I SA/Gl 593/21

I SA/Gl 593/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2021-07-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Beata Machcińska
Eugeniusz Christ /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 1196/22 - Wyrok NSA z 2023-02-02
III FZ 149/22 - Postanowienie NSA z 2022-05-26
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 240 par. 1 pkt 5, art. 200
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Beata Machcińska, Asesor WSA Katarzyna Stuła-Marcela (spr.), Protokolant starszy specjalista Anna Oklecińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2021 r. sprawy ze skargi T. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w trybie wznowienia postępowania, decyzji w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego na rok 2017 oddala skargę.
Uzasadnienie
1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium lub organ odwoławczy) zaskarżoną decyzją z [...], nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. (dalej: organ pierwszej instancji) z [...], którą organ ten odmówił uchylenia (po wznowieniu postępowania) własnej decyzji z dnia [...] ustalającej skarżącej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. od nieruchomości położonej w R. przy ul. [...].
2. Stan sprawy.
2.1. Jak wynika z akt sprawy w piśmie z 14 kwietnia 2020 r., doprecyzowanym pismem z 28 lipca 2020 r., skarżąca sformułowała wniosek do organu pierwszej instancji o wznowienie postępowania w sprawie ustalenia wysokości tego zobowiązania. Żądanie to skarżąca umotywowała tym, że w następstwie przeprowadzonego z jej inicjatywy postępowania w sprawie wznowienia znaków granicznych ustalono, że powierzchnia opodatkowanej działki o numerze [...] w rzeczywistości wynosi nie [...] m2 (jak przyjęto w przywołanej decyzji wymiarowej), lecz [...] m2, a zatem jest o [...] m2 mniejsza. Przy tym ubytek ten nie jest skutkiem zmiany granic, lecz jedynie prawidłowego wyliczenia, a uwzględnienie tego faktu przesądza o konieczności uznania, że w analizowanym przypadku spełniona została przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm. - o.p.), gdyż doszło do ujawnienia istotnych dla sprawy, nowych okoliczności faktycznych, które choć istniały w dniu wydania decyzji wymiarowej, to jednak nie były znane Prezydentowi Miasta, który decyzję tę wydał.
Do wniosku skarżąca załączyła dokumentację geodezyjną (protokół wznowienia znaków granicznych lub wyznaczenia punktów granicznych, sprawozdanie techniczne dotyczące standardów wykonywania pomiarów geodezyjnych, wykaz zmian danych ewidencyjnych, szkic katastralny, wykaz współrzędnych, wyrys z mapy zasadniczej oraz licencję określającą zakres prawa do wykorzystywania tych materiałów).
W dniu [...] organ pierwszej instancji postanowił wznowić postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie.
W piśmie datowanym na 21 grudnia 2020 r., złożonym w odpowiedzi na wezwanie organu pierwszej instancji, skarżąca oznajmiła, że w badanym roku podatkowym nie nastąpiła zmiana sposobu wykorzystywania gruntów i budynków, która mogłaby wpłynąć na wysokość opodatkowania nieruchomości, a wszystkie informacje w tym zakresie są nadal aktualne.
W dniu [...] organ pierwszej instancji wydał postanowienie o włączeniu do akt sprawy zmiany geodezyjnej z dnia [...], nr [...] i wyznaczył skarżącej termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, a także wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy.
