I SA/Gl 599/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA w Gliwicach uchylił postanowienia dotyczące egzekucji opłat abonamentowych, uznając, że zakład pracy chronionej jest zwolniony z ich uiszczania na mocy ustawy o rehabilitacji.
Sprawa dotyczyła egzekucji opłat abonamentowych od spółki w likwidacji, która prowadzi zakład pracy chronionej. Organ egzekucyjny uznał, że spółka jest zobowiązana do zapłaty, powołując się na zamknięty katalog zwolnień w ustawie abonamentowej. Spółka wniosła zarzut nieistnienia obowiązku, argumentując, że zgodnie z ustawą o rehabilitacji, zakłady pracy chronionej są zwolnione z opłat publicznoprawnych. Sąd uchylił zaskarżone postanowienia, podzielając stanowisko spółki i interpretując ustawę o rehabilitacji jako przepis szczególny wobec ustawy abonamentowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę spółki "S." w likwidacji na postanowienie Poczty Polskiej S.A. utrzymujące w mocy decyzję o zarzutach w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym zaległych opłat abonamentowych. Spółka, prowadząca zakład pracy chronionej, podniosła zarzut nieistnienia obowiązku, argumentując, że jest zwolniona z opłat abonamentowych na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Organ egzekucyjny odrzucił zarzut, wskazując, że ustawa abonamentowa nie wymienia zakładów pracy chronionej jako podmiotów zwolnionych. Sąd administracyjny uchylił zaskarżone postanowienia, uznając, że ustawa o rehabilitacji ma charakter przepisu szczególnego wobec ustawy abonamentowej i zwalnia zakłady pracy chronionej z opłat publicznoprawnych, w tym abonamentowych. Sąd podkreślił, że wyroki sądów administracyjnych służą interpretacji istniejących przepisów, a nie tworzeniu nowych norm prawnych.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, zakład pracy chronionej jest zwolniony z opłat abonamentowych na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, która ma charakter przepisu szczególnego wobec ustawy abonamentowej.
Uzasadnienie
Ustawa o rehabilitacji stanowi przepis szczególny wobec ustawy abonamentowej. Zwolnienie z opłat publicznoprawnych dla prowadzących zakłady pracy chronionej obejmuje również opłaty abonamentowe, ponieważ nie zostały one wprost wyłączone z tego zwolnienia w przepisach szczególnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
ustawa o rehabilitacji art. 31 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa abonamentowa art. 4
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
ustawa abonamentowa art. 5 § ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych
k.p.a. art. 138 § §1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zakład pracy chronionej jest zwolniony z opłat abonamentowych na podstawie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, która jest przepisem szczególnym wobec ustawy abonamentowej. Brak wymienienia zakładów pracy chronionej w ustawie abonamentowej nie oznacza braku zwolnienia, jeśli wynika ono z innej ustawy szczególnej.
Odrzucone argumenty
Organ egzekucyjny argumentował, że ustawa abonamentowa zawiera zamknięty katalog zwolnień i nie wymienia zakładów pracy chronionej.
Godne uwagi sformułowania
Ustawa o rehabilitacji ma charakter szczególny w stosunku do ustawy abonamentowej. Ustawowo określoną regułą jest więc zwolnienie pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej od wszystkich opłat publicznoprawnych, a to oznacza, że wyjątki od tej reguły muszą być określone wprost w przepisach szczególnych. Wyroki sądów administracyjnych nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa, ale służą interpretacji istniejących norm prawnych.
Skład orzekający
Katarzyna Stuła-Marcela
przewodniczący sprawozdawca
Mikołaj Darmosz
członek
Dorota Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnień z opłat abonamentowych dla zakładów pracy chronionej oraz relacji między ustawą o rehabilitacji a ustawą abonamentową."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zakładu pracy chronionej i jego zwolnienia z opłat abonamentowych. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych rodzajów zwolnień lub opłat.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnej opłaty abonamentowej i jej potencjalnego zwolnienia dla specyficznej grupy podmiotów (zakłady pracy chronionej), co może być interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Zakład pracy chronionej zwolniony z opłat abonamentowych – kluczowa interpretacja sądu.”
