I SA/Gl 580/25

I SA/Gl 580/25 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2025-09-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Dorota Kozłowska /przewodniczący/
Monika Krywow /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 162
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Kozłowska, Sędzia WSA Monika Krywow (spr.), Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 kwietnia 2025 r. nr SKO.FP/41.4/207/2025/2763 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r., nr SKO.FP/41.4/207/2025/2763, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako Kolegium, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 162 § 1 i art. 163 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 111, dalej jako O.p.), po rozpatrzeniu wniosku D. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako Spółka, Podatniczka, Skarżąca), odmówił Spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. (dalej jako organ podatkowy) z 16 grudnia 2024 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2024.
Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. organ podatkowy określił Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2024 w kwocie 11.741 zł.
Decyzja ta uznana została za doręczoną wraz z upływem 31 grudnia 2024 r.
Od tej decyzji Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła odwołanie wnosząc zarazem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że nie otrzymał powiadomienia mailowego o pojawianiu się nowej korespondencji od organu w skrzynce ePUAP. Podniósł przy tym że skoro system ePUAP ma przypominać klasyczne awizo pocztowe, kluczowym jest poinformowanie adresata, że w ogóle jakieś awizo zostało wystawione. W związku z upływem czasu od wniesienia pisma w imieniu podatnika, w dniu 28 stycznia 2025 r. pełnomocnik postanowił zadzwonić do organu podatkowego z zapytaniem o stan sprawy. Podczas rozmowy telefonicznej został on poinformowany o wysłaniu na jego skrzynkę ePUAP decyzji podatkowej. Po załogowaniu okazało się, że w skrzynce tej znajduje się przedmiotowa decyzja, przy czym na adres mailowy pełnomocnika nie wpłynęło żadne powiadomienie o przesłanej przez organ korespondencji.
Kolegium odwołało się do treści art. 162 § 1 i § 2 O.p. i stwierdziło, że prz3wrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia przesłanek, którymi są: złożenie wniosku w tym zakresie przez zainteresowanego w stosownym terminie przewidzianym w ustawie, uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi oraz dokonanie wraz ze złożeniem wniosku czynności, dla której był określony termin. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że staranność w dotrzymywaniu terminów ustawowych jest podstawowym warunkiem realizacji uprawnień procesowych, a przywracanie terminów ograniczone jest w zasadzie do przypadków, w których terminowe dopełnienie obowiązku okazało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (zob. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000 r., sygn. akt III SA 1716/99). Jedną z przesłanek przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminowi, przy czym treść przywołanego art. 162 § 1 O.p. nie pozostawia wątpliwości, że to składający wniosek o przywrócenie terminu obciążony jest obowiązkiem przedstawienia dowodów i okoliczności uprawdopodabniających brak winy w naruszeniu terminu procesowego (zob. np. wyrok NSA z 10 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 3010/15). Aby uprawdopodobnić brak swojej winy, strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz okoliczność, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2012, s. 744). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie go stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy, związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Jakiekolwiek niedbalstwo zainteresowanego w zasadzie dyskwalifikuje możliwość przywrócenia terminu (L. Etel (red.). Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020). W przedmiotowej sprawie bezspornie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 16 grudnia 2024 r. numer [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2024. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu. Prezydent Miasta K. w dniu 17 grudnia 2024 r. wysłał ww. decyzję na wskazany przez pełnomocnika adres skrzynki elektronicznej na platformie ePUAP, tj. [...]. Z treści Urzędowego Poświadczenia Odbioru dla ww. dokumentu (identyfikator: [...]) wynika, że do pełnomocnika dwukrotnie wysłano powiadomienie - stanowiące rodzaj awizo w doręczeniach elektronicznych: pierwsze z dnia 17 grudnia 2024 r. oraz powtórnie z dnia 25 grudnia 2024 r. Wobec niepodjęcia korespondencji przez pełnomocnika organ uznał decyzję za doręczoną wraz z upływem dnia 31 grudnia 2024 r. - w drodze tzw. fikcji doręczenia. Pełnomocnik podniósł, że nie otrzymał powiadomienia o nadejściu pisma na ePUAP na adres email. Organ zwrócił się wobec tego z zapytaniem do Ministra Cyfryzacji, czy w okresie od 16 do 31 grudnia 2024 r. wystąpiły jakieś nieprawidłowości w działaniu systemu w zakresie powiadamiania odbiorców o przychodzących pismach na skrzynkę ePUAP, których efektem byłoby nieotrzymanie przez pełnomocnika Spółki informacji o wpłynięciu na skrzynkę ePUAP decyzji z 16 grudnia 2024 r., identyfikator dokumentu: [...]. W odpowiedzi poinformowano, że nie stwierdzono we wskazanych dniach nieprawidłowości w działaniu systemu w zakresie powiadamiania odbiorców o przychodzących pismach na skrzynkę ePUAP. Wskazano ponadto, że powiadomienia email o nowej korespondencji stanowią jedynie funkcję dodatkową i wysyłane są w sytuacjach, kiedy użytkownik włączy je w ustawieniach skrzynki.
Kolegium stwierdziło tym samym, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że do uchybienia terminu doszło bez jego winy. Adwokat M. M. działający jako profesjonalny pełnomocnik Spółki miał wiedzę o toczącym się postępowaniu i powinien, chociażby z ostrożności procesowej, nawet jeżeli nie otrzymywał powiadomień o doręczaniu korespondencji na skrzynkę email (te mogły wszak trafić do różnych katalogów w skrzynce email np. spam lub powiadomienia), weryfikować skrzynkę ePUAP. Nie sprawdzanie korespondencji na platformie ePUAP przez profesjonalnego pełnomocnika, który wskazał ten adres elektroniczny jako właściwy do korespondencji między organem podatkowym a Spółką, można uznać za jego zaniedbanie, a powoływanie się na wadliwe działanie systemu za próbę przeniesienia odpowiedzialności za swoje niedopatrzenia na system informatyczny. Reasumując, o braku winy w analizowanym stanie faktycznym nie może być mowy. W orzecznictwie stwierdzono: przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2019 r., sygn. akt I GSK 540/17). Tym samym, zdaniem Kolegium, wniosek o przywrócenie terminu nie mógł być uwzględniony, gdyż powołane przez pełnomocnika okoliczności nie uprawdopodobniały braku winy w uchybieniu terminu.
W skardze na powyższe postanowienie pełnomocnik Skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 122 w zw. z art. 187 §1 w zw. z art. 191 O.p. poprzez zaniechanie przeprowadzenia przez organ dowodu z załączonych do wniosku o przywrócenie terminu dowodów, z których wynika, że (i) skrzynka pełnomocnika w serwisie ePuap była skonfigurowana prawidłowo i włączone były powiadomienia mailowe, (ii) pełnomocnik otrzymał powiadomienie mailowe o wysłaniu pisma do organu poprzez system ePuap, (iii) pełnomocnik nie otrzymał żadnego powiadomienia na adres poczty elektronicznej o wpływie korespondencji na skrzynkę w serwisie ePuap, (iv) instrukcja zakładania konta ePuap na stronie 21 wprost informuje wysyłaniu zawiadomień przez system na powiązany ze skrzynką ePuap adres mailowy o wpłynięciu korespondencji od organu na skrzynkę ePuap (brak jest jakiejkolwiek informacji o fakultatywnym charakterze powiadomień mailowych bądź o konieczności ich ręcznego włączenia), a zatem pozwala to użytkownikowi oczekiwać na nadejście powiadomienia na pocztę e-mail wpłynięciu nowej korespondencji na skrzynkę ePuap. Dowody te w sposób dostateczny uprawdopodobniają brak winy w niedotrzymaniu terminu do wniesienia odwołania, a organ w ogóle nie odniósł się do nich w uzasadnieniu postanowienia,
2. art. 121 §1 O.p. poprzez wydanie niekorzystnego dla skarżącej postanowienia uniemożliwiającego jej skorzystania z prawa do rozpoznania sprawy przez organ II Instancji, w sytuacji gdy w sprawie pozostają niewyjaśnione wątpliwości odnośnie doniosłości powiadomień generowanych przez serwis ePuap i przesyłanych na skrzynkę mailową powiązaną z kontem w serwisie ePuap, zwłaszcza gdy oficjalna instrukcja zakładania konta w serwisie ePuap (strona 21) zapewnia o wysyłaniu powiadomień o wpływającej korespondencji na adres mailowy oraz w żadnym miejscu nie wskazuje o rzekomej fakultatywności tej funkcji. Skoro organ administrujący systemem ePuap wprost zapewnił w instrukcji o wysyłaniu powiadomień mailowych, to kierując się zasadą zaufania inny organ administracji publicznej nie powinien wyciągać negatywnych konsekwencji z powodu niezrealizowania tego zapewnienia, tym bardziej że okres uchybienia terminowi nie jest wielki,
3. art. 162 §1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji gdy we wniosku uprawdopodobniono brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, bowiem pełnomocnik skarżącej spółki nie otrzymał na powiązany z kontem w serwisie ePuap adres mailowy: [...] powiadomienia o nadejściu korespondencji od organu na skrzynkę w serwisie ePuap, w sytuacji gdy:
a) z oficjalnej instrukcji zakładania konta w serwisie Epuap (strona 21) wynika, iż "Informację o wpłynięciu UPD na skrzynkę ePuap użytkownik dostanie na swój adres e-mail. Od tego momentu takie przypomnienia będą wpływały co 24h przez 7 dni. Po tym czasie do użytkownika zostanie wysłane kolejne UPD. Jeśli przez kolejne 7 dni użytkownik nie odbierze i nie podpisze UPD, właściwe pismo pojawi się w skrzynce ePuap (Odebrane) po 14 dniach od wysłania pierwszego UPD."
b) w w/w instrukcji obsługi brak jest jakiejkolwiek informacji o fakultatywnym charakterze wpływania powiadomień mailowych o przychodzącej korespondencji na skrzynkę ePuap,
c) pełnomocnik miał prawidłowo skonfigurowaną skrzynkę ePuap i otrzymał powiadomienia o wysłaniu pisma w imieniu skarżącej spółki do organu 1 Instancji, a z niezrozumiałych powodów nie otrzymał żadnego powiadomienia mailowego o wpłynięciu decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 16 grudnia 2024 roku, a zatem pełnomocnik miał prawo pozostawać w usprawiedliwionym oczekiwaniu, że żadne pismo na jego skrzynkę ePuap od organu I Instancji nie wpłynęło z uwagi na nieotrzymanie żadnego powiadomienia na adres e-mail, co świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
Pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Ponadto wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentu: "Informatyzacja Postępowania Sądowoadministracyjnego" autorstwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla stwierdzenia faktu: wskazania na stronie 9 broszury informacji o wysyłaniu zawiadomień przez platformę ePuap na powiązany z kontem adres mailowy, uzasadnionego oczekiwania przez pełnomocnika spółki na otrzymanie powiadomienia na adres mailowy, braku winy w niedotrzymaniu terminu.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z przytoczonego przez organ odwoławczy wyroku WSA w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2023 roku (sygn. akt: I SA/GI 279/23), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w toku rozpoznawanej sprawy oświadczyło, iż "Przede wszystkim wpływowi pisma do skrzynki ePUAP I możliwości pobrania dokumentu (UPP) towarzyszy wygenerowanie stosowanego powiadomienia przesyłanego na powiązany z ePUAP adres poczty elektronicznej." Tym samym organ posiada z urzędu wiedzę o tym, że system ePuap powinien automatycznie wygenerować powiadomienie o nadejściu korespondencji i przesłać je na powiązany z kontem w serwisie adres mailowy. Tym samym niezrozumiałe jest, dlaczego okoliczności te organ w niniejszej sprawie całkowicie pominął. Pełnomocnik nie otrzymał żadnego powiadomienia, czego dowodzą dowody w postaci zbiorów zdjęć z jego skrzynki pocztowej po wpisaniu frazy "epuap", które dołączone zostały do wniosku o przywrócenie terminu. Z przedłożonej do wniosku o przywrócenie terminu oficjalnej instrukcji zakładania konta w serwisie ePuap autorstwa Centralnego Ośrodka Informatyki wynika, że system ten automatycznie generuje i wysyła powiadomienia o przychodzącej korespondencji na powiązany z nim adres e-mail. Na stronie 21 instrukcji w żółtej ramce wskazano, iż "Informację 0 wpłynięciu UPD na skrzynkę ePuap użytkownik dostanie na swój adres e-mail. Od tego momentu takie przypomnienia będą wpływały co 24h przez 7 dni. Po tym czasie do użytkownika zostanie wysłane kolejne UPD. Jeśli przez kolejne 7 dni użytkownik nie odbierze 1 nie podpisze UPD, właściwe pismo pojawi się w skrzynce ePuap (Odebrane) po 14 dniach od wysłania pierwszego UPD.". W Pełnomocnik zapoznał się szczegółowo z rzeczoną instrukcją przed założeniem konta w serwisie ePuap, a co istotne w dokumencie tym brak jest jakiejkolwiek informacji o tym by powiadomienia mailowe miały charakter fakultatywny. Twierdzenia organu oparte na stanowisku Ministra Cyfryzacji nie korespondują z treścią oficjalnej instrukcji korzystania z serwisu ePuap. Tym samym organ dopuścił się naruszenia art. 121 §1 o.p., bowiem wyciągnął on negatywne konsekwencje wobec strony postępowania w sytuacji, gdy działanie pełnomocnika opierało się na oficjalnych informacjach związanych z funkcjonowaniem systemu ePuap. O licznych powiązaniach adresu e-mail z systemem ePuap świadczy także treść rozporządzenia Ministra Cyfryzacji z dnia 5 października 2016 roku (tj. z dnia 11 listopada 2023 r., Dz.U. z 2023 r., poz. 2514). W § 4 ust. 4 tego rozporządzenia wskazano, iż "Komunikaty związane z funkcjonowaniem konta przesyłane są na adres poczty elektronicznej podany przez użytkownika zarejestrowanego". Najprawdopodobniej tekst instrukcji obsługi serwisu ePuap odnośnie powiadomień mailowych oparty jest o treść właśnie tego przepisu rozporządzenia. Także z informacji znajdującej się na stronie 9 (punkt 4) broszury wydanej przez Naczelny Sąd Administracyjny pod tytułem "Informatyzacja Postępowania Sądowoadministracyjnego" wynika, że także Naczelny Sąd Administracyjny informuje o wysyłaniu przez serwis ePuap powiadomień mailowych o wpłynięciu nowej korespondencji.
Odnosząc się do wniosku dowodowego pełnomocnik Spółki wskazał, że wnioskowany dowód w postaci dokumentu sprawie. Z całą pewnością przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu "Informatyzacja Postępowania Sądowoadministracyjnego" potwierdza, że prawidłowo działający system ePuap powinien wysłać powiadomienie na powiązany z nim adres e-mail, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Z przedłożonych przez pełnomocnika we wniosku dowodów takich jak; zbiór zdjęć ze skrzynki mailowej pełnomocnika, zdjęcie z ustawień skrzynki ePuap pełnomocnika, wynika że system powinien był wysłać powiadomienia na powiązany z systemem adres mailowy pełnomocnika: [...]. a z niezrozumiałych względów nie miało to miejsca. Co więcej, pełnomocnik otrzymał powiadomienie o wysłaniu poprzez ePuap pisma do organu I Instancji, a zatem w chwili zgłoszenia się przez pełnomocnika do postępowania podatkowego system działał prawidłowo, zgodnie z instrukcją użytkowania. Okoliczności te pozwalały pełnomocnikowi oczekiwać, że o wpłynięciu wszelkich pism od organu otrzyma on stosowne powiadomienie mailowe. Powiadomienia mailowe są obecne przy innych systemach związanych z szeroko rozumianymi doręczeniami elektronicznymi, inne systemy do kontaktu z sądami / organami administracji publicznej także działają na zasadzie powiadomienia mailowego o wpłynięciu korespondencji do systemu. Tak działa chociażby Portal Rejestrów Sądowych oraz Portal Informacyjny Sądów Powszechnych. Innymi słowy, pełnomocnik miał prawo oczekiwać na informację o pojawianiu się nowej korespondencji od organu w skrzynce. Skoro system ePuap ma przypominać klasyczne awizo pocztowe, kluczowym jest poinformowanie adresata, że w ogóle jakieś awizo zostało wystawione.
Pominięcie przez organ ww. wniosków wynikających z załączonych do wniosku dowodów stanowi o naruszeniu przepisów art. 122 w zw. z art. 187 §1 w zw. z art. 191 O.p.
Pełnomocnik podniósł także, że przepis art. 162 §1 O.p. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy, a nie jej udowodnienia ponad wszelką wątpliwość.
Ostatecznie pełnomocnik zauważył, że analogiczna sytuacja została pozytywne rozpoznana przez Naczelny Sad Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2024 roku (sygn. akt I FSK1236/20).
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest postanowienie Kolegium odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu podatkowego z 16 grudnia 2024 r. nr [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2024.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestia skutecznego doręczenia pełnomocnikowi ww. decyzji, co nastąpiło w dniu 31 grudnia 2024 r. za pośrednictwem platformy ePUAP /zgodnie z dyspozycją art. 152a § 3 w trybie zastępczym po dwukrotnym wysłaniu zawiadomienia (w dniach 17 grudnia 2024 r. i 25 grudnia 2024 r.) i wygenerowaniu na przypisanym do pełnomocnika koncie na platformie ePUAP – Urzędowych Poświadczeń Doręczenia (UPD)/, była rozważana w odrębnym postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych aktualnie utrwaliło się stanowisko, wyrażone m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2012 r. sygn. I FSK 78/12 oraz z 23 stycznia 2013 r. sygn. II FSK 1032/11, w których przedstawiono pogląd, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p.
Sąd orzekający w tej sprawie stanowisko to podziela i wskazuje, że wprawdzie organ wydał w tej samej dacie dwa postanowienia: pierwsze dotyczące odmowy przywrócenia terminu, a drugie dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu (będące przedmiotem zaskarżenia w sprawie), to jednak wydanie obydwu postanowień w tej samej dacie, jest dopuszczalne i nie narusza przepisów prawa w sposób mogący skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 715/13; z 25 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1743/15; z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1995/15; z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 2667/18).
Przesłanki przywrócenia terminu w postępowaniu podatkowym zostały określone w art. 162 O.p., i tak zgodnie z § 1 tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do § 2, podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Zatem, w myśl art. 162 § 1 i § 2 O.p., podanie o przywrócenie terminu składa się po jego uchybieniu (ustaniu przyczyny uchybienia), przy czym takie przywrócenie następuje "w razie uchybienia terminu" (o ile zainteresowany uprawdopodobni brak winy w uchybieniu). Instytucja przywrócenia terminu została zatem przewidziana do takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 6.06.2017 r., sygn. akt II GSK 458/17).
W konsekwencji, warunkiem dopuszczalności wydania postanowienia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest stwierdzenie, że decyzja weszła do obrotu prawnego, czyli że została prawidłowo doręczona. Jak wskazano wcześniej, kwestia skutecznego doręczenia decyzji jest przedmiotem odrębnego postępowania, w którym zbadano czy i kiedy decyzja została doręczona i czy w związku z tym został zachowany termin do wniesienia odwołania. Przy ocenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania kwestia ta nie podlega już badaniu, bowiem została przesądzona w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, rację należy przyznać Kolegium, które prawidłowo odmówił zaskarżonym postanowieniem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że pełnomocnik o wydaniu decyzji dowiedziała się 28 stycznia 2025 r., a w dniu 30 stycznia 2025 r. za pośrednictwem operatora pocztowego złożyła wraz z odwołaniem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Dochowany został zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p.
Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od wydanej wobec niej decyzji, a tym samym czy zachodziły przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu na podstawie art. 162 § 2 O.p.
Oceniając okoliczności przedstawione we wniosku Spółki o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania pod kątem uprawdopodobnienia braku winy pełnomocnika w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania wskazać należy, że dla pełnomocnika istotne znaczenie ma akcentowany fakt nieotrzymania przez niego z platformy ePUAP na adres e-mail: [...] powiadomień o możliwości odbioru pisma.
Należy zatem zauważyć, że w niniejszej sprawie niewątpliwie adresem elektronicznym pełnomocnika do doręczeń jest wskazany w pełnomocnictwie adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP.
Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania, po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Zatem każdorazowo w takich sprawach wymaga rozstrzygnięcia, czy strona we wniosku uprawdopodobniła zachowanie reguł starannego działania. Ponieważ przepisy Ordynacji podatkowej nie wskazują, jaki stopień prawdopodobieństwa jest dostateczny do uznania, że określony fakt miał miejsce w rzeczywistości, należy sięgnąć przy jego ocenie do obiektywnych mierników staranności (por. wyrok NSA z 4 marca 2020, sygn. akt II FSK 1257/18).
Podkreśla się również, że brak winy - jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu - wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o nim tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy, a przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Nadto zauważyć należy, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 sierpnia 2017 r., sygn. akt II GZ 599/17; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2014 r., sygn. akt I GSK 1580/12 oraz z 19 marca 2013 r., sygn. akt I GSK 1347/11).
Szczególnego znaczenia przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego nabiera w niniejszej sprawie również to, że wymóg należytego dbania o interesy strony odnosi się do fachowego pełnomocnika, który w sposób profesjonalny powinien zadbać o interesy strony. Zatem tylko obiektywne okoliczności i zdarzenia, występujące bez woli strony (pełnomocnika), które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu cudzych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie, będą uprawdopodobniały przywrócenie uchybionego terminu.
Ponadto wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym.
W niniejszej sprawie z pewnością nie można przyjąć, że pełnomocnik dochowała należytej staranności w odbiorze korespondencji, skoro nie logował się do platformy ePUAP. Braku winy nie tłumaczy również ewentualny fakt nieotrzymywania przez pełnomocnika codziennych powiadomień na adres e-mail wskazany na platformie ePUAP, skoro stosownie do art. 152 a § 1 O.p, doręczając pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata stosowne zawiadomienia, a tym adresem w niniejszej sprawie był wskazany w pełnomocnictwie adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP, a nie adres e-mail i organy podatkowe nie były uprawnione do wysyłania pism na inny adres elektroniczny.
Możliwość codziennego uzyskiwania dodatkowych powiadomień na adres e-mail o umieszczeniu na platformie ePUAP zawiadomień, o których mowa w art. 152a O.p., jest jedynie dodatkową "funkcjonalnością systemu", która nie zwalnia użytkownika skrytki na platformie ePUAP od sprawdzania czy na podany adres wpłynęła korespondencja. Pełnomocnik nie uprawdopodobnił także, że w okresie kiedy została, zgodnie z dyspozycją art. 152a § 2a O.p., dwukrotnie (17 grudnia 2024 r. i 25 grudnia 2024 r.) zawiadomiona o możliwości odbioru decyzji organu podatkowego, które to zawiadomienia przesłano na przypisane do niej konto na platformie ePUAP, wystąpiły jakiekolwiek przeszkody techniczne uniemożliwiające odbiór pisma w tym czasie.
Pełnomocnik wskazuje, że nie otrzymał powiadomienia o nadejściu pisma na ePUAP na adres email.
Tymczasem w niniejszej sprawie Kolegium dopełniając obowiązku wyjaśnienia sprawy zwróciło się pismem z 19 lutego 2025 r. o udzielenie informacji do Ministra Cyfryzacji, czy w okresie od 16 do 31 grudnia 2024 r. wystąpiły jakieś nieprawidłowości w działaniu systemu w zakresie powiadamiania odbiorców o przychodzących pismach na skrzynkę ePUAP, których efektem byłoby nieotrzymanie przez pełnomocnika Spółki informacji o wpłynięciu na skrzynkę ePUAP decyzji z dnia 16 grudnia 2024 r., identyfikator dokumentu: [...]. Kolegium dołączyło także UPD decyzji.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Ministerstwo Cyfryzacji pismem z 4 marca 2025 r. wskazało, że "w dniach 16-31.12.2024r. nie stwierdzono nieprawidłowości w działaniu systemu w zakresie powiadamiania odbiorców o przychodzących pismach na skrzynkę ePUAP. Informujemy, że powiadomienia e-mail o nowej korespondencji stanowią funkcję dodatkową i są wysyłane jedynie w sytuacji, gdy użytkownik je włączy w ustawieniach skrzynki ePUAP".
Zatem w przeciwieństwie do sytuacji wynikającej z powoływanego przez pełnomocnika wyroku NSA z 17 maja 2024 r., sygn. akt I FSK1236/20, w niniejszej sprawie nie istniały żadne obiektywne przesłanki związane z funkcjonalnością systemu.
W świetle powyższego chybione są również zarzuty skargi wskazujące na naruszenie art. 162 § 1 O.p., ale także naruszenia art. 121, art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
W kwestii wniosku o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu uzupełniającego z treści dokumentu załączonego do niniejszej skargi, tj. dokument - "Informatyzacja Postępowania Sądowoadministracyjnego" wskazać należy, że w ocenie Sądu dowód ten nie przyczyni się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. W sprawie nie jest bowiem kwestionowane istnienie funkcjonalności systemu ePUAP poprzez wysyłkę powiadomień e-mail o nowej korespondencji.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako nieuzasadnioną oddalił.