I SA/Gl 624/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2013. Podatnik zaliczył do kosztów uzyskania przychodów wydatki udokumentowane fakturami od dwóch kontrahentów: B sp. z o.o. i C sp. z o.o. Organ pierwszej instancji zakwestionował te wydatki, ustalając, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodu. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy faktury wystawione przez kontrahentów dokumentowały rzeczywiste zdarzenia gospodarcze. W toku postępowania organy podatkowe przeprowadziły szereg czynności dowodowych, w tym przesłuchania świadków (w tym prezesów i przedstawicieli kontrahentów, a także T. W. – kierownika robót podatnika), analizę dokumentów (faktur, umów, zleceń, dowodów KP) oraz próby kontaktu z kontrahentami. Z zeznań T. G. i D. D. (reprezentujących B sp. z o.o.) wynikało, że spółka nie wykonywała usług w 2013 r. na rzecz podatnika, a faktury i inne dokumenty były fałszowane. Podobnie zeznał prezes C sp. z o.o., który przyznał, że był 'słupem' i nie miał wiedzy o działalności spółki. Podatnik początkowo twierdził, że usługi były wykonane, a następnie zmienił zdanie, wskazując na T. W. jako koordynatora współpracy z kontrahentami i przyznając, że faktury mogły być fałszywe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, rozpoznając skargę podatnika, uznał, że organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Sąd podkreślił, że ciężar dowodu spoczywa na podatniku, a faktury nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowana interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, rzetelności dowodów księgowych oraz ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Podkreśla znaczenie rzeczywistego charakteru transakcji gospodarczych.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organy podatkowe wykazały nierzetelność faktur na podstawie szeroko zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i braku możliwości weryfikacji kontrahentów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy faktury wystawione przez kontrahentów, których rzetelność jest kwestionowana, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, faktury nieodzwierciedlające rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie mogą stanowić podstawy do zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły, iż faktury od kontrahentów B sp. z o.o. i C sp. z o.o. nie dokumentowały rzeczywistych transakcji. Zeznania świadków, brak możliwości weryfikacji kontrahentów oraz przyznanie przez podatnika, że faktury mogły być fałszywe, potwierdziły nierzetelność dowodów. Podatnik nie wykazał, że koszty zostały rzeczywiście poniesione i że operacje gospodarcze faktycznie zaistniały.
Czy organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, odmawiając przeprowadzenia niektórych wniosków dowodowych strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy, a odmowa przeprowadzenia niektórych wniosków dowodowych była uzasadniona.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego przez organ nie jest absolutny i nie zwalnia podatnika z obowiązku dowodzenia. Odmowa ponownego przesłuchania podatnika czy przesłuchania świadków, których tożsamości nie udało się ustalić, była uzasadniona, zwłaszcza gdy inne dowody potwierdzały ustalenia organów. Podatnik miał możliwość wypowiedzenia się odnośnie zebranych dowodów.
Czy naruszone zostały przepisy postępowania podatkowego, w szczególności zasada czynnego udziału strony i zasada swobodnej oceny dowodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów postępowania podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe działały z poszanowaniem reguł procesowych, zebrały i starannie rozpatrzyły materiał dowodowy. Ocena dowodów była zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a uzasadnienie decyzji spełniało wymogi formalne.
Przepisy (10)
Główne
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, pod warunkiem, że zostały faktycznie poniesione, nie są wyłączone z kosztów i są rzetelnie udokumentowane.
Pomocnicze
O.p. art. 233 § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego do podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
O.p. art. 197 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu do przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów art. 12 § ust. 1
Zapisy w księdze dokonywane są na podstawie prawidłowych i rzetelnych dowodów.
u.s.d.g. art. 22 § ust. 1
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Płatności między przedsiębiorcami powinny następować za pośrednictwem rachunku płatniczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury od kontrahentów B sp. z o.o. i C sp. z o.o. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Podatnik nie wykazał, że koszty zostały rzeczywiście poniesione i że operacje gospodarcze faktycznie zaistniały. • Organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i nie naruszyły przepisów proceduralnych.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania podatkowego (art. 121, 123, 187, 191, 197 O.p.) poprzez niezebranie całości materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia na podstawie niekompletnego materiału. • Naruszenie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez zakwestionowanie ujęcia w kosztach uzyskania przychodów kosztów wynikających z faktur VAT, podczas gdy nie wyczerpano postępowania dowodowego. • Błędne przyjęcie, że faktury VAT wystawione przez obie spółki nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. • Zaniechanie przeprowadzenia kontroli w spółkach, ustalenia miejsca przechowywania dokumentów, niewyjaśnienie autentyczności podpisów. • Wybiórcze i fragmentaryczne odniesienie się do wyjaśnień podatnika, pominięcie sporu z T. W.
Godne uwagi sformułowania
faktury nieodzwierciedlające rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych - nie posiadają cech dowodu księgowego • ciężar udowodnienia okoliczności spoczywa na tym uczestniku postępowania, który wywodzi z niej skutki prawne • obowiązek prowadzenia postępowania dowodowego przez organ nie ma charakteru absolutnego • podatnik zdaje się przerzucać cały ciężar dowodzenia na organy podatkowe • w dzisiejszych realiach gospodarczych zasadą jest, że przedsiębiorcy dokonują zapłaty za pośrednictwem banku
Skład orzekający
Bożena Suleja-Klimczyk
przewodniczący sprawozdawca
Agata Ćwik-Bury
sędzia
Krzysztof Kandut
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, rzetelności dowodów księgowych oraz ciężaru dowodu w postępowaniu podatkowym. Podkreśla znaczenie rzeczywistego charakteru transakcji gospodarczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organy podatkowe wykazały nierzetelność faktur na podstawie szeroko zebranego materiału dowodowego, w tym zeznań świadków i braku możliwości weryfikacji kontrahentów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest rzetelne dokumentowanie transakcji i jakie mogą być konsekwencje posługiwania się fikcyjnymi fakturami. Jest to klasyczny przykład walki z 'szarą strefą' i oszustwami podatkowymi, z elementami śledztwa.
“Fikcyjne faktury i kosztowne błędy: jak sąd rozstrzygnął spór o miliony złotych?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.