I SA/Gl 6/23

I SA/Gl 6/23 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2023-04-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-01-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Rotter /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Monika Krywow
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I GSK 578/24 - Wyrok NSA z 2025-07-24
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 27 par. 1 pkt 9, art. 33 par. 2, art. 34 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Rotter, Sędzia WSA Monika Krywow, Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi L. F. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 26 października 2022 r. nr COF.OUR.6375.12984.2022 ŁD.JJ.ZZ 08526983 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.
Uzasadnienie
1. L. F. (dalej: skarżący) wniósł skargę na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: organ lub wierzyciel) z dnia 26 października 2022 r. nr COF.OUR.6375.12984.2022 ŁD.JJ.ZZ 08526983 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
2. Stan sprawy.
2.1. W postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2022 r. Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. działając, jako organ pierwszej instancji:
- oddalił zarzut nieistnienia obowiązku,
- oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
2.2. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2022 r. stanowiącym zażalenie na ww. postanowienie, skarżący podtrzymał zarzut nieistnienia obowiązku ponownie wskazując, że w 2011 r. dokonał wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego. Zaznaczył przy tym, że z żadnych przepisów prawa nie wynika, że strona jest zobowiązana posiadać i bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. Oświadczył również, że upomnienie wzywające go do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych zostało przesłane na nieaktualny adres zamieszkania.
Ponadto skarżący wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
2.3. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem zaskarżonym w niniejszej sprawie, organ drugiej instancji utrzymał w mocy ww. postanowienie.
W uzasadnieniu wskazał, iż obowiązki związane z rejestracją odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych i uiszczaniem opłat za ich używanie mają swoje źródło w przepisach ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689 z późn. zm. – u.o.a.) i w przepisach ustaw poprzedzających ww. ustawę, tj. ustawa z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do Spraw Radia i Telewizji Polskie Radio i Telewizja (Dz. U. z 1960 r. nr 54 poz. 307), ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o łączności (Dz. U. z 1984 r. nr 54 poz. 275) i ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1722). Przedstawione regulacje przesądzają o tym, że obowiązek regulowania opłat abonamentowych powstaje z mocy prawa, po zarejestrowaniu odbiorników.
W postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2022 r. odnosząc się do wniesionego zarzutu nieistnienia obowiązku wierzyciel zasadnie wskazał, iż skarżący dokonał rejestracji odbiornika radiofonicznego oraz telewizyjnego na swoje dane osobowe pod adresem ul. [...], [...] P.. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została skarżącemu imienna książeczka radiofoniczna, która służyła do wnoszenia opłat abonamentowych.
W dniu 23 sierpnia 2001 r. skarżący złożył w Urzędzie Pocztowym P. odcinek "U" z książeczki radiofonicznej numer [...], służący do wystąpienia przez abonenta, który wyczerpał dowody wpłat, do uzyskania nowej książeczki radiofonicznej celem kontynuowania regulowania opłat abonamentowych. Na tej podstawie skarżący otrzymał książeczkę radiofoniczną numer [...], a następnie, po ponownym złożeniu odcinka "U" w dniu 17 stycznia 2007 r., otrzymał kolejną książeczkę radiofoniczną numer [...].
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) nie dokonuje się powtórnej rejestracji odbiorników, potwierdzonej dotychczasowymi dowodami zarejestrowania w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej, jak również nie wzywa się zarejestrowanych posiadaczy odbiorników do potwierdzenia ich użytkowania. To na abonencie spoczywa obowiązek powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie danych adresowych, o zaprzestaniu korzystania z odbiorników radiofonicznych/ telewizyjnych lub posiadaniu uprawnień do uzyskania zwolnienia od opłat abonamentowych
W rozpatrywanej sprawie na etapie prowadzonego postępowania skarżący wskazywał, że w połowie 2011 r. z chwilą zmiany miejsca zamieszkania, dokonał wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego. Zdaniem wierzyciela powyższe twierdzenie potwierdza wcześniejsze dokonanie rejestracji i otrzymanie imiennej książeczki opłat abonamentowych.