Dane finansowe
WPS: 1374,3 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Gl 599/24 - Wyrok WSA w Gliwicach Data orzeczenia 2024-10-15 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2024-05-21 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach Sędziowie Dorota Kozłowska Katarzyna Stuła-Marcela /przewodniczący sprawozdawca/ Mikołaj Darmosz Symbol z opisem 6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3 ustawy o f Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Skarżony organ Inne Treść wyniku Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2505 art. 33 par. 2 pkt 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.) Dz.U. 2023 poz 100 art. 31 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Asesor WSA Mikołaj Darmosz, Sędzia WSA Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 października 2024 r. sprawy ze skargi S. w likwidacji w G. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 27 marca 2024 r. nr COF.OUR.635.994.2024 ŁD.JJ.ZZ 06279332 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Bydgoszczy z dnia 5 lutego 2024 r. nr COF.OUR.635.994.2024 ŁD.BK.P 06279332, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 marca 2024 r., nr COF.OUR.635.994.2024 ŁD.JJ.ZZ 06279332, Poczta Polska S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach (dalej: "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia S. w likwidacji w G. (dalej: "Zobowiązana", "Skarżąca"), utrzymała w mocy postanowienie z dnia 5 lutego 2024 r., znak: COF.OUR.635.994.2024 ŁD.BK.P 06279332 w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. 2. Stan sprawy przedstawia się następująco: 2.1. W związku z brakiem realizacji należności z tytułu zaległych opłat abonamentowych przez Zobowiązaną, organ odwoławczy wystawił tytuł wykonawczy o numerze 24908E1-63/GD/2023 z dnia 10 listopada 2023 r., który obejmował zobowiązanie z tytułu zaległych opłat abonamentowych za okres od stycznia 2018 r. do marca 2023 r. w kwocie 1.374,30 zł, odsetki za zwłokę w wysokości 285,25 zł oraz koszty upomnienia w wysokości 16,00 zł. Pismem z 20 grudnia 2023 r. Zobowiązana, działając za pośrednictwem pełnomocnika, wniosła zarzut w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Pełnomocnik wskazał na nieistnienie po stronie Zobowiązanej obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej z uwagi na zwolnienie od przedmiotowej opłaty sformułowane w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 100), dalej: "ustawa o rehabilitacji". 2.2. Postanowieniem z 5 lutego 2024 r. organ oddalił zarzut nieistnienia obowiązku. 2.3. Zobowiązana w zażaleniu na powyższe postanowienie wniosła o jego zmianę i uwzględnienie zarzutu nieistnienia obowiązku. Zarzuciła organowi nierespektowanie treści przepisów szczególnych oraz orzecznictwa dotyczącego zwolnienia od opłaty abonamentowej w stosunku do zakładów pracy chronionej. 2.4. Po przeanalizowaniu powyższego zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z 27 marca 2024 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie z 5 lutego 2024 r. Uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił, że istnieje po stronie Zobowiązanej obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych za 3 odbiorniki radiofoniczne do dnia 14 września 2023 r. tj. do dnia poprzedzającego dzień ich wyrejestrowania poprzez stronę internetową Poczty Polskiej S.A. w dniu 15 września 2023 r. Organ wskazał, że opłaty abonamentowe z powyższego tytułu były wnoszone do dnia 26 kwietnia 2017 r. Po wejściu w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 187 z 2007 r. poz. 1342) został Zobowiązanej nadany jako użytkownikowi odbiorników radiofonicznych indywidualny numer identyfikacyjny [...], na który dokonywała ona opłat abonamentowych. Odnosząc się do argumentacji Zobowiązanej organ odwoławczy wskazał, że w trakcie prowadzenia postępowania administracyjnego wierzyciel zobowiązany jest do opierania się na przepisach prawa obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej. Źródłami prawa obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej są Konstytucja RP, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Nie są nimi wyroki sądów, które wydając je opierają się jedynie na ww. źródłach prawa. Zacytowane przez pełnomocnika Zobowiązanej wyroki dotyczą wprawdzie podmiotów posiadających taki sam status jak strona, tj. zakładów pracy chronionej, ale rozpatrywane sprawy w jakich je wydano nie są tożsame ze sprawą w jakiej prowadzone jest przedmiotowe postępowanie. W ocenie organu odwoławczego automatyczne zastosowanie dla Zobowiązanej, wskazówek z wyroku wydanego w indywidualnej sprawie, rozpatrywanej w stosunku do innego podmiotu, w sytuacji braku uregulowania przepisów w ustawie abonamentowej, nie daje możliwości operatorowi wyznaczonemu do dowolnego postępowania w zakresie obowiązujących uregulowań prawnych. W przypadku zaliczenia Zobowiązanej do abonentów zwolnionych od opłat, konieczne byłoby rozszerzenie art. 4 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1689), dalej: "ustawa abonamentowa", zawierającego katalog osób zwolnionych od opłat. Obecnie zwolnienia od opłat dotyczą wyłącznie osób fizycznych w gospodarstwach domowych, natomiast nie dotyczą podmiotów takich jak zakłady pracy chronionej. Natomiast, jeżeli wolą ustawodawcy byłoby zakwalifikowanie zakładów pracy chronionej do podmiotów wskazanych enumeratywnie w art. 5 ust. 2 ustawy abonamentowej, które zostały ustawowo wyłączone z obowiązku rejestracji, a tym samym nie podlegają obowiązkowi uiszczania opłat, to należałoby tę grupę umieścić w kolejnym punkcie tego artykułu. 2.5. Skarżąca, zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, domagając się uchylenia przedmiotowego postanowienia. Jednocześnie zarzuciła mu naruszenie: - art. 2 ust. 1 i 3 ustawy abonamentowej w zw. z art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775), dalej: "k.p.a.", przez ich błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, że fakt posiadania i rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego jest jedynym wyznacznikiem istnienia zobowiązania do uiszczania opłaty abonamentowej bez względu na wyłączenia czy zwolnienia przewidziane tak w samej ustawie abonamentowej, jak i innych ustawach, a w konsekwencji nieprawidłowe utrzymanie w mocy postanowienia oddalającego zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji opłaty abonamentowej od Skarżącej, - art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy abonamentowej w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. przez ich błędne niezastosowanie polegające na pominięciu, że ustawodawca przewidział zwolnienie od opłaty abonamentowej dla osób niewidomych w ustawie abonamentowej, a w sytuacji, gdy Skarżąca prowadzi zakład pracy chronionej, w którym zatrudnione są osoby niewidome i przewiduje się dla takiego zakładu zwolnienie od opłat, to zwolnienie w sposób logiczny obejmuje także opłatę abonamentową, co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym utrzymaniem w mocy postanowienia oddalającego zarzut nieistnienia obowiązku, - art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 6 i art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. przez ich błędne niezastosowanie i pominięcie, że przepis art. 31 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy stanowi samodzielną podstawę wyłączającą obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej przez Skarżącą, która prowadzi zakład pracy chronionej w rozumieniu ww. ustawy, co w konsekwencji skutkowało nieprawidłowym utrzymaniem w mocy postanowienia oddalającego zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji opłaty abonamentowej od Skarżącej, - art. 33 §1 i art. 33 § 2 pkt 1, art. 34 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505), dalej: "u.p.e.a." w zw. z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji przez błędne oddalenie zarzutu Skarżącej, pomimo braku istnienia obowiązku do uiszczenia opłaty abonamentowej przez Skarżącą jako korzystającą ze zwolnienia dla podmiotu prowadzącego zakład pracy chronionej w rozumieniu ww. ustawy, co w konsekwencji podważa moc tytułu wykonawczego nr 24908E1-63/GD/2023 i powinno prowadzić do uwzględnienia w całości zarzutu Skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej rozwinął powyższe zarzuty. Powołał się przy tym na wyroki sądów administracyjnych, z których wprost wynika, że brak jest podstaw do uznania, że ogólne zwolnienie z opłat, przysługujące pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej, przewidziane w art. 31 ust 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, nie obejmuje opłat abonamentowych. Co więcej, żadna z dwóch kategorii opłat (tj. za czynności administracyjne i za usługi publiczne) nie została - co do zasady - wyłączona z ogólnego zwolnienia określonego w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Ustawowo określoną regułą jest więc zwolnienie pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej od wszystkich opłat publicznoprawnych, a to oznacza, że wyjątki od rej reguły muszą być określone wprost w przepisach szczególnych. Stąd też w ocenie pełnomocnika Skarżącej zwolnienie określone w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, jest zwolnieniem od opłaty abonamentowej, które zostało przewidziane przez ustawodawcę w innej ustawie. 