I SA/Gl 1211/22

I SA/Gl 1211/22 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Agata Ćwik-Bury
Anna Rotter /przewodniczący/
Borys Marasek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Radiofonia i telewizja
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 par. 1, art. 33 par. 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1689
art. 4 ust. 1, ust. 3, ust. 4, ust. 5
Usatwa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Borys Marasek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 maja 2023 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 26 lipca 2022 r. nr COF.OUR.6375.10969.2022 ŁD.SA.ZZ 01981188 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. P. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: Poczta Polska, wierzyciel, organ) z dnia 26 lipca 2022 r. nr COF.OUR.6375.10969.2022 ŁD.SA.ZZ 01981188 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach, postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r. oddaliła zarzuty nieistnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 z późn. zm. – dalej u.p.e.a.) w zw. z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2020 r. o szczególnych instrumentach wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 201 – dalej ustawa SARS-CoV-2) poprzez niedoręczenie skarżącemu przez wierzyciela upomnienia, w sytuacji gdy jest ono wymagane;
- art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1689 z późn. zm. – dalej u.o.a.) poprzez wygaśnięcie w całości obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty abonamentowej ponieważ przed styczniem 2016 r. był zwolniony od tej opłaty z uwagi na fakt, że ukończył 60 rok życia oraz miał ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez prezesa GUS;
- art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.o.a. i art. 4 ust. 1 pkt 1c u.o.a. poprzez wygaśnięcie w całości obowiązku uiszczenia przez skarżącego opłaty abonamentowej;
- art. 35 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm. – dalej k.p.a.) i w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ze względu na przeprowadzenie egzekucji pomimo wniesienia przez skarżącego w ustawowym terminie zarzutów w sprawie egzekucji, a zatem skutecznego wniesienia zarzutów.
W ocenie skarżącego egzekucja administracyjna została przeprowadzona przedwcześnie, gdyż postępowanie egzekucyjne, z uwagi na wniesione w terminie zarzuty, winno być zawieszone.
Skarżący wniósł o zwrot kwoty pobranej z rachunku bankowego.
Po rozpoznaniu zażalenia, organ utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu wskazano, że obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich użytkowanie, mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a., za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe przy domniemaniu, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Oznacza to, że każdy kto posiada odbiorniki radiowe i telewizyjne musi je zarejestrować i uiszczać abonament (jeżeli nie jest z tego obowiązku zwolniony).
Obowiązek opłacania abonamentu rozpoczyna się od następnego miesiąca po dokonaniu rejestracji używanych odbiorników i trwa do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania lub do miesiąca, w którym zgłoszono w placówce operatora wyznaczonego uprawnienia do zwolnienia z opłat abonamentowych bądź uzyskano zwolnienie z mocy prawa przysługujące z tytułu ukończenia 75 roku życia na podstawie ustawy o zmianie ustawy opłatach abonamentowych z dnia 23 lipca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324).
Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej podkreślono, iż skarżący dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego/telewizyjnego. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana mu książeczka radiofoniczna służąca do dokonywania opłat abonamentowych.
Dalej wskazano, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 187, poz. 1342 – dalej rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r.), przyporządkowany został skarżącemu indywidualny numer identyfikacyjny [...]. Dowód w postaci duplikatu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, który zastąpił książeczkę radiofoniczną nr [...] przekazany został wraz z zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2022 r.
Organ wskazał, że zgłoszeniu rejestracji skarżący nie zaprzecza, natomiast kwestią sporną jest dopełnienie w placówce pocztowej w 2016 r. formalności dotyczących uzyskania zwolnienia od uiszczania opłat abonamentowych.
Odnosząc się zatem do wskazań o posiadaniu przez skarżącego i jego współmałżonki ustawowych uprawnień do zwolnienia od uiszczania opłat abonamentowych, podniósł że w art. 4 ust. 1 u.o.a. ustawodawca wskazał grupy osób uprawnionych do uzyskania zwolnienia z opłat abonamentowych. Natomiast w art. 4 ust. 5 u.o.a. określił, że w drodze rozporządzenia Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wskaże rodzaje dokumentów uprawniających do uzyskania zwolnienia oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 3. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 4. u.o.a. osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych z wyjątkiem osób, o których mowa w ust. 1 pkt. 2, obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła.
Organ podkreślił dalej, że u.o.a. przewiduje, iż zwolnienie od opłat z tytułu abonamentu mogą uzyskać m.in. osoby:.