Kwestią sporną zatem pozostaje wyrejestrowanie odbiornika w 2011 r. na co wcześniej oraz w chwili obecnej, skarżący nie posiada potwierdzenia.
Wierzyciel pismem z dnia 15 lipca 2022 r. wezwał skarżącego do nadesłania kserokopii dokumentu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego w 2011 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, iż w 2017 r. dokumenty związane z abonamentem RTV zostały zniszczone, gdyż z uwagi na wieloletni brak kontaktu ze strony Poczty Polskiej S.A., był przekonany, że skutecznie wyrejestrował odbiorniki RTV i nie jest zobowiązany do uiszczania opłat abonamentowych.
Na użytkownikach odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych spoczywa obowiązek niezwłocznego powiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie miejsca pobytu (siedziby), zgubieniu lub zniszczeniu książeczki radiofonicznej oraz o zaprzestaniu używania odbiorników radiofonicznych/telewizyjnych.
Ponadto w książeczkach radiofonicznych, jak i na ustalonych formularzach, znajdowało się pouczenie dla abonenta wskazujące, jak należy postąpić w zakresie m.in. aktualizacji danych adresowych, czy wyrejestrowania odbiorników.
Podkreślono również, iż po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w przypadku zgłoszenia w placówce pocztowej jakichkolwiek zmian statusu formalno-prawnego abonenta, użytkownik odbiorników był zobowiązany złożyć w placówce pocztowej "Formularz zgłoszenia zmiany danych’’, a pracownik placówki pocztowej potwierdzić dokument datownikiem placówki pocztowej oraz swoim podpisem. Oryginał "Formularza zgłoszenia zmiany danych" otrzymywał abonent, a jego kopię pracownik placówki pocztowej odsyłał do właściwej komórki celem jego archiwizacji. Wskazano także, że Poczta Polska S.A. prowadzi rejestr abonentów, w którym są gromadzone i przetwarzane dane m.in. o wpłatach oraz zmianach abonentów, którzy dokonali formalności rejestracji używanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych. Każda zmiana danych jest automatycznie zapisywana w historii modyfikacji w systemach informatycznych. Ponadto pracownik odpowiedzialny za wprowadzanie i weryfikację danych nie posiada dowolności we wprowadzeniu lub pominięciu jakiejkolwiek zmiany danych, również w przypadku formalności wyrejestrowania.
Okolicznością kluczową dla nieistnienia obowiązku wnoszenia zaległych opłat abonamentowych było wyrejestrowanie odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego, wobec czego to na skarżącym spoczywał obowiązek, po powstaniu zmiany i zaprzestaniu używania odbiorników do niezwłocznego dopełnienia wymaganych przepisami prawa formalności wyrejestrowania odbiorników i przechowywania dowodu na tę okoliczności.
Nadto na gruncie postępowania administracyjnego ma zastosowanie zasada zgodnie, z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Zatem fakt wyrejestrowania odbiorników winien był udowodnić skarżący.
Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, iż wieloletni brak reakcji Poczty Polskiej S.A. dał mu przeświadczenie o skuteczności wyrejestrowania odbiorników RTV oraz o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych, wskazano wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r. sygn. akt K 24/08, w którym Trybunał jednoznacznie stwierdził, iż chybione jest stwierdzenie o obowiązku przypominania zobowiązanemu o braku wpływu bieżących opłat abonamentowych, jak również o usprawiedliwionym przeświadczeniu strony o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika oraz o braku obowiązku uiszczenia opłat abonamentowych.
Kwestia wyrejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego została zbadana przez wierzyciela, przeszukano zasoby archiwalne dotyczące wskazanego okresu czasu i stwierdzono, że Poczta Polska S.A. nie dysponuje dokumentacją potwierdzającą fakt wyrejestrowania przez skarżącego odbiorników RTV w 2011 r. Skarżący również nie przedstawił dowodu potwierdzającego dopełnienie wyrejestrowania odbiorników.
Wierzyciel stwierdził zatem, że zarzut nieistnienia obowiązku należało oddalić.
W zakresie zarzutu braku doręczenia upomnienia organ wskazał, że stanowisko zostało prawidłowo zawarte w zaskarżonym postanowieniu poprzez oddalenie zarzutu w całości. Zauważono, że wierzyciel zasadnie wskazał, iż w dniu 8 listopada 2021 r. skierował do skarżącego listem poleconym upomnienie UP [...] wzywające do uregulowania należności z tytułu opłat abonamentowych. Upomnienie skierowano na adres będący adresem zameldowania, tj. ul. [...], [...] P.. Upomnienie po dwukrotnej awizacji w dniu 12 listopada 2021 r. oraz w dniu 22 listopada 2021 r. zwrócono do nadawcy w dniu 29 listopada 2021 r. Przedmiotowe upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. – k.p.a.). Dowód w postaci kserokopii zwrotnej korespondencji zawierającej upomnienie oraz raport ze zintegrowanego systemu teleinformatycznego, załączono do zaskarżonego postanowienia.
W związku z powyższym uznano, iż wierzyciel zasadnie oddalił zarzut braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeśli jest wymagane.
2.4. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Strona skarżąca zarzuciła:
- naruszenie prawa przy uzasadnieniu istnienia obowiązku zapłaty abonamentu,
- nierzetelność i nie wykazanie dokumentów na podstawie których weryfikowano wyrejestrowanie odbiorników RTV,
- brak uprzedniego doręczenia upomnienia na właściwy adres przed wystawieniem tytułu wykonawczego.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W uzasadnieniu wskazano, że termin przedawnienia opłat abonamentowych jest pięcioletni zgodnie z art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm.), co oznacza, że organ stosując przepisy prawa nie może wymagać od skarżącego przechowywania dokumentów w nieskończoność. Organ nie przedstawił żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że skarżący wyraził zgodę lub przyjął do wiadomości konieczność ewentualnego bezterminowego przechowywania dokumentów związanych z opłatami abonamentu RTV, czy innej korespondencji z organem.
Organ od 2011 r. do 2022 r. nie informował o ewentualnych powinnościach abonamentowych czy zaległych opłatach. Zatem skarżący pozostawał w usprawiedliwionym przeświadczeniem o braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych i o skutecznym wyrejestrowaniu odbiorników RTV w 2011 r. W związku z powyższym w 2017 r. dokumenty związane z abonamentem RTV zostały zniszczone, co uniemożliwiło przedstawienie przez niego dowodów na wyrejestrowanie odbiorników RTV w 2011 r.
Wyrejestrowanie odbiorników RTV nastąpiło w 2011 r. po zmianie przez skarżącego miejsca zamieszkania. Zaprzestano opłacania abonamentu RTV od miesiąca następującego po miesiącu, w którym wyrejestrowano odbiorniki RTV. Organ nie udokumentował sposobu weryfikacji dokumentów związanych z wyrejestrowaniem odbiorników RTV oraz wysłania kolejnych książeczek abonamentowych. Wskazano jedynie na książeczki radiofoniczne wydane w 2001 r. i w 2007 r. Nie zarchiwizowano dokumentu wyrejestrowania odbiorników RTV, jak również ostatniego odcinka opłat, na którym sporządzono adnotacje o fakcie wyrejestrowania odbiorników RTV.
Ponadto pierwszą informację o zaległościach wobec organu, skarżący otrzymał w kwietniu 2022 r. od Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w P. w formie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Natomiast kserokopię upomnienia organ doręczył skarżącemu dopiero w dniu 28 sierpnia 2022 r., gdyż pierwotnie zostało ono wysłane na nieprawidłowy adres jego zamieszkania. Organ zastosował fikcję doręczenia upomnienia pomimo, iż doręczający otrzymał od byłych sąsiadów skarżącego informację o zmianie jego miejsca zamieszkania. Informacja taka widniała także w adnotacji sporządzonej na przesyłce zaadresowanej do skarżącego na nieprawidłowy adres, która została zwrócona do organu.
Skarżący powołał się także na art. 77 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany przede wszystkim w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Tymczasem organ przedstawił materiał dowodowy kreujący określoną linię orzeczniczą nie związany z zarzutami skarżącego, a nie poddał wyjaśnieniu argumentów przedstawianych przez niego, pomimo ciążącego obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, naruszając w ten sposób interes prawny.
3.1. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
4. Skarga nie jest zasadna, ponieważ wydane w kontrolowanej sprawie administracyjnej postanowienie wierzyciela nie narusza prawa.
5. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. - u.p.e.a.) zarzuty te zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 § 2 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a.
Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej.
Zgodnie z § 2 ww. przepisu, wierzyciel wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;
2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;
3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Wskazane w powyżej powołanym przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a. zarzuty stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu, których rola sprowadza się przede wszystkim do możliwości weryfikacji czynności organów egzekucyjnych, w celu ochrony adresata tych czynności. Przy czym prawo do ich wniesienia może być wykorzystane wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, to jest w terminie 7 dni od daty doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, o czym poucza się zobowiązanego, stosownie do wymogu, o którym mowa w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W niniejszej sprawie skarżący zgłosił zarzuty w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 4 u.p.e.a., podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku oraz braku uprzedniego doręczenia upomnienia. W ocenie Sądu zarzuty te nie są zasadne.
6. Twierdzenie wierzyciela, że zarejestrowanie odbiornika bez późniejszego jego wyrejestrowania przesądza o obowiązku uiszczania opłat abonamentowych jest w ocenie Sądu trafne.
Opłaty za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych zostały ustawowo uregulowane mocą art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o Komitecie do spraw Radia i Telewizji "Polskie Radio i Telewizja" (Dz.U. z 1960 r. poz. 307 z późn. zm.), dodanego do niej z dniem 1 marca 1985 r., a ich wysokość była kształtowana przez tzw. Radiokomitet w porozumieniu z Ministrem do Spraw Cen i ogłaszana w wielokrotnie zmienianym zarządzeniu przewodniczącego Radiokomitetu z dnia 31 października 1985 r. w sprawie opłat za używanie odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (M.P. Nr 41 poz. 264 ze zm.).
W dniu 1 marca 1993 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2004 r. poz. 2531 ze zm.). Jej przepisy regulowały problematykę opłat abonamentowych (art. 48) oraz obowiązek rejestracji odbiorników (art. 49). Ustawodawca połączył w niej obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych z faktem posiadania odbiornika, w stosunku do którego ciążył na posiadaczu obowiązek jego rejestracji. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338) posiadacz książeczki radiofonicznej był obowiązany powiadomić urząd pocztowy między innymi o zaprzestaniu używania odbiornika.
Z dniem 16 czerwca 2005 r. weszła w życie aktualnie obowiązująca ustawa abonamentowa. Ustawa ta nie zawierała istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy przepisów intertemporalnych. Zgodnie z zasadą natychmiastowego (bezpośredniego) działania prawa, nowe przepisy (jeśli brak przepisów szczególnych stanowiących inaczej) znajdują zastosowanie nie tylko do zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie nowej ustawy, ale również do wszystkich sytuacji znajdujących się "w toku", które nie zostały jeszcze zakończone (zamknięte). Obowiązek ponoszenia opłat abonamentowych ciążył zarówno na osobach, w stosunku do których powstał on w okresie od wejścia w życie u.o.a., ale również na osobach, które w dniu wejścia w życie tej ustawy spełniały wymogi objęcia obowiązkiem abonamentowym, a zatem posiadały zarejestrowany odbiornik.
Z powyższego wynika, że zarejestrowanie odbiornika pod rządami ustawy o radiofonii i telewizji, a nawet w okresie obowiązywania jeszcze wcześniejszej regulacji, bez jego późniejszego wyrejestrowania, stanowi wystarczającą przesłankę istnienia, wynikającego z obecnie obowiązującej ustawy o opłatach abonamentowych, obowiązku uiszczania opłat za jego używanie, który podlega egzekwowaniu w trybie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze pieniężnym.
W niniejszej sprawie skarżący przyznał, iż dokonał rejestracji odbiornika telewizyjnego, którego używał w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] w P..
W aktach sprawy brak jest z kolei dowodu, że zobowiązany dokonał wyrejestrowania odbiornika, sam skarżący natomiast wskazuje, że w 2017 r. dokumenty związane z abonamentem RTV zostały zniszczone w związku z czym nie może przedstawić dowodu potwierdzającego wyrejestrowanie odbiorników.
W ocenie Sądu te dane są wystarczające do stwierdzenia, że sporny obowiązek nie przestał istnieć. Zobowiązany chcąc skutecznie podnieść zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), powinien przedstawić dowody potwierdzające wyrejestrowanie odbiornika RTV, czego nie uczynił.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) (por. część VI, pkt 3.3.4. uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08 (Dz. U. Nr 48 poz. 285), wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 236/13 - orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zatem, jeśli w sprawie bezsporne jest dokonanie rejestracji odbiornika RTV (jak zostało wyżej wskazane, skarżący przyznaje, że używał w lokalu mieszkalnym w P. przy ul. [...] odbiornika telewizyjnego), to abonent podnoszący nieistnienie obowiązku uiszczania opłat powinien wykazać z kolei wyrejestrowanie tegoż odbiornika (por. wyroki tutejszego Sądu w sprawach o sygn. akt: I SA/Gl 1165/20; I SA/Gl 650/14; I SA/Gl 518/14; I SA/Gl 376/13, jak również WSA w Poznaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Po 57/14).
Powyższe stanowisko znajduje oparcie w regulacjach zobowiązujących abonenta do powiadomienia urzędu pocztowego m.in. o zaprzestaniu używania odbiornika, a to w: § 4 obowiązującego do dnia 16 czerwca 2005 r. rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70 poz. 338); § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2005 r. poz. 1190); § 4 rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r. poz. 1342) oraz § 11-12 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1676). Na ciążący na użytkowniku odbiorników obowiązek niezwłocznego powiadomienia (przez złożenie w placówce pocztowej "Formularza zgłoszenia danych") m.in. o zaprzestaniu używania odbiorników zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, w powołanym wyroku z dnia 16 marca 2010 r.
Sąd podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w razie sporu co do faktu wyrejestrowania odbiornika, ciężar udowodniania tej czynności spoczywa na zobowiązanym (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 869/17; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Po 718/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 15 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1075/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 428/17). Należy przy tym zauważyć, że z samej istoty rzeczy i praw logiki wynika, iż w razie obiektywnego braku wyrejestrowania odbiornika wierzyciel kwestionujący tę okoliczność nie mógłby wykazać, że sporna czynność nie miała miejsca. W sensie logicznym nie jest po prostu możliwe udowodnienie okoliczności, której istnienie się neguje. Tak samo, zobowiązany nie byłby w stanie udowodnić braku zarejestrowania odbiornika, jeśli negował by okoliczność rejestracji (por. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1503/20). Zgodnie z tymże wyrokiem NSA "konstrukcja powołanych uregulowań prawnych nakładających na abonenta obowiązek powiadamiania o zaprzestaniu używania odbiornika, przesądza o obowiązku wykazania dokonania tego powiadamiania przez zobowiązanego. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku bez żadnej podstawy "przerzucił" tę powinność na wierzyciela, zobowiązując go do przeprowadzenia kontrdowodu względem twierdzeń zobowiązanego. Tymczasem skoro zobowiązany nie przedstawił dowodów na dopełnienie formalności związanych z wyrejestrowaniem zarejestrowanego uprzednio odbiornika, a w dokumentacji wierzyciela również brak jest takiego dokumentu, nietrafne są sformułowane przez Sąd I instancji zarzuty naruszenia w tym zakresie przepisów postępowania dowodowego (podobnie wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1020/17). Wyrejestrowanie odbiornika jest okolicznością kluczową dla bytu prawnego zaległych opłat abonamentowych i to w interesie zobowiązanej było zabezpieczenie i przedstawienie dowodu na podnoszone w tym zakresie twierdzenia".
W konsekwencji w niniejszej sprawie, jeśli skarżący nie przedstawił dowodu wyrejestrowania odbiornika telewizyjnego, a jednocześnie organ operatora pocztowego twierdzi, że nie posiada takiego dowodu w swoim archiwum, to w tych okolicznościach uprawnione było uznanie, że zarzut nieistnienia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej nie jest zasadny. Dopóki bowiem posiadacz odbiornika telewizyjnego nie wyrejestruje tego odbiornika, dopóty ciąży na nim obowiązek uiszczania opłat abonamentowych, choćby faktycznie skarżący nie użytkował odbiornika (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 837/18).
Wbrew sugestiom skarżącego, to na nim ciążył obowiązek przechowywania do czasu upływu terminu przedawnienia dowodu wyrejestrowania odbiornika, a więc dowodu ustania obowiązku ponoszenia opłat abonamentowych, a także obowiązek wykazania w postępowaniu, poprzez przedstawienie dowodu wyrejestrowania odbiornika, że obowiązek ten ustał (zob. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1020/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 21 lutego 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1610/16, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 593/16).
Powyższego stanowiska nie zmienia kwestia dotycząca nadania indywidualnego numeru identyfikacyjnego na podstawie § 5 rozporządzenia z dnia 25 września
2007 r.
Zgodnie z tym przepisem dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej za używanie odbiorników stanowią dowód zarejestrowania odbiorników nie dłużej niż przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia (ust. 1). Operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (ust. 2).
Zgodnie z art. 6 ust. 4 u.o.a., który stanowił podstawę wydania powołanego wyżej rozporządzenia, minister właściwy do spraw łączności w porozumieniu z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji, określi w drodze rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uwzględniając dostępność placówek pocztowych operatora wyznaczonego oraz jego organizację. Nie można przyjąć, wobec takiego brzmienia delegacji, aby Minister Transportu mógł stanowić normy statuujące lub znoszące ustawowo określony obowiązek uiszczenia opłaty abonamentowej.
Jednocześnie Sąd podkreśla, że u.o.a. nie wiąże obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej z posiadaniem przez zobowiązanego określonej treści albo formy dowodu rejestracji odbiornika RTV. Warunkiem wystarczającym, a zarazem koniecznym, istnienia obowiązku uiszczenia opłaty abonamentowej jest przecież używanie odbiornika RTV. Data rejestracji odbiornika wyznacza termin płatności abonamentu RTV. Ani z ustawy ani z rozporządzenia nie wynika, aby akty wcześniejszej rejestracji odbiorników RTV zostały anulowane. Sąd podziela w tym względzie stanowisko zaprezentowane w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16. W swoich wywodach NSA stwierdził, że u.o.a. statuuje dwa obowiązki posiadaczy odbiorników RTV: jeden w zakresie uiszczania opłaty abonamentowej (art. 2) oraz drugi dotyczący rejestracji (art. 5). Jakkolwiek w ujęciu funkcjonalnym są one powiązane, to w sensie prawnym są to jednak dwa odrębne obowiązki. Pogląd ten znajduje potwierdzenie w treści art. 7 ust. 1 u.o.a., który stanowi, że kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe. Obowiązek posiadania dowodu rejestracji odbiornika RTV należy więc odnosić do obowiązku rejestracji, a nie jako przesłankę obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej. Ten drugi obowiązek istnieje bowiem niezależnie od posiadania dowodu ich rejestracji. Analogiczne wnioski wynikają z wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 913/15.
Obowiązek nadania nowego numeru identyfikacyjnego i powiadomienia użytkownika nie miał zatem wpływu na wynikające skutki z faktu uprzedniego zarejestrowania odbiornika RTV.
Nie należy zatem przypisywać nadaniu numeru identyfikacyjnego i powiadomieniu zobowiązanego inne skutki aniżeli te, które wprost określone zostały w rozporządzeniu.
Poza tym, należy stwierdzić, że użyte w § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. wyrażenie "powiadomienie" oznacza, że przesłanie zawiadomienia w zwykłej przesyłce listowej, bez potwierdzenia odbioru, na prawidłowy adres strony, czyniło zadość wymogom określonym w § 5 ust. 2. Ustawodawca nie określił bowiem żadnej szczególnej formy tego powiadomienia, zastrzegł jedynie, aby odpowiadało ono wzorowi określonemu w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z powyższej regulacji wynika, że dla skuteczności nadania numeru identyfikacyjnego nie jest konieczne legitymowanie się przez operatora zwrotnym potwierdzeniem odbioru takiego powiadomienia (por. powoływany już wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2116/16).
Wierzyciel dołączył do akt blankiet zawiadomienia z datą 17 lipca 2008 r., choć nie załączył do akt dowodu wysłania (choćby kopii koperty). Z uwagi na podniesione wyżej argumenty, ta okoliczność nie ma jednak znaczenia dla przyjęcia, czy w sprawie istniał, czy też nie istniał obowiązek skarżącego do uiszczania opłaty. Dla oceny tej okoliczności istotnym jest, że zobowiązany dokonał rejestracji odbiornika RTV, a nie dokonał jego wyrejestrowania.
Odnosząc się do zmiany miejsca zamieszkania, podkreślenia wymaga fakt, iż opłata abonamentowa przypisana jest do abonenta, a nie do adresu. W przypadku zmiany miejsca zamieszkania, użytkownik odbiornika zobowiązany jest zgłosić ten fakt i po zaktualizowaniu danych adresowych kontynuować opłaty abonamentowe. Jeżeli w nowym miejscu zamieszkania użytkownik nie posiada odbiornika, bądź opłaty abonamentowe wnoszone są przez osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, zobowiązany jest dopełnić w placówce pocztowej formalności związane z wyrejestrowaniem odbiornika.
Stąd też wierzyciel właściwie uznał zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. za niezasadny.
7. Konsekwencją zaprzestania wnoszenia opłat abonamentowych, było przesłanie do skarżącego w dniu 8 listopada 2021 r. listem poleconym upomnienia UP [...] wzywającego do zapłaty należności.
Wskazać należy że zgodnie z art. 41 k.p.a. w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu (§ 1).
W razie zaniedbania obowiązku określonego w § 1 doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (§ 2).
Upomnienie skierowano na adres będący adresem zameldowania skarżącego, tj. ul. [...], [...] P., albowiem skarżący nie zgłosił aktualizacji danych adresowych, tzn. nie wskazał aktualnego adresu miejsca zamieszkania. Upomnienie po dwukrotnej awizacji w dniu 12 listopada 2021 r. oraz w dniu 22 listopada 2021 r. zwrócono do nadawcy w dniu 29 listopada 2021 r. Przedmiotowe upomnienie uznano za doręczone w myśl art. 44 § 4 k.p.a. Dowód w postaci uwierzytelnionej kserokopii upomnienia, kserokopii koperty, w której przesłano przedmiotowe upomnienie oraz dokumentu elektronicznego potwierdzającego podwójną awizację przesyłki poleconej, załączono do zaskarżonego postanowienia. Upomnienie zostało wystawione na podstawie art. 15 § 1 u.p.e.a. i odpowiadało wskazanym w ustawie wymaganiom.
8. Z tych wszystkich powodów, zarzuty skargi okazały się bezzasadne, a skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 z późn. zm.) została oddalona.