2.6. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: 3. Przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest interpretacja przepisu art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 4 i art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy abonamentowej, poprzez przyjęcie przez organ, że katalog zwolnień od obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej jest katalogiem zamkniętym i skoro nie wymieniono w dyspozycji przepisów ustawy abonamentowej zwolnienia dla zakładów pracy chronionej, to takie podmioty nie są zwolnione z obowiązku uiszczania tej opłaty. 4. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że podstawą do wniesienia zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym jest art. 33 u.p.e.a. W myśl § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego. Z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, dlatego zobowiązany, wnosząc zarzut, obowiązany jest wskazać na uchybienia enumeratywnie wymienione w § 2 omawianego przepisu. Tak więc zgodnie z treścią art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W analizowanej sprawie Skarżąca sformułowała zarzut nieistnienia obowiązku, tj. zarzut z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., z uwagi na ustawowe zwolnienie z obowiązku uiszczania opłat abonamentowych. Pojęcie nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez nieistnienie obowiązku należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, LEX nr 3446992). 5. Przechodząc do kwestii zwolnień od opłat abonamentowych wskazać należy, iż art. 4 ustawy abonamentowej zawiera wyliczenie podmiotów, które z takiego zwolnienia korzystają. Skarżąca podstawy zwolnienia z opłat abonamentowych upatruje w treści art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, w myśl którego prowadzący zakład pracy chronionej spełniający warunek, o którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1 lit. b), lub zakład aktywności zawodowej w stosunku do tego zakładu jest zwolniony z opłat, z wyjątkiem opłaty skarbowej i opłat o charakterze sankcyjnym. Wykładni powyższego przepisu w powiązaniu z przepisami ustawy abonamentowej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt: II GSK 772/18. Uznał on, iż jednoznaczny rezultat wykładni językowej, jak też wynik wykładni systemowej uwzględniającej kontekst konstytucyjny, świadczy o braku podstaw do stwierdzenia, że ogólne zwolnienie z opłat, przysługujące pracodawcy prowadzącemu zakład pracy chronionej na gruncie art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, nie obejmuje opłat abonamentowych określonych w art. 2 ust. 1 ustawy abonamentowej. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że pomimo licznych nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, obejmujących także art. 31, określona w tym przepisie instytucja zwolnienia z opłat została ukształtowana jeszcze w roku 2002 (art. 13 pkt 1 lit. a ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw; Dz.U. nr 169, poz. 1387). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego niezależnie od niejasności w zakresie normatywnej klasyfikacji opłat publicznoprawnych oraz złożoności ich konstrukcji, za opłaty publiczne uznać należy wszystkie daniny publiczne, które stanowią opłaty za usługi publiczne i opłaty za czynności administracyjne. Żadna z tych dwóch kategorii opłat nie została – co do zasady – wyłączona z ogólnego zwolnienia określonego w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji. Ustawowo określoną regułą jest więc zwolnienie pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej od wszystkich opłat publicznoprawnych, a to oznacza, że wyjątki od tej reguły muszą być określone wprost w przepisach szczególnych. Naczelny Sąd Administracyjny podniósł ponadto, że powyższa zmiana (dokonana ustawą z 19 grudnia 2003 r.) wprowadziła najdalej idące ograniczenia przedmiotowe, poprzez wyłączenie z ogólnego zwolnienia opłat o charakterze sankcyjnym, mających stanowić dla pracodawcy dolegliwość związaną ze zwłoką w terminowym wykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ta technika legislacyjna była stosowana również w przypadku innych zmian, w tym wprowadzania ograniczeń w zakresie zwolnień i ulg podatkowych. Świadczy to - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - o konsekwencji ustawodawcy w sposobie kształtowania zasad udzielania pomocy publicznej podmiotom prowadzącym zakłady pracy chronionej, w tym wprowadzania zmian ograniczających taką pomoc poprzez nowelizację przepisów ustawy o rehabilitacji. Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł równocześnie, iż opłata abonamentowa zalicza się do danin publicznych, jakkolwiek nie jest opłatą w klasycznej postaci. Ma charakter opłaty związanej z możliwością korzystania z publicznego radia i telewizji, stanowiąc dochód celowy pozabudżetowy o charakterze publicznym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 września 2004 r., sygn. akt K 2/03). Wpływy z tytułu opłaty abonamentowej stanowią część finansów publicznych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 16 marca 2010 r., sygn. akt K 24/08). Stan finansów publicznych, który jest wartością podlegającą ochronie konstytucyjnej, wymaga należytego wywiązywania się ogółu zobowiązanych z obowiązku ponoszenia ciężarów publicznych, w tym więc opłat abonamentowych, które służą finansowaniu publicznej radiofonii i telewizji. Nie można jednak pominąć tego, że przychody jednostek publicznej radiofonii i telewizji (jednoosobowych spółek akcyjnych Skarbu Państwa) pochodzą z wielu źródeł, do których zaliczają się opłaty abonamentowe oraz kary za używanie niezarejestrowanych odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, a także przychody z obrotu prawami do audycji, przekazów handlowych, jak i z innych źródeł, w tym dotacje z budżetu państwa (art. 31 ust. 1 i 2 ustawy o radiofonii i telewizji). Stabilność finansów publicznej radiofonii i telewizji jest więc gwarantowana przez Skarb Państwa. Tak skonstruowany system zabezpieczenia interesów finansowych jednostek publicznej radiofonii i telewizji wskazuje, że ich budżet jedynie w części jest zależny od wpływów z opłat abonamentowych, co z kolei prowadzi do wniosku o braku podstaw do szczególnej ochrony tego źródła przychodów, poprzez uznanie regulacji w ustawie abonamentowej za autonomiczną. Uwzględniając opisaną powyżej wykładnię art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji, którą podziela skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie, stwierdzić należało, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy organ dokonał nieprawidłowej interpretacji przepisów prawa materialnego i w konsekwencji błędnie przyjął, iż Skarżąca jako zakład pracy chronionej nie korzysta ze zwolnienia od opłat abonamentowych. Fakt niewymienienia zakładów pracy chronionej w treści art. 4 ustawy abonamentowej jako podmiotów zwolnionych od opłaty abonamentowej nie świadczy o braku podstaw do takiego zwolnienia. Wynika ono bowiem z ustawy o rehabilitacji, która ma charakter szczególny w stosunku do ustawy abonamentowej. 6. Odnosząc się do podnoszonej przez organ kwestii, iż wyroki sądów administracyjnych nie stanowią źródeł powszechnie obowiązującego prawa, należy zauważyć, że zarówno w stanie prawnym obowiązującym od wejścia w życie art. 13 pkt 1 lit. a) ustawy o rehabilitacji (1 stycznia 2003 r.), jak i na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, pojęcie opłat wskazanych w art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji nie było przez ustawodawcę dookreślone. Nie oznaczało to jednak braku możliwości ustalenia treści tego pojęcia. Wręcz przeciwnie, podmiot stosujący ten przepis miał obowiązek sięgnięcia do odpowiednich dyrektyw interpretacyjnych, w celu ustalenia treści zawartej w nim normy prawnej. Takie działanie – wbrew twierdzeniom organu - nie jest równoznaczne z kreowaniem przez sądy administracyjne nowych norm prawnych. Dotyczy ono poddania istniejących norm prawnych interpretacji. Ten etap, poprzedzający decyzję o zastosowaniu normy prawnej, został w ocenie Sądu w istotnym zakresie pominięty przez organ rozpatrujący niniejszą sprawę. Ponownie analizując sprawę organ odwoławczy obowiązany jest uwzględnić interpretację przepisu art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji w zw. z art. 4 ustawy abonamentowej, wyrażoną przez Sąd w niniejszym wyroku. 7. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. 8. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, obejmującą wysokość wpisu sądowego (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł, określone w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI