutów złożonych w dniu 25 maja 2022 r.
Nadto wystosowano do skarżącej wezwanie z dnia 7 września 2022 r do usunięcia braków formalnych, tj. do przedstawienia dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego dotyczących adresu ul. [...], [...] S. - wezwanie uznano za doręczone z dniem 27 września 2022 r. w myśl art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – k.p.a.). Zaznaczono, że kserokopia wezwania oraz koperty, w której je wysłano została załączona do postanowienia wierzyciela z dnia 28 listopada 2022 r., także skarżąca zapoznała się z jego treścią i na etapie złożonego zażalenia nie przesłała wymaganych dokumentów.
W zażaleniu skarżąca podnosi również, że nie posiadała obowiązku przechowywania dowodu wyrejestrowania odbiorników przez 12 lat. Organ nie zgodził się z taką argumentacją, co potwierdza między innymi stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 6 lipca 2021 r. sygn. akt I SAIGl 1466/20.
Dodatkowo wskazano, że Poczta Polska prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania. Zatem w sytuacji dopełnienia ww. formalności przez skarżącą, fakt wyrejestrowania odbiornika zostałby odnotowany w rejestrze abonentów na indywidualnym numerze identyfikacyjnym, a dokument zarchiwizowany.
3.1. Powyższe postanowienie zaskarżono do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zarzucono mu naruszenie:
- art. 7 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania z góry ukierunkowanego na negatywne dla skarżącej rozstrzygnięcie oraz niepodejmowanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; pomimo wykazania, iż skarżąca nie zajmuje lokalu przy ul. [...] w S. i że kilkukrotnie zawiadamiała o tym organ,
- art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób obniżający zaufanie do władzy publicznej i sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, niezbadanie okoliczności sprawy,
- art. 12 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie wnikliwego zbadania sprawy i ograniczenie się do jej pobieżnej oceny, jak również prowadzenie sprawy w sposób z góry nakierowany na wydanie niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia co przejawiało się w tym, że organ pozostając jedynie w sferze teorii nie ocenił właściwie okoliczności, które związane są ze sprawą, a które podnoszone były szczegółowo przez skarżącą,
- art. 7 oraz art. 75 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie przez wierzyciela dowodu z przesłuchania skarżącej zwłaszcza na okoliczność, że skarżąca wielokrotnie informowała wierzyciela o zmianie lokalu mieszkalnego i składała wniosek o wyrejestrowanie odbiornika,
- art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., które to normy obligują organ administracji (wierzyciela) do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, wierzyciel zaś zaniechał przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, w szczególności przesłuchania skarżącej, a także dokonania oględzin odbiorników w lokalu,
- art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przerzucenie ciężaru dowodowego na skarżącego, gdy to wierzyciel powinien wykazać, że skarżąca posiadała w danym czasie odbiornik, zwłaszcza, że wskazane dowody podważały zgodność wpisu w rejestrze z rzeczywistością w tym względzie,
Zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego:
- art. 2 ust. 1 i 4 u.o.a. poprzez uznanie, że nawet nie posiadając odbiorników, skarżąca była obowiązana uiścić opłatę jeżeli figurował w rejestrze, zwłaszcza w świetle art. 5 ust. 4 ustawy, gdzie z przepisów jasno wynika konieczność posiadania odbiornika w tym cel, a rejestracja i wyrejestrowanie to akt jedynie ewidencyjny, zwłaszcza w kontekście powyższego, zawiadamiała organ o woli wyrejestrowania odbiornika,
- art. 5 ust. 5 oraz § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, poprzez przyjęcie, że formularz wyrejestrowania jest jedynym dowodem dokonania tej czynności oraz przez przyjęcie, że pomimo braku odbiornika obowiązek abonamentu nadal istnieje, zwłaszcza, gdy skarżąca w pismach kierowanych do Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. oświadczyła w tym i poprzednim postępowaniu o woli wyrejestrowania odbiornika.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania administracyjnego, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej od organu zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w S. od ponad 10 lat oraz trzykrotnie zażądała wyrejestrowania odbiorników RTV w tym lokalu, w tym w roku 2010 oraz wyraziła taką stanowczą wolę wyrejestrowania, w tym powołała się na fakt wyrejestrowania w dniu 22 września 2016 r. wnosząc wówczas zarzuty w postępowaniu administracyjnym w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 16 listopada 2015 r. wystawiony przez Pocztę Polską SA obejmujący opłatę abonamentową za okres styczeń 2010 do czerwiec 2015 r. oraz w zażaleniu wniesionego w dniu 7 listopada 2016 r. W trakcie ww. postępowania administracyjnego skarżąca potwierdziła wolę wyrejestrowania odbiornika RTV z lokalu przy ul. [...] w S.. Co wówczas nie zostało wzięte pod uwagę.
Pomimo wyrażenia woli wyrejestrowania odbiornika RTV z ww. lokalu w roku 2016, wierzyciel nadal domaga się zapłaty opłaty abonamentowej i wystawia kolejny tytuł wykonawczy, za okres od stycznia 2017 do maja 2021 r., w sytuacji, gdy z pewnością skarżąca zażądała wyrejestrowania także po roku 2016 r. odbiornika RTV z tego lokalu. Co więcej po otrzymaniu kolejnego upomnienia w roku 2021 r., ku swojemu zaskoczeniu, celem potwierdzenia ponownie zgłosiła w placówce Poczty Polskiej wyrejestrowanie odbiornika RTV z tego lokalu.
Mimo wiedzy wierzyciela z poprzedniego postępowania co do kwestii wyrejestrowania odbiornika, czy też stanowczego oświadczenia skarżącej w zażaleniu z dnia 7 listopada 2016 r. co do wyrejestrowania odbiornika z tego lokalu przy ul. [...] w S., organ nie przeprowadził żadnych czynności, w tym oględzin tego lokalu co do rzekomego istnienia odbiornika RTV w tym lokalu.
Podkreślono iż skarżąca wielokrotnie stawiła się w placówce Poczty Polskiej S.A. i wnosiła o wyrejestrowanie odbiorników, była przekonana iż zgodnie z jej wnioskiem odbiorniki zostały wyrejestrowane.
Ponadto Poczta Polska S.A. nigdy nie doręczyła skarżącej zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, a zgodnie ze stanowiskiem judykatury w związku z tym, iż imienne książeczki abonamentowe utraciły swoją moc w grudniu 2008 r. - imienna książeczka abonamentowa stanowiła dowód zarejestrowania odbiornika najpóźniej do grudnia 2008 r.
3.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.
5. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te - zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.) zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z § 2 wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 1 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W niniejszej sprawie skarżąca zgłosiła zarzuty w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu zarzut ten nie jest zasadny.
Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 2 (1) pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r., poz. 307 ze zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41, poz. 264, ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r., poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
W niniejszej sprawie skarżąca przyznała, iż dokonała rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używała w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w S..
W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązana dokonała wyrejestrowania odbiornika. Takim dowodem nie może być zażalenie z dnia 7 listopada 2016 r., czy tez zarzuty z dnia 22 września 2016 r. wniesione w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym innego tytułu wykonawczego. Brak w aktach sprawy z kolei dowodu wyrejestrowania odbiornika przed 2010 r.
W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.
Stosownie bowiem do art. 2 ust. 1 i 3 u.o.a. za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z dokonaniem rejestracji odbiornika. Fakt rejestracji odbiornika RTV w tej sprawie został wykazany przez organ.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) - por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08, OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22 (część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., I SA/Gl 236/13 - CBOSA.
Zatem jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane skarżąca przyznaje, że używała w lokalu mieszkalnym w S. przy ul. [...] odbiornika telewizyjnego), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach: I SA/Gl 1165/20, I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342); oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z 20 września 2017 r., I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z 4 lutego 2020 r., III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z 15 grudnia 2017 r., I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z 25 lipca 2017 r., I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłaby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negował by okoliczność rejestracji - por. wyrok NSA z 13 stycznia 2021 r., I GSK 1503/20. Zgodnie z tymże wyrokiem NSA "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".
W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżąca nie przedstawiła dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (wyrok NSA z 8 marca 2019 r., I GSK 837/18).
To na skarżącej nim ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia, dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 10 stycznia 2018 r., I SA/Gl 1020/17, wyrok WSA w Gliwicach z 21 lutego 2017 r., I SA/Gl 1610/16, wyrok WSA w Olsztynie z 16 listopada 2016 r., I SA/Ol 593/16).
Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r.
Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r. w sprawie sygn. akt II FSK 2116/16). W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., II GSK 913/15.
Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.
Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu.
Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., II FSK 2116/16).
Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą 24 lipca 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącej do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązana dokonała rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonała jego wyrejestrowania.
Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny. Nie trafne przy tym okazują się być sformułowane w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Organy prawidłowo oceniły, że przedstawione w tym zakresie przez zobowiązaną okoliczności i twierdzenia nie były wystarczające do wykazania, że ustał ciążący na niej obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, mający swe źródło w fakcie rejestracji odbiornika RTV. Wykazanie faktu dokonania wyrejestrowania odbiornika RTV leży po stronie abonenta chcącego wykazać brak obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Ta okoliczność służy obronie jego praw, a w sensie logicznym nie jest zwykle możliwe udowodnienie okoliczności, której zaistnienie się neguje, tak jak to jest w przypadku organu negującego fakt wyrejestrowania odbiornika.
7. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a. Podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.). Dopełniono również wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i tym samym nie uchybiono też art. 80 k.p.a., z którego wynika powinność oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sprawie wierzyciel wykazał okoliczność zarejestrowania przez skarżącą odbiornika RTV pod adresem zameldowania skarżącej i wbrew jej twierdzeniom nie wystąpiły wątpliwości co do okoliczności faktycznych.
8. Z tych wszystkich powodów skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.) została oddalona.