I SA/Gl 636/25

I SA/Gl 636/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2026-02-11
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący sprawozdawca/
Katarzyna Stuła-Marcela
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6561
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2111
art. 1 ust.1 pkt 2, art. 6 ust.1 pkt 4
Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Rotter, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. G. na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta G. z dnia 11 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Prezydenta Miasta G. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest wydana przez Prezydenta Miasta G. na wniosek M. G. na podstawie art. 14j § 1 i § 3 w związku z art. 14b i art. 14c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111, dalej: O.p.) oraz art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2111 z późn. zm., dalej: u.o.s.) interpretacja indywidualna z 11 marca 2025 r. nr [...] dotycząca opłaty skarbowej.
W opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego M. G. (dalej: Wnioskodawca, skarżący) wskazał, że jest osobą fizyczną - radcą prawnym, który działa jako profesjonalny pełnomocnik, podejmuje się reprezentowania podmiotu gospodarczego (zwanego dalej Klientem) w sprawach związanych z windykacją przysługujących mu wierzytelności na etapie postępowania rozpoznawczego przed sądami powszechnymi, na etapie postępowania egzekucyjnego oraz na etapie postępowania upadłościowego. Podstawą działań podejmowanych w imieniu Klienta przez Wnioskodawcę jest pełnomocnictwo udzielone przez Klienta. W przypadku gdy właściwy sąd wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości osoby zadłużonej oraz wezwie wierzycieli Upadłego do zgłoszenia wierzytelności syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w terminie trzydziestu dni od daty obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze, Wnioskodawca za pośrednictwem tegoż systemu (Krajowy Rejestr Zadłużonych, dalej: KRZ) występuje do syndyka lub doradcy restrukturyzacyjnego ze zgłoszeniem wierzytelności. Wraz ze zgłoszeniem wierzytelności Wnioskodawca przedkłada syndykowi pełnomocnictwo udzielone mu przez Klienta do reprezentowania go w sprawie.
W odniesieniu do przedstawionego opisu Wnioskodawca stanął na stanowisku, że pełnomocnik nie jest zobowiązany do zapłaty opłaty skarbowej od składanego syndykowi lub doradcy restrukturyzacyjnemu pełnomocnictwa za pośrednictwem rejestru KRZ.
Uzasadniając swoje stanowisko Wnioskodawca, przywołując treść przepisów art. 1 ust. 1 pkt 2, art. 5 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s., wskazał, że zgłoszenie syndykowi wierzytelności dokonane za pośrednictwem KRZ nie jest czynnością dokonywaną stricte przed sądem, a ponadto syndyk nie jest organem administracji publicznej, sądem, czy też podmiotem innym niż organ administracji rządowej i samorządowej wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej. Zdaniem Wnioskodawcy, postanowienie upadłościowe, a w szczególności postępowanie prowadzone przez syndyka lub doradcę restrukturyzacyjnego nie jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej, a syndyk nie należy do kategorii podmiotów wymienionych w art. 5 § 2 pkt 3 k.p.a., które uprawnione są do prowadzenia postępowania z zakresu administracji publicznej.
Zdaniem Wnioskodawcy syndyka (doradcy restrukturyzacyjnego) nie można także uznać za sąd, a prowadzonego przez niego postępowania za postępowanie sądowe. Wnioskodawca podkreślił, że syndyk został wyraźnie wyodrębniony przez ustawodawcę od sądowych organów postępowania upadłościowego - sądu i sędziego-komisarza. Wskazał na różnice pomiędzy tymi podmiotami - syndyk sprawując funkcje organu postępowania upadłościowego nie posiada uprawnień władczych oraz nie jest uprawniony do samodzielnego wydawania orzeczeń wiążących uczestników postępowania. Sporządzona przez syndyka lista wierzytelności, czy też plan podziału funduszy masy upadłości jest zatwierdzany przez sędziego-komisarza (zgodnie z art. 260 ust.1 p.u. oraz art. 351 ust. 1 p.u.). Syndyk nie posiada także kompetencji do władczego kształtowania sytuacji innych podmiotów w drodze wydawania orzeczeń.
Ponadto Wnioskodawca powołał się na uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy - p.u. oraz niektórych innych ustaw (ustawa weszła w życie 24.03.2020 r., druk nr 3480 - str. 20), gdzie zostało wskazane, że: "W związku ze zmianą określoną w art. 51 u.st. 1 pkt 4, polegającą na tym, że proponuje się, aby zgłoszenie wierzytelności było dokonywane bezpośrednio syndykowi, mogłaby się pojawić wątpliwość, czy zgłoszenie to przerywa bieg przedawnienia, skoro nie jest to czynność przed sądem, gdyż syndyk nie jest organem sądowym. Syndyk ustala listę wierzytelności, ale lista ta jest następnie zatwierdzana przez sędziego-komisarza. Wydaje się więc, że dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego celowe jest jednoznaczne uregulowanie, że zgłoszenie wierzytelności przerywa bieg przedawnienia (por. też zmianę do art. 178 ust. 3)." Ustawodawca potwierdził zatem, że syndyk, przed którym składany jest odpis umocowania, nie jest sądem, dlatego też trzeba było wprost uregulować kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia również poprzez zgłoszenie wierzytelności u syndyka (lub doradcy restrukturyzacyjnego).
Na poparcie powyższej argumentacji Wnioskodawca zacytował fragmenty otrzymanych interpretacji indywidualnych wydanych przez Prezydenta W., Prezydenta Miasta B. oraz Prezydenta Miasta [...] W1., w których podzielono stanowisko Wnioskodawcy. Powołał się także na materiały szkoleniowo-dydaktyczne opublikowane i udostępnione przez Instytut Prawa Upadłościowego i Restrukturyzacyjnego (według stanu prawnego na grudzień 2020 r.), w których sędziowie oraz radcy prawni, jako praktycy prawa upadłościowego podkreślili, że w kwestii opłat skarbowych uiszczanych od pełnomocnictw, które składane są wraz ze zgłoszeniami wierzytelności należy stosować wykładnię wypracowaną dla pełnomocnictw składanych komornikom. Jednocześnie podał, że na przełomie 2020 – 2021 wydano kilkadziesiąt interpretacji indywidualnych, w których stwierdzono, że pełnomocnik nie jest zobowiązany do zapłaty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego komornikowi. Stanowisko to potwierdził WSA w Warszawie w wyroku z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 123/21.
Organ interpretacyjny uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe i stwierdził, iż w przypadku złożenia dokumentu pełnomocnictwa syndykowi lub doradcy restrukturyzacyjnemu w postępowaniu upadłościowym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego KRZ powstaje obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od tego dokumentu.
Organ podatkowy zgodził się z Wnioskodawcą, iż brak jest podstaw, aby uznać syndyka (doradcę restrukturyzacyjnego) za sąd, organ administracji publicznej albo inny podmiot niż organ administracji rządowej lub samorządowej wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej. Wnioskodawca słusznie wywiódł, że postępowanie upadłościowe, a w szczególności postępowanie prowadzone przez syndyka lub doradcę restrukturyzacyjnego nie jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej.
Odmienne oceniono pozostałą argumentację Wnioskodawcy. Organ interpretacyjny zwrócił uwagę, że Sąd Najwyższy w uchwale z 30 marca 2006 r., sygn. akt III CZP 14/06, OSNC 2006, nr 10, poz. 165 zajął stanowisko, że: "radca prawny, który jako pełnomocnik wierzyciela będącego osobą prawną dokonuje pierwszej czynności procesowej, polegającej na zgłoszeniu wierzytelności, powinien - pod rygorem przewidzianym w art. 242 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.) - dołączyć do zgłoszenia pełnomocnictwo oraz dokument wykazujący umocowanie organu osoby prawnej udzielającego pełnomocnictwa. Dokumentem takim może być uwierzytelniona przez niego kopia odpisu z właściwego rejestru." Na treści cytowanego orzeczenia oparł się WSA w Szczecinie w wyroku z 6 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 737/12, LEX nr 1320580 i wskazał, że: "radca prawny (adwokat), który jako pełnomocnik wierzyciela będącego osobą prawną dokonuje pierwszej czynności procesowej, polegającej na zgłoszeniu wierzytelności, powinien pod rygorem przewidzianym w art. 242 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 z późn. zm.), dołączyć do zgłoszenia pełnomocnictwo oraz dokument wykazujący umocowanie organu osoby prawnej udzielającego pełnomocnictwa. (...) Dodatkowo jedynie można zauważyć, że złożone przy zgłoszeniach wierzytelności pełnomocnictwa upoważniały pełnomocnika do podejmowania czynności procesowych w tym postępowaniu, np. do złożenia zażaleń na zwrot wniosków. Bez znaczenia dla powstania i istnienia obowiązku zapłaty opłaty skarbowej ma fakt, że zwrócone skutecznie przez sąd zgłoszenia wierzytelności nie wywołały skutków prawnych w prowadzonym postępowaniu upadłościowym. Ustawa podatkowa nie uzależnia bowiem powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od skutecznego wszczęcia postępowania sądowego."
Ponadto organ interpretacyjny wskazał, iż zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 14 września 2005 r., sygn. akt III CZP 58/05, LEX nr 155314: "postępowanie upadłościowe zaliczane jest do szeroko rozumianego postępowania cywilnego". Dowodzi tego również art. 35 p.u. w brzmieniu: "Do postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości stosuje się odpowiednio przepisy art. 216a-216ab, art. 219, art. 220, art. 221, art. 224, art. 228 ust. 1, 2 i 3 i art. 229 ust. 2 oraz przepisy części pierwszej księgi pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego, z wyjątkiem art. 130ła, art. 1302, art. 1391, art. 2051, art. 2052 i art. 2054-20512 oraz przepisów o zawieszeniu i wznowieniu postępowania oraz postępowaniu w sprawach gospodarczych."
Najważniejszą przesłanką, która łączy w sobie przepisy u.o.s. będące przedmiotem interpretacji, jest kwestia realizowania w danym postępowaniu przez sąd władzy sądowniczej. Nie można zaprzeczyć twierdzeniu, by w postępowaniu upadłościowym sąd upadłościowy takiej władzy nie posiadał i jej nie realizował. Ponadto, każdorazowo w postępowaniu upadłościowym danej sprawie nadawana jest odpowiednia sygnatura akt sądowych.
Stanowisko to zaprezentowano w piśmiennictwie, gdzie zostało podkreślone, iż: "w sądzie jako jednostce organizacyjnej mogą toczyć się różne postępowania, nie tylko postępowanie regulowane przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, ale też normowane przepisami Kodeksu postępowania karnego. Ponadto mogą być podejmowane przez właściwe organy sądu, tworzące uporządkowany ciąg czynności z zakresu prawa pracy, stosunku służbowego, zamawiania towarów i usług na potrzeby sądu, a nawet czynności z zakresu administracji publicznej. (...) Skoro jednak opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym, to oznacza, że obowiązek uiszczenia opłaty powstaje w razie złożenia dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu, w którym sąd realizuje władzę sądowniczą, a nie w innym postępowaniu (co nie oznacza, że w innym postępowaniu nie powstanie obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej na podstawie regulacji prawnej innej niż rozważana)." (S. Bogucki [w:] M. Romanowicz, K. Winiarski, S. Bogucki, Opłata skarbowa. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2024, art. 6).
Ponadto zaznaczono, że system teleinformatyczny KRZ, za pomocą którego składane są m.in. zgłoszenia wierzytelności, którym towarzyszą dokumenty pełnomocnictw, obsługuje postępowanie sądowe, a zatem - wbrew stanowisku Wnioskodawcy - należy uznać, iż takie dokumenty stwierdzające udzielenie pełnomocnictwa składane są w sądzie. Teza ta znajduje potwierdzenie zarówno w treści przepisów, jak i w piśmiennictwie. Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o KRZ: "dane, o których mowa w art. 5 i art. 6, są ujawniane w Rejestrze za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe jednocześnie z dokonaniem obwieszczenia albo dokonaniem innej czynności, z którą ustawa wiąże skutek ujawnienia w Rejestrze". Z kolei w myśl art. 228a ust. 1 p.u.: "syndyk zakłada i prowadzi akta do zgłoszeń wierzytelności w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sadowe". Ponadto, zgodnie z ust. 4: "akta do zgłoszeń wierzytelności stanowią część akt sądowych. Po prawomocnym zakończeniu postępowania zbiór dokumentów jest przekazywany do sądu upadłościowego, który wydał postanowienie kończące postępowanie i dołączany do akt sądowych". Podobne sformułowania zawarte zostały w przepisach ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1428 z późn. zm.), w m. in. art. 21 1a ust. 1; "po ustaleniu dnia układowego nadzorca układu zakłada i prowadzi akta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe oraz w ust. 4: "po złożeniu wniosku o zatwierdzenie układu akta stanowią część akt sądowych. Po prawomocnym zakończeniu postępowania albo prawomocnym umorzeniu postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu zbiór dokumentów jest przekazywany do sądu i dołączany do akt sądowych".
W literaturze podmiotu również podnosi się, że: "Postępowanie upadłościowe jest bowiem postępowaniem sądowym, a zgłoszenie wierzytelności przez wierzyciela jest, co do zasady, przesłanką do uzyskania przez uprawnionego ochrony prawnej w tym postępowaniu. Zgłoszenie wierzytelności pełni zatem w postępowaniu upadłościowym funkcję powództwa." (P. Janda, komentarz do art. 263 p.u.. Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 236). W piśmiennictwie podkreśla się także, iż: "Ujawnianie danych w Krajowym Rejestrze Zadłużonych odbywa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w sposób całkowicie zautomatyzowany, np. po wydaniu postanowienia przez sąd lub dokonaniu czynności, którą należy ujawnić. Ujawnianie danych nie jest związane z żadnymi dodatkowymi czynnościami po stronie sądu. Ujawnianie danych w rejestrze nie będzie więc odnotowywane w urządzeniach ewidencyjnych jako odrębny rodzaj sprawy sądowej (...). W rejestrze zamieszczeniu podlegają wydane w postępowaniu upadłościowym i restrukturyzacyjnym postanowienia i zarządzenia wraz z informacją o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia." (R. Kowalczyk, Zamieszczanie i usuwanie danych z KRZ - zagadnienia dotyczące postępowania restrukturyzacyjnego i upadłościowego, LEX/el. 2022). Mając na uwadze powyższe, pomimo że samo zgłoszenie wierzytelności dokonywane jest do rąk syndyka, należy podkreślić, że w rzeczywistości stanowi formę sądowego dochodzenia roszczenia.
Odnosząc się z kolei do podniesionej przez Wnioskodawcę kwestii braku obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od złożenia pełnomocnictwa komornikowi organ interpretacyjny wskazał, że komornik jest wyodrębnionym od sądu organem władzy egzekucyjnej (art. 758 k.p.c.). W literaturze podkreśla się, że status komornika sądowego jest zróżnicowany ze względu na przepisy tych gałęzi prawa i działów prawa, które zaliczane są do prawa publicznego. W tej sprawie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z 12 kwietnia 2021 r., sygn. TK SK 21/11, charakteryzując pozycję ustrojową komornika sądowego, uznał, że stwierdzenie "organ władzy publicznej" należy odnieść do organu egzekucyjnego, którym jest komornik. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny wskazał wprost, że: "mimo organizacyjnego i funkcjonalnego powiązania z władzą sądowniczą, komornicy nie są jednak organami tej władzy i nie sprawują wymiaru sprawiedliwości".
Z treści przepisów art. 3 ust. 4 pkt 1 i 1 a ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1458) wynika, że komornik zawsze będzie działał na: zlecenie sądu lub na wniosek powoda zobowiązanego przez sąd. W związku z tym, wyżej wskazane działania komornika, który - jak stwierdzono - nie jest organem władzy sądowniczej, ani organem administracji publicznej nie będą mieściły się w postępowaniu sądowym. Szersza analiza tej problematyki została zawarta w interpretacji Prezydenta Miasta G. nr [...] z 22.01.2021 r., w której organ podatkowy przychylił się do stanowiska wnioskodawcy, że pełnomocnik nie jest zobowiązany do zapłaty opłaty skarbowej od składanego komornikowi pełnomocnictwa, zaznaczając równocześnie, że obowiązek uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa pojawi się w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli podmiotem, któremu owe pełnomocnictwo zostanie złożone będzie sąd jako organ egzekucyjny.
Istotny wpływ na powstanie obowiązku podatkowego w opłacie skarbowej ma przede wszystkim różnica w charakterze postępowania egzekucyjnego i postępowania upadłościowego. Taka władza sądownicza, która jest realizowana w przypadku postępowania upadłościowego, nie ma miejsca w postępowaniu egzekucyjnym, w którym sąd swój udział ma wyłącznie wpadkowo, tj. w przypadku złożenia skargi na czynności komornika, co stanowi element nadzoru nad tym organem, a nie orzekania co do zasadności roszczenia. Skoro nie można traktować postępowania egzekucyjnego i postępowania upadłościowego jako tożsamych, to nie jest możliwe odniesienie rozważań w zakresie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa składanego syndykowi do pełnomocnictwa składanego komornikowi. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem wykonawczym. W prowadzonym przez organ egzekucyjny postępowaniu rola organu sądowego jest ograniczona wyłącznie do nadzoru nad tym postępowaniem. Z kolei w postępowaniu upadłościowym udział organu sądowego jest elementem obligatoryjnym. Jak to już wcześniej zostało zaznaczone - zgłoszenie wierzytelności przez radcę prawnego czy adwokata, który działa jako pełnomocnik wierzyciela będącego osobą prawną stanowi pierwszą czynność procesową w tym postępowaniu. Pokreślenia wymaga również fakt, że ustawodawca w art. 2 u.o.s. oraz załączniku do ustawy, wskazującym wyłączenia z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej lub zwolnienia z tej opłaty, nie wymienił postępowania restrukturyzacyjnego oraz upadłościowego.
Mając na uwadze przedstawione argumenty, zasadne jest zajęcie przez organ podatkowy stanowiska, zgodnie z którym zgłoszenie wierzytelności, jak również inne dokumenty składane syndykowi (doradcy restrukturyzacyjnemu), są w rzeczywistości składane do sądu za jego pośrednictwem. Stanowią one część akt sądowych. Trzeba pokreślić, że z literalnego brzmienia przepisów u.o.s. nie wynika, by dla powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej konieczne było złożenie pełnomocnictwa bezpośrednio w sądzie. Istotny jest fakt, że pełnomocnictwo, wraz z dokumentem, któremu towarzyszy, jest składane do akt sądowych, przy czym z przepisów wynika, że ma to miejsce we wszystkich przypadkach zgłoszenia wierzytelności.
Złożenie pełnomocnictwa syndykowi lub dorady restrukturyzacyjnego w postępowaniu upadłościowym na etapie zgłoszenia wierzytelności za pośrednictwem systemu teleinformatycznego KRZ związane jest zatem z powstaniem obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od tegoż pełnomocnictwa.
Organ interpretacyjny nadmienił, że w w odniesieniu do tożsamego stanu faktycznego Prezydent Miasta K. wydał 12 września 2024 r. indywidualną interpretacji przepisów prawa podatkowego nr [...], w której uznał stanowisko Wnioskodawcy za nieprawidłowe. Jednocześnie zaznaczono, że interpretacje indywidualne, na które powołuje się Wnioskodawca nie zostały poddane weryfikacji sądowej.
W skardze na powyższą interpretację indywidualną, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na uznaniu, iż przedłożenie przed syndykiem lub doradcą restrukturyzacyjnym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego KRZ dokumentu potwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, w stanie faktycznym przedstawionym we wniosku wiąże się z obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Wobec powyższego wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu skargi na wstępie przedstawiono argumentację na poparcie tezy, że na gruncie u.o.s. brak jest podstaw, aby uznać, że syndyk lub doradca restrukturyzacyjny jest organem administracji publicznej bądź też podmiotem wykonującym zadania z zakresu administracji publicznej innym niż organ administracji rządowej i samorządowej. Tym samym, złożenie syndykowi pełnomocnictwa wraz ze zgłoszeniem wierzytelności w systemie teleinformatyczny KRZ nie stanowi złożenia go "w sprawie z zakresu administracji publicznej".
Dalej skarżący wskazał, że ustawodawca wyraźnie wyodrębnił syndyka od sądowych organów postępowania upadłościowego, a więc sądu i sędziego - komisarza. Wynika to z zasadniczej różnicy pomiędzy tymi podmiotami. Syndyk, wykonując funkcje organu postępowania upadłościowego, nie posiada uprawnień władczych, a także nie posiada uprawnień do samodzielnego wydawania orzeczeń wiążących uczestników postępowania. Zgodnie z art. 260 ust. 1 p.u., sporządzona przez syndyka lista wierzytelności jest zatwierdzana przez sędziego-komisarza. Podobnie, zgodnie z art. 351 ust. 1 p.u., sporządzony przez syndyka plan podziału funduszy masy upadłości także wymaga zatwierdzenia przez sędziego-komisarza.
Nadto skarżący powołał się na uzasadnienie projektu ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw, która weszła w życie 24 marca 2020 r. (druk nr 3480 - str. 20), w którym wprost stwierdzono, że syndyk nie jest organem sądowym.
Podobne stanowisko wyrażone zostało w interpretacji Prezydenta Miasta B. z 12 września 2024 r. Stanowisko skarżącego zostało także zaaprobowane w wyroku WSA w Łodzi z 5 lutego 2025 r., sygn. akt: I SA/Łd 711/24 oraz wyroku WSA w Poznaniu z 25 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Po 712/24.
Skarżący nadmienił również, iż na mocy art. 8 ust. 5 u.o.s., tylko sąd, organ administracji rządowej lub samorządowej albo podmiot inny niż organ administracji rządowej i samorządowej wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej, są uprawnione do żądania przedłożenia im oryginału dowodu zapłaty opłaty skarbowej. Ustawodawca nie nałożył na syndyka obowiązku informowania właściwych organów podatkowych o braku zapłaty opłaty skarbowej przez podmiot do tego zobowiązany i nie umocował syndyka do żądania przedłożenia oryginału dowodu uiszczenia tej opłaty w przypadku powzięcia wątpliwości co do zapłaty tej należności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W nawiązaniu do argumentacji skargi wskazano w szczególności, że organ interpretacyjny zgodził się z Wnioskodawcą, że syndyk i doradca restrukturyzacyjny nie jest organem administracji, sądem ani innym organem, wobec czego obszerne uzasadnienie skargi w tym zakresie było zbędne. Organ podtrzymał stanowisko, że postępowanie upadłościowe i postępowanie sanacyjne są postępowaniami sądowymi, w których sąd realizuje władzę sądowniczą - otwiera postępowanie upadłościowe lub sanacyjne, wyznacza syndyka, nadzorcę lub zarządcę, zatwierdza układ, odmawia zatwierdzenia układu, itd. Postępowanie upadłościowe i postępowanie restrukturyzacyjne stanowią przejaw realizacji przez sądy wymiaru sprawiedliwości, a więc dokumenty składane w tych postępowaniach za pośrednictwem systemów teleinformatycznych są składane w sądach. Przez złożenie dokumentu pełnomocnictwa "w sądzie" w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 u.o.s. należy rozumieć przedłożenie tego dokumentu do akt postępowania sądowego w formie i trybie właściwym dla prowadzenia tych akt. W omawianym przypadku następuje złożenie pełnomocnictwa "w sądzie", tj. w aktach postępowania sądowego. Fakt iż dokument, któremu towarzyszy pełnomocnictwo jest formalnie adresowany na syndyka, nie ma tu znaczenia, skoro trafia on do akt postępowania sądowego prowadzonych w systemie teleinformatycznym, a więc do sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga jest zasadna.
Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) podlegała indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego wydana w przedmiocie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że sporne w niniejszej sprawie zagadnienie było już przedmiotem oceny sądów administracyjnych w prawomocnych wyrokach WSA w Łodzi z 5 lutego 2025 r., sygn. akt: I SA/Łd 711/24, WSA w Poznaniu z 25 lutego 2025 r., sygn. akt I SA/Po 712/24 oraz nieprawomocnym wyroku WSA w Gdańsku z 15 lipca 2025 r., sygn. akt I SA/Gd 381/25, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone w nich stanowisko, wobec czego posłuży się argumentacją przedstawioną w tych judykatach.
Spór w sprawie - wobec zgodnego przyjęcia przez strony poglądu, że syndyk nie jest organem państwa i nie wykonuje władzy publicznej – sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy działalność syndyka (doradcy restrukturyzacyjnego) w ramach postępowania upadłościowego jest postępowaniem sądowym?
Zdaniem organu na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć twierdząco, ponieważ, co prawda syndyka nie można uznać za organ administracji publicznej, ale jednoczenie działania syndyka są częścią postępowania upadłościowego - postępowania sądowego prowadzonego przez sąd upadłościowy, a tym samym wypleniają dyspozycję art. 1 ust 2 w zw. art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s.
Natomiast, zdaniem strony, syndyk (doradca restrukturyzacyjny) jest organem pozasądowym i brak jest możliwości uznania prowadzonego przez syndyka postępowania za postępowanie sądowe.
W sporze tym rację należy przyznać stronie skarżącej. Wskazane w skardze zarzuty naruszenia art. 1 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 1 pkt. 4 u.o.s. są zasadne.
W pierwszej kolejności zauważyć trzeba, że nie wszystkie dokumenty stwierdzające udzielenie pełnomocnictwa lub prokury objęto obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej (która jest daniną publicznoprawną, zbliżoną swym charakterem do podatku, co do której zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), lecz wyłącznie te, które składane są w sprawach z zakresu administracji publicznej i w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.o.s. opłacie skarbowej podlega:
1) w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej:
a) dokonanie czynności urzędowej na podstawie zgłoszenia lub na wniosek,
b) wydanie zaświadczenia na wniosek,
c) wydanie zezwolenia (pozwolenia, koncesji);
2) złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz od jego odpisu, wypisu lub kopii - z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej, sądzie lub podmiocie, o którym mowa w art. 1 ust. 2.
W ocenie Sądu przepis art. 1 ust. 2 u.o.s. przewiduje opłatę skarbową za złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w postępowaniu sądowym. Z jego treści nie sposób wyczytać, że oplata skarbowa należy się wyłącznie wtedy, gdy złożenie pełnomocnictwa odbywa się w związku z czynnością podejmowaną przed sądem. Dopiero łączne odczytanie art. 1 ust. 2 i przepisu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s., który uszczegóławia zakres przedmiotowy opłaty skarbowej, pozwala na prawidłowe przyjęcie, że opłata skarbowa należy się od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa, ale wyłącznie przed sądem.
Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym postępowanie upadłościowe, a w szczególności postępowanie prowadzone przez syndyka (doradcę restrukturyzacyjnego) nie jest postępowaniem z zakresu administracji publicznej. Konsekwencją powyższego jest konstatacja (z którą zgadzają się strony), że syndyk (doradca restrukturyzacyjny) nie jest organem administracji publicznej, nie realizuje ani spraw, ani zadań z zakresu administracji publicznej, nie działa w sposób władczy.
Jednocześnie nie ulega wątpliwości, że na gruncie polskiego prawa postępowanie upadłościowe jest postępowaniem sądowym. Sądem upadłościowym jest sąd rejonowy - sąd gospodarczy (art. 18 p.u.). Postępowanie upadłościowe inicjowane jest wnioskiem o ogłoszenie upadłości a kończy się zakończeniem lub umorzeniem postępowania upadłościowego. Wierzyciele, którzy chcą uczestniczyć w postępowaniu upadłościowym zgłaszają syndykowi swoją wierzytelność. Zgłoszenie odbywa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe (art. 236 p.u.).
Prawo upadłościowe zawiera ogólne regulacje dotyczące syndyka masy upadłości w dziale II tytułu IV części pierwszej ustawy. W dziale pierwszym tego tytułu zostały zamieszczone uregulowania dotyczące sądu i sędziego komisarza, a więc sądowych organów postępowania upadłościowego. W dziale trzecim tego tytułu zawarte są normy dotyczące uczestników postępowania, a więc upadłego i wierzycieli w tym również zgromadzenia wierzycieli i rady wierzycieli. Takie usystematyzowanie przepisów dotyczących syndyka wskazuje, że ustawodawca nie zaliczył syndyka masy upadłości do uczestników postępowania upadłościowego.
Podstawą wykonywania przez syndyka powierzonej mu funkcji urzędowej jest postanowienie sądu lub sędziego komisarza. Powołanie syndyka orzeczeniem sądu
lub sędziego komisarza nie oznacza zawarcia umowy o pracę - brak jest bowiem jakiejkolwiek podległości służbowej czy zależności od kogokolwiek poza wyraźnie określonymi kompetencjami sądu lub sędziego komisarza.
Syndyk w ramach sprawowanego urzędu nie jest pracownikiem sądu. Powołanie syndyka nie oznacza również, nawet dorozumianego, zawarcia jakiejkolwiek innej umowy cywilnej. Do działalności syndyka nie można więc w drodze analogii stosować przepisów o umowie zlecenia, umowie o dzieło itd. Powołanie syndyka postanowieniem sądu wyklucza jakąkolwiek więź prawną pomiędzy syndykiem, a wierzycielami, upadłym lub masą upadłości. Syndyk nie podlega wierzycielom ani upadłemu i nie ma prawa pobierać od nich jakichkolwiek świadczeń.
Nie można przy tym nie zauważyć, że ustawodawca wyraźnie wyodrębnił syndyka od sądowych organów postępowania upadłościowego, a więc sądu i sędziego komisarza. Wynika to z zasadniczej różnicy pomiędzy tymi podmiotami. Syndyk wykonując funkcje organu postępowania upadłościowego nie posiada uprawnień władczych, jak również nie posiada uprawnień do samodzielnego wydawania orzeczeń wiążących uczestników postępowania. Innymi słowy w postępowaniach upadłościowym i restrukturyzacyjnym biorą udział organy sądowe, czyli sąd i sędzia-komisarz, oraz organy pozasądowe, takie jak syndyk, tymczasowy nadzorca sądowy, zarządca przymusowy, nadzorca, zarządca i kurator (A. Gnys, 2. Pozasądowe organy postępowania upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Kurator w postępowaniu insolwencyjnym [w:] Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, red. A. Machowska, Warszawa 2021).
Słusznie zauważył skarżący, że tezę o tym, iż syndyk jest pozasądowym organem postępowania upadłościowego potwierdza sam ustawodawca. W druku sejmowym nr 3480 Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy - Prawo upadłościowe oraz niektórych innych ustaw prawodawca kilkukrotnie wprost wskazuje, że "syndyk nie jest organem sądowym postępowania upadłościowego":
– zmiana art. 241 i dodanie art. 242a jest wynikiem przyjęcia rozwiązania, zgodnie z którym zgłoszenie wierzytelności jest dokonywane bezpośrednio do rąk syndyka.
Syndyk nie jest organem sądowym postępowania upadłościowego, co oznacza, że konieczne jest jednoznaczne wskazanie, że jeżeli zgłoszenie wierzytelności nie odpowiada wymaganiom pisma procesowego lub wymaganiom określonym w art. 239 i art. 240, to stosuje się odpowiednio art. 130 k.p.c.
W związku ze zmianą określoną w art. 51 ust. 1 pkt 4, polegającą na tym, że proponuje się, aby zgłoszenie wierzytelności było dokonywane bezpośrednio syndykowi, mogłaby się pojawić wątpliwość, czy zgłoszenie to przerywa bieg przedawnienia, skoro nie jest to czynność przed sądem, gdyż syndyk nie jest organem sądowym. Syndyk ustala listę wierzytelności, ale lista ta jest następnie zatwierdzana przez sędziego-komisarza (s. 20 uzasadnienia projektu)
Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, brak jest możliwości uznania prowadzonego przez syndyka (doradcę restrukturyzacyjnego) postępowania za postępowanie sądowe w rozumieniu art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., a złożenie syndykowi w związku z prowadzonym przez niego postępowania ją dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (w oryginale, odpisie, wypisie lub kopii) nie powoduje powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 i art. 6 ust. 1 pkt 4 wymienionej ustawy. Pełnomocnik nie składa pełnomocnictwa sądowi, lecz syndykowi.
Ponadto przeciwko objęciu zakresem regulacji u.o.s. pełnomocnictw składanych syndykowi w postępowaniu upadłościowym przemawia także treść art. 11 ust. 1 i 2 u.o.s. Nakłada on, na podmioty którym złożono dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa, obowiązek comiesięcznego, zbiorczego raportowania o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej do właściwych organów podatkowych. W katalogu takich podmiotów ustawodawca umieścił: sądy, organy administracji rządowej i samorządowej oraz podmioty inne niż organy administracji rządowej i samorządowej wykonujące zadania z zakresu administracji publicznej. Taki ustawowy obowiązek składania informacji zbiorczej o przypadkach nieuiszczenia opłaty skarbowej od złożonego pełnomocnictwa nie został natomiast nałożony na syndyka.
Zdaniem Sądu, jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby objęcie opłatą skarbową pełnomocnictwa składanego syndykowi, powinien wskazać taki obowiązek w sposób jednoznaczny.
Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 146 § 1 w zw. art 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną, zobowiązując organ interpretacyjny do uwzględnienia przedstawionej argumentacji.
O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.