- które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalonym przez prezesa GUS,
- co do których orzeczono o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne.
W ocenie organu, w zaskarżonym postanowieniu z dnia 22 czerwca 2022 r. prawidłowo wskazano, że zgodnie z art. 4 ust. 3 u.o.a. zwolnienia od opłat w ww. przypadkach przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora wyznaczonego (placówce pocztowej) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.
Organ podkreślił, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych, nie powoduje zmiany stanu prawnego, do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówkach pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta.
Powołując się na orzecznictwo sądowe, organ wskazał, że jeżeli skarżący spełniał kryteria wskazane w u.o.a., to należało dopełnić stosownych formalności w placówce pocztowej i uzyskać zwolnienie od opłat abonamentowych. Zwolnienie od opłat abonamentowych nie obywa się bowiem z mocy prawa, lecz wymaga udziału osoby zainteresowanej.
Odnosząc się dalej do wskazania, iż skarżący w 2016 r. poinformował wierzyciela o przysługujących mu i jego współmałżonce ustawowym zwolnieniu od opłat abonamentowych, organ podniósł, że przepisy rozporządzeń wydawanych w celu realizacji ustawy o opłatach abonamentowych ustalają, w sposób wiążący wszystkich abonentów i operatora publicznego, zasady rejestracji odbiorników oraz zmian zgłoszonych wcześniej danych. Ustalony tryb postępowania nie przewiduje odstępstw, co nie pozwala dokonywać zmian w bazie abonentów na podstawie przekazanej informacji.
Ponadto wskazał, że nie odnotowano wpływu korespondencji (wcześniej niż przed pismem stanowiącym wniesione zarzuty), w sprawie dotyczącej posiadanych przez skarżącego uprawnień do korzystania ze zwolnienia od uiszczania opłat abonamentowych. Zaś warunkiem do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych jest dopełnienie właściwych formalności w placówce pocztowej poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających uprawnienia do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych z wykorzystaniem wymaganych druków, czego skarżący nie uczynił.
Organ podniósł, że na gruncie postępowania administracyjnego ma zastosowanie zasada, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niedopełnienie formalności we właściwym czasie powoduje, że abonent posiada status formalno-prawny, który obliguje do uiszczania opłat.
Odnotowano natomiast dopełnienie w dniu 27 października 2021 r., formalności wyrejestrowania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych, co nie jest tożsame z uzyskaniem zwolnienia od opłat abonamentowych.
W dniu 27 października 2021 r. żona skarżącego dopełniła formalności zgłoszenia rejestracji odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego na swoje dane osobowe, z jednoczesnym dopełnieniem formalności uzyskania zwolnienia z opłat abonamentowych (indywidualny numer identyfikacyjny [...]).
Zwolnienie z tytułu posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności obowiązywało od listopada 2021 r. do dnia 30 maja 2022 r., tj. do dnia dokonania przez żonę skarżącego wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego. W bazie danych o abonentach Poczty Polskiej S.A. nie widnieje rejestracja odbiorników zgłoszona przez żonę skarżącego, jak również wierzyciel nie dysponuje dokumentem stanowiącym o dopełnieniu przez nią formalności związanych z uzyskaniem zwolnienia od opłat za abonament wcześniej niż w dniu 27 października 2021 r.
Zatem rejestracja dokonana została po okresie objętym tytułem wykonawczym z dnia 2 sierpnia 2021 r. i nie ma wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie przedmiotowego tytułu wykonawczego wystawionego w związku z powstałą zaległością w opłacie abonamentowej na indywidualnym numerze identyfikacyjny skarżącego.
Wobec powyższego organ drugiej instancji uznał, że zasadnie oddalono zarzut nieistnienia obowiązku.
Odnosząc się dalej do zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części, organ wskazał, że należności z tytułu opłat abonamentowych są należnościami publicznoprawnymi, analogicznymi do obciążeń podatkowych, za czym przemawia regulacja art. 7 u.o.a. Cytując treść art. 70 § 1 i § 4 o.p., dotyczącego przedawnienia zobowiązań podatkowych, podniósł że organ egzekucyjny zastosował skuteczny środek egzekucyjny (zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego zostały doręczone skarżącemu w dniu 22 października 2021 r., natomiast zaległość ujęta w przedmiotowym tytule wykonawczym została w całości wyegzekwowana przez organ egzekucyjny w dniu 27 października 2021 r.), a należność ujęta w przedmiotowym tytule wykonawczym nie uległa przedawnieniu. Tym samych zarzut wygaśnięcia obowiązku w całości albo w części właściwie oddalono.