2.2. Decyzją z [...] organ pierwszej instancji, działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 143, art. 207 i art. 245 § 1 pkt 2 o.p., odmówił uchylenia własnej decyzji wymiarowej, wskazując, że w decyzji tej wysokość zobowiązania podatkowego została określona zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, a więc w sposób prawidłowy, natomiast sygnalizowana przez skarżącą zmiana tych danych (zmiana powierzchni opodatkowanej nieruchomości) nastąpiła w styczniu 2020 r., co oznacza, że powinna ona mieć wpływ na wysokość podatku ustalanego dopiero począwszy od lutego 2020 r. W konsekwencji powołana przez skarżącą okoliczność nie spełnia cech określonych w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
2.3. W odwołaniu skarżąca zaakcentowała, że faktyczne zmniejszenie powierzchni działki nastąpiło wyłącznie w wyniku skorygowania wcześniejszych błędów pomiarowych, które nie mogą skutkować sankcjonowaniem zapłaty podatku w zawyżonej wysokości. Wyraziła również przekonanie, że – w świetle procesowej zasady prawdy obiektywnej – głównym kryterium dla określenia podstawy opodatkowania nieruchomości powinna być jej powierzchnia rzeczywista. W związku z tym zażądała uchylenia powyższej decyzji odmownej i wydania nowej decyzji, która by określała prawidłową wysokość podatku od nieruchomości i stwierdzała powstanie w tym zakresie nadpłaty.
2.4. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy wskazaną decyzję odmowną.
W uzasadnieniu Kolegium wpierw zwróciło uwagę na specyfikę postępowania wznowieniowego, podając, że jego celem nie jest ponowne, merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w sposób, w jaki następuje to w postępowaniu zwykłym, lecz ustalenie, czy to postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami, usunięcie ewentualnych wadliwości tego postępowania oraz ustalenie czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania wpłynęła na byt prawny decyzji wydanej w jego wyniku.
Następnie Kolegium wyjaśniło, że przesłanka wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. zostaje spełniona wtedy, gdy po wydaniu decyzji, która stała się już ostateczna, strona lub organ wejdzie w posiadanie nowych dowodów bądź ujawnione zostaną takie okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na treść podjętego rozstrzygnięcia, gdyby zostały uwzględnione w toku zakończonego postępowania. Zaakcentowało też, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków, która jest urzędowym źródłem informacji i posiada walor dokumentu urzędowego. Nadto wskazało, że dane te nie mogą być kwestionowane przez organy podatkowe a ich zmiana jest możliwa wyłącznie w drodze odrębnego postępowania administracyjnego.
Odnosząc te spostrzeżenia do analizowanego przypadku, Kolegium stwierdziło, że powołana przez skarżącą zmiana danych w ewidencji gruntów i budynków nastąpiła w styczniu 2020 r., a więc nie mogła mieć wpływu na treść wcześniej wydanej decyzji wymiarowej. W związku z tym wspomniana zmiana nie stanowi okoliczności, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 5 o.p.
3.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca wniosła o uchylenie tej decyzji Kolegium i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Podniosła zarzut naruszenia:
1) art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124 i art. 127 o.p. w związku z art. 2, art. 7, art. 8, art. 32 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) poprzez naruszenie podstawowych praw podatnika oraz zasad ogólnych postępowania, zaniechanie zachowania bezstronności, wydanie decyzji wpisującej się w schemat (według szablonu), nieuwzględnienie faktycznych i prawnych okoliczności niniejszej sprawy oraz nierozpatrzenie materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym;
2) art. 122 o.p. poprzez złamanie naczelnej zasady postępowania podatkowego nakazującej dążenie do ustalenia prawdy obiektywnej (materialnej);
3) art. 200 § 1 w związku z art. 123 § 1, art. 227 § 2 i art. 210 o.p. wobec braku wyznaczenia terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym;
4) art. 194 § 1 i § 3 o.p. poprzez niedopuszczenie możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko dokumentom urzędowym i ich treści;
5) art. 180 § 1 w związku z art. 216 o.p. poprzez nierozpatrzenie ewentualnych wniosków dowodowych skarżącej w związku z niewyznaczeniem terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego;
6) art. 4 ust. 1 pkt 1 i art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm. - u.p.o.l.) w związku z art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 22 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 2052 ze zm.; następnie: "pr.g.k.") polegające na błędnej interpretacji i zastosowaniu tych przepisów.
W uzasadnieniu skargi skarżąca raz jeszcze zaakcentowała, że w następstwie przeprowadzonego (na jej wniosek) postępowania w sprawie wznowienia znaków granicznych doszło jedynie do skorygowania wcześniejszych (błędnych) pomiarów powierzchni działki, które determinowały ustalenie podatku w zawyżonej wysokości. Odwołując się w związku z tym do orzecznictwa sądów administracyjnych, skarżąca podkreśliła, że dane z ewidencji gruntów i budynków mogą stanowić dokument wyjściowy dla ustalenia podstawy opodatkowania tylko w przypadku ich zgodności ze stanem faktycznym (zob. m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2002 r., sygn. akt III SA 2060/2001), a w razie zaistnienia w tym względzie wątpliwości organy podatkowe zobowiązane są (w ramach dążenia do pełnej realizacji zasady prawdy obiektywnej) do przeprowadzenia postępowania dowodowego w odpowiednim zakresie, gdyż szczególna moc dowodowa ewidencji gruntów i budynków jako dokumentu urzędowego jest wzruszalna na mocy art. 194 § 3 o.p. (zob. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Po 914/04, z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I SA/Po 1256/07, z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt III SA/Po 28/10 czy z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Po 1401/13). Poza tym w każdym przypadku żądania przez podatnika stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy zobligowany jest w pierwszej kolejności do określenia wysokości spornego zobowiązania, natomiast przed wydaniem decyzji także organ odwoławczy powinien umożliwić stronie wypowiedzenie się w sprawie zebranego materiału dowodowego, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
3.2. W odpowiedzi Kolegium wniosło o jej oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 200 o.p. w związku z niewyznaczeniem terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym wskazało, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik postępowania, gdyż organ pierwszej instancji zapewnił skarżącej czynny udział w przedmiotowym postępowaniu, z którego to prawa skarżąca nie skorzystała. Z kolei akta przedmiotowej sprawy nie zawierają żadnych nowych dokumentów poza przekazanymi przez organ pierwszej instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
4. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się niezasadna.
Uregulowana w art. 240 - art. 246 o.p. instytucja wznowienia postępowania, ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi było dotknięte wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 o.p. Zaznaczyć też trzeba, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji (wyrok NSA z dnia 16 października 1998 r., sygn. akt II SA 1241/98 – wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOIS).
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 o.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Z powyższej regulacji wynika, że o zaistnieniu omawianej podstawy wznowienia można mówić wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki:
a) wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody,
b) są one istotne dla sprawy, tzn. mogą mieć wpływ na jej odmienne rozstrzygnięcie,
c) nie były znane organowi, który wydał decyzję,
d) istniały w dniu wydania decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R.Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Warszawa 2007, s. 733).
Przesłanka nowych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego. Powyższe okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli takie, które mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, zatem wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części. Aby doszło do weryfikacji decyzji ostatecznej w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 o.p., muszą w sprawie wystąpić łącznie wszystkie powołane przesłanki. Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w powyższym przepisie należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji (wyrok NSA z dnia 10 marca 2011 r., sygn. akt. FSK 833/10).
W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organów podatkowych, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności lub dowody posiadające łącznie ww. cechy.
Zmiana w ewidencji gruntów miała bowiem miejsce w styczniu 2020 r., a więc już po wydaniu decyzji ostatecznej ustalającej wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2017. Okoliczność ta nie istniała zatem w dniu wydania decyzji ostatecznej, nie mogła zatem stanowić przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., która umożliwiłaby weryfikację decyzji ostatecznej – por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 1191/20).
Trafne przy tym jest stanowisko organów dotyczące związania zapisami ewidencji przy wymiarze podatków, który wynika z treści art. 21 ust. 1 u.p.g.k.
Od reguły przewidzianej w art. 21 u.p.g.k. nie zostały przewidziane żadne wyjątki, a więc organy ustalające wysokość zobowiązań nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku niż dane wskazane w ewidencji gruntów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1014/10).
Tym samym wykluczona jest możliwość prowadzenia przeciwdowodu w trybie art. 194 § 3 o.p przez inne organy, w tym także podatkowe, na okoliczność np. faktycznego wykorzystywania gruntów lub ich faktycznego charakteru. Stanowisko to uznać należy za ugruntowane w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 29 czerwca 2006 r., w sprawie II FSK 842/05) i podzielane w literaturze (glosa do tego wyroku A. Bartosiewicza, opubl. baza LEX, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 1150/11).
Nadto zgodnie natomiast z § 49 ust.1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 393) w sprawie ewidencji gruntów i budynków o dokonanych zmianach w danych ewidencyjnych starosta zawiadamia organy podatkowe - w przypadku zmian danych mających znaczenie dla wymiaru podatków: od nieruchomości, rolnego i leśnego. Zawiadomienie to zawiera w szczególności oznaczenie dokumentu, który stanowił podstawę do zmiany, oraz datę jej wprowadzenia.
W przedmiotowej sprawie zmiana co do powierzchni działki (ubytek powierzchni działki [...] o [...] m2 została wprowadzona do ewidencji gruntów i budynków w styczniu 2020 r. (zmiana geodezyjna nr [...] z dnia [...]). Zatem zasadnie organ przyjął, że z uwagi na treść art. 6 ust. 3 u.p.o.l., zmiana podstawy opodatkowania nastąpiła dopiero od lutego 2020 r.
Aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może bowiem powodować skutków prawnych z mocą wsteczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2015 r., sygn. akt I OSK 2078/13, wyrok z dnia 19 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1660/11). Zmiany w ewidencji gruntów skutki odnoszą na przyszłość (por. wyrok NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt II FSK 1306/19).
Mając powyższe na uwadze, ubytek w powierzchni działki nr [...] o [...]m2, który nastąpił w wyniku jej pomiaru i który został wprowadzony do ewidencji gruntów i budynków w 2020 r. nie jest nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji tj. w dniu [...], nieznaną organowi który ją wydał. Uwzględniając powyższe, za w pełni trafne należało uznać stanowisko organów, że przeprowadzone postępowanie nie wykazało istnienia nowych dowodów lub okoliczności, w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 o.p., które uzasadniałyby uchylenie, bądź zmianę decyzji ostatecznej.
W obliczu powyższego niezasadne okazują się być zarzuty skargi w zakresie naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego.
5. Sąd nie stwierdza także aby postępowanie wznowieniowe zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem przepisów regulujących zasady postępowania podatkowego, także tych wskazanych w skardze.
W zakresie zarzutu naruszenia art. 200 o.p. Sąd stwierdza, że doszło do naruszenia przez organ odwoławczy tego przepisu. Zgodnie z jego treścią, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Do naruszenia art. 200 § 1 o.p. doszło na etapie postępowania odwoławczego. Organ odwoławczy w ogóle nie zastosował tej regulacji, co powoduje, że naruszenie tej regulacji jest oczywiste.
Niemniej jednak, w ocenie Sądu, wskazane naruszenie prawa procesowego przez organ odwoławczy, nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tej mierze należy zauważyć, że NSA w uchwale z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04 przyjął, iż niezastosowanie w danej sprawie trybu określonego w art. 200 § 1 o.p. nie jest wystarczającą przesłanką do uznania, że występuje podstawa wznowienia postępowania wymieniona w art. 240 § 1 pkt 4 o.p. Naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 o.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm. - p.p.s.a.), a więc jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym przypadku, Sąd stwierdza, że pomimo naruszenia przez organ odwoławczy art. 200 § 1 o.p., strona skarżąca nie wykazała, że naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji odwoławczej.
Jak wskazano w powołanej uchwale NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r., FPS 6/04, nie można z góry zakładać, że każde naruszenie art. 200 § 1 o.p. mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. W analizowanym przypadku, cokolwiek strona powiedziałaby w "ostatnim słowie", decyzja nie mogłaby być inna. Taką konstatację można poczynić w realiach tej sprawy, gdyż w skardze, skarżąca nie przywołała argumentów, które nawet w minimalnym stopniu mogłyby skorygować sposób rozstrzygnięcia sprawy w decyzji wydanej przez Kolegium.
6. W konsekwencji skargę jako niezasadną należało oddalić, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.