Nawiązując następnie do zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia organ podniósł, że w dniu 26 lutego 2021 r. skierował listem poleconym upomnienie wzywające do dobrowolnego uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych pod adres: ul. [...], [...] W., będący adresem zameldowania skarżącego od dnia 6 listopada 1986 r. Upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a., na dowód czego przedstawiono raport ze zintegrowanego systemu teleinformatycznego, potwierdzający nadanie, awizowanie w dniach 2 i 10 marca 2021 r. oraz zwrot przesyłki zawierającej przedmiotowe upomnienie do nadawcy w dniu 17 marca 2021 r.
Zdaniem organu nie mają także uzasadnienia argumenty skarżącego wobec ogłoszonego i trwającego stanu epidemii oraz zagrożenia epidemicznego i tym samym uznania w tym zakresie niedoręczenia upomnienia.
Organ wskazał, że do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374), wprowadzone zostały zmiany w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem C0VID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568). Zmiany te dotyczyły biegu terminów procesowych i sądowych, gdzie bieg terminu nie rozpoczynał się lub ulegał zawieszeniu w sprawach rozpoczętych. Dotyczyło to okresu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu C0VID-19.
Zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy SARS-CoV-2, nieodebranych pism podlegających doręczeniu za potwierdzeniem odbioru przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, których termin odbioru określony w zawiadomieniu o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie można uznać za doręczone w czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii oraz przed upływem 14 dni od dnia zniesienia tych stanów.
Organ zauważył, że w związku z wejściem w życie art. 68 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2, terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 i 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg nie rozpoczął się na podstawie art. 15zzr ust. 1 i 15zzs tej ustawy, rozpoczynają bieg po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, natomiast terminy, o których mowa w art. 15zzr ust. 1 i 15zzs ustawy zmienianej w art. 46, których bieg uległ zawieszeniu na podstawie art. 15zzr ust. 1 i 15zzs tej ustawy, biegną dalej po upływie 7 dni od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Ponieważ uchylony został art. 15zzr i 15zzs ustawy z dnia 31 marca 2020 r. zatem z dniem 23 maja 2020 r. weszły w życie przepisy ww. ustawy i ponownie zaczęły biec terminy procedowanych spraw.
Poczta Polska przekazała do organu egzekucyjnego tytuł wykonawczy z dnia 2 sierpnia 2021 r. poprzedzony upomnieniem z dnia 26 lutego 2021 r. Zatem zasadnie oddalono zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Wobec powyższego prowadzone postępowanie egzekucyjne było uzasadnione i brak jest podstaw do zwrotu kwot zajętych przez organ egzekucyjny.
Odnosząc się końcowo do zarzutu, iż egzekucja administracyjna została przeprowadzona przedwcześnie, organ zauważył, że po przekazaniu przez wierzyciela tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego, dalsze czynności pozostają w kompetencji właściwego urzędu skarbowego. Zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny w przypadku złożenia nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego przez zobowiązanego zarzutu na podstawie art. 33 § 2 pkt 1-6 w sprawie egzekucji administracyjnej zawiesza postępowanie egzekucyjne w całości albo w części z dniem doręczenia tego zarzutu organowi egzekucyjnemu do czasu zawiadomienia tego organu o wydaniu ostatecznego postanowienia w sprawie tego zarzutu. Zatem w sprawie wyjaśnienia braku zawieszenia postępowania egzekucyjnego należy zwrócić się do właściwego organu egzekucyjnego.
Powyższe postanowienie wierzyciela zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucono mu:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. poprzez niedoręczenie zobowiązanemu przez wierzyciela upomnienia, w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie jest ono wymagane;
b) art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 6 u.o.a. poprzez wygaśnięcie w całości obowiązku uiszczania przez zobowiązanego opłaty abonamentowej, ponieważ zobowiązany przed miesiącem styczniem 2016 r. był zwolniony z opłaty abonamentowej z uwagi na fakt, że ukończył 60 rok życia oraz miał ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez prezesa GUS;
c) art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 3 u.o.a. poprzez wygaśnięcie w całości obowiązku uiszczania przez zobowiązanego opłaty abonamentowej;
d) art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1c u.o.a. poprzez wygaśnięcie w całości obowiązku uiszczania przez zobowiązanego opłaty abonamentowej;
e) art. 35 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie podstawowej zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli ze względu na przeprowadzenie egzekucji pomimo wniesienia przez zobowiązanego w zakreślonym ustawowo terminie 7 dni zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem skutecznego wniesienia przedmiotowych zarzutów;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 98 ust. 1 w zw. z art. 98 ust. 2 pkt 4d ustawy SARS-CoV-2 poprzez:
- błędne przyjęcie, że przesyłka polecona zawierająca upomnienie z dnia 26 lutego 2021 r. została prawidłowo doręczona skarżącemu, podczas gdy termin jej odbioru przypadał w okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii, a zatem nie można uznać jej za doręczoną skarżącemu,
- przyjęcie że Poczta Polska S.A. jest organem administracji publicznej, w sytuacji gdy nim nie jest.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, zasądzenie kosztów postępowania, umorzenie tytułu egzekucyjnego z dnia 2 sierpnia 2021 r. oraz zwrot nienależnie pobranych środków pieniężnych przez organ egzekucyjny.
W uzasadnieniu skarżący powołując się na treść art. 15 § 1 u.p.e.a. wskazał, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
Zdaniem skarżącego wierzyciel mylnie ocenia stan faktyczny jakoby przesyłka zawierająca upomnienie z dnia 26 lutego 2021 r. została prawidłowo doręczona zobowiązanemu, gdyż w rozumieniu wierzyciela doszło do dwukrotnego awizowania, a zatem zaistniała tak zwana fikcja doręczenia. Potwierdza to art. 98 ust. 1 ustawy SARS-CoV-2 bowiem przesyłka o zawierająca upomnienie doręczana była przez operatora pocztowego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, zatem nie można przyjąć jej za doręczoną tak jak to uczyniły organy.
W związku z powyższym, w świetle obowiązujących przepisów prawnych przesyłka adresowana do zobowiązanego, zawierającą upomnienie nie została skutecznie doręczona, co za tym idzie bezprawnie podjęto egzekucję administracyjną, a zatem wierzyciel winien zwrócić zajętą niesłusznie i wbrew prawu wierzytelność.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 98 ust. 2 pkt 4d ustawy SARS-CoV-2 skarżący podniósł, że Poczta Polska jest objęta tym przepisem i nie podlega wyłączeniu albowiem art. 98 ust. 1 tej ustawy nie stosuje się do sądów, Trybunałów, prokuratur i innych organów ścigania, do komorników oraz do organów administracji publicznej. Poczta Polska nie jest zaś organem administracji publicznej i jest zobligowana do działania w myśl art. 98 ust. 1 powyższej ustawy. Na potwierdzenie powyższego skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie z dnia 23 listopada 2012 r., sygn. akt II SO/Ol 27/11.
Dalej skarżący, uzasadniając zarzut naruszenia art. 35 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i w zw. z art. 18 u.p.e.a., wskazał że w dniu 29 października 2021 r. wniósł zarzuty do organu egzekucyjnego, a dnia 28 października 2021 r. organ ten dokonał egzekucji zajmując konto skarżącego. Egzekucja została zatem przeprowadzona przedwcześnie, zanim skarżący wniósł zarzuty do organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Dodatkowo odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 § 1 u.p.e.a., organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie odpis tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanemu wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w dniu 22 października 2021 r., natomiast pismo, w którym skarżący zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, zostało nadane w dniu 29 października 2021 r.
Mimo zatem, iż zobowiązany wniósł zarzuty przed upływem siedmiodniowego terminu warunkującego zawieszenie postępowania egzekucyjnego, art. 35 § 1 u.p.e.a. nie może znaleźć zastosowania, ponieważ zaległości wynikające z tytułu wykonawczego zostały wyegzekwowane w całości w dniu 27 października 2021 r. i tym samym postępowanie egzekucyjne zostało zakończone.
Z powyższego wynika, że wyegzekwowanie w całości zobowiązania objętego tytułem wykonawczym w istocie zostało dokonane przed wydaniem postanowienia w sprawie zarzutów, gdyż ustawodawca dopuszcza taką możliwość.
Ponadto organ wskazał, że odnotowano wpływ wniosku skarżącego do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, w myśl art. 10 u.o.a., który znajduje się obecnie w realizacji organu.
W piśmie procesowym z dnia 10 maja 2023 r. skarżący podtrzymał w całości argumentację skargi oraz wniósł o oddalenie wniosku organu o zasądzenie kosztów postępowania od skarżącego według obowiązujących przepisów na rzecz organu jako pozbawionego podstawy prawnej.
Podniósł, że zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów postępowania przed sądem I instancji, jakim jest Wojewódzki Sąd Administracyjny, przysługuje jedynie skarżącemu od organu. Organowi taki zwrot nie przysługuje, co potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 września 2011 r., sygn. akt II SA/GI 72/11.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia, uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie Sąd wskazuje, że art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: p.p.s.a.) umożliwia wniesienie skargi na każde postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Poddanym kontroli Sądu rozstrzygnięciem, Dyrektor COF utrzymał w mocy własne postanowienie, którym uznano za niezasadne zarzuty nieistnienia obowiązku, wygaśnięcia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
Przechodząc do dalszych rozważań, stwierdzić należy, że zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zamknięty katalog zarzutów zawarty jest w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazany przepis stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
W przedmiotowej sprawie organ wskazał, że skarżący podniósł zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.) oraz zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.).
Odnosząc się do zarzutów nieistnienia i wygaśnięcia obowiązku, wskazać należy, że na imię i nazwisko skarżącego zgłoszono odbiornik. Po zgłoszeniu rejestracji została wydana mu książeczka radiofoniczna służąca do dokonywania opłat abonamentowych. Zgłoszeniu rejestracji skarżący nie zaprzecza, zrodziło to więc obowiązek skarżącego do ponoszenia opłat abonamentowych. Natomiast kwestią sporną jest dopełnienie w placówce pocztowej w 2016 r. formalności dotyczących uzyskania zwolnienia od uiszczania opłat abonamentowych.
Zgodzić się należy z poglądem, że zarejestrowanie odbiornika bez jego późniejszego wyrejestrowania przed dniem 27 października 2021 r., czego skarżący nie wykazał, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia obowiązku uiszczania opłat za jego używanie (opłata abonamentowa), który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej, obowiązków o charakterze pieniężnym. Zobowiązany, wnosząc zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że ten obowiązek nie istnieje (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2019 r. sygn. I GSK 928/18, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej trwa więc do czasu wyrejestrowania odbiornika RTV, choćby użytkownik odbiornika faktycznie go nie użytkował lub nawet go nie posiadał. Warunkiem koniecznym dla wykazania nieistnienia obowiązku, w tym przypadku powinności uiszczania opłaty abonamentowej, jest przedstawienie dokumentu potwierdzającego dokonanie wspomnianej czynności. Podkreślić należy, że ciężar udowodnienia tego faktu spoczywa na podmiocie, który wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki, a więc na zobowiązanym. Skoro skarżący nie legitymuje się takim dowodem pochodzącym sprzed okresu dochodzonych zaległości, to wierzyciel prawidłowo przyjął niezasadność zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. W tej sytuacji wierzyciel zasadnie dochodzi wymagalnych opłat abonamentowych.
W wyroku z dnia 16 marca 2010 r. sygn. K 24/08 (opubl. LEX nr 564548), wydanym w przedmiocie zgodności z Konstytucją RP art. 7 ust. 1, 3, 5 i 6 u.o.a. - dotyczących charakteru uiszczania opłat abonamentowych, Trybunał Konstytucyjny wskazał, że ustalanie wysokości należnego abonamentu - czy to w drodze samoobliczenia (gdy abonent sam ustala kwotę, którą winien uiścić na rachunek COF za jeden albo kilka miesięcy), czy też w trybie pozaprocesowym przez kierownika COF, jest czynnością materialno-techniczną, dotyczącą obowiązku wynikającego wprost z przepisu prawa, a zatem tryb decyzyjny nie jest konieczny. Z ustawy wynika zarówno wysokość należności z tytułu abonamentu, jak i termin płatności. Innymi słowy, stwierdzenie, że użytkownik zarejestrowanego odbiornika zalega z zapłatą abonamentu, pozwala na ustalenie kwoty zaległości i naliczenie stosownych odsetek podatkowych.
Oznacza to, że obowiązek regulowania opłat z tytułu używania odbiorników RTV, powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiornika. Opłaty te są należne od osoby dokonującej rejestracji odbiornika. Wierzycielowi przysługuje w tym przypadku prawo egzekwowania opłat z mocy ustawy. Podstawę wystawienia tytułu wykonawczego stanowi przepis prawa, a nie akt administracyjny (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2020 r. sygn. II FSK 429/18, opubl. w CBOSA).
Jeżeli więc organ wykazał dokonanie rejestracji odbiornika RTV, to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat, powinien z kolei wykazać wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. np.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2021 r., sygn. I SA/Gl 1156/21, opubl. w CBOSA).
Prawidłowe jest również stanowisko organu, odnoszące się do zarzutu skarżącego o posiadaniu przez niego i jego współmałżonki ustawowych uprawnień do zwolnienia od uiszczania opłat abonamentowych, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.o.a., gdzie ustawodawca wskazał grupy osób uprawnionych do uzyskania zwolnienia z opłat abonamentowych, bowiem w art. 4 ust. 5 u.o.a. ustawodawca określił, że w drodze rozporządzenia Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wskaże rodzaje dokumentów uprawniających do uzyskania zwolnienia oraz wzór oświadczenia, o którym mowa w ust. 3. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 4. u.o.a., osoby korzystające ze zwolnień od opłat abonamentowych z wyjątkiem osób, o których mowa w ust. 1 pkt. 2, obowiązane są zgłosić placówce pocztowej operatora wyznaczonego, o której mowa w ust. 3, zmiany stanu prawnego lub faktycznego, które mają wpływ na uzyskane zwolnienia, w terminie 30 dni od dnia, w którym taka zmiana nastąpiła.
U.o.a. przewiduje, iż zwolnienie od opłat z tytułu abonamentu mogą uzyskać m.in. osoby:.
- które ukończyły 60 lat oraz mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym ustalonym przez prezesa GUS,
- co do których orzeczono o znacznym stopniu niepełnosprawności,
- otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne.
Zgodnie z art. 4 ust. 3 u.o.a., zwolnienia od opłat w ww. przypadkach, przysługują od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce operatora wyznaczonego (placówce pocztowej) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tych zwolnień.
Prawidłowo organ przyjął, że zaistnienie u osoby uprawnionej ustawowych przesłanek do zwolnienia od opłat abonamentowych, nie powoduje automatycznej zmiany stanu prawnego, do czasu, kiedy uprawnienia nie zostaną zgłoszone przez abonenta w placówce pocztowej, na podstawie dokumentu uprawniającego do zwolnienia. Wywiązanie się z ustawowego obowiązku rejestracji odbiorników, wnoszenia opłat abonamentowych oraz zgłaszania w placówkach pocztowym zmiany stanu prawnego lub faktycznego, która ma wpływ na uzyskanie zwolnienia, należy do obowiązków abonenta. Jeżeli skarżący spełniał kryteria wskazane w u.o.a., to należało dopełnić stosownych formalności w placówce pocztowej i uzyskać zwolnienie od opłat abonamentowych. Zwolnienie od opłat abonamentowych nie odbywa się bowiem z mocy prawa, lecz wymaga udziału abonenta.
Prawidłowo też organ przyjął, iż skarżący nie wykazał, aby w 2016 r. poinformował wierzyciela o przysługujących mu i jego współmałżonce, ustawowym zwolnieniu od opłat abonamentowych, a warunkiem do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych jest dopełnienie właściwych formalności w placówce pocztowej, poprzez przedstawienie dokumentów potwierdzających uprawnienia do korzystania ze zwolnienia od opłat abonamentowych, czego skarżący nie uczynił.
Reasumując niezasadny okazał się zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.).
Co do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a., wskazać należy, że w aktach znajduje się upomnienie nr [...] z dnia 26 lutego 2021 r.
Nie można jednak zgodzić się z organem, że doszło do skutecznego doręczenia wskazanego upomnienia w trybie art. 44 § 4 k.p.a. Wskazać należy, że stosownie do treści art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym znajduje zastosowanie m.in. art. 44 k.p.a. (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. II OSK 1288/17, opubl. w CBOSA). W konsekwencji dopuszcza się fikcję prawną doręczenia upomnienia w warunkach określonych w art. 44 § 4 k.p.a. Ze względu jednak na doniosłe skutki, jakie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wiążą z faktem doręczenia dłużnikowi upomnienia, jak również z uwagi na okoliczność, że zastępczy tryb doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, przepis art. 44 k.p.a. powinien być interpretowany w sposób ścisły, co oznacza, że nie mogą istnieć żadne wątpliwości co do spełnienia określonych w nim wymogów warunkujących możliwość uznania, że przesyłka została w sposób prawidłowy, a co za tym idzie skutecznie, doręczona.
Domniemanie skuteczności doręczenia dokonywanego w trybie art. 44 k.p.a., zdeterminowane jest łącznym spełnieniem określonym nim przesłanek. Po pierwsze, niemożnością doręczenia pisma adresatowi pod prawidłowo oznaczonym adresem jego miejsca zamieszkania, jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy. Po drugie, pozostawieniem przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym i dwukrotnego umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 k.p.a. Po trzecie, upływem czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej, oraz udokumentowaniem powyższego w materiale dowodowym sprawy, zwłaszcza zaś w tzw. zwrotnym potwierdzeniu odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 2171/19, Lex nr 3044842). "Dla stwierdzenia skuteczności doręczenia pisma w trybie art. 44 k.p.a., opartego na domniemaniu, konieczne jest, w sytuacji, gdy strony takiemu domniemaniu przeczą, udokumentowanie ścisłego dokonania wszystkich ustanowionych w tym artykule czynności doręczyciela. O ile z przepisu tego nie wynika obowiązek umieszczania na kopercie przesyłki pocztowej miejsca pozostawienia "awizo", o tyle skonkretyzowanie przez ustawodawcę miejsc i kolejności ich zastosowania dla pozostawienia "awizo" wymaga uzyskania przez nadawcę przesyłki dowodu poprawności zastosowania art. 44 § 2 k.p.a. Nadawca przesyłki pocztowej nie może poprzestać na swoim oświadczeniu w tym zakresie, ponieważ posłużenie się operatorem pocztowym oznacza, że to nie nadawca przesyłki dokonywał czynności umieszczenia "awizo" we właściwym do tego miejscu zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 17 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 886/18, dostępny w CBOSA)" (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2021 r., sygn. II GSK 226/21, opubl. W Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Analiza przesyłki z dnia 26 lutego 2021 r. wskazuje, że nie jest do niej dołączony druk "Zwrotnego potwierdzenia doręczenia". Natomiast sama koperta oprócz niezbędnych danych dla nadania korespondencji (wskazania adresata i nadawcy) zawiera adnotacje: "nie zastano awizowano 2 - 03 - 2021 r." wraz z pieczątką imienną listonosza i podpisem, a także "Zwrot nie podjęto w terminie" z adnotacją odręczną 17.03.2021 i datą stempla pocztowego – 17032021. Oznacza to, że nie zawiera ona wszystkich wymaganych prawem informacji. Otóż nie sporządzono zapisu o dacie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Ponadto brak jest oznaczenia miejsca pozostawienia zawiadomienia o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, co wymagane jest na podstawie art. 44 § 2 k.p.a. Wobec powyższego nie można przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia upomnienia zobowiązanemu w warunkach art. 44 k.p.a. Zatem istnieje rozbieżność pomiędzy adnotacjami na kopercie a wpisami w elektronicznym potwierdzeniu odbioru. W konsekwencji uznać należy, że zarzut skarżącego naruszenia art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. jest zasadny. Stanowiska tego nie zmieniają znajdujące się w aktach oświadczenia sporządzone po upływie ponad 18 miesięcy od awizowania przesyłki: Urzędu Pocztowego W. ul. [...] o pozostawieniu przesyłki w Urzędzie Pocztowym W. ul. [...] oraz pracownic stanowiska ds. obsługi klienta, bez wskazania jednak podmiotu, w którym to stanowisko funkcjonuje. Nawet jeżeli oświadczenia byłyby sporządzone przez pracowników Poczty Polskiej, to wątpliwości budzi także to, czy po tak długim czasie, osoby zajmujące się obsługą doręczania przesyłek, są w stanie pamiętać okoliczności związane z doręczaniem konkretnej przesyłki.
Mając powyższe na względzie, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a, zobowiązując Dyrektora COF, aby uwzględnił przedstawione powyżej stanowisko.
Z uwagi na wielość zarzutów skargi, Sąd odniósł się do nich w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2017 r., sygn. I FSK 1660/15, opubl. w CBOSA).
O kosztach postępowania w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Na kwotę tę składